Adhyaya 251

Verse 1

गालव उवाच । इत्युक्त्वाऽकाशजावाणी विरराम शुभप्रदा । तेऽपि देवास्तदाश्चर्यं महद्दृष्ट्वा महाव्रताः

ಗಾಲವನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆ ಹೇಳಿ ಆಕಾಶಜವಾದ ಶುಭಪ್ರದ ವಾಣಿ ಮೌನವಾಯಿತು. ಆ ದೇವತೆಗಳೂ ಮಹಾವ್ರತಧಾರಿಗಳಾಗಿ, ಆ ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ವಿಸ್ಮಿತರಾದರು.

Verse 2

चतुष्टयं च वृक्षाणां चातुर्मास्ये समागते । अपूजयंश्च विधिवदैक्यभावेन शूद्रज

ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಬಂದಾಗ ಅವರು ಆ ನಾಲ್ಕು ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರು, ಏಕ್ಯಭಾವದಿಂದ—ಓ ಶೂದ್ರಜ.

Verse 3

चातुर्मास्येऽथ संपूर्णे देवो हरिहरात्मकः । प्रसन्नस्तानुवाचाथ भक्त्या प्रत्यक्षरूपधृक्

ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಹರಿಹರಾತ್ಮಕನಾದ ದೇವನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 4

यूयं गच्छत देवेश महा व्रतपरायणाः । भुंक्त स्वान्स्वांश्चाधिकारान्मया ते दानवा हताः

ಹೇ ದೇವೇಶರೇ, ಮಹಾವ್ರತಪರಾಯಣರಾದ ನೀವು ಈಗ ಹೋಗಿರಿ. ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನೂ ಪುನಃ ಅನುಭವಿಸಿರಿ; ನಿಮ್ಮ ದಾನವ ಶತ್ರುಗಳು ನನ್ನಿಂದ ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 5

इत्युक्त्वा देवदेवेशावैक्यरूपधरौ यदा । गणानां देवतानां च बुद्धिं निर्भेदतां तदा

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ ದೇವಾಧಿದೇವರಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಏಕತ್ವರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದಾಗ, ಗಣಗಳೂ ದೇವತೆಗಳೂ ಹೊಂದಿದ ಬುದ್ಧಿ ಭೇದರಹಿತವಾಗಿ ಅವಿಭಕ್ತವಾಯಿತು.

Verse 6

नयन्तौ तौ तदा चेशा बभूवतुररिन्दमौ । तेऽपि देवा निराबाधा हृष्टचित्ता ह्यभेदतः

ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರು ಈಶ್ವರರು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವವರಾಗಿ ಆದರು. ಆ ದೇವತೆಗಳೂ ಅಡಚಣೆರಹಿತರಾಗಿ, ಆ ಅಭೇದಭಾವದಿಂದ ಹರ್ಷಚಿತ್ತರಾದರು.

Verse 7

प्रययुः स्वांश्चाधिकारान्विमानगण कोटिभिः । गालव उवाच । तथा तत्रापि ते देवाः पार्वत्याः शापमोहिताः

ವಿಮಾನಗಣಗಳ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಸಮೂಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೊರಟರು. ಗಾಲವನು ಹೇಳಿದನು—‘ಅಲ್ಲಿಯೂ ಆ ದೇವತೆಗಳು ಪಾರ್ವತಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದರು.’

Verse 8

स्तुत्वा तां बिल्वपत्रैश्च पूजयित्वा महेश्वरीम् । प्रसन्नवदनां स्तुत्वा प्रणिपत्य पुनःपुनः

ಅವರು ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದರು; ಪ್ರಸನ್ನವದನೆಯಾದ ದೇವಿಯನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದರು.

Verse 9

सा प्रोवाच ततो देवान्विश्वमाता तु संस्तुता । मम शापो वृथा नैव भविष्यति सुरोत्तमाः

ಆಗ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಶ್ವಮಾತೆ ದೇವರಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು— “ಹೇ ಸುರೋತ್ತಮರೇ, ನನ್ನ ಶಾಪವು ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು.”

Verse 10

तथापि कृतपापानां करवाणि कृपां च वः । स्वर्गे दृषन्मया नैव भविष्यथ सुरोत्तमाः

“ಆದರೂ ಪಾಪ ಮಾಡಿದ ನಿಮಗೆ ನಾನು ಕೃಪೆ ತೋರಿಸುವೆನು; ಆದರೆ ಹೇ ಸುರೋತ್ತಮರೇ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೀವು ನನಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.”

Verse 11

मर्त्यलोकं च संप्राप्य प्रतिमासु च सर्वशः । सर्वे देवाश्च वरदा लोकानां प्रभविष्यथ

“ಮರ್ತ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಧಿಷ್ಠಿತರಾಗಿ, ನೀವು ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಲೋಕಕ್ಕೆ ವರದಾತರಾಗುವಿರಿ.”

Verse 12

पाणिग्रहेण विहिता ये कुमाराः कुमारिकाः । तेषांतेषां प्रजाश्चैव भविष्यथ न संशयः

“ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ಏಕವಾದ ಯುವಕರು-ಯುವತಿಯರು— ಅವರವರಿಗೂ ಸಂತಾನ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವುದು; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.”

Verse 13

इत्युक्त्वा सा भगवती देवतानां वरप्रदा । विष्णुं महेश्वरं चैव प्रोवाच कुपिता भृशम्

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ವರಪ್ರದಾಯಿನಿಯಾದ ಭಗವತಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

Verse 14

देवास्तस्या भयान्नष्टा मर्त्येषु प्रतिमां गताः । भक्तानां मानसं भावं पूरयन्तः सुसंस्थिताः

ಅವಳ ಭಯದಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಅಂತರಧಾನವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯಲೋಕದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿ ಭಕ್ತರ ಹೃದಯಾಭಿಲಾಷೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 15

यस्माद्विष्णो महेशानस्त्वयाऽपि न निषेधितः । तस्मात्त्वमपि पाषाणो भविष्यसि न संशयः

ನೀನು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು—ಮಹೇಶಾನನನ್ನೂ—ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಕೂಡ ಪಾಷಾಣವಾಗುವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 16

हरोऽप्यश्ममयं रूपं प्राप्य लोकविगर्हितम् । लिंगाकारं विप्रशापान्महद्दुःखमवाप्स्यति

ವಿಪ್ರಶಾಪದಿಂದ ಹರ (ಶಿವ) ಕೂಡ ಲೋಕನಿಂದಿತವಾದ ಅಶ್ಮಮಯ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು, ಲಿಂಗಾಕಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮಹಾದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವನು।

Verse 17

तच्छ्रुत्वा भगवान्विष्णुः पार्वतीमनुकूलयन् । उवाच प्रणतो भूत्वा हरभार्यां महेश्वरीम्

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಅನುಕೂಲಗೊಳಿಸಲು, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹರಪತ್ನಿ ಮಹೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು।

Verse 18

श्रीविष्णुरुवाच । महाव्रते महादेवि महादेवप्रिया सदा । त्वं हि सत्त्वरजःस्था च तामसी शक्तिरुत्तमा

ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾವ್ರತಧಾರಿಣಿ ಮಹಾದೇವಿ, ಸದಾ ಮಹಾದೇವಪ್ರಿಯೆ! ನೀನು ಸತ್ತ್ವ-ರಜೋಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿದ್ದು, ತಮೋಗುಣದ ಪರಮೋತ್ತಮ ಶಕ್ತಿಯೂ ನೀನೇ।

Verse 19

मात्रात्रयसमोपेता गुणत्रयविभाविनी । मायादीनां जनित्री त्वं विश्वव्यापकरूपिणी

ತ್ರಿಮಾತ್ರಾಸಮನ್ವಿತೆ, ತ್ರಿಗುಣಪ್ರಕಾಶಿನಿ; ನೀನೇ ಮಾಯಾದಿಗಳ ಜನನಿ, ನಿನ್ನ ರೂಪವು ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.

Verse 20

वेदत्रयस्तुता त्वं च साध्यारूपेण रागिणी । अरूपा सर्वरूपा त्वं जनसन्तानदायिनी

ಮೂರು ವೇದಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಳಾದ ನೀನು, ಸಾಧ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರೇಮರಸದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತೀ. ನಿರಾಕಾರಿಣಿಯಾದರೂ ಸರ್ವರೂಪಿಣಿ ನೀನೇ, ಜನಸಂತಾನದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತೀ.

Verse 21

फलवेला महाकाली महालक्ष्मीः सरस्वती । ओंकारश्च वषट्कारस्त्वमेव हि सुरेश्वरि

ನೀನೇ ಫಲವೇಳಾ; ನೀನೇ ಮಹಾಕಾಳಿ, ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಸರಸ್ವತೀ. ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರಿ, ಓಂಕಾರವೂ ವಷಟ್ಕಾರವೂ ನೀನೇ.

Verse 22

भूतधात्रि नमस्तेऽस्तु शिवायै च नमोऽस्तु ते । रागिण्यै च विरागिण्यै विकराले नमः शुभे

ಹೇ ಭೂತಧಾತ್ರಿ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಶಿವಾರೂಪಿಣಿಗೆ ಸಹ ನಮೋ ನಮಃ. ರಾಗಿಣಿಗೂ ವಿರಾಗಿಣಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ವಿಕರಾಳೆ, ಹೇ ಶುಭೆ, ನಿನಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.

Verse 23

एवं स्तुता प्रसन्नाक्षी प्रसन्नेनांतरात्मना । उवाच परमोदारं मिथ्यारोषयुतं वचः

ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಕೆ, ಪ್ರಸನ್ನ ನೇತ್ರಳಾಗಿ, ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಳಾಗಿ, ಪರಮ ಉದಾರವಾದ ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದಳು—ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಕೋಪದ ಛಾಯೆ ಮಿಶ್ರವಾಗಿತ್ತು.

Verse 24

मच्छापो नाऽन्यथा भावी जनार्दन तवाप्ययम् । तत्राऽपि संस्थितस्त्वं हि योगीश्वरविमुक्तिदः

ಹೇ ಜನಾರ್ದನ! ನನ್ನ ಶಾಪವು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗದು; ಇದು ನಿನಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ನೀನು ಯೋಗೀಶ್ವರರಿಗೆ ವಿಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವೆ.

Verse 25

कामप्रदश्च भक्तानां चातुर्मास्ये विशेषतः । निम्नगा गंडकीनाम ब्रह्मणो दयिता सुता

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಇಷ್ಟವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವಳು. ಗಂಡಕೀ ಎಂಬ ಆ ನದಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರಿ.

Verse 26

पाषाणसारसंभूता पुण्यदात्री महाजला । तस्याः सुविमले नीरे तव वासो भविष्यति

ಅವಳು ಪಾಷಾಣಸಾರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪುಣ್ಯದಾತ್ರೀ ಮಹಾನದಿಯಾಗಿದೆ. ಅವಳ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಲ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ವಾಸವಾಗುವುದು.

Verse 27

चतुर्विंशतिभेदेन पुराणज्ञैर्निरीक्षितः । मुखे जांबूनदं चैव शालग्रामः प्रकीर्तितः

ಪುರಾಣಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಭೇದಗಳಾಗಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಲಗ್ರಾಮದ ಮುಖದಲ್ಲಿ ‘ಜಾಂಬೂನದ’ (ಸ್ವರ್ಣಲಕ್ಷಣ) ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 28

वर्त्तुलस्तेजसः पिंडः श्रिया युक्तो भविष्यसि । सर्वसामर्थ्यसंयुक्तो योगिनामपि मोक्षदः

ನೀನು ತೇಜೋಮಯ ವೃತ್ತಾಕಾರ ಪಿಂಡರೂಪವಾಗಿ, ಶ್ರೀಯುಕ್ತನಾಗುವೆ. ಸರ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯಸಂಯುಕ್ತನಾಗಿ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವೆ.

Verse 29

ये त्वां शिलागतं विष्णुं पूजयिष्यंति मानवाः । तेषां सुचिन्तितां सिद्धिं भक्तानां संप्रयच्छसि

ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ವಿಷ್ಣುರೂಪನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಪೂಜಿಸುವರೋ, ಅವರ ಶುಭಸಂಕಲ್ಪಗಳ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀನೇ ದಯಪಾಲಿಸುವೆ; ಭಕ್ತರಿಗೆ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ನೀನೇ ನೀಡುವೆ.

Verse 30

शिलागतं च देवेशं तुलस्या भक्ति तत्पराः । पूजयिष्यंति मनुजास्तेषां मुक्तिर्न दूरतः

ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರರಾಗಿ ತುಳಸಿಯೊಡನೆ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾದ ದೇವೇಶನನ್ನು ಯಾರು ಪೂಜಿಸುವರೋ, ಅವರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ದೂರವಲ್ಲ.

Verse 31

शिलास्थितं च यः पश्येत्त्वां विष्णुं प्रतिमागतम् । सुचक्रांकितसर्वांगं न स गच्छेद्यमालयम्

ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಪ್ರತಿಮಾರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಸರ್ವಾಂಗದಲ್ಲೂ ಶುಭ ಚಕ್ರಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಅಂಕಿತನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು—ವಿಷ್ಣುವನ್ನು—ಯಾರು ನೋಡುವರೋ, ಅವರು ಯಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 32

गालव उवाच । इति ते कथितं सर्वं शालग्रामस्य कारणम् । यथा स भगवान्विष्णुः पाषाणत्वमुपा गतः

ಗಾಲವನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶಾಲಗ್ರಾಮದ ಸಮಸ್ತ ಕಾರಣವನ್ನು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆನು; ಆ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಹೇಗೆ ಪಾಷಾಣತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು ಎಂಬುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದೆನು.

Verse 33

गोविन्दोऽपि महाशापं लब्ध्वा स्वभवनं गतः । पार्वती च महेशानं कुपिता प्रणमय्य च

ಗೋವಿಂದನೂ ಮಹಾಶಾಪವನ್ನು ಪಡೆದು ತನ್ನ ಸ್ವಭವನಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಪಾರ್ವತಿಯೂ ಕೋಪಗೊಂಡು ಮಹೇಶಾನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ (ಅಲ್ಲಿಂದ) ಹೊರಟಳು.

Verse 34

एवं स एव भगवान्भवभूत भव्यभूतादिकृत्सकलसंस्थितिनाशनांकः । सोऽपि श्रिया सह भवोऽपि गिरीशपुत्र्या सार्द्धं चतुर्षु च द्रुमेषु निवासमाप

ಹೀಗೆ ಆ ಭಗವಾನ್—ಭೂತ‑ಭವ್ಯ‑ಭವಿಷ್ಯಗಳ ಕರ್ತೃ, ಸಮಸ್ತ ಸಂಸ್ಥಿತಿನಾಶದ ಲಕ್ಷಣಧಾರಿ—ಅಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಮಾಡಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಭವ (ಶಿವ)ನು ಶ್ರೀಯೊಡನೆ ಮತ್ತು ಗಿರೀಶಪುತ್ರಿ (ಪಾರ್ವತಿ)ಯೊಡನೆ ಸೇರಿ ನಾಲ್ಕು ವೃಕ್ಷಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವಾಸಮಾಡಿದನು.

Verse 251

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये पैज वनोपाख्याने विष्णुशापोनामैकपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಾಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿ‑ಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದೊಳಗಿನ ಶೇಷಶಾಯೀ ಉಪಾಖ್ಯಾನ, ಬ್ರಹ್ಮ‑ನಾರದ ಸಂವಾದ, ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಪೈಜ ವನೋಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ‘ವಿಷ್ಣುಶಾಪ’ ಎಂಬ ಎರಡೂ ನೂರು ಐವತ್ತೊಂದುನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।