Adhyaya 66

Verse 1

। सूत उवाच । तथा तत्रास्ति विख्यातं रामह्रद इति स्मृतम् । यत्र ते पितरस्तेन रुधिरेण प्रतर्पिताः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಅಲ್ಲಿ ‘ರಾಮಹ್ರದ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಒಂದು ಹ್ರದವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಆ ರಕ್ತದಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾದರು.

Verse 2

तत्र भाद्रपदे मासि योऽमावास्यामवाप्य च । पितॄन्संतर्पयेद्भक्त्या सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ಅಲ್ಲಿ ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಯಾರು ಬಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗದ ಸಮಾನ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । अत्याश्चर्यमिदं सूत यद्ब्रवीषि महामते । यत्तेन पितरस्तत्र रुधिरेण प्रतर्पिताः

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತ, ಹೇ ಮಹಾಮತೇ! ನೀನು ಹೇಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ; ಅಲ್ಲಿ ಆ ರಕ್ತದಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾದರು ಎಂಬುದು.

Verse 4

पितृणां तर्पणार्थाय मेध्याः संकीर्तिता बुधैः । पदार्था रुधिरं प्रोक्तं राक्षसानां प्रतर्पणे

ಪಿತೃಗಳ ತರ್ಪಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಪಂಡಿತರು ಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಯೋಗ್ಯ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ; ರಾಕ್ಷಸರ ಪ್ರತಿತರ್ಪಣಕ್ಕೆ ರಕ್ತವೇ ಯೋಗ್ಯ ಅರ್ಪಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 5

श्रुतिस्मृतिविरुद्धं च कर्म सद्भिर्विगर्हितम् । जामदग्न्येन तच्चीर्णं कस्मात्सूत वदस्व नः

ಈ ಕರ್ಮ ಶ್ರುತಿ-ಸ್ಮೃತಿಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿದ್ದು ಸಜ್ಜನರಿಂದ ನಿಂದಿತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯನು (ಪರಶುರಾಮನು) ಇದನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡಿದನು? ಓ ಸೂತ, ನಮಗೆ ಹೇಳು।

Verse 6

सूत उवाच । तेन कोपवशात्कर्म प्रतिज्ञां परिरक्षता । तत्कृतं तर्पिता येन पितरो रुधिरेण ते

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಕೋಪವಶನಾಗಿ, ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಅವನು ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಅದರಿಂದ ಆ ಪಿತೃಗಳು ರಕ್ತದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದರು।

Verse 7

पिता तस्य पुरा विप्रा जमदग्निर्निपातितः । क्षत्रियेण स्वधर्मस्थो विना दोषं द्विजोत्तमाः

ಹಿಂದೆ, ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಅವನ ತಂದೆ ಜಮದಗ್ನಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಹತ್ಯೆಮಾಡಿದನು; ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ನಿರ್ದೋಷನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 8

ततः कोपपरीतेन तेन प्रोक्तं महात्मना । रक्तेन क्षत्रियोत्थेन संतर्प्याः पितरो मया

ಆಮೇಲೆ ಕೋಪದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಘೋಷಿಸಿದನು—‘ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ರಕ್ತದಿಂದ ನಾನು ನನ್ನ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸಂತರ್ಪಿಸುವೆನು।’

Verse 9

एतस्मात्कारणात्तेन रुधिरेण महात्मना । पितरस्तर्पिता सम्यक्तिलमिश्रेण भक्तितः

ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ರಕ್ತವನ್ನು ಎಳ್ಳಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು।

Verse 10

ऋषय ऊचुः । जमदग्निर्हतः कस्मात्क्षत्रियेण महामुनिः । किंनामा स च भूपालो विस्तराद्वद सूत तत्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನೊಬ್ಬ ಮಹಾಮುನಿ ಜಮದಗ್ನಿಯನ್ನು ಹತ್ಯೆಮಾಡಿದನು? ಆ ಭೂಪಾಲನ ಹೆಸರು ಏನು? ಹೇ ಸೂತ, ಅದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು।

Verse 11

सूत उवाच । ऋचीकतनयः पूर्वं जमदग्निरिति स्मृतः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तत्रासीद्दग्धकल्मषः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಋಚೀಕನ ಪುತ್ರನು ‘ಜಮದಗ್ನಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಹಾಟಕೇಶ್ವರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನು ವಾಸಿಸಿದನು; ಪಾಪಗಳು ದಗ್ಧವಾದವನಂತೆ।

Verse 12

चत्वारस्तस्य पुत्राश्च बभूवुर्गुणसंयुताः । जघन्योऽपि गुणज्येष्ठस्तेषां रामो बभूव ह

ಅವನಿಗೆ ಗುಣಸಂಪನ್ನರಾದ ನಾಲ್ವರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು. ಕಿರಿಯನಾಗಿದ್ದರೂ ರಾಮನು ಅವರಲ್ಲಿ ಗುಣದಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 13

कदाचिद्वसतस्तस्य जमदग्नेर्महावने । पुत्रेषु कन्दमूलार्थं निर्गतेषु वनाद्बहिः

ಒಮ್ಮೆ ಜಮದಗ್ನಿ ಮಹಾವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಪುತ್ರರು ಕಂದಮೂಲ ಮತ್ತು ಫಲಗಳಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೊರಟರು।

Verse 14

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो हैहयाधिपतिर्बली । सहस्रार्जुन इत्येव विख्यातो यो महीतले

ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠನಾದ ಹೈಹಯಾಧಿಪತಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸಹಸ್ರಾರ್ಜುನ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದವನು।

Verse 15

मृगलिप्सुर्वने तस्मिन्भ्रममाण इतस्ततः । श्रमार्तो वृषराशिस्थे भास्करे दिनमध्यगे

ಮೃಗವನ್ನು ಬಯಸಿ ಅವನು ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇತ್ತಿಚ್ಚೆ ಅಲೆದನು; ಶ್ರಮದಿಂದ ದಣಿದು, ಸೂರ್ಯನು ವೃಷರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವನು ಅತಿಶಯ ಕ್ಲಾಂತನಾದನು।

Verse 18

अथ तं पार्थिवं दृष्ट्वा स मुनिस्तुष्टिसंयुतः । अर्घं दत्त्वा यथान्यायं स्वागतेनाभिनंद्य च

ನಂತರ ಆ ರಾಜನನ್ನು ಕಂಡು ಸಂತೋಷಯುಕ್ತನಾದ ಮುನಿಯು ವಿಧಿಯಂತೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿ, ಯೋಗ್ಯ ಸ್ವಾಗತವಚನಗಳಿಂದ ಅಭಿನಂದಿಸಿದನು।

Verse 19

सोऽपि तं प्रणिपत्योच्चैर्विनयेन समन्वितः । प्रतिसंभाषयामास कुशलं पर्यपृच्छत

ಅವನು ಸಹ ವಿನಯದಿಂದ ಆ ಮುನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಅವರ ಕುಶಲಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು।

Verse 20

राजोवाच । कच्चित्ते कुशलं विप्र पुत्रशिष्यान्वितस्य च । साग्निहोत्र कलत्रस्य परिवारयुतस्य च

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ವಿಪ್ರ! ನೀವು ಕುಶಲವಾಗಿದ್ದೀರಾ? ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರರು, ಶಿಷ್ಯರು, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ, ಪತ್ನಿ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ-ಪರಿವಾರ ಸಹಿತ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮಂಗಳವೇ?

Verse 21

अद्य मे सफलं जन्म जीवितं सफलं च मे । यत्त्वं तपोनिधिर्दृष्टः सर्वलोकनमस्कृतः

ಇಂದು ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಸಾರ್ಥಕವಾಯಿತು, ನನ್ನ ಜೀವನವೂ ಧನ್ಯವಾಯಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ನಿಮಗೆ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದೆನು—ತಪಸ್ಸಿನ ನಿಧಿ, ಸರ್ವಲೋಕಗಳಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತರು.

Verse 22

एवमुक्त्वा स राजर्षिर्विश्रम्य सुचिरं ततः । पीत्वापस्तमुवाचेदं प्रणिपत्य महामुनिम्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ರಾಜರ್ಷಿ ಬಹುಕಾಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದನು. ನಂತರ ನೀರು ಕುಡಿದು, ಮಹಾಮುನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 23

अनुज्ञां देहि मे ब्रह्मन्प्रयास्यामि निजं गृहम् । मम कृत्यं समादेश्यं येन ते स्यात्प्रयोजनम्

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ನನಗೆ ಅನುಜ್ಞೆ ನೀಡಿ; ನಾನು ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಜನ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವಂತೆ, ನನ್ನಿಂದ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ.

Verse 24

जमदग्निरुवाच । देवतार्चनवेलायां त्वं मे गृहमुपागतः । मनोरथ इव ध्यातः सर्वदेवमयोऽतिथिः

ಜಮದಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು: ದೇವತಾರ್ಚನೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲೇ ನೀನು ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದೆ—ಮನದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದ ಮನೋರಥದಂತೆ. ಅತಿಥಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸರ್ವದೇವಮಯನು.

Verse 25

तस्मान्मेऽस्ति परा प्रीतिर्भक्तिश्च नृपसत्तम । तत्कुरुष्व मया दत्तं स्वहस्तेनैव भोजनम्

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಪರಮ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನನ್ನ ಸ್ವಹಸ್ತದಿಂದ ನೀಡಿದ ಈ ಭೋಜನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 26

राजा वा ब्राह्मणो वाथ शूद्रो वाप्यंत्यजोऽपि वा । वैश्वदेवान्तसंप्राप्तः सोऽतिथिः स्वर्गसंक्रमः

ರಾಜನಾಗಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಲಿ, ಶೂದ್ರನಾಗಲಿ, ಅಂತ್ಯಜನಾಗಲಿ—ವೈಶ್ವದೇವ ನೈವೇದ್ಯದ ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬರುವವನೇ ನಿಜವಾದ ಅತಿಥಿ; ಅವನು ಸ್ವರ್ಗದ ದ್ವಾರವೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 27

राजोवाच । ममैते सैनिका ब्रह्मञ्छतशोऽथ सहस्रशः । तैरभुक्तैः कथं भोक्तुं युज्यते मम कीर्तय

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ನನ್ನ ಈ ಸೈನಿಕರು ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು. ಅವರು ಊಟಮಾಡದೆ ಇದ್ದರೆ ನಾನು ಭೋಜನ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ ಯುಕ್ತ? ತಿಳಿಸು.

Verse 28

जमदग्निरुवाच । सर्वेषां सैनिकानां ते संप्रदास्यामि भोजनम् । नात्र चिंता त्वया कार्या मुनिर्निष्किंचनो ह्यहम्

ಜಮದಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ನಾನು ಭೋಜನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನೀನು ಚಿಂತಿಸಬೇಡ; ನಾನು ನಿಷ್ಕಿಂಚನ ಮುನಿಯೇನು.

Verse 29

यैषा पश्यति राजेंद्र धेनुर्बद्धा ममांतिके । एषा सूते मनोभीष्टं प्रार्थिता सर्वदैव हि

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ನೋಡು, ನನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಧೇನು. ಇದನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡರೆ ಇದು ಸದಾ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 30

सूत उवाच । ततश्च कौतुकाविष्टः स नृपो द्विजसत्तमाः । बाढमित्येव संप्रोच्य तस्मिन्नेवाश्रमे स्थितः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮರೇ! ಆಗ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ರಾಜನು ‘ಸರಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅದೇ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದನು.

Verse 31

ततः संतर्प्य देवांश्च पितॄंश्च तदनंतरम् । पूजयित्वा हविर्वाहं ब्राह्मणांश्च ततः परम्

ಅನಂತರ ಅವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂತರ್ಪಿಸಿ, ಬಳಿಕ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿದನು. ಹವಿರ್ವಾಹನಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು.

Verse 32

उपविष्टस्ततः सार्धं सर्वैर्भृत्यैर्बुभुक्षितैः । श्रमार्तैर्विस्मयाविष्टैः कृते तस्य द्विजोत्तमाः

ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇವಕರೊಂದಿಗೆ ಕೂತನು—ಅವರು ಹಸಿದವರಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರಮದಿಂದ ದಣಿದವರಾಗಿದ್ದು, ಆಶ್ಚರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಅವನಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡತೊಡಗಿದರು.

Verse 33

ततः स प्रार्थयामास तां धेनुं मुनिसत्तमः । यो यत्प्रार्थयते देहि भोज्यार्थं तस्य तच्छुभे

ಆಗ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆ ಧೇನುವನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು—“ಹೇ ಶುಭೇ! ಯಾರು ಏನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವರೋ, ಅವರಿಗೆ ಅದನ್ನೇ ದಯಪಾಲಿಸು; ಭೋಜನಾರ್ಥವಾಗಿ.”

Verse 34

ततः सा सुषुवे धेनुरन्नमुच्चावचं शुभम् । पक्वान्नं च विशेषेण चित्ताह्लादकरं परम्

ನಂತರ ಆ ಶುಭ ಧೇನು ನಾನಾವಿಧ ಮಂಗಳಕರ ಅನ್ನವನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿತು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಕ್ವಾನ್ನಗಳು, ಅವು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪರಮ ಆನಂದ ನೀಡುವವುಗಳಾಗಿದ್ದವು.

Verse 35

ततः खाद्यं च चव्यं च लेह्यं चोष्यं तथैव च । व्यंजनानि विचित्राणि कषायकटुकानि च । अम्लानि मधुराण्येव तिक्तानि गुणवंति च

ಆಗ ಚರ್ವ್ಯ, ಚೋಷ್ಯ, ಲೇಹ್ಯ ಮತ್ತು ಭೋಜ್ಯ—ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಆಹಾರಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು; ಜೊತೆಗೆ ವಿಚಿತ್ರ ವ್ಯಂಜನಗಳು—ಕಷಾಯ, ಕಟು, ಅಮ್ಲ, ಮಧುರ, ತಿಕ್ತ ರುಚಿಗಳೊಂದಿಗೆ—ಎಲ್ಲವೂ ಉತ್ತಮ ಗುಣಸಂಪನ್ನವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 36

एवं प्राप्य परां तृप्तिं तया धेन्वा स भूपतिः । सेवकैः सबलैः सार्ध मन्नैरमृतसंभवैः

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ಧೇನುವಿನಿಂದ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ರಾಜನು, ತನ್ನ ಸೇವಕರೂ ಸೇನೆಯೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಅಮೃತಸಂಭವದಂತೆ ತೋರುವ ಅನ್ನಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತನಾದನು।

Verse 37

ततो भुक्त्यवसाने तु प्रार्थयामास भूपतिः । तां धेनुं विस्मयाविष्टो जमदग्निं महामुनिम्

ನಂತರ ಭೋಜನ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಆಶ್ಚರ್ಯಾವಿಷ್ಟನಾದ ರಾಜನು ಆ ಧೇನುವಿನ ವಿಷಯವಾಗಿ ಮಹಾಮುನಿ ಜಮದಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು।

Verse 38

कामधेनुरियं ब्रह्मन्नार्हारण्यनिवासिनाम् । मुनीनां शान्तचित्तानां तस्माद्यच्छ मम स्वयम्

“ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಇದು ಕಾಮಧೇನು; ಅರಣ್ಯನಿವಾಸಿ ಶಾಂತಚಿತ್ತ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಯೋಗ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನೇ ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು।”

Verse 39

येनाऽकरान्करोम्यद्य लोकांस्तस्याः प्रभावतः । साधयामि च दुर्गस्थाञ्छत्रून्भूरिबलान्वितान्

“ಅವಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನಾನು ಇಂದೇ ಲೋಕಗಳನ್ನು ತೆರಿಗೆ ಕೊಡಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮಹಾಬಲಯುತ ಶತ್ರುಗಳನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ।”

Verse 40

एवं कृते तव श्रेयो भविष्यति च सद्यशः । इह लोके परे चैव तस्मात्कुरु मयोदितम्

“ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ನಿನಗೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣವೇ ಯಶಸ್ಸೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲೂ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಮಾಡು।”

Verse 41

जमदग्निरुवाच । होमधेनुरियं राजन्ममैका प्राणसंमता । अदेया सर्वदा पूज्या तस्मान्नार्हसि याचितुम्

ಜಮದಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ಇದು ನನ್ನ ಹೋಮಧೇನು; ಪ್ರಾಣಸಮಾನವಾಗಿ ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಏಕೈಕ ನಿಧಿ. ಇದು ಎಂದಿಗೂ ದಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ, ಸದಾ ಪೂಜ್ಯ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಇದನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು।

Verse 42

अहं शतसहस्रं ते यच्छाम्यस्याः कृते द्विज । धेनूनामपरं वित्तं यावन्मात्रं प्रवांछसि

ಓ ದ್ವಿಜನೇ, ಇದರ ಬದಲಾಗಿ ನಿನಗೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಹಸುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಪತ್ತನ್ನು—ನೀನು ಎಷ್ಟು ಬಯಸುವೆಯೋ ಅಷ್ಟನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 43

जमदग्निरुवाच । अविक्रेया महाराज सामान्यापि हि गौः स्मृता । किं पुनर्होमधेनुर्या प्रभावैरीदृशैर्युता

ಜಮದಗ್ನಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾರಾಜನೇ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಸುವೂ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಿಕ್ರೇಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇಂತಹ ಮಹಾಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಈ ಹೋಮಧೇನು ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಿಕ್ರೇಯ!

Verse 44

विमोहाद्ब्राह्मणो यो गां विक्रीणाति धनेच्छया । विक्रीणाति न सन्देहः स निजां जननीमिह

ಮೋಹದಿಂದ ಧನಾಸೆಯಿಂದ ಹಸುವನ್ನು ಮಾರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲೇ ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನೇ ಮಾರಿದವನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 45

सुरां पीत्वा द्विजं हत्वा द्विजानां निष्कृतिः स्मृता । धेनुविक्रयकर्तॄणां प्रायश्चित्तं न विद्यते

ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಸುರಾಪಾನ ಮಾಡಿದರೂ, ದ್ವಿಜಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದರೂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಹಸು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೇ ಇಲ್ಲ।

Verse 46

राजोवाच । यदि यच्छसि नो विप्र साम्ना धेनुमिमां मम । बलादपि हरिष्यामि तस्मात्साम्ना प्रदीयताम्

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲೈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ನೀನು ಈ ಹಸುವನ್ನು ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ನನಗೆ ಕೊಡದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಬಲವಂತವಾಗಿಯಾದರೂ ಅಪಹರಿಸುವೆನು; ಆದುದರಿಂದ ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದಲೇ ಕೊಡು.

Verse 47

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा कोपसंयुक्तो जमदग्निर्द्विजोत्तमाः । अस्त्रमस्त्रमिति प्रोच्य समुत्तस्थौ सभातलात्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲೈ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೋಪಗೊಂಡ ಜಮದಗ್ನಿಯು 'ಅಸ್ತ್ರ! ಅಸ್ತ್ರ!' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಭೆಯಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತನು.

Verse 48

ततस्ते सेवकास्तस्य नृपतेश्चित्तवेदिनः । अप्राप्तशस्त्रं तं विप्रं निजघ्नुर्निशितायुधैः

ಆಗ ಆ ರಾಜನ ಇಂಗಿತವನ್ನರಿತ ಸೇವಕರು, ಇನ್ನೂ ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಹರಿತವಾದ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಕೊಂದುಹಾಕಿದರು.

Verse 49

तस्यैवं वध्यमानस्य जमदग्नेर्महात्मनः । रेणुकाख्या प्रिया भार्या पपातोपरि दुःखिता

ಹೀಗೆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಜಮದಗ್ನಿಯು ಹತ್ಯೆಯಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ರೇಣುಕೆ ಎಂಬ ಅವನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯು ದುಃಖಿತಳಾಗಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಳು.

Verse 50

साऽपि नानाविधैस्तीक्ष्णैः खण्डिता वरवर्णिनी । आयुःशेषतया प्राणैर्न कथंचिद्वियोजिता

ಆ ಸುಂದರಿಯೂ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಹರಿತವಾದ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡಳು, ಆದರೆ ಆಯಸ್ಸು ಉಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಹೇಗೋ ಪ್ರಾಣದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 51

एवं हत्वा स विप्रेन्द्रं जमदग्निं महीपतिः । तां धेनुं कालयामास यत्र माहिष्मती पुरी

ಈ ರೀತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠ ಜಮದಗ್ನಿಯನ್ನು ಹತಮಾಡಿ, ಆ ರಾಜನು ಆ ಧೇನುವನ್ನು ಓಡಿಸಿ, ಮಹಿಷ್ಮತೀ ನಗರ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು।

Verse 52

अथ सा काल्यमाना च धेनुः कोपसमन्विता । जमदग्निं हतं दृष्ट्वा ररम्भ करुणं मुहुः

ಅಥವಾ ಓಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಧೇನು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಹತನಾದ ಜಮದಗ್ನಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಮರುಮರು ಕರುಣವಾಗಿ ರಂಭಿಸಿತು।

Verse 53

तस्याः संरम्भमाणाया वक्त्रमार्गेण निर्गताः । पुलिन्दा दारुणा मेदाः शतशोऽथ सहस्रशः

ಅವಳು ಕೋಪದಿಂದ ಉಕ್ಕಿಬಂದಾಗ ಅವಳ ಬಾಯಿಮಾರ್ಗದಿಂದ ಪುಲಿಂದರು—ಭಯಾನಕ, ಉಗ್ರ ಯೋಧರು—ಮೊದಲು ನೂರಾರು, ನಂತರ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದರು।

Verse 54

नानाशस्त्रधराः सर्वे यमदूता इवापराः । प्रोचुस्तां सादरं धेनुमाज्ञां देहि द्रुतं हि नः

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ನಾನಾ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳು, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಯಮದೂತರಂತೆ; ಆದರದಿಂದ ಆ ಧೇನುವಿಗೆ—“ನಮಗೆ ತಕ್ಷಣ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು।

Verse 55

साऽब्रवीद्धन्यतामेतद्धैहयाधिपतेर्बलम् । अथ तैः कोपसंयुक्तैर्दारुणैर्म्लेच्छजातिभिः । विनाशयितुमारब्धं शितैः शस्त्रैर्निरर्गलम्

ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು—“ಹೈಹಯಾಧಿಪತಿಯ ಈ ಬಲವು ಯೋಗ್ಯ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.” ನಂತರ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭಯಾನಕ ಮ್ಲೇಚ್ಛಜಾತಿಯವರು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸಂಹಾರ ಆರಂಭಿಸಿದರು।

Verse 56

न कश्चित्पुरुषस्तेषां सम्मुखोऽप्यभवद्रणे । किं पुनः सहसा योद्धुं भयेन महतान्वितः

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೂ ಎದುರುಮುಖವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲಾರನು; ಹಾಗಿರಲು ಮಹಾಭಯದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಅಚಾನಕ ಯುದ್ಧಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ?

Verse 57

अथ भग्नं बलं दृष्ट्वा वध्यमानं समंततः । पुलिन्दैर्दारुणाकारैः प्रोचुस्तं मन्त्रिणो नृपम्

ಆಮೇಲೆ ಸೇನೆ ಭಂಗಗೊಂಡು, ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಭಯಾನಕಾಕಾರದ ಪುಲಿಂದರಿಂದ ಸಂಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಂತ್ರಿಗಳು ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 58

तेजोहानिः परा तेऽद्य जाता ब्रह्मवधाद्विभो । तस्माद्धेनुं परित्यज्य गम्यतां निजमंदिरम्

ಹೇ ವಿಭೋ! ಇಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಧದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿಗೆ ಮಹಾಹಾನಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಧೇನುವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಿನ್ನ ಅರಮನೆಗೆ ಹೋಗು।

Verse 59

यावन्नागच्छते तस्य रामोनाम सुतो बली । नो चेत्तेन हतोऽत्रैव सबलो वधमेष्यसि

ಅವನ ‘ರಾಮ’ ಎಂಬ ಬಲಿಷ್ಠ ಪುತ್ರನು ಬರುವ ಮೊದಲು ಹೊರಟುಹೋಗು; ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅವನು ನಿನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಸಂಹರಿಸಿ ಮರಣಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವನು।

Verse 60

नैषा शक्या बलान्नेतुं कामधेनुर्महोदया । शक्तिरूपा करोत्येवं या सृष्टिं स्वयमेव हि

ಈ ಮಹೋದಯ ಕಾಮಧೇನುವನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಶಕ್ತಿಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸುತ್ತಾಳೆ।

Verse 61

ततः स पार्थिवो भीतस्तेषां वाक्याद्विशेषतः । जगाम हित्वा तां धेनुं स्वस्थानं हतसेवकः

ಆಗ ಆ ರಾಜನು ಅವರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಯಗೊಂಡು, ಆ ಧೇನುವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸೇವಕರು ಹತರಾದ ದುಃಖದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು।