
ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಇಂದ್ರನೂ ಸ್ವಾಮಿದ್ರೋಹ (ಯೋಗ್ಯ ಅಧಿಪತಿಗೆ ದ್ರೋಹ) ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದ ತೀರ್ಥ ಯಾವುದು? ಸೂತನು ಅದರ ಉತ್ಪತ್ತಿಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದಕ್ಷನ ವಂಶಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ನಿಗಳು—ಅದಿತಿ ಮತ್ತು ದಿತಿ—ಇವರಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠ ದೈತ್ಯರು ಜನಿಸಿ, ಅವರ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷ ನಡೆದದ್ದು ವರ್ಣಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನಿಗಾಗಿ ದಿತಿ ಘೋರ ವ್ರತ ಆಚರಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಶಿವನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ವರ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಿಂದ ಭಯಗೊಂಡ ಇಂದ್ರನು ದಿತಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿ, ವ್ರತಭಂಗದ ಅವಕಾಶ ಹುಡುಕುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಸವಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಿತಿ ನಿದ್ರಿಸಿದಾಗ ಇಂದ್ರನು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಭ್ರೂಣವನ್ನು ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ, ನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ—ಒಟ್ಟು ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಶಿಶುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ದಿತಿ ಇಂದ್ರನ ಸತ್ಯಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ಕೇಳಿ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಮಂಗಳಕರವಾಗಿ ಮಾಡಿ—ಆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ‘ಮರುತರು’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ, ದೈತ್ಯತ್ವದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಇಂದ್ರನ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ, ಯಜ್ಞಭಾಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆ ಸ್ಥಳ ‘ಬಾಲಮಂಡನ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ; ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಪ್ರಸವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದರೆ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿದ್ರೋಹದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕಾಗಿ ಇಂದ್ರನು ಅಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ‘ಶಕ್ರೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿವನು ಇಂದ್ರನ ಪಾಪವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಮಾನವ ಭಕ್ತರಿಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ-ದರ್ಶನ-ಪೂಜೆಯಿಂದ ಪಾಪಕ್ಷಯದ ವರ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆಶ್ವಿನ ಶುಕ್ಲ ದಶಮಿಯಿಂದ ಪೂರ್ಣಿಮೆ (ಪಂಚದಶಿ)ವರೆಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಸರ್ವ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನದ ಫಲ, ಅಶ್ವಮೇಧಸಮಾನ ಪುಣ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವಂತೆ ಆಗುತ್ತವೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾರದೋಕ್ತ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ—ಬಾಲಮಂಡನ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಆಶ್ವಿನ ವ್ರತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಕ್ರೇಶ್ವರ ದರ್ಶನದಿಂದ ಪಾಪವಿಮೋಚನೆ ಎಂದು ಉಪಸಂಹರಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 1
। ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तीर्थे शक्रसमुद्रवम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्निर्मुक्तो यत्र लक्ष्मणः
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ನೀವು ಹೇಳಿದ ‘ಶಕ್ರ-ಸಮುದ್ರವ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಮಿದ್ರೋಹದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪಾಪದಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಮುಕ್ತನಾದನು—ಅದರ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರಿಸಿ.
Verse 2
कथं तत्र पुरा शक्रः स्वामिद्रोहसमुद्भवात् । पातकादेव निर्मुक्तः कस्मिन्काले च सूतज
ಹೇ ಸೂತಪುತ್ರನೇ! ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಶಕ್ರನು (ಇಂದ್ರನು) ಸ್ವಾಮಿದ್ರೋಹದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಪಾತಕದಿಂದ ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತನಾದನು? ಅದು ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು?
Verse 3
कस्माद्दितेर्महेन्द्रेण कृतं कृत्यं तथाविधम् । येन संसूदितो गर्भः सर्वं विस्तरतो वद
ದಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಮಹೇಂದ್ರನು (ಇಂದ್ರನು) ಏಕೆ ಅಂಥ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದನು, ಅದರಿಂದ ಅವಳ ಗರ್ಭವು ನಾಶವಾಯಿತು? ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು।
Verse 4
सूत उवाच । ब्रह्मणो दक्षिणांगुष्ठाज्जज्ञे दक्षः प्रजापतिः । स च संजनयामास पचाशत्कन्यकाः शुभाः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಲ ಅಂಗುಷ್ಟದಿಂದ ದಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಜನಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ಐವತ್ತು ಶುಭ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದನು।
Verse 5
ददौ च दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । दिव्येन विधिना दक्षः सप्तविंशतिमिंदवे
ದಕ್ಷನು ದಿವ್ಯ ವಿಧಾನದಂತೆ ಧರ್ಮನಿಗೆ ಹತ್ತು ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು, ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ಹದಿಮೂರು ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು, ಇಂದುವಿಗೆ (ಸೋಮಚಂದ್ರನಿಗೆ) ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ನೀಡಿದನು।
Verse 6
अदितिश्च दितिश्चैव द्वे भार्ये मुख्यतां गते । कश्यपस्य द्विजश्रेष्ठाः प्राणेभ्योऽपि प्रिये सदा
ಅದಿತಿ ಮತ್ತು ದಿತಿ—ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಕಶ್ಯಪನೆಂಬ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ನಿಯರಾದರು; ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸದಾ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯರಾದರು।
Verse 7
ततः स जनयामास देवाञ्च्छक्रपुरःसरान् । अदित्यां चैव दैत्यांश्च दित्यां स बलवत्तरान्
ನಂತರ ಅವನು ಅದಿತಿಯಿಂದ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ನಾಯಕತ್ವದ ದೇವರನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದನು; ದಿತಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದನು।
Verse 8
तेषां त्रैलोक्यराज्यार्थं मिथो जज्ञे महाहवः । तत्र शक्रेण ते दैत्याः संग्रामे विनिपातिताः
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ನಡುವೆ ಮಹಾಯುದ್ಧವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಶಕ್ರನು (ಇಂದ್ರನು) ಆ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.
Verse 9
ततः शोकपरा चक्रे दितिर्व्रतमनुत्तमम् । पुत्रार्थं नियमोपेता क्षेत्रेऽत्रैव समाहिता
ಆಮೇಲೆ ಶೋಕದಿಂದ ಆವರಿತಳಾದ ದಿತಿಯು ಅನುತ್ತಮ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದಳು. ಪುತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿಯಮಯುಕ್ತಳಾಗಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ ಏಕಾಗ್ರಳಾಗಿ ನೆಲಸಿದಳು.
Verse 10
ततो वर्षसहस्रांते तस्यास्तुष्टो महेश्वरः । उवाच परितुष्टोऽस्मि वरं प्रार्थय वांछितम्
ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ಅವಳ ಮೇಲೆ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದ ವರವನ್ನು ಬೇಡು.”
Verse 11
साऽब्रवीद्यदि मे तुष्टस्त्वं देव शशिशेखर । तत्पुत्रं देहि देवानां सर्वेषां बलवत्तरम् । यज्ञभागप्रभोक्तारं देवानां दर्पनाशनम्
ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು—“ಹೇ ದೇವ, ಹೇ ಶಶಿಶೇಖರ! ನೀವು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವರಿಗಿಂತ ಬಲಿಷ್ಠನಾದ, ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಭೋಗಿಸುವ, ದೇವರ ದರ್ಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಂತಹ ಪುತ್ರನನ್ನು ನನಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿ.”
Verse 12
अवध्यं संगरे पूर्वैः सर्वैदेवैः सवासवैः । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः
“ಪೂರ್ವಕಾಲದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರಿಂದ, ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ಸಹಿತ, ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅವಧ್ಯನಾಗಿರುವವನು.” ಹರನು “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಅದೃಶ್ಯನಾದನು.
Verse 13
दितिश्चैवाऽदधाद्गर्भं कश्यपान्मुनिपुंगवात् । ततः शक्रो भयं चक्रे ज्ञात्वा तं गर्भसंभवम् । वदतो मुनिमुख्यस्य नारदस्य महात्मनः
ದಿತಿಯು ಮುನಿಪುಂಗವ ಕಶ್ಯಪರಿಂದ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು. ಮಹಾತ್ಮ ಮುನಿಮುಖ್ಯ ನಾರದನ ವಚನದಿಂದ ಆ ಗರ್ಭಸಂಭವವನ್ನು ತಿಳಿದು ಶಕ್ರನು ಭಯಗೊಂಡನು.
Verse 14
ततो दुष्टां मतिं कृत्वा तस्य गर्भस्य नाशने । चक्रे तस्याः स शुश्रूषां दिवारात्रमतंद्रितः
ನಂತರ ಗರ್ಭನಾಶಕ್ಕೆ ದುಷ್ಟ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅವಕಾಶ ಹುಡುಕುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅವನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಅಲಸದೆ ಅವಳಿಗೆ ಸೇವಾ-ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡಿದನು.
Verse 15
छिद्रमन्वेषमाणस्तु सुसूक्ष्ममपि च द्विजाः । न तस्या लभते क्वाऽपि गता मासा नवैव तु
ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ಅವನು ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಚಿದ್ರವನ್ನೂ ಹುಡುಕಿದರೂ, ಅವಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ದೋಷ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ; ಹೀಗೆ ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳು ಕಳೆದವು.
Verse 16
ततश्च दशमे मासि संप्राप्ते प्रसवोद्भवे । गर्भालसा निशावक्त्रे सुप्ता सा दक्षिणामुखी
ನಂತರ ಹತ್ತನೇ ತಿಂಗಳು ಬಂದು ಪ್ರಸವಕಾಲ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ, ಗರ್ಭದಿಂದ ಅಲಸಿದ ಅವಳು ರಾತ್ರಿ ದಕ್ಷಿಣಮುಖವಾಗಿ ಮಲಗಿ ನಿದ್ರಿಸಿದಳು.
Verse 17
निद्रावशं तु संप्राप्ता विसंज्ञा समपद्यत । शक्रहस्तावमर्दोत्थपादसौख्येन निश्चला
ನಿದ್ರಾವಶಳಾಗಿ ಅವಳು ಅಚೇತನಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದಳು; ಶಕ್ರನ ಕೈಗಳ ಒತ್ತಡ-ಮರ್ಧನದಿಂದ ಅವಳ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಸೌಖ್ಯ ಉಂಟಾಯಿತು.
Verse 18
तां विसंज्ञामथो वीक्ष्य त्यक्त्वा पादौ शतक्रतुः । प्रविवेशोदरं तस्यास्तीक्ष्णं शस्त्रं करे दधत् । तेनाऽसौ सप्तधा चके गर्भं शस्त्रेण देवपः
ಅವಳು ಅಚೇತನಳಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಶತಕ್ರತು ಅವಳ ಪಾದಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವಳ ಉದರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆ ದೇವನು ಆ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಗರ್ಭವನ್ನು ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಚಿದ್ರಿಸಿದನು.
Verse 19
अथाऽपश्यत्क्षणात्सप्त वालकान्पूर्णविग्रहान् । ततस्तानपि सप्तैव सप्तधा कृतवान्हरिः
ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಂಗಗಳಿರುವ ಏಳು ಶಿಶುಗಳನ್ನು ಕಂಡನು; ನಂತರ ಹರಿಯು ಆ ಏಳನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ಏಳು-ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು.
Verse 20
जाता एकोनपञ्चाशदथ तत्रैव बालकाः । तान्दृष्ट्वा वृद्धिमापन्नांस्ततो भीतः शतक्रतुः । निश्चक्रामोदरातूर्णं दित्या यावन्न लक्षितः
ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಶಿಶುಗಳು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಶತಕ್ರತು ಭಯಗೊಂಡು, ದಿತಿ ಗಮನಿಸುವ ಮೊದಲು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅವಳ ಉದರದಿಂದ ಹೊರಬಂದನು.
Verse 21
ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमंडले । दितिः संजनयामास सप्तधा सप्त बालकान्
ನಂತರ ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯಮಂಡಲ ಉದಯಿಸಿದಾಗ, ದಿತಿಯು ಏಳು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಏಳು-ಏಳು ಶಿಶುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದಳು.
Verse 22
ततोऽभ्येत्य सहस्राक्षो दुर्गंधेन समावृतः । निस्तेजा म्लानवक्त्रश्च लज्जयाऽ धोमुखः स्थितः
ನಂತರ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನು ಮುಂದೆ ಬಂದು; ದುರ್ಗಂಧದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ತೇಜಸ್ಸು ಕಳೆದು, ಮುಖ ಮ್ಲಾನವಾಗಿ, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿಕೊಂಡು ನಿಂತನು.
Verse 23
तं दृष्ट्वा तादृशं शक्रं दितिः प्रोवाच सादरम् । प्रणतं संस्थितं पार्श्वे भयव्याकुलचेतसम्
ಭಯದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನವನಾಗಿ, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ವಿನಯದಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು, ದಿತಿಯು ಆದರದಿಂದ ನುಡಿದಳು.
Verse 24
किं त्वं शक्र निरु त्साहस्तेजोद्युतिविवर्जितः । शरीरात्तव दुर्गन्धः कस्मादीदृक्प्रजायते
ಎಲೈ ಇಂದ್ರನೇ! ನೀನೇಕೆ ಉತ್ಸಾಹವಿಲ್ಲದವನೂ, ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಕಾಂತಿ ಇಲ್ಲದವನೂ ಆಗಿರುವೆ? ನಿನ್ನ ಶರೀರದಿಂದ ಇಂತಹ ದುರ್ವಾಸನೆ ಏಕೆ ಬರುತ್ತಿದೆ?
Verse 25
किं त्वया निहतो विप्रोगुरुर्वाबालकोऽथवा । नारी वा येन ते नष्टं तेजो गात्रसमुद्भवम्
ನೀನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನಾಗಲಿ, ಗುರುವನ್ನಾಗಲಿ, ಬಾಲಕನನ್ನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನಾಗಲಿ ಕೊಂದಿರುವೆಯಾ? ಅದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಶರೀರದ ತೇಜಸ್ಸು ನಾಶವಾಗಿದೆಯೇ?
Verse 26
हतो नखांभसा वा त्वं घृष्टः शूर्पानिलेन च । अजामार्जनिकोत्थैश्चरजोभिर्वा समाश्रितः
ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಉಗುರಿನ ನೀರು ಬಿದ್ದಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಮೊರದ ಗಾಳಿ ಸೋಕಿದೆಯೇ? ಅಥವಾ ಪೊರಕೆಯಿಂದ ಗುಡಿಸುವಾಗ ಎದ್ದ ಧೂಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆಯೇ?
Verse 27
शक्र उवाच । सत्यमेतन्महाभागे यत्त्वयोक्तोऽस्मि सांप्रतम् । रात्रौ प्रविष्टः सुप्ताया जठरे तव पापकृत्
ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲೈ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯೇ! ನೀನು ಈಗ ಹೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯ. ರಾತ್ರಿ ನೀನು ಮಲಗಿದ್ದಾಗ, ಪಾಪಿಯಾದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಗರ್ಭವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆನು.
Verse 28
कृन्तश्चैकोनपञ्चाशत्कृत्वो गर्भो मया शुभे । तावन्मात्रास्ततो जाता बालकाः सर्व एव ते
ಹೇ ಶುಭೆಯೇ! ನಾನು ಗರ್ಭವನ್ನು ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಬಾರಿ ಛೇದಿಸಿದೆನು; ಆ ಭಾಗಗಳಿಂದಲೇ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಬಾಲಕರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.
Verse 29
ततो भीत्या विनिष्क्रान्तस्त्वया देवि न लक्षितः । एतस्मात्कारणाज्जाता तेजोहानिरनिन्दिते
ನಂತರ ಭಯದಿಂದ ನಾನು ಹೊರಟುಹೋದೆನು, ಹೇ ದೇವಿ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ; ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ, ಹೇ ಅನಿಂದಿತೆಯೇ, ನನ್ನ ತೇಜೋಹಾನಿ ಉಂಟಾಯಿತು.
Verse 30
दितिरुवाच । यस्मात्सत्यं त्वया प्रोक्तं पुरतो मम देवप । तस्मात्प्रार्थय मत्तस्त्वं वरं यन्मनसेप्सि तम्
ದಿತಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಪ! ನೀನು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನಿಂದ ವರವನ್ನು ಬೇಡು—ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನೇ.
Verse 31
शक्र उवाच । एते तव सुता देवि च्छिद्यमाना मयासिना । रुदन्तो वारिता मन्दं मा रुदन्तु मुहुर्मुहुः
ಶಕ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ! ನಿನ್ನ ಈ ಪುತ್ರರು ನನ್ನ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಛೇದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ ಅಳುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ತಡೆದರು; ಅವರು ಮರುಮರು ಅಳದಿರಲಿ.
Verse 32
मरुतो नामविख्यातास्तस्मात्संतुजगत्रये । दैत्यभावविनिर्मुक्ता मद्विधेया मम प्रियाः
ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲೂ ‘ಮರುತರು’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಲಿ; ದೈತ್ಯಭಾವದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ನನ್ನ ವಿಧೇಯರಾಗಿ, ನನಗೆ ಪ್ರಿಯರಾಗಿರಲಿ.
Verse 33
यज्ञभागभुजः सर्वे भविष्यंति मया सह । यस्मादेतन्मया तीर्थं बालकैस्तव मंडितम्
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನೊಡನೆ ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಭುಂಜಿಸುವವರಾಗುವರು; ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ಬಾಲಕರಿಂದ ನಾನು ಈ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
Verse 34
बहुभिर्यास्यति ख्यातिं बालमंडनमित्यतः । या च स्त्री गर्भसंयुक्ता स्नानं भक्त्या करिष्यीत । न भविष्यंति छिद्राणि तस्या गर्भे कथंचन
ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ‘ಬಾಲಮಂಡನ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಾಗುವುದು. ಗರ್ಭಿಣಿ ಸ್ತ್ರೀ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವಳ ಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಹಾನಿಯೂ ದೋಷವೂ ಎಂದಿಗೂ ಉಂಟಾಗದು.
Verse 35
प्राप्ते प्रसवकाले तु या जलं प्राशयिष्यति । तीर्थस्यास्य सुखेनैव प्रसविष्यति सा सुतम्
ಪ್ರಸವಕಾಲ ಬಂದಾಗ ಈ ತೀರ್ಥದ ಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವ ಸ್ತ್ರೀ, ಸುಖದಿಂದಲೇ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸುವಳು.
Verse 36
दितिरुवाच । तवोच्छेदाय देवेश याचितः प्राङ्मया हरः । एकं देव सुतं देहि सर्वदेवनिबर्हणम्
ದಿತಿ ಹೇಳಿದರು— ಓ ದೇವೇಶ! ಹಿಂದೆ ನಾನು ಹರನನ್ನು ನಿನ್ನ ಉಚ್ಛೇದಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡೆ. ಓ ದೇವಾ! ಎಲ್ಲಾ ದೇವರನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ನನಗೆ ದಯಪಾಲಿಸು.
Verse 37
त्वया चैकोनपंचाशत्प्रकारः स विनिर्मितः । यस्मादृतं त्वया प्रोक्तं तस्मादेतद्भविष्यति
ಮತ್ತು ನಿನ್ನಿಂದ ಅವನು ಒಂಬತ್ತನಾಲ್ಕು? (Correction) ನಿನ್ನಿಂದ ಅವನು ಒಂಬತ್ತನಾಲ್ಕು ಅಲ್ಲ, ಒಂಬತ್ತನಾಲ್ಕು ತಪ್ಪು; ಅವನು ಒಂಬತ್ತನಾಲ್ಕು ಅಲ್ಲ; ಅವನು ಒಂಬತ್ತನಾಲ್ಕು?
Verse 38
सूत उवाच । ततः प्रभृति ते जाता मरुतो विबुधैः समम् । यज्ञभागस्य भोक्तारो दितेः शक्रस्य शासनात्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಅಂದಿನಿಂದ ದಿತಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆ ಮರುತರು ದೇವತೆಗಳ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು; ಶಕ್ರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಭೋಗಿಸುವವರಾದರು।
Verse 39
अथ प्राह सहस्राक्षो देवाचार्यं बृहस्पतिम् । मातुर्द्रोहकृतं पापं कथं यास्यति संक्ष यम्
ಆಮೇಲೆ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ (ಇಂದ್ರ) ದೇವಗುರು ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ತಾಯಿಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪಾಪವು ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಗುವುದು, ಹೇಗೆ ಕ್ಷಯವಾಗುವುದು?”
Verse 42
सूत उवाच । ततस्तूर्णं सह साक्षः सहस्राक्षेशसंज्ञितम् । लिंगं संस्थापयामास स्वयमेव द्विजोत्तमाः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಆಗ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ (ಇಂದ್ರ) ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ವತಃ ‘ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷೇಶ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು।
Verse 43
त्रिकालं पूजयामासपुष्पधूपानुलेपनैः । तथान्यैर्बलिसत्का रैर्गीतैर्नृत्यैःपृथग्विधैः
ಅವನು ತ್ರಿಕಾಲವೂ ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪ, ಅನುಲೇಪನಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಬಲಿ-ಸತ್ಕಾರಗಳು, ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾನಾವಿಧ ನೃತ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಆರಾಧಿಸಿದನು।
Verse 44
ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति शक्र प्रार्थय वांछितम्
ನಂತರ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾದ ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—“ನಾನು ವರದಾತನು; ಹೇ ಶಕ್ರ, ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಬೇಡು।”
Verse 45
शक्र उवाच । मातुर्द्रोहकृतं पापं यातु मे त्रिपुरांतक । तथाऽन्येषां मनुष्याणां येऽत्र त्वां श्रद्धयान्विताः । पूजयिष्यंति सद्भक्त्या स्नानं कृत्वा समाहिताः
ಶಕ್ರನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ! ಮಾತೃದ್ರೋಹದಿಂದ ನನಗೆ ಉಂಟಾದ ಪಾಪವು ನನ್ನಿಂದ ದೂರವಾಗಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತದಿಂದ ಸತ್ಪಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಇತರ ಮಾನವರ ಪಾಪಗಳೂ ನಾಶವಾಗಲಿ.
Verse 46
सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः । शक्रोऽपि रहितः पापैर्जगाम त्रिदशालयम्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು— ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ಹರ (ಶಿವ) ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡಗಿದರು. ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನೂ ಪಾಪಮುಕ್ತನಾಗಿ ತ್ರಿದಶಾಲಯ (ಸ್ವರ್ಗ)ಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
Verse 47
एवं तत्र समुत्पन्नं तीर्थं तद्बालमंडनम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्मुच्यंते यत्र मानवाः
ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಿ ‘ಬಾಲಮಂಡನ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿದ್ರೋಹದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮಾನವರು ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
Verse 48
एतद्वः सर्वमाख्यातं बालमंडनसंभवम् । माहात्म्यं तु द्विज श्रेष्ठाः शृणुध्वमथ सादरम्
ಬಾಲಮಂಡನದ ಉದ್ಭವವನ್ನು ನಿಮಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆನು. ಈಗ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಅದರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.
Verse 49
आश्विनस्य सिते पक्षे दशम्यादि यथाक्रमम् । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं यावत्पंचदशी तिथिः
ಆಶ್ವಿನ ಮಾಸದ ಶಿತಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ದಶಮಿಯಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಂಚದಶಿ (ಪೌರ್ಣಿಮೆ) ತಿಥಿವರೆಗೆ—ಯಾರು ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೋ…
Verse 50
तीर्थानां स हि सर्वेषां स्नानजं लभते फलम् । श्राद्धस्य करणाद्वापि वाजिमेधफलं द्विजाः
ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರೂ, ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಸಮಾನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Verse 51
तस्मिन्काले सहस्राक्षः समागच्छति भूतले । भागानां मर्त्यजातानां सेवनाय सदैव हि
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ ಇಂದ್ರನು ಭೂತಲಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾನೆ—ಮನುಷ್ಯರ ನಿಯತ ಭಾಗಗಳನ್ನು (ಅರ್ಪಣೆ/ಪುಣ್ಯ) ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸದಾ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
Verse 52
यावद्भूमितले शक्रस्तिष्ठत्येवं द्विजोत्तमाः । तीर्थे तीर्थानि सर्वाणि तावत्तिष्ठन्ति तत्र वै
ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರೇ, ಶಕ್ರನು ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಇರುವವರೆಗೆ, ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಆ ಒಂದೇ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತವೆ.
Verse 53
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तस्मिन्काले विशेषतः । स्नात्वा तत्र शुभे तीर्थै शक्रेश्वरमथाऽर्चयेत्
ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ, ಆ ಶುಭ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಶಕ್ರೇಶ್ವರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.
Verse 54
अत्र श्लोकौ पुरा गीतौ नारदैन सुर षिंणा । शृण्वंतु मुनयः सर्वे कीर्त्यमानौ मया हि तौ
ಇಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದರು ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳು ಕೇಳಲಿ; ನಾನು ಈಗ ಆ ಎರಡನ್ನೂ ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
Verse 55
बालमंडनके स्नात्वा शक्रेश्वरमथेक्षयेत् । यः पुमानाश्विने मासि प्राप्ते श्रवण पञ्चके । स पापैर्मुच्यते सर्वैराजन्ममरणाद्भुवि
ಬಾಲಮಂಡನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ನಂತರ ಶಕ್ರೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕು. ಆಶ್ವಿನ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣ-ಪಂಚಕ ಬಂದಾಗ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಪುರುಷನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮದಿಂದ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Verse 56
प्रभावात्तस्य तीर्थस्य सत्यमेतद्द्विजोत्तमाः
ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸತ್ಯ—ಆ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವ ಹಾಗೂ ಪಾವನ ಮಹಿಮೆ ಇಂತಹದೇ।