Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 193

Devanagari script

ततोऽहं दुःखसंयुक्तः संप्राप्तोऽत्र जलाशये । षडक्षरं जपन्मन्त्रं नित्यमेव व्यवस्थितः

Transliteration

tato'haṃ duḥkhasaṃyuktaḥ saṃprāpto'tra jalāśaye | ṣaḍakṣaraṃ japanmantraṃ nityameva vyavasthitaḥ

Translation

ಆಮೇಲೆ ನಾನು ದುಃಖದಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಈ ಪವಿತ್ರ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಪ್ರತಿದಿನ ಸ್ಥಿರಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಷಡಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನಿರಂತರ ಜಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೆನು.

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: क्रियाविशेषण (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; अव्ययीभावार्थे/क्रियाविशेषणम् (adverb: thereafter/then)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; उत्तमपुरुष-सर्वनाम

• दुःख-संयुक्तः: afflicted with sorrow
• दुःख-संयुक्तः: कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: दुःख (प्रातिपदिक) + संयुक्त (कृदन्त; सम्-√युज् + क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (दुःखेन संयुक्तः)

• संप्राप्तः: having reached
• संप्राप्तः: कर्तृविशेषण/क्रियासमर्थक (Predicate participle)
• Type: Adjective
• Root: सम्-√प्राप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (having arrived)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb)

• जलाशये: in the pond/reservoir
• जलाशये: अधिकरण (Location)
• Type: Noun
• Root: जलाशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• षडक्षरम्: six-syllabled (mantra)
• षडक्षरम्: कर्म (Object)
• Type: Adjective
• Root: षट् (संख्या) + अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; द्विगु-समासः (षड्-अक्षरम् = six-syllabled)

• जपन्: reciting
• जपन्: कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: √जप् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; वर्तमानकृदन्तः (present active participle)

• मन्त्रम्: the mantra
• मन्त्रम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• नित्यम्: always
• नित्यम्: क्रियाविशेषण (Frequency)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; क्रियाविशेषणम् (adverb: always)

• एव: indeed/only
• एव: निपात (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निश्चय/अवधारणार्थक-निपातः (emphatic particle)

• व्यवस्थितः: steadfast/settled
• व्यवस्थितः: कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: वि-अव-√स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (steadfast/established)

Speaker

A formerly serpent-born being (now narrating his practice) addressing a brāhmaṇa

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A sorrowful devotee at the reservoir’s steps, seated in meditation, lips moving in continuous japa; the water reflects dawn light, suggesting daily discipline.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady daily mantra-japa, especially at a tīrtha, is presented as a dharmic means to transform suffering into spiritual progress.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A local jalāśaya (sacred water-body) within the Nāgarakhaṇḍa’s tīrtha narrative; the verse emphasizes the sanctity of the place through practice performed there.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nitya-japa (daily repetition) of the ṣaḍakṣara mantra, performed with steadfast discipline.