Adhyaya 218

Verse 1

भर्तृयज्ञ उवाच । एतत्सामान्यतः प्रोक्तं मया श्राद्धं यथा नरैः । कर्त्तव्यं विप्रपूर्वैर्यद्वर्णैः पार्थिवसत्तम

ಭರ್ತೃಯಜ್ಞನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳ ಜನರು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ।

Verse 2

अतः परं प्रवक्ष्यामि स्वशाखायाः स्मृतं नृप । स्वदेशवर्णजातीयं यथा स्यादत्र निर्वृतिः

ಇನ್ನು ಮುಂದೆ, ಹೇ ನೃಪ! ಸ್ವಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮೃತವಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ದೇಶ-ವರ್ಣ-ಜಾತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಹೇಳುವೆನು; ಇದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಯಥೋಚಿತ ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 3

श्राद्धे श्रद्धा यतो मूलं तेन श्राद्धं प्रकीर्तितम् । तत्तस्मिन्क्रियमाणे तु न किंचिद्व्यर्थतां व्रजेत्

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯೇ ಮೂಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ‘ಶ್ರಾದ್ಧ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಭಾವದಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗದು।

Verse 4

अनिष्टमपि राजेन्द्र तस्माच्छ्राद्धं समा चरेत् । विप्रपादोदकं यत्तु भूमौ पतति पार्थिव

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಅನಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಹೇ ಪಾರ್ಥಿವ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನದ ನೀರು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದರೆ ಅದು ಪುಣ್ಯಪ್ರದವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 6

जाता ये गोत्रजाः केचिदपुत्रा मरणं गताः । ते यांति परमां तृप्तिममृतेन यथा सुराः । विप्रपादोदकक्लिन्ना यावत्तिष्ठति मेदिनी । तावत्पुष्करपात्रेषु पिबन्ति पितरो जलम्

ತಮ್ಮ ಗೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದೆ ಮೃತರಾದವರು, ಅಮೃತದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದ ದೇವರಂತೆ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭೂಮಿ ಇರುವವರೆಗೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಲನದ ನೀರಿನಿಂದ ತೇವಗೊಂಡ ಪಿತೃಗಳು ಕಮಲಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಪಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 7

श्राद्धेऽथ क्रियमाणे तु यत्किंचित्पतति क्षितौ । पुष्पगन्धोदकं चान्नमपि तोयं नरेश्वर

ಹೇ ನರೇಶ್ವರ! ಶ್ರಾದ್ಧ ನಡೆಯುವಾಗ ಭೂಮಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಬಿದ್ದರೆ—ಹೂವು, ಸುಗಂಧಜಲ, ಅನ್ನ, ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀರೂ ಸಹ—ಅದು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಅರ್ಪಣಸಮಾನ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 8

तेन तृप्तिं परां यांति ये कृमित्वमुपागताः । कीटत्वं वापि तिर्यक्त्वं व्यालत्वं च नराधिप

ಹೇ ನರಾಧಿಪ! ಆ ಬಿದ್ದ ಅರ್ಪಣದಿಂದ ಕೃಮಿಗಳಾದವರು, ಕೀಟಗಳಾದವರು, ತಿರ್ಯಕ್‌ (ಪಶು) ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಲ (ಸರ್ಪ) ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದವರೂ—ಎಲ್ಲರೂ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 9

यदुच्छिष्टं क्षितौ याति पात्रप्रक्षालनोद्भवम् । तेन तृप्तिं परां यांति ये प्रेतत्वमुपागताः

ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಉಚ್ಛಿಷ್ಟವು ಭೂಮಿಗೆ ಸೇರಿದರೆ, ಅದರಿಂದ ಪ್ರೇತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದವರೂ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 10

ये चापमृत्युना केचिन्मृत्युं प्राप्ताः स्ववंशजाः । असंस्कृतप्रमीतानां त्यागिनां कुलयोषिताम्

ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಅಪಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಮೃತರಾದವರು—ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಸತ್ತವರು, ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಇಂತಹ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಕುಲಸ್ತ್ರೀಯರೂ—ಅವರೂ (ಶ್ರಾದ್ಧದ) ಫಲದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗಾರರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 11

उच्छिष्टभागधेयं स्याद्दर्भेषु विकिरश्च यः । विकिरेण प्रदत्तेन ते तृप्तिं यांति चाखिलाः

ದರ್ಭ ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಉಚ್ಛಿಷ್ಟವನ್ನು ಚದರಿಸುವುದೇ ಅವರ ನಿಗದಿತ ಪಾಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ಚದರಿಕೆ-ಅರ್ಪಣದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ।

Verse 12

यत्किंचिन्मंत्रहीनं वा कालहीनमथापि वा । विधिहीनं च संपूर्णं दक्षिणायां तु तद्भवेत्

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಮಂತ್ರಹೀನವಾಗಲಿ, ಕಾಲಹೀನವಾಗಲಿ, ವಿಧಿಹೀನವಾಗಲಿ—ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ದಕ್ಷಿಣೆಯಿಂದ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 13

तस्मान्न दक्षिणाहीनं श्राद्धं कार्यं विपश्चिता । य इच्छेच्छाश्वतीं तृप्तिं पितॄणामात्मनश्च यः

ಆದುದರಿಂದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತನ್ನಿಗೂ ಶಾಶ್ವತ ತೃಪ್ತಿ ಬಯಸುವ ಜ್ಞಾನಿ ದಕ್ಷಿಣಾರಹಿತ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು।

Verse 14

दक्षिणारहितं श्राद्धं यथैवोषरवर्षितम् । यथा तमसि नृत्यं च गीतं वा बधिरस्य च

ದಕ್ಷಿಣಾರಹಿತ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಉಸಿರ ಭೂಮಿಗೆ ಸುರಿದ ಮಳೆಯಂತಿದೆ; ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯದಂತಿದೆ; ಅಥವಾ ಕಿವುಡನಿಗೆ ಹಾಡಿದ ಗೀತೆಯಂತಿದೆ।

Verse 15

श्राद्धं दत्त्वा च युक्त्वा च श्राद्धे निष्कामतां व्रजेत् । न स्वाध्यायः प्रकर्तव्यो न ग्रामांतरकं व्रजेत्

ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಶ್ರಾದ್ಧದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕಾಮಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕು; ಆ ದಿನ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮಾಡಬಾರದು, ಮತ್ತೊಂದು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೂ ಹೋಗಬಾರದು।

Verse 16

श्राद्धभुग्रमणीतल्पं तदहर्योऽधिगच्छति । तं मासं पितरस्तस्य जायंते वीर्यभोजिनः

ಶ್ರಾದ್ಧಭೋಜನವನ್ನು ಭುಂಜಿ ಅದೇ ದಿನ ಸ್ತ್ರೀಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವನು ದೋಷಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆ ತಿಂಗಳೆಲ್ಲ ಅವನ ಪಿತೃಗಳು ಅವನ ವೀರ್ಯವನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಭುಂಜುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 17

श्राद्धभुक्छ्राद्धदाता च यः सेवयति मैथुनम् । तस्य संवत्सरं यावत्पितरः शुक्रभोजिनः । प्रभवंति न संदेह इत्येषा वैदिकी श्रुतिः

ಶ್ರಾದ್ಧಭೋಜನ ಮಾಡಿದವನು ಅಥವಾ ಶ್ರಾದ್ಧದಾತ—ಯಾರು ಮೈಥುನವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಪಿತೃಗಳು ಒಂದು ವರ್ಷವರೆಗೆ ಕೇವಲ ಶುಕ್ರವನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಭುಂಜುತ್ತಾರೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ—ಇದು ವೈದಿಕ ಶ್ರುತಿ।

Verse 18

श्राद्धे भुक्त्वाथ दत्त्वा वा यः श्राद्धं कुरुतेल्पधीः । स्वाध्यायं पितरस्तस्य यावत्संवत्सरं नृप । व्यर्थश्राद्धफलाः संतः पीड्यंते क्षुत्पिपासया

ಓ ನೃಪ! ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭುಂಜಿ ಅಥವಾ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನೇ ವಿಧಿಭ್ರಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾಡುವವನ ಪಿತೃಗಳು ಒಂದು ವರ್ಷವರೆಗೆ ಆ ಶ್ರಾದ್ಧಫಲವಿಲ್ಲದೆ ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 19

श्राद्धे भुक्त्वाऽथ दत्त्वा वा यः श्राद्धं मानवाधमः । ग्रामातरं प्रयात्यत्र तच्छ्राद्धं व्यर्थतां व्रजेत्

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭುಂಜಿ ಅಥವಾ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟುಹೋಗುವ ಅಧಮನು ಮಾಡಿದ ಆ ಶ್ರಾದ್ಧವು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 20

ब्राह्मणेन न भोक्तव्यं समायाते निमंत्रणे । अथ भुंक्ते च यो मोहात्स प्रयाति ह्यधोगतिम्

ಹೊಸ ಆಹ್ವಾನ ಬಂದಾಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಬಾರದು; ಮೋಹದಿಂದ ಭುಂಜುವವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಧೋಗತಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 21

यजमानेन च तथा न कार्यं भोजनं परम् । कुर्वंति ये नराः सर्वे ते यांति नरकं ध्रुवम्

ಯಜಮಾನನು (ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ತನು) ಅದರ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಭೋಜನ ಮಾಡಬಾರದು. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲರೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 22

श्राद्धे भुक्त्वाऽथ दत्त्वा वा श्राद्धं यो युद्धमाचरेत् । असंदिग्धं हि तच्छ्राद्धं स मन्दो व्यर्थतं नयेत्

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಅಥವಾ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ಯಾರು ಯುದ್ಧ/ಕಲಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಆ ಮೂಢನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 23

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दोषानेतान्परित्यजेत् । श्राद्धभुग्यजमानश्च विशेषेण महीपते

ಆದುದರಿಂದ, ಹೇ ಮಹೀಪತೇ, ಈ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧಭೋಜಿ ಮತ್ತು ಯಜಮಾನನು (ಕರ್ತನು).

Verse 218

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे श्राद्धनियमवर्णनंनामाष्टादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿ-ಸಾಹಸ್ರಿ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಶ್ರಾದ್ಧಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರಾದ್ಧನಿಯಮವರ್ಣನ’ ಎಂಬ 218ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.