Adhyaya 254

Verse 1

शूद्र उवाच । इदमाश्चर्यरूपं मे प्रतिभाति वचस्तव । यद्यपि स्यान्महाक्लेशो वदतस्तव सुव्रत

ಶೂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನ್ನ ವಚನಗಳು ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯರೂಪವಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ. ಓ ಸುವ್ರತ! ಹೇಳುವಾಗ ನಿನಗೆ ಮಹಾಕ್ಲೇಶ ಬಂದರೂ ಸಹ…

Verse 2

तथापि मम भाग्येन मत्पुण्यैर्मद्गृहं गतः । न तृप्ये त्वन्मुखांभोजाच्च्युतं वाक्यामृतं पुनः

ಆದರೂ ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯದಿಂದಲೂ ನನ್ನ ಪುಣ್ಯಫಲದಿಂದಲೂ ನೀವು ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಕಮಲಮುಖದಿಂದ ಹರಿಯುವ ವಾಕ್ಯಾಮೃತವನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕುಡಿದರೂ ನನಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 3

पिबन्गौरीकथाख्यानं विशेषगुणपूरितम् । कथं महेश्वरो नृत्यं चकार सुरसंवृतः

ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗೌರೀಕಥೆಯನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವಂತೆ ಕೇಳುತ್ತಾ, ದೇವರಿಂದ ಆವರಿತನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದನು?

Verse 4

चातुर्मास्ये कथं जातं कि ग्राह्यं व्रतमुच्यते । अनुग्रहं कृतवती सा कथं को ह्यनुग्रहः

ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು? ಆಗ ಯಾವ ವ್ರತವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ? ಅವಳು ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಿದಳು—ಮತ್ತು ಆ ಅನುಗ್ರಹವೇನು?

Verse 5

एतद्विस्तरतो ब्रूहि पृच्छतो मे द्विजोत्तम । भगवान्पूज्यते लोके ममानुग्रहकारकः

ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು. ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡುವ ಆ ಭಗವಾನ್ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 6

प्रसन्नवदनो भूत्वा स्वस्थः कथय सुव्रत । गालवश्चापि तच्छ्रुत्वा पुनराह प्रहृष्टवान्

ಓ ಸುವ್ರತ! ಪ್ರಸನ್ನಮುಖನಾಗಿ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತನಾಗಿ ನೀನು ಹೇಳು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಗಾಲವನು ಸಹ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 7

गालव उवाच । इतिहासमिमं पुण्यं कथयामि तवानघ । शृणुष्वावहितो भूत्वा यज्ञायुतफलप्रदम्

ಗಾಲವನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಅನಘ! ಈ ಪುಣ್ಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ ಕೇಳು; ಇದು ದಶಸಹಸ್ರ ಯಜ್ಞಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 8

चातुर्मास्येऽथ संप्राप्ते हरो भक्तिसमन्वितः । ब्रह्मचर्यव्रतपरः प्रहृष्टवदनोऽभवत्

ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಕಾಲವು ಬಂದಾಗ ಭಕ್ತಿಸಮನ್ವಿತನಾದ ಹರನು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವ್ರತದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ ಹರ್ಷಮುಖನಾದನು.

Verse 9

देवतानां च संकल्पं महर्षीणां चकार ह । समागत्य ततो देवा मन्दराचलमास्थिताः

ಅವನು ದೇವತೆಗಳೂ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ದೇವರುಗಳು ಸೇರಿ ಮಂದರಾಚಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.

Verse 10

प्रणम्य ते महेशानं तस्थुः प्रांजलयोऽग्रतः । तानुवाच सुरान्सर्वान्हरो दृष्ट्वा समागतान्

ಮಹೇಶಾನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವರು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತರು. ಸೇರಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಹರನು ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು.

Verse 11

पार्वत्याभिहितं प्राह कस्मिन्कार्यांतरे सति । मया नियुक्तेऽभिनये यत्र साहाय्यकारिणः

ಅವನು ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದ ವಚನವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಹೇಳಿದನು— “ಇನ್ನಾವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀವು ಬಂದಿರಿ? ನಾನು ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಈ ಲೀಲಾಭಿನಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ನನ್ನ ಸಹಾಯಕರೆ ಅಲ್ಲವೇ?”

Verse 12

भवंत्विंद्रपुरोगाश्च चातुर्मास्ये समागते । ते तथोचुश्च संहृष्टा नमस्कृत्य च शूलिनम्

“ತಥಾಸ್ತು—ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಬಂದಾಗ ಇಂದ್ರನು ಮುಂಚೆ ನಿಂತು ನಾವು ಸಮಾಗಮಿಸುವೆವು।” ಎಂದು ಅವರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಹೇಳಿದರು; ಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದರು.

Verse 13

स्वंस्वं भवनमाजग्मुर्विमानैः सूर्यसन्निभैः । तथाऽषाढे शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां महेश्वरः

ಅವರು ಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಭವಾದ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ನಂತರ ಆಷಾಢ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರ (ಶಿವ) …

Verse 14

प्रनर्त्तयितुमारेभे भवानीतोषणाय च । मंदरे पर्वतश्रेष्ठे तत्र जग्मुर्महर्षयः

ಭವಾನಿಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಅವರು ನೃತ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಂದರಕ್ಕೆ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ (ದರ್ಶನಾರ್ಥ) ಬಂದರು.

Verse 15

नारदो देवलो व्यासः शुकद्वैपायनादयः । अंगिराश्च मरीचिश्च कर्दमश्च प्रजापतिः

ನಾರದ, ದೇವಲ, ವ್ಯಾಸ, ಹಾಗೆಯೇ ಶುಕ ಮತ್ತು ದ್ವೈಪಾಯನ ಪರಂಪರೆಯವರು; ಜೊತೆಗೆ ಅಂಗಿರಸ, ಮರೀಚಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಕರ್ಧಮ—(ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು)।

Verse 16

कश्यपो गौतमश्चात्रिर्वसिष्ठो भृगुरेव च । जमदग्निस्तथोत्तंको रामो भार्गव एव च

ಕಶ್ಯಪ, ಗೌತಮ, ಅತ್ರಿ, ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಭೃಗು; ಹಾಗೆಯೇ ಜಮದಗ್ನಿ, ಉತ್ತಂಕ ಹಾಗೂ ಭಾರ್ಗವ ರಾಮ (ಪರಶುರಾಮ) ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು।

Verse 17

अगस्त्यश्च पुलोमा च पुलस्त्यः पुलहस्तथा । प्रचेताश्च क्रतुश्चैव तथैवान्ये महर्षयः

ಅಗಸ್ತ್ಯ, ಪುಲೋಮಾ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಲಹ; ಪ್ರಚೇತಾ ಹಾಗೂ ಕ್ರತು ಕೂಡ—ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು।

Verse 18

सिद्धा यक्षाः पिशाचाश्च चारणाश्चारणैः सह । आदित्या गुह्यकाश्चैव सा ध्याश्च वसवोऽश्विनौ

ಸಿದ್ಧರು, ಯಕ್ಷರು, ಪಿಶಾಚರು; ಚಾರಣರು ತಮ್ಮ ಚಾರಣರೊಂದಿಗೆ; ಆದಿತ್ಯರು, ಗುಹ್ಯಕರು, ಸಾಧ್ಯರು, ವಸುಗಳು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನರೂ ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು।

Verse 19

एते सर्वे तथेन्द्राद्या ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । समाजग्मुर्महेशस्य नृत्यदर्शनलालसाः

ಇವರೆಲ್ಲರೂ—ಇಂದ್ರಾದಿಗಳು, ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಇದ್ದಂತೆ—ಮಹೇಶನ ನೃತ್ಯವನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಸೇರಿಕೊಂಡರು।

Verse 20

ततो गणा नंदिमुखा रत्नानि प्रददुस्तथा । भूषणानि च वासांसि मुन्यादिभ्यो यथाक्रमम्

ನಂತರ ನಂದಿಮುಖನ ನೇತೃತ್ವದ ಗಣರು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಹಂಚಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಮುನಿಗಳಾದಿಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದರು।

Verse 21

ततो वाद्यसहस्रेषु वादित्रेषु समंततः । सर्वैर्जयेति चैवोक्ता भगवा न्व्रतमादिशत्

ಆಗ ಸರ್ವತೋಮುಖವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ವಾದ್ಯಗಳು ಮೊಳಗುತ್ತ, ಎಲ್ಲರೂ “ಜಯ” ಎಂದು ಜಯಘೋಷ ಮಾಡಿದಾಗ, ಭಗವಾನ್ ವ್ರತವನ್ನು (ಪವಿತ್ರ ಆಚರಣೆಯನ್ನು) ವಿಧಿಸಿದನು।

Verse 22

भवानी हृष्टहृदया महादेवं व्यलोकयत् । जया च विजया चैव जयन्ती मंगलारुणा

ಭವಾನಿ ಹರ್ಷಭರಿತ ಹೃದಯದಿಂದ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದಳು; ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಜಯಾ, ವಿಜಯಾ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಕರವಾದ ಅರುಣವರ್ಣದ ಜಯಂತಿಯೂ ಇದ್ದಳು।

Verse 23

चतुष्टयसखीमध्ये विर राज शुभानना । तस्याः सान्निध्ययोगेन जगद्भाति गुणोत्तरम्

ನಾಲ್ಕು ಸಖಿಯರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶುಭಮುಖಿಯಾದ ದೇವಿ ರಾಜಶೋಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಳು; ಅವಳ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಬಲದಿಂದ ಜಗತ್ತು ಗುಣೋನ್ನತವಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿ ಭಾಸವಾಯಿತು।

Verse 24

यस्याः शरीरजा शोभा वर्णितुं नैव शक्यते । ईशोऽपि गणकोटीभिर्ना नावक्त्त्राभिरीक्षितः

ಅವಳ ದೇಹಜನ್ಯ ಶೋಭೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಸ್ವಯಂ ಈಶ್ವರನು ಸಹ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅನೇಕ ಮುಖಗಳಿಂದ ನೋಡಿದರೂ ಅವಳ ಸೌಂದರ್ಯದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ।

Verse 25

पिशाचभूतसंघैश्च वृतः परमशोभनः । स्वर्णवेत्रधरो नन्दी बभौ कपिमुखोऽग्रतः

ಪಿಶಾಚ-ಭೂತಸಂಘಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಮಶೋಭನ ನಂದಿ, ಸ್ವರ್ಣದಂಡವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಪಿಮುಖಸಮಾನ ಮುಖದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।

Verse 26

विद्याधराश्च गंधर्वाश्चि त्रसेनादयस्तथा । चित्रन्यस्ता इव बभुस्तत्र नागा मुनीश्वराः

ಅಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಗಂಧರ್ವರು—ಚಿತ್ರಸೇನಾದಿಗಳು ಸಹ—ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ನಾಗರು ಹಾಗೂ ಮುನೀಶ್ವರರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು.

Verse 27

श्रीरागप्रमुखा रागास्तस्य पुत्रा महौजसः । अमूर्त्ताश्चैव ते पुत्रा हरदेव समुद्भवाः

ಶ್ರೀರಾಗಪ್ರಮುಖ ರಾಗಗಳು ಅವನ ಮಹೌಜಸ್ವಿ ಪುತ್ರರು. ಆ ಪುತ್ರರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಮೂರ್ತರು; ಹರದೇವನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವರು.

Verse 28

एकैकस्य च षड्भार्याः सर्वासां च पितामहः । ताभिः सहैव ते रागा लीलावपुर्धरास्तथा

ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೂ ಆರು ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು; ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಬ್ಬನೇ ಪಿತಾಮಹನಿದ್ದ. ಆ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಆ ರಾಗಗಳೂ ಲೀಲಾಮಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವು.

Verse 29

प्रादुर्बभूवुः सहसा चिंतितास्तेन शंभुना । तेषां नामानि ते वच्मि शृणुष्व त्वं महाधन

ಶಂಭುವು ಕೇವಲ ಚಿಂತಿಸಿದಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಹಸಾ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದರು. ಈಗ ಅವರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಹೇ ಮಹಾಧನ, ಕೇಳು.

Verse 30

श्रीरागः प्रथमः पुत्र ईश्वरस्य विमोहनः । आसां चक्रे भ्रुवोर्मध्ये परब्रह्म प्रदायकः

ಈಶ್ವರನ ಮೊದಲ ಪುತ್ರ ಶ್ರೀರಾಗನು ಮನಮೋಹಕನು. ಅವನು ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತಿಲಕಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಅದು ಪರಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ದಾನಮಾಡುವುದು.

Verse 31

तन्मध्यश्चैव माहेशात्समुद्भूतो गणोत्तमः । द्वितीयोऽथ वसन्तोऽभूत्कटिदेशान्महायशाः

ಅದೇ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನಿಂದ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಣನಾಯಕನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು. ನಂತರ ಎರಡನೆಯವನು—ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ವಸಂತನು—ಕಟಿಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದನು.

Verse 32

महदंकश्च भूतानां चक्राच्चैव विशुद्धितः । पंचमस्तु तृतीयोऽभूत्सुतो विश्वविभूषणः

ವಿಶುದ್ಧಿ ಚಕ್ರದಿಂದ ಭೂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ‘ಅಂಕ’ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಐದನೇ ರೂಪವಾಗಿ ಮೂರನೇ ಪುತ್ರನು ಪ್ರಕಟವಾದನು—ಅವನು ವಿಶ್ವವಿಭೂಷಣನು.

Verse 33

महेश्वरहृदो जातं चक्रं चैवमनाहतम् । नासादेशात्समुद्भूतो भैरवो भैरवः स्वयम्

ಮಹೇಶ್ವರನ ಹೃದಯದಿಂದ ಅನಾಹತ ಚಕ್ರವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಮತ್ತು ನಾಸಿಕಾ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಭೈರವನು ಪ್ರಕಟವಾದನು—ಸ್ವಯಂಭೂ ಭೈರವನೇ.

Verse 34

मणिपूरकनामेदं चक्रं तद्धि विमुक्तिदम् । पंचाशच्च तथा वर्णा अंका नाम महेश्वरात्

ಈ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ‘ಮಣಿಪೂರಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು; ಇದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಿಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಐವತ್ತು ವರ್ಣಗಳೂ—‘ಅಂಕಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ—ಮಹೇಶ್ವರನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 35

राशयो द्वादश तथा नक्षत्राणि तथैव च । स्वाधिष्ठानसमुद्भूता जगद्बीजसमन्विताः

ಹನ್ನೆರಡು ರಾಶಿಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ—ಇವೆಲ್ಲ ಸ್ವಾಧಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು, ಜಗದ್ಬೀಜಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 36

क्षणेन वृद्धिमायांति ततो रेतः प्रवर्तते । रेतसस्तु जगत्सृष्टं तदीशजननेंद्रियम्

ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ನಂತರ ರೇತಃ (ವೀರ್ಯ) ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ರೇತಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ—ಅದೇ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಜನನೇಂದ್ರಿಯ.

Verse 37

आधाराच्च महान्षष्ठो नटो नारायणोऽभवत् । महेशवल्लभः पुत्रो नीलो विष्णुपराक्रमः

ಆಧಾರದಿಂದ ಮಹಾನ್ ಆರನೆಯವನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು—ನಟಸ್ವರೂಪ ನಾರಾಯಣ. ಮಹೇಶನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದವನ ಪುತ್ರ ನೀಲನು, ವಿಷ್ಣುವಿನಂತೆಯೇ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ.

Verse 38

एते मूर्तिधरा रागा जाता भार्यासहायिनः । भार्यास्तेषां समुद्भूताः शिरोभागात्पिनाकिनः

ಈ ರಾಗಗಳು ಮೂರ್ತಿಧರರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಗಳೊಡನೆ ಸಹಚರರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಪತ್ನಿಯರು ಪಿನಾಕಿ (ಶಿವ)ಯ ಶಿರೋಭಾಗದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

Verse 39

षट्त्रिंशत्परिमाणेन ततस्तास्त्वं निशामय । गौरी कोलाहली धीरा द्राविडी माल कौशिकी

ನಂತರ ಮுப்பತ್ತಾರು ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಈಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇಳು—ಗೌರೀ, ಕೋಲಾಹಲೀ, ಧೀರಾ, ದ್ರಾವಿಡೀ, ಮಾಲ, ಕೌಶಿಕೀ.

Verse 40

षष्ठी स्याद्देवगांधारी श्रीरागत्य प्रिया इमाः । आन्दोला कौशिकी चैव तथा चरममंजरी

ಆರವದು ದೇವಗಾಂಧಾರೀ. ಇವು ಶ್ರೀರಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯವಾದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಆಂದೋಲಾ, ಕೌಶಿಕೀ ಮತ್ತು ಚರಮಮಂಜರೀ ಕೂಡ ಇವೆ.

Verse 41

गंडगिरी देवशाखा राम गिरी वसन्तगा । त्रिगुणा स्तम्भतीर्था च अहिरी कुंकुमा तथा

ಗಂಡಗಿರೀ, ದೇವಶಾಖಾ, ರಾಮಗಿರೀ, ವಸಂತಗಾ; ತ್ರಿಗುಣಾ, ಸ್ಥಂಭತೀರ್ಥಾ, ಅಹಿರೀ ಹಾಗೂ ಕುಂಕುಮಾ—ಇವು ಇಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಮಗಳು.

Verse 42

वैराटी सामवेरी च षड्भार्याः पंचमे मताः । भैरवी गुर्जरी चैव भाषा वेलागुली तथा

ವೈರಾಟೀ, ಸಾಮವೇರೀ—ಇವು ಪಂಚಮ ಗಣದ ಆರು ಭಾರ್ಯೆಯೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಭೈರವೀ, ಗುರ್ಜರೀ, ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ವೇಲಾಗುಲೀ ಕೂಡ ಇವೆ.

Verse 43

कर्णाटकी रक्तहंसा षड्भार्या भैरवानुगाः । बंगाली मधुरा चैव कामोदा चाक्षिनारिका

ಕರ್ಣಾಟಕೀ, ರಕ್ತಹಂಸಾ—ಈ ಆರು ಭಾರ್ಯೆಗಳು ಭೈರವನ ಅನುಗಾಮಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಬಂಗಾಳೀ, ಮಧುರಾ, ಕಾಮೋದಾ, ಆಕ್ಷಿನಾರಿಕಾ ಕೂಡ ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 44

देवगिरी च देवाली मेघ रागानुगा इमा । त्रोटकी मीडकी चैव नरादुम्बी तथैव च

ದೇವಗಿರೀ ಮತ್ತು ದೇವಾಲೀ—ಇವು ಮೇಘ ರಾಗದ ಅನುಗಾಮಿ ರಾಗಿಣಿಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ತ್ರೋಟಕೀ, ಮೀಡಕೀ ಮತ್ತು ನರಾಡುಂಬೀ ಕೂಡ ಇವೆ.

Verse 45

मल्हारी सिन्धुमल्हारी नटनारायणानुगाः । एता हि गिरिशं नत्वा महेशं च महेश्वरीम्

ಮಲ್ಹಾರೀ ಮತ್ತು ಸಿಂಧುಮಲ್ಹಾರೀ ನಟನೆಾರಾಯಣನ ಅನುಗಾಮಿಗಳು. ಇವರು ಗಿರೀಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಹೇಶನನ್ನೂ ಮಹೇಶ್ವರಿಯನ್ನೂ ವಂದಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 46

स्वमूर्त्तिवाहनोपेताः स्वभर्तृसहिताः स्थिताः । ब्रह्मा मृदंगवाद्येन तोषयामास शंकरम्

ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮೂರ್ತಿಗಳೂ ವಾಹನಗಳೂ ಹೊಂದಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭರ್ತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೃದಂಗ-ವಾದನದಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು.

Verse 47

चतुरक्षरवाद्येन सुवाद्यं चाकरोत्पुनः । तालक्रियां महेशाय दर्शयामास केशवः

ಮತ್ತೆ ‘ಚತುರಕ್ಷರ’ ಎಂಬ ವಾದ್ಯದಿಂದ ಅವನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು. ಕೇಶವನು ಮಹೇಶನಿಗೆ ತಾಳಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು (ಲಯಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು) ತೋರಿಸಿದನು.

Verse 48

वायवस्तत्र वाद्यं च चक्रुः सुस्वरमोजसा । महेन्द्रो वंशवाद्यं च सुगिरं सुस्वरं बहुः

ಅಲ್ಲಿ ವಾಯುಗಳು ಮಹಾ ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸुस್ವರ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ವಾದಿಸಿದರು. ಮಹೇಂದ್ರನು ಕೂಡ ವಂಶೀ-ವಾದ್ಯದಿಂದ ಅನೇಕ ಮಧುರ, ಸुस್ವರ ನಾದಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದನು.

Verse 49

वह्निः शूर्परवं चक्रे पणवं च तथाश्विनौ । उपांगवादनं चक्रे सोमः सूर्यः समंततः

ವಹ್ನಿಯು ಶೂರ್ಪ-ವಾದ್ಯದ ರವವನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಅಶ್ವಿನೌ ಪಣವವನ್ನು ವಾದಿಸಿದರು. ಸೋಮ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಉಪಾಂಗ-ವಾದನ (ಸಹಾಯಕ ವಾದ್ಯ) ನಡೆಸಿದರು.

Verse 50

घंटानां वादनं चक्रुर्गणाः शतसहस्रशः । मुनीश्वरास्तथा देव्यः पार्वतीसहितास्तथा

ಶತಸಹಸ್ರ ಗಣರು ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಮುನೀಶ್ವರರು ಮತ್ತು ದೇವಿಯರೂ ಪಾರ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು.

Verse 51

स्वर्णभद्रासनेष्वेते ह्युपविष्टा व्यलोकयन् । शृंगाणां वादनं चक्रुर्वसवः समहोरगाः

ಅವರು ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಶುಭಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಉಪವಿಷ್ಟರಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು; ವಸುಗಳು ಮಹಾನಾಗರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಶೃಂಗಗಳ ನಾದವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

Verse 52

भेरीध्वनिं तथा साध्या वाद्यान्यन्ये सुरोत्तमाः । झर्झरीगोमुखादीनि साध्याश्चक्रुर्महोत्सवे

ಆ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯರು ಭೇರಿಧ್ವನಿಯನ್ನು ಘನವಾಗಿ ಮೊಳಗಿಸಿದರು; ಇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇವತೆಗಳು ಝರ್ಝರಿ, ಗೋಮುಖಾದಿ ವಿವಿಧ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ವಾದಿಸಿ ಮಂಗಳನಾದವನ್ನು ತುಂಬಿದರು.

Verse 53

तन्त्रीलयसमायुक्ता गंधर्वा मधुर स्वराः । सुवर्णशृंगनादं च चक्रुः सिद्धाः समंततः

ತಂತ್ರೀಲಯದಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದ ಮಧುರಸ್ವರ ಗಂಧರ್ವರು ಗಾನಮಾಡಿದರು; ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಸಿದ್ಧರು ಸಹ ಸ್ವರ್ಣಶೃಂಗನಾದವನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಿದರು.

Verse 54

ततस्तु भगवानासीन्महानटवपुर्धरः । मुकुटाः पंचशीर्षे तु पन्नगैरुपशोभिताः

ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾನಟನ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು; ಅವನ ಮುಕುಟದಲ್ಲಿ ಪಂಚಶಿರಸ್ಸಿನ ನಾಗಗಳು ಅಲಂಕಾರವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದವು.

Verse 55

जटा विमुच्य सकला भस्मोद्धूलितविग्रहः । बाहुभिर्दशभिर्युक्तो हारकेयूरसंयुतः

ಅವನು ತನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಜಟೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮದಿಂದ ಧೂಸರಿತ ದೇಹವನ್ನೊಳಗೊಂಡು; ದಶಭುಜಯುಕ್ತನಾಗಿ ಹಾರ-ಕೇಯೂರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ ನಿಂತನು.

Verse 56

त्रैलोक्यव्यापकं रूपं सूर्यकोटिसमप्रभम् । कृत्वा ननर्त्त भगवान्भासुरं स महानगे

ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವ್ಯಾಪಕವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ಸಮಾನ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ, ಆ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಭಾಸ್ವರನಾಗಿ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದನು।

Verse 57

ततं वीणादिकं वाद्यं कांस्यतालादिकं घनम् । वंशादिकं तु वादित्रं तोमरादिकनामकम्

ಅಲ್ಲಿ ವೀಣಾದಿ ತಂತಿವಾದ್ಯಗಳು, ಕಾಂಸ್ಯತಾಳಾದಿ ಘನವಾದ್ಯಗಳು, ವಂಶೀಾದಿ ವಾಯುವಾದ್ಯಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ತೋಮರ ಮೊದಲಾದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವಾದ್ಯಗಳೂ ಇದ್ದವು।

Verse 58

चतुर्विधं ततो वाद्यं तुमुलं समजायत । तालानां पटहादीनां हस्तकानां तथैव च

ನಂತರ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ವಾದ್ಯಗಳ ಭಾರೀ ಕೋಲಾಹಲ ಉಂಟಾಯಿತು—ತಾಳಗಳದು, ಪಟಹ ಮೊದಲಾದ ಡಮರುಗಳದು, ಹಾಗೆಯೇ ಕೈಯಿಂದ ವಾದಿಸುವ ವಾದ್ಯಗಳದು ಕೂಡ।

Verse 59

मानानां चैव तानानां प्रत्यक्षं रूपमाबभौ । सुकंठं सुस्वरं मुक्तं सुगम्भीरं महास्वनम्

ಮಾನಗಳೂ ತಾನಗಳೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ರೂಪ ತಾಳಿದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು—ಮಧುರಕಂಠ, ಸುಸ್ವರ, ಅಖಂಡ, ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಮಹಾನಾದಯುಕ್ತ।

Verse 60

विश्वावसुर्नारदश्च तुंबुरुश्चैव गायकाः । जगुर्गंधर्वपतयोऽप्सरसो मधुरस्वराः

ವಿಶ್ವಾವಸು, ನಾರದ, ತುಂಬುರು—ಈ ಗಾಯಕರು ಹಾಡಿದರು; ಗಂಧರ್ವಾಧಿಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಧುರಸ್ವರ ಅಪ್ಸರಸರೂ ಸಹ ಗಾನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು।

Verse 61

ग्रामत्रयसमोपेतं स्वरसप्तकसंयुतम् । दिव्यं शुद्धं च सांकल्पं तत्र गेयमवर्त्तत

ಅಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ದಿವ್ಯ ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧ ಗೀತವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು—ತ್ರಿಗ್ರಾಮಸಮೇತ, ಸಪ್ತಸ್ವರಸಂಯುತ।

Verse 62

पर्वतोऽपि महानादं हरपादतलाहतः । भ्रमिभिर्भ्रमयंस्तत्र महीं सपुरकाननाम्

ಹರನ ಪಾದತಲಗಳ ಆಘಾತದಿಂದ ಪರ್ವತವೂ ಮಹಾನಾದ ಮಾಡಿತು; ತನ್ನ ಭ್ರಮರ-ಘೂರಣಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು—ಪುರಗಳೂ ಕಾನನಗಳೂ ಸಹಿತ—ಕಂಪಿಸಿ ತಿರುಗಿಸಿತು।

Verse 63

हस्तकांश्चतुराशीतिं स ससर्ज सदाशिवः । ललाटफलकस्वेदात्सूतमागधबंदिनः

ತನ್ನ ಲಲಾಟಫಲಕದ ಸ್ವೇದದಿಂದ ಸದಾಶಿವನು ಎಂಭತ್ತನಾಲ್ಕು ‘ಹಸ್ತಕ’ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು—ಸೂತ, ಮಾಘಧ ಮತ್ತು ಬಂದಿ-ಸ್ತುತಿಕಾರರು।

Verse 64

महेशहृदयाज्जाता गंधर्वा विश्वगायकाः । ते मूर्त्ता देवदेवस्य सुरंगालयसंयुताः

ಮಹೇಶನ ಹೃದಯದಿಂದ ವಿಶ್ವಗಾಯಕ ಗಂಧರ್ವರು ಜನಿಸಿದರು; ಅವರು ದೇವದೇವನ ಮೂರ್ತಿಮಂತ ಸೇವಕರು, ದಿವ್ಯ ಆಲಯಶೋಭೆಯಿಂದ ಸಂಯುತರು।

Verse 65

प्रेक्षकाणामृषीणां च चक्रुराश्चर्यमोजसा । किन्नराः पुष्पवर्षाणि ससृजुः स्वैर्गुणैरिह

ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಋಷಿಗಳ ಮುಂದೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅದ್ಭುತಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು; ಕಿನ್ನರರು ತಮ್ಮ ಗುಣವೈಭವದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು।

Verse 66

एवं चतुर्षुमासेषु यदा नृत्यमजायत । अतिक्रांता शरज्जाता निर्मलाकाशशोभिता

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ನೃತ್ಯ ಮುಂದುವರಿದಾಗ, ಮಳೆಗಾಲ ಕಳೆದಿತು; ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಆಕಾಶಶೋಭೆಯಿಂದ ಶರದೃತು ಆಗಮಿಸಿತು।

Verse 67

पद्मखंडसमाच्छन्नसरोवरमुखांबुजा । फलवृक्षौषधीभिश्च किंचित्पांडुमुखच्छविः

ಪದ್ಮಗುಚ್ಛಗಳು ಸರೋವರಗಳ ಮುಖವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದವು; ಫಲವೃಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು; ಭೂಮಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪಾಂಡುರವಾದ ಮೃದು ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯಿತು।

Verse 68

ऊर्जशुक्लचतुर्दश्यां प्रसन्ना गिरिजा तदा । समाप्तव्रतचर्यः स ईश्वरोऽपि तदा बभौ

ಊರ್ಜ (ಕಾರ್ತಿಕ) ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಗಿರಿಜಾ ಪ್ರಸನ್ನಳಾದಳು; ವ್ರತಾಚರಣೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಆ ಈಶ್ವರನೂ ಆಗ ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು।

Verse 69

सा चोवाच तदा शंभुं विकचस्वरलोचना । विप्रशापपातितं च यदा लिंगं भविष्यति

ಆಗ ಅವಳು—ವಿಕಸಿತ ಪದ್ಮದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ನೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ—ಶಂಭುವಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: “ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಶಾಪದಿಂದ ಪಾತಿತವಾದ ಲಿಂಗವು ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುದೋ…”

Verse 70

नर्मदाजलसंभूतं विश्वपूज्यं भविष्यति । एवमुक्त्वा ततस्तुष्टा हरस्तोत्रं चकार ह

“ನರ್ಮದಾಜಲದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಅದು ವಿಶ್ವಪೂಜ್ಯವಾಗುವುದು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವಳು ತೃಪ್ತಳಾಗಿ, ನಂತರ ಹರನ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದಳು।

Verse 71

नमस्ते देवदेवाय महादेवाय मौलिने । जगद्धात्रे सवित्रे च शंकराय शिवाय च

ದೇವದೇವಾ, ಮೌಲಿಧರ ಮಹಾದೇವಾ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಜಗದ್ಧಾತ್ರಾ, ಸವಿತೃ-ಪ್ರೇರಕಾ, ಶಂಕರಾ, ಶಿವಾ—ಪ್ರಣಾಮ.

Verse 73

नमो ब्रह्मण्य देवाय सितभूतिधराय च । पंचवक्त्राय रूपाय नीरूपाय नमोनमः

ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವಾ, ಧರ್ಮರಕ್ಷಕ ಪ್ರಭುವೇ—ನಮಸ್ಕಾರ; ಶುಭ್ರ ಭಸ್ಮಧರನೇ—ಪ್ರಣಾಮ. ಪಂಚವಕ್ತ್ರ ರೂಪಧಾರಿಯೂ, ರೂಪಾತೀತನೂ ಆದ ನಿನಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮೋ ನಮಃ.

Verse 74

सहस्राक्षाय शुभ्राय नमस्ते कृत्तिवाससे । अन्धकासुरमोक्षाय पशूनां पतये नमः

ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಾ, ಶುಭ್ರ-ಶುದ್ಧಾ, ಕೃತ್ತಿವಾಸಾ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅಂಧಕಾಸುರಮೋಚಕಾ, ಪಶುಪತೀ—ಸರ್ವಭೂತಾಧಿಪತಿಗೆ—ಪ್ರಣಾಮ.

Verse 76

विप्रवह्निमुखाग्राय हराय च भवाय च । शंकराय महेशाय ईश्वराय नमो नमः

ವಿಪ್ರರ ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿ-ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ (ಹವಿಗ್ರಾಹಿ) ಪ್ರಭುವೇ—ನಮಸ್ಕಾರ. ಹರ, ಭವ, ಶಂಕರ, ಮಹೇಶ, ಈಶ್ವರ—ನಿನಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮೋ ನಮಃ.

Verse 77

नमः कृष्णाय शर्वाय त्रिपुरांतक हारिणे । अघोराय नमस्तेऽस्तु नमस्ते पुरुषाय ते

ಕೃಷ್ಣವರ್ಣ ಶರ್ವಾ, ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ (ತ್ರಿಪುರಸಂಹಾರಕ) ಪ್ರಭುವೇ—ನಮಸ್ಕಾರ. ಅಘೋರನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ; ಹೇ ಪರಮಪುರುಷಾ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 78

सद्योजाताय तुभ्यं भो वामदेवाय ते नमः । ईशानाय नमस्तुभ्यं पंचास्याय कपालिने

ಓ ಪ್ರಭುವೇ! ಸದ್ಯೋಜಾತ ರೂಪಕ್ಕೆ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ವಾಮದೇವ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಣಾಮ. ಈಶಾನ ರೂಪಕ್ಕೆ ನಿಮಗೆ ವಂದನೆ—ಓ ಪಂಚಮುಖ, ಕಪಾಲಧಾರಿ!

Verse 79

विरूपाक्षाय भावाय भगनेत्रनिपातिने । पूषदंतनिपाताय महायज्ञनिपातिने

ವಿರೂಪಾಕ್ಷಾ, ಭಾವಸ್ವರೂಪಾ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಭಗನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಕೆಡವಿದವನೇ, ಪೂಷನ ಹಲ್ಲನ್ನು ಮುರಿದವನೇ, ಮಹಾಯಜ್ಞದ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿದವನೇ!

Verse 80

मृगव्याधाय धर्माय कालचक्राय चक्रिणे । महापुरुषपूज्याय गणानां पतये नमः

ಮೃಗವ್ಯಾಧ ರೂಪಕ್ಕೆ, ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ, ಕಾಲಚಕ್ರಕ್ಕೂ ಅದರ ಚಕ್ರಧಾರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮಹಾಪುರುಷರಿಂದ ಪೂಜ್ಯ, ಗಣಗಳ ಪತಿ ಗಣಪತಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.

Verse 82

गुणातीताय गुणिने सूक्ष्माय गुरवेऽपि च । नमो महास्वरूपाय भस्मनो जन्मकारिणे

ಗುಣಾತೀತನಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮನೂ ಗುರುಸ್ವರೂಪನೂ ಆದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮಹಾಸ್ವರೂಪ, ಪವಿತ್ರ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ವಂದನೆ.

Verse 83

वैराग्यरूपिणे नित्यं योगाचार्याय वै नमः । मयोक्तमप्रियं देव स्मरसंहारकारक

ವೈರಾಗ್ಯಸ್ವರೂಪ, ಯೋಗಾಚಾರ್ಯ ನಿಮಗೆ ನಿತ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ದೇವ, ಸ್ಮರಸಂಹಾರಕ! ನಾನು ಹೇಳಿದ ಅಪ್ರಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು.

Verse 84

क्षंतुमर्हसि विश्वेश शिरसा त्वां प्रसादये । शापानुग्रह एवैष कृतस्ते वै न संशयः

ಹೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನೇ! ಕ್ಷಮಿಸಲು ನೀನು ಯೋಗ್ಯನು; ಶಿರಸಾ ವಂದಿಸಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದು ನಿನಗೆ ಶಾಪವೂ ಅನುಗ್ರಹವೂ ಎರಡೂ ಆಗಿಯೇ ಸಂಭವಿಸಿದೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 85

ममापराधजो मन्युर्न कार्यो भवताऽनघ । एवं प्रसादितः शंभुर्हृष्टात्मा त्रिदशैः सह

ಹೇ ಅನಘನೇ! ನನ್ನ ಅಪರಾಧದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೋಪವನ್ನು ನೀನು ಮಾಡಬೇಡ. ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಶಂಭು (ಶಿವ) ತ್ರಿದಶರೊಂದಿಗೆ ಹೃದಯಾನಂದದಿಂದ ಹರ್ಷಿಸಿದನು.

Verse 86

तीर्णव्रतपरानंदनिर्भरः प्राह तामुमाम् । य इमां मत्स्तुतिं भक्त्या पठिष्यति तवोद्गताम् । तस्य चेष्टवियोगश्च न भविष्यति पार्वति

ವ್ರತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದವನು ಉಮೆಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಪಾರ್ವತಿ! ನಿನ್ನಿಂದ ಉದ್ಗತವಾದ ನನ್ನ ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುವನೋ, ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಅಭೀಷ್ಟದಿಂದ ವಿಯೋಗವಾಗದು.

Verse 87

जन्मत्रयधनैर्युक्तः सर्वव्याधिविवर्जितः । भुक्त्वेह विविधान्भोगानंते यास्यति मत्पुरम्

ಅವನು ಮೂರು ಜನ್ಮಗಳ ಧನದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವನು. ಇಲ್ಲಿ ನಾನಾವಿಧ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪುರವನ್ನು (ಲೋಕವನ್ನು) ಸೇರುವನು.

Verse 88

इत्युक्त्वा तां महेशोऽपि स्वमंगं प्रददौ ततः । वैष्णवं वामभागं सा प्रतिजग्राह पार्वती

ಇಂತೆಂದು ಮಹೇಶನು ನಂತರ ತನ್ನ ದೇಹದ ಅಂಶವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಪಾರ್ವತಿ ವಾಮಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವ ರೂಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು.

Verse 89

शर्वं कपालहस्तं च ग्रीवार्द्धे गरलान्वितम् । रुण्डमालार्द्धहारं च सितगौरं समंततः

ಅವರು ಶರ್ವನನ್ನು ಕಂಡರು—ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಪಾಲವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕಂಠದ ಅರ್ಧಭಾಗ ಗರಲಚಿಹ್ನಿತ; ರುಂಡಮಾಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಧಹಾರವಾಗಿ ಧರಿಸಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶ್ವೇತ-ಗೌರ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗಿ ವಿರಾಜಮಾನ।

Verse 90

ब्रह्मांडकोटिजनकं जटाभिर्भूषितं शिरः । सित द्युतिकलाखंडरत्नभासावभासितम्

ಅವರು ಆ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡರು—ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳ ಜನಕ, ಜಟೆಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತ; ಶ್ವೇತ ದ್ಯುತಿಯ ಖಂಡಗಳಂತೆ ರತ್ನಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ।

Verse 91

गंगाधराय मृडिने भवानीप्रियकारिणे । जगदानंददात्रे च ब्रह्मरूपाय ते नमः

ಹೇ ಗಂಗಾಧರ, ಹೇ ಮೃಡ! ಹೇ ಭವಾನೀಪ್ರಿಯಕಾರಿಣೇ! ಜಗದಾನಂದದಾತ, ಬ್ರಹ್ಮರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 92

मत्स्य वाहनसंयुक्तमन्यतो वृषभांकितम् । एकतः पार्षदैः सेव्यमन्यतः सखिसेवितम्

ಒಂದು ಕಡೆ ಮತ್ಸ್ಯವಾಹಿನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರೂಪ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ವೃಷಭಚಿಹ್ನಿತ; ಒಂದು ಕಡೆ ಪಾರ್ಷದರು ಸೇವಿಸುವರು, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಸಖಿಯರು ಪರಿಚರಿಸುವರು।

Verse 93

रूपमेवंविधं दृष्ट्वा ब्रह्माद्या देवतागणाः । तुष्टुवुः परया भक्त्या तेजोभूषितलोचनम्

ಇಂತಹ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವಗಣಗಳು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದರು—ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಭೂಷಿತವಾದ ನೇತ್ರಗಳಿರುವವನನ್ನು।

Verse 94

त्वमेको भगवान्सर्वव्यापकः सर्वदेहिनाम् । पितृवद्रक्षकोऽसि त्वं माता त्वं जीवसंज्ञकः

ನೀನೇ ಏಕೈಕ ಭಗವಾನ್, ಎಲ್ಲ ದೇಹಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸರ್ವವ്യാപಿ. ನೀನು ತಂದೆಯಂತೆ ರಕ್ಷಕ; ನೀನೇ ತಾಯಿ; ನೀನೇ ಪ್ರಾಣತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪ.

Verse 95

साक्षी विश्वस्य बीजं त्वं ब्रह्मांडवशकारकः । उत्पद्यंते विलीयंते त्वयि ब्रह्मांडकोटयः

ನೀನು ವಿಶ್ವದ ಸಾಕ್ಷಿ; ಅದರ ಬೀಜವೂ ನೀನೇ; ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸುವ ಅಧಿಪತಿ. ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಅನೇಕ ಕೋಟಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು ಹುಟ್ಟಿ, ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 96

ऊर्मयः सागरे नित्यं सलिले बुद्बुदा यथा । अहं कदा चित्ते नेत्रात्कदाचित्तव भालतः

ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಅಲೆಗಳು ಏಳುವಂತೆ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬುಬ್ಬುಳುಗಳು ಮೂಡುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು—ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿನ್ನ ಭಾಲದಿಂದ—ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತೇನೆ.

Verse 97

क्वचित्संगे शिवादेव्या प्राहुर्भूत्वा सृजे जगत् । तवाज्ञाकरिणः सर्वे वयं ब्रह्मादयः सुराः

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶಿವಾ ದೇವಿಯ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರೂಪವಾಗಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಜಿಸುತ್ತೀಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ—ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರುಗಳು—ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವವರಷ್ಟೇ.

Verse 98

अनंतवैभवोऽनंतोऽनंतधामाऽस्यनंतकः । अनंतः सर्वभंगाय कुरुषे रूपमद्भुतम्

ನೀನು ಅನಂತ ವೈಭವವುಳ್ಳವನು, ಅನಂತಸ್ವರೂಪನು, ಅನಂತಧಾಮವುಳ್ಳವನು—ಹೇ ಅನಂತ! ಸಮಸ್ತ ರೂಪಗಳ ಭಂಗ (ಪ್ರಳಯ)ಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಅದ್ಭುತ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೀಯ.

Verse 99

भवानि त्वं भयं नित्यमशिवानां पवित्रकृत् । शिवा नामपि दात्री त्वं तपसामपि त्वं फलम्

ಹೇ ಭವಾನಿ! ನೀನು ಅಶಿವರಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಭಯಸ್ವರೂಪಿಣಿ, ಪಾವಿತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವಳು. ‘ಶಿವಾ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನೂ ದಾನಮಾಡುವವಳು ನೀನೇ; ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವೂ ನೀನೇ.

Verse 100

यः शिवः स स्वयं विष्णुर्यो विष्णुः स सदाशिवः । इत्यभेदमतिर्जाता स्वल्पा नस्त्वत्प्रसादतः

ಯಾರು ಶಿವನೋ ಅವನೇ ವಿಷ್ಣು; ಯಾರು ವಿಷ್ಣುವೋ ಅವನೇ ಸದಾಶಿವ. ಹೇ ದೇವಿ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ—ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ—ಅಭೇದಬುದ್ಧಿ ಉದಯಿಸಿದೆ.

Verse 104

गालव उवाच । तद्दिव्यरूपमतुलं भुवि ये मनुष्याः संसारसागरसमुत्तरणैकपोतम् । संचिन्तयंति मनसा हृतकिल्बिषास्ते ब्रह्मस्वरूपमनुयांति विमुक्तसंगाः

ಗಾಲವನು ಹೇಳಿದನು—ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಮನುಷ್ಯರು ಆ ಅತುಲ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು, ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ಏಕೈಕ ದೋಣಿಯನ್ನು, ಮನಸಾ ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ ಅವರ ಪಾಪಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಸಂಗಮುಕ್ತರಾಗಿ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 254

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्य माहात्म्ये हरतांडवनर्त्तनवर्णनंनाम चतुःपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ, ಶೇಷಶಾಯೀ ಉಪಾಖ್ಯಾನ, ಬ್ರಹ್ಮ-ನಾರದ ಸಂವಾದ ಹಾಗೂ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಹರನ ತಾಂಡವ ನೃತ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ 254ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.