
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಶೂದ್ರ ಪ್ರಶ್ನಕರ್ತ ಮತ್ತು ಋಷಿ ಗಾಲವರ ನಡುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ವೃಕ್ಷರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬ ‘ಆಶ್ಚರ್ಯ’ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಶೂದ್ರನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಗಾಲವರು—ದೈವಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಲವು ಅಮೃತಸಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ; ವೃಕ್ಷದೇವತೆಗಳು ಅದನ್ನು ‘ಪಾನ’ ಮಾಡಿ ಬಲ, ತೇಜಸ್ಸು, ಸೌಂದರ್ಯ, ವೀರ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದೆ ವಿಧಿ-ನೈತಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬರುತ್ತದೆ: ವೃಕ್ಷಸೇವೆ ಎಲ್ಲ ತಿಂಗಳಲ್ಲೂ ಶ್ಲಾಘನೀಯ, ಆದರೆ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಫಲಪ್ರದ. ತಿಲಮಿಶ್ರಿತ ಜಲ (ತಿಲೋದಕ)ದಿಂದ ಮರಗಳಿಗೆ ನೀರು ಹಾಕುವುದು ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಕರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ತಿಲವು ಶುದ್ಧಿಕರ, ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದು, ದಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತು ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮರಗಳಿಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಗಂಧರ್ವ, ಯಕ್ಷ, ನಾಗ, ಸಿದ್ಧ ಮೊದಲಾದ ಗಣಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ—ಉದಾ. ವಟವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಯವದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥ/ಪಿಪ್ಪಲ ಮತ್ತು ತುಳಸೀಸೇವೆಯನ್ನು ಸಮಸ್ತ ವನಸ್ಪತಿಲೋಕಸೇವೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಯಜ್ಞಾವಶ್ಯಕತೆ ಹೊರತು ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ವೃಕ್ಷಛೇದ ನಿಷಿದ್ಧವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜಂಬೂಮರದ ಕೆಳಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನ ಹಾಗೂ ಮರಪೂಜೆಯಿಂದ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಫಲಶ್ರುತಿ ಇದೆ.
Verse 1
शूद्र उवाच । महदाश्चर्यमेतद्धि यत्सुरा वृक्षरूपिणः । चातुर्मास्ये समायाते सर्ववृक्षनिवासिनः
ಶೂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಇದು ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇ; ದೇವತೆಗಳು ವೃಕ್ಷರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಬಂದಾಗ ಅವರು ಎಲ್ಲ ವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 2
भगवन्के सुरास्ते तु केषुकेषु निवासिनः । एतद्विस्तरतो ब्रूहि ममानुग्रहकाम्यया
ಭಗವನ್, ಆ ದೇವತೆಗಳು ಯಾರು? ಅವರು ಯಾವ ಯಾವ ವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ? ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ।
Verse 3
गालव उवाच । अमृतं जलमित्याहुश्चातुर्मास्ये तदिच्छया । लीलया विधृतं देवैः पिबंति द्रुमदेवताः
ಗಾಲವನು ಹೇಳಿದನು—ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನೀರನ್ನು ‘ಅಮೃತ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇವರುಗಳು ಲೀಲೆಯಿಂದ ಧರಿಸಿದ ಆ ಜಲವನ್ನು ವೃಕ್ಷದೇವತೆಗಳು ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ।
Verse 4
तस्य पानान्महातृप्तिर्जायते नाऽत्र संशयः । बलं तेजश्च कांतिश्च सौष्ठवं लघुविक्रमः
ಆ ಅಮೃತಸಮಾನ ಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿದರೆ ಮಹಾತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಬಲ, ತೇಜಸ್ಸು, ಕಾಂತಿ, ಸೌಷ್ಟವ ಮತ್ತು ಲಘುವಿಕ್ರಮ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.
Verse 5
गुणा एते प्रजायन्ते पानात्कृष्णांशसंभवात् । नित्यामृतस्यपानेन बलं स्वल्पं प्रजायते
ಈ ಗುಣಗಳು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ (ವಿಷ್ಣು) ಅಂಶಸಂಭವವಾದ ಆ ಪಾನವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಮೃತವನ್ನು ನಿತ್ಯ ಪಾನಿಸಿದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಲ ಮಾತ್ರ ಜನಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 6
भोजनं तत्प्रशंसंति नित्यमेतन्न संशयः । तस्माच्चतुर्षु मासेषु पिबन्ति जलमेव हि
ಅವರು ಅದನ್ನೇ ಆಹಾರವೆಂದು ನಿತ್ಯ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಜಕ್ಕೂ ನೀರನ್ನೇ ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
Verse 7
वृक्षस्थाः पितरो देवाः प्राणिनां हित काम्यया । वृक्षाणां सेवनं श्रेष्ठं सर्वमासेषु सर्वदा
ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ದೇವರುಗಳು ವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೃಕ್ಷಸೇವೆ ಸರ್ವಕಾಲದಲ್ಲೂ, ಸರ್ವಮಾಸಗಳಲ್ಲೂ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಚರಣೆ.
Verse 8
चातुर्मास्ये विशेषेण सेविताः सौख्यकारकाः । तिलोदकेन वृक्षाणां सेचनं सर्वकाम दम्
ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅವು ಸುಖಕಾರಕವಾಗುತ್ತವೆ. ತಿಲೋದಕದಿಂದ ವೃಕ್ಷಗಳಿಗೆ ನೀರೇರಿಸುವುದು ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದ.
Verse 9
क्षीरवृक्षाः क्षीरयुक्तैस्तोयैः सिक्ताः शुभप्रदाः । चतुष्टयं च वृक्षाणां यच्चोक्तं पूर्वतो मया
ಹಾಲುಮಿಶ್ರಿತ ನೀರಿನಿಂದ ಸಿಂಚಿತವಾದ ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಗಳು ಶುಭಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ನಾನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ನಾಲ್ಕು ವೃಕ್ಷಗಳ ಚತುಷ್ಟಯವನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಿರಿ.
Verse 10
चातुर्मास्ये विशेषेण सर्वकाम फलप्रदम् । ब्रह्मा तु वटमाश्रित्य प्राणिनां स वरप्रदः
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಸರ್ವಕಾಮಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಟವೃಕ್ಷವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ವರಪ್ರದನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 11
सावित्रीं तिलमास्थाय पवित्रं श्वेतभूषणम् । सुप्ते देवे विशेषेण तिलसेवा महाफला
ಎಳ್ಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಸಾವಿತ್ರೀಪೂಜೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಶ್ವೇತಾಭರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು. ದೇವನು ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎಳ್ಳಿನ ಸೇವೆ ಮಹಾಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.
Verse 12
तिलाः पवित्रमतुलं तिला धर्मार्थसाधकाः । तिला मोक्षप्रदाश्चैव तिलाः पापापहारिणः
ಎಳ್ಳುಗಳು ಅತുല ಪವಿತ್ರ. ಎಳ್ಳುಗಳು ಧರ್ಮಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ; ಎಳ್ಳುಗಳು ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಎಳ್ಳುಗಳು ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಣಮಾಡುತ್ತವೆ.
Verse 13
तिला विशेषफलदास्तिलाः शत्रुविनाशनाः । तिलाः सर्वेषु पुण्येषु प्रथमं समुदाहृताः
ಎಳ್ಳುಗಳು ವಿಶೇಷ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಎಳ್ಳುಗಳು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಪ್ರಥಮವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 14
न तिला धान्यमित्याहुर्देवधान्यमिति स्मृतम् । तस्मात्सर्वेषु दानेषु तिल दानं महोत्तमम्
ಎಳ್ಳು ಕೇವಲ ಧಾನ್ಯವಲ್ಲ; ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ‘ದೇವಧಾನ್ಯ’ವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳುದಾನವೇ ಮಹೋತ್ತಮ.
Verse 15
कनकेन युता येन तिलादत्तास्तु शूद्रज । ब्रह्महत्यादिपापानां विनाशस्तेन वै कृतः
ಹೇ ಶೂದ್ರಜ! ಚಿನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಎಳ್ಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವವನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿ ಪಾಪಗಳ ವಿನಾಶವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ.
Verse 16
सावित्री च तिलाः प्रोक्ता सर्वकार्यार्थसाधकाः । तिलैस्तु तर्पणं कुर्याच्चातुर्मास्ये विशेषतः
ಸಾವಿತ್ರೀ ಮತ್ತು ಎಳ್ಳು—ಇವೆರಡೂ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವವುಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳಿನಿಂದ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು.
Verse 17
तिलानां दर्शनं पुण्यं स्पर्शनं सेवनं तथा । हवनं भक्षणं चैव शरीरोद्वर्त्तनं तथा
ಎಳ್ಳನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಪುಣ್ಯ; ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೇವಿಸುವುದೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಹವನದಲ್ಲಿ ಆಹುತಿ, ಭಕ್ಷಣೆ, ಹಾಗೂ ದೇಹಕ್ಕೆ ಉದು್ವರ್ತನ ಮಾಡುವುದೂ ಪವಿತ್ರ.
Verse 18
सर्वथा तिलवृक्षोऽयं दर्शनादेव पापहा । चातुर्मास्ये विशेषेण सेवितः सर्वसौख्यदः
ಈ ಎಳ್ಳಿನ ಗಿಡವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಕೇವಲ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ಪಾಪಹರ. ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಇದು ಸರ್ವಸೌಖ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
Verse 19
महेन्द्रो यवमा स्थाय स्थितो भूतहिते रतः । यवस्य सेवनं पुण्यं दर्शनं स्पर्शनं तथा
ಮಹೇಂದ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಯವ ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಸದಾ ಭೂತಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಯವಸೇವನೆ ಪುಣ್ಯ; ಅದರ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶನವೂ ಪುಣ್ಯವೇ.
Verse 20
यवैस्तु तर्पणं कुर्याद्देवानां दत्तमक्षयम् । प्रजानां पतयः सर्वे चूतवृक्षमुपाश्रिताः
ಯವಗಳಿಂದ ದೇವರಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿದರೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ದಾನ ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಜೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಕರು ಚೂತ (ಮಾವಿನ) ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 21
गन्धर्वा मलयं वृक्षमगुरुं गणनायकः । समुद्रा वेतसं वृक्षं यक्षा पुन्नागमेव च
ಗಂಧರ್ವರು ಮಲಯ ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಗಣನಾಯಕ (ಗಣೇಶ) ಅಗುರು ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಮುದ್ರಗಳು ವೇತಸ ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಯಕ್ಷರು ಪುನ್ನಾಗ ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿಯೂ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 22
नागवृक्षं तथा नागाः सिद्धाः कंकोलकं द्रुमम् । गुह्यकाः पनसं चैव किन्नरा मरिचं श्रिताः
ನಾಗರು ನಾಗವೃಕ್ಷವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸಿದ್ಧರು ಕಂಕೋಲಕ ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಗುಹ್ಯಕರು ಪನಸ (ಹಲಸು) ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಕಿನ್ನರರು ಮರಿಚ (ಮೆಣಸು) ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 23
यष्टीमधु समाश्रित्य कन्दर्पोऽभूद्व्यवस्थितः । रक्तांजनं महावृक्षं वह्निराश्रित्य तिष्ठति
ಯಷ್ಟೀಮಧು ಸಸ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಕಂದರ್ಪ (ಕಾಮದೇವ) ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಹ್ನಿ (ಅಗ್ನಿ) ರಕ್ತಾಂಜನ ಮಹಾವೃಕ್ಷವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.
Verse 24
यमो विभीतकं चैव बकुलं नैरृताधिपः । वरुणः खर्जुरीवृक्षं पूगवृक्षं च मारुतः
ಯಮನು ವಿಭೀತಕ ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ನೈಋತಿ ದಿಕ್ಕಿನ ಅಧಿಪತಿ ಬಕುಲ ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ. ವರುಣನು ಖರ್ಜೂರಿ (ಖರ್ಜೂರ) ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಮಾರುತನು (ವಾಯು) ಪೂಗ (ಸೂಪಾರಿ) ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.
Verse 25
धनदोऽक्षोटकं वृक्षं रुद्राश्च बदरीद्रुमम् । सप्तर्षीणां महाताला बहुलश्चामरैर्वृतः
ಧನದನು (ಕುಬೇರನು) ಅಕ್ಷೋಟಕ (ವಾಲ್ನಟ್) ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ರುದ್ರರು ಬದರಿ (ಬೇರು/ಇಲಂತಿ) ವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ. ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಮಹಾತಾಲ (ತಾಳ) ವೃಕ್ಷವಿದೆ; ಬಹುಲನು ಚಾಮರಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
Verse 26
जंबूर्मेघैः परिवृतः कृष्णवर्णोऽघनाशनः । कृष्णस्य सदृशो वर्णस्तेन जंबू नगोत्तमः
ಜಂಬೂ ವೃಕ್ಷವು ಮೇಘಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿ, ಕೃಷ್ಣವರ್ಣದಾಗಿ ಪಾಪನಾಶಕವಾಗಿದೆ. ಅದರ ವರ್ಣವು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ವರ್ಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನ; ಆದ್ದರಿಂದ ಜಂಬೂ ವೃಕ್ಷೋತ್ತಮ.
Verse 27
तत्फलैर्वासुदेवस्तु प्रीतो भवति दानतः । जंबूवृक्षं समाश्रित्य कुर्वंति द्विजभोजनम्
ಅದರ ಫಲಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದರೆ ವಾಸುದೇವನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಜಂಬೂ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅವರು ದ್ವಿಜಭೋಜನ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನ)ವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Verse 28
तेषां प्रीतो हरिर्दद्यात्पु रुषार्थचतुष्टयम् । चातुर्मास्ये समायाते सुप्ते देवे जनार्दने
ಅವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಹರಿ ಪುರುಷಾರ್ಥ-ಚತುಷ್ಟಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ, ದೇವ ಜನಾರ್ದನನು ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ—
Verse 29
ब्राह्मणान्भोजयेद्यस्तु सपत्नीकाञ्छुचिः स्थितः । तेन नारायणस्तुष्टो भवे ल्लक्ष्मीसहायवान्
ಶುಚಿಯಾಗಿ ನಿಂತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅವರ ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಭೋಜನಗೊಳಿಸುವವನು—ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮೀಸಹಿತ ನಾರಾಯಣನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 30
लक्ष्मीनारायणप्रीत्यै वस्त्रालंकरणैः शुभैः । परिधाय सपत्नीकः कृतकृत्यो भवेन्नरः
ಲಕ್ಷ್ಮೀ-ನಾರಾಯಣರ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಶುಭ ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಆಚರಿಸಿದವನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ।
Verse 31
यद्रात्रित्रितयेनैव वटा शोकभवेन च । फलं संजायते तच्च जंबुना द्विजभोजनात्
ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳ ವ್ರತದಿಂದಲೂ ಶೋಕಜನ್ಯ ವಟವ್ರತದಿಂದಲೂ ದೊರೆಯುವ ಫಲ, ಜಂಬೂವೃಕ್ಷದ ನಿಮಿತ್ತ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಭೋಜನಗೊಳಿಸಿದರೂ ಅದೇ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ।
Verse 32
तस्मिन्दिने एकभुक्तं कारयेत्कृत्यकृत्तदा । बहुना च किमुक्तेन जंबूवृक्ष प्रपूजनात्
ಆ ದಿನ ಏಕಭುಕ್ತ ನಿಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಲಿ? ಜಂಬೂವೃಕ್ಷವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಫಲ ನಿಶ್ಚಿತ।
Verse 33
पुत्रपौत्रधनैर्युक्तो जायते नात्र संशयः । जंबूर्मेघैः परिवृता विद्युताऽशोक एव च
ಅವನು ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರ-ಧನಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಮೇಘಗಳಿಂದ ಆವರಿತ ಜಂಬೂ, ವಿದ್ಯುತ್ಸಹಿತವಾಗಿ, ಅಶೋಕವೃಕ್ಷದೊಡನೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 34
वसुभिः स्वीकृतो नित्यं प्रिया लश्च महानगः । आदित्यैस्तु जपावृक्षो ह्यश्विभ्यां मदनस्तथा
ವಸುಗಳು ಪ್ರಿಯಾಲ ಹಾಗೂ ಮಹಾನಾಗವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ನಿತ್ಯ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಆದಿತ್ಯರು ಜಪಾವೃಕ್ಷವನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರು ಮದನವೃಕ್ಷವನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ।
Verse 35
विश्वेभिश्च मधूकश्च गुग्गुलः पिशिताशनैः । सूर्येणार्कः पवित्रेण सोमे नाथ त्रिपत्रकः
ವಿಶ್ವೇದೇವರು ಮಧೂಕವೃಕ್ಷವನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು, ಪಿಶಿತಾಶನರು ಗುಗ್ಗುಲುವನ್ನು; ಪವಿತ್ರನಾದ ಸೂರ್ಯನು ಅರ್ಕವೃಕ್ಷವನ್ನು, ಮತ್ತು ಹೇ ನಾಥ, ಸೋಮಚಂದ್ರನು ತ್ರಿಪತ್ರಕವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ।
Verse 36
खदिरो भूमिपुत्रेण अपामार्गो बुधेन च । अश्वत्थो गुरुणा चैव शुक्रेणोदुम्बरस्तथा
ಭೂಮಿಪುತ್ರ (ಮಂಗಳ) ಖದಿರವೃಕ್ಷವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಬುಧನು ಅಪಾಮಾರ್ಗವನ್ನು; ಗುರುನು ಅಶ್ವತ್ಥವನ್ನು; ಹಾಗೆಯೇ ಶುಕ್ರನು ಉದುಂಬರವೃಕ್ಷವನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ।
Verse 37
शमी शनैश्चरेणाथ स्वीकृता शूद्रजातिभिः । राहुणा स्वीकृता दूर्वा पितॄणां तर्पणोचिता
ಹೇ ನಾಥ, ಶಮೀವೃಕ್ಷವನ್ನು ಶನೈಶ್ಚರನು ಹಾಗೂ ಶೂದ್ರಜಾತಿಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ದೂರ್ವಾ ಹುಲ್ಲನ್ನು ರಾಹು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಅದು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ।
Verse 38
विष्णोश्च दयिता नित्यं चातुर्मास्ये विशेषतः । केतुना स्वीकृतो दर्भो याज्ञिकेयो महाफलः
ಇದು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸದಾ ಪ್ರಿಯ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ; ದರ್ಭಹುಲ್ಲನ್ನು ಕೇತು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಅದು ಯಾಜ್ಞಿಕನ ಸ್ವಕೀಯವಾಗಿದ್ದು ಮಹಾಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।
Verse 39
विना येन शुभं कर्म संपूर्णं नैव जायते । पवित्राणां पवित्रं यो मङ्गलानां च मङ्गलम्
ಅವನಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಶುಭಕರ್ಮವೂ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ಅವನೇ ಪವಿತ್ರರಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ಪವಿತ್ರನು, ಎಲ್ಲ ಮಂಗಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಂಗಳನು।
Verse 40
मुमूर्षूणां मोक्षरूपो धरासंस्थो महाद्रुमः । अस्मिन्वसंति सततं ब्रह्मविष्णुशिवाः सदा
ಮರಣಾಸನ್ನರಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದ ಈ ಮಹಾವೃಕ್ಷವೇ ಮೋಕ್ಷಸ್ವರೂಪ; ಇದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವರು ಸದಾ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 41
मूले मध्ये तथाऽग्रे च यस्य नामापि तृप्ति दम् । अन्येऽपि देवा वृक्षांस्तानधिश्रित्य महाद्रुमाः
ಅದರ ಬೇರು, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ—ಅದರ ನಾಮಮಾತ್ರವೂ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ—ಇತರ ದೇವರೂ ಆ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಮಹಾವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 42
प्रवर्त्तंते हि मासेषु चतुर्षु च न संशयः । चातुर्मास्ये देवपत्न्यः सर्वा वल्लीसमाश्रि ताः
ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇವು (ವ್ರತಾಚಾರಗಳು) ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತವೆ; ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವಪತ್ನಿಯರು ಎಲ್ಲರೂ ವಳ್ಳಿ-ಲತಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 43
प्रयच्छंति नृणां कामान्वांछितान्सेविता अपि । तस्मात्सर्वात्मभावेन पिप्पलो येन सेवितः
ಕೇವಲ ಸೇವಿಸಿದರೂ ಅವರು ಮಾನವರಿಗೆ ಬಯಸಿದ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆತ್ಮಭಾವದಿಂದ ಪಿಪ್ಪಲ (ಅಶ್ವತ್ಥ) ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಸೇವಿಸುವವನು ಧನ್ಯನು।
Verse 44
सेविताः सकला वृक्षा श्चातुर्मास्ये विशेषतः । तुलसी सेविता येन सर्ववल्यश्च सेविताः
ತುಳಸಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಸಮಸ್ತ ವೃಕ್ಷಗಳ ಸೇವೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ; ಯಾರು ತುಳಸಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲ ಲತೆಗಳನ್ನೂ ಸೇವಿಸಿದವರೇ.
Verse 45
आप्यायितं जगत्सर्वमाब्रह्मस्तंबसेवितम् । चातुर्मास्ये गृह स्थेन वानप्रस्थेन वा पुनः
ಇಂತಹ ಸೇವೆಯಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು—ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹುಲ್ಲಿನ ಕಡ್ಡಿವರೆಗೆ—ಪೋಷಿತವಾಗಿ ಧಾರಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥನಾಗಲಿ ವಾನಪ್ರಸ್ಥನಾಗಲಿ ಮಾಡಿದರೂ ಇದೇ ಫಲ.
Verse 46
ब्रह्मचारियतिभ्यां च सेविता मोक्षदायिनी । एतेषां सर्ववृक्षाणां छेदनं नैव कारयेत्
ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳೂ ಯತಿಗಳೂ ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಅದು ಮೋಕ್ಷದಾಯಿನಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಪವಿತ್ರ ವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ಕಡಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ ಮಾಡಿಸಬಾರದು.
Verse 47
चातुर्मास्ये विशेषेण विना यज्ञादिकारणम् । एतदुक्तमशेषेण यत्पृष्टोऽहमिह त्वया
ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ—ಯಜ್ಞಾದಿ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ—ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದುದನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
Verse 48
यथा वृक्षत्वमापन्ना देवाः सर्वेऽपि शूद्रज
ಹೇ ಶೂದ್ರಜ! ಸಮಸ್ತ ದೇವರುಗಳು ಹೇಗೆ ವೃಕ್ಷತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು—(ಅದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ)।
Verse 49
अश्वत्थमेकं पिचुमन्दमेकं न्यग्रोधमेकं दश तित्तिडीश्च । कपित्थबिल्वामलकीत्रयं च एतांश्च दृष्ट्वा नरकं न पश्येत्
ಒಂದು ಅಶ್ವತ್ಥ, ಒಂದು ಪಿಚುಮಂದ, ಒಂದು ನ್ಯಗ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ತಿತ್ತಿಡೀ ವೃಕ್ಷಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಕಪಿತ್ಥ, ಬಿಲ್ವ, ಆಮಲಕೀ ಎಂಬ ತ್ರಯ. ಇವುಗಳನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದ ನರನು ನರಕವನ್ನು ಕಾಣನು.
Verse 50
सर्वे देवा विश्ववृक्षेशयाश्च कृष्णा धारा कृष्णमध्याग्रकाश्च । यस्मिन्देवे सेविते विश्वपूज्ये सर्वं तृप्तं जायते विश्वमेतत्
ಸರ್ವ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವೃಕ್ಷದ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃಶಕ್ತಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ—ಕೃಷ್ಣ ಧಾರೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದರ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಕೃಷ್ಣ-ತತ್ತ್ವರূপದಲ್ಲಿ. ಆ ವಿಶ್ವಪೂಜ್ಯ ದೇವನನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.