Adhyaya 215

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सांप्रतं वद नः सूत श्राद्धकल्पस्य यो विधिः । विस्तरेण महाभाग यथा तच्चाक्षयं भवेत्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತ! ಈಗ ನಮಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧಕಲ್ಪದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳು. ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು, ಅದರ ಪುಣ್ಯಫಲ ಅಕ್ಷಯವಾಗುವಂತೆ.

Verse 2

कस्मिन्काले प्रकर्तव्यं श्राद्धं पितृपरायणैः । कीदृशैर्ब्राह्मणैस्तच्च तथा द्रव्यैर्महामते

ಹೇ ಮಹಾಮತೇ! ಪಿತೃಪರಾಯಣರು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು? ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವ ವಿಧದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಯಾವ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು?

Verse 3

सूत उवाच । एतदर्थं पुरा पृष्टो मार्कंडेयो महामुनिः । रोहिताश्वेन विप्रेंद्रा हरिश्चन्द्र सुतेन सः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ! ಇದೇ ವಿಷಯಕ್ಕಾಗಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮುನಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರನ್ನು ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಪುತ್ರ ರೋಹಿತಾಶ್ವನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದನು.

Verse 4

हरिश्चन्द्रे गते स्वर्गं रोहिताश्वे नृपे स्थिते । तीर्थयात्राप्रसंगेन मार्कण्डो मुनिसत्तमः

ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ, ರೋಹಿತಾಶ್ವನು ರಾಜನಾಗಿ ಸ್ಥಿರನಾದಾಗ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಮುನಿಸತ್ತಮ ಮಾರ್ಕಂಡ (ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ) ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು.

Verse 5

सरय्वाः संगमे पुण्ये स्नानार्थं समुपस्थितः । तत्र स्नात्वा पितॄन्देवान्संतर्प्य विधिपूर्वकम्

ಅವನು ಸರಯೂನ ಪುಣ್ಯ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಂದನು. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ತರ್ಪಣ ನೀಡಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು.

Verse 6

प्रविष्टस्तां पुरीं रम्यामयोध्यां सत्यनामिकाम् । रोहिताश्वोऽपि तं श्रुत्वा समायातं मुनीश्वरम् । पदातिः प्रययौ तूर्णं दूरदेशं तु सम्मुखम्

ಅವನು ಸತ್ಯನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ರಮ್ಯ ಅಯೋಧ್ಯಾ ಪುರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಮುನೀಶ್ವರರು ಆಗಮಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೇಳಿ ರೋಹಿತಾಶ್ವನೂ ಪಾದಚಾರಿಯಾಗಿ ತ್ವರೆಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಹೋಗಿ ಎದುರಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಹೊರಟನು.

Verse 7

ततः प्रणम्य तं मूर्ध्ना कृतांजलिपुटः स्थितः । प्रोवाच मधुरं वाक्यं विनयेन समन्वि तः

ನಂತರ ಅವನು ಶಿರಸಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ನಿಂತನು. ವಿನಯದಿಂದ ತುಂಬಿ ಮಧುರವಾದ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು.

Verse 8

स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ भूयः सुस्वागतं मुने । धन्योऽहं कृतपुण्योऽहं संप्राप्तः परमां गतिम् । यत्ते पादरजोभिर्मे मूर्द्धजा विमलीकृताः

ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ; ಹೇ ಮುನೇ, ಪುನಃ ಸುವಾಗತ. ನಾನು ಧನ್ಯನು, ಪುಣ್ಯವಂತನು; ನನಗೆ ಪರಮಗತಿ ಲಭಿಸಿದೆ—ನಿಮ್ಮ ಪಾದರಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನನ್ನ ಶಿರೋಮೂಳೆಗಳು ನಿರ್ಮಲವಾದವು.

Verse 9

एवमुक्त्वा गृहीत्वा तं स्वहस्तालंबनं तदा । ययौ तत्र सभास्थानं बृहत्सिंहासनाश्रयम्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆಗ ತನ್ನ ಕೈಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ನೀಡಿ ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮಹಾಸಿಂಹಾಸನವುಳ್ಳ ಸಭಾಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 10

सिंहासने निवेश्याथ तं मुनिं पार्थिवोत्तमः । उपविष्टो धरापृष्ठे कृतांजलिपुटः स्थितः

ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನು ಮುನಿಯನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ತಾನೇ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿಂತನು.

Verse 11

ततः प्रोवाच मधुरं विनयावनतः स्थितः । निःस्पृहस्यापि विप्रेंद्र कि वाऽगमनकारणम्

ಆಗ ಅವನು ವಿನಯದಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿ ನಿಂತು ಮಧುರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ! ನೀವು ನಿಃಸ್ಪೃಹರಾಗಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಆಗಮನದ ಕಾರಣವೇನು?”

Verse 12

तद्ब्रवीहि यथातथ्यं करोमि तव सांप्रतम् । अदेयमपि दास्यामि गृहायातस्य ते विभो

“ಆದುದರಿಂದ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ; ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಮ್ಮ ವಚನದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ವಿಭೋ! ನೀವು ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದೇಯವಾದುದನ್ನೂ ನಾನು ನೀಡುವೆನು.”

Verse 13

मार्कंडेय उवाच । तीर्थयात्राप्रसंगेन वयमत्र समागताः । सरय्वाः संगमे पुण्ये कल्ये यास्याम्यहे पुनः

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು— “ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದೇವೆ. ಮುಂದಿನ ಶುಭದಿನದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಸರಯೂವಿನ ಪುಣ್ಯ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು.”

Verse 14

निःस्पृहैरपि द्रष्टव्या धर्मवन्तो द्विजोत्तमाः । ततः प्रोक्तं पुराण ज्ञैर्ब्राह्मणैः शास्त्रदृष्टिभिः

ನಿಃಸ್ಪೃಹರಾದವರೂ ಧರ್ಮವಂತರಾದ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಪುರಾಣಜ್ಞ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 15

धर्मवन्तं नृपं दृष्ट्वा लिंगं स्वायंभुवं तथा । नदीं सागरगां चैव मुच्येत्पापाद्दिनोद्भवात्

ಧರ್ಮವಂತನಾದ ರಾಜನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಯಂಭೂ ಲಿಂಗವನ್ನೂ, ಸಮುದ್ರಗಾಮಿ ನದಿಯನ್ನೂ ನೋಡಿದವನು—ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 16

एवमुक्त्वा ततश्चक्रे पृच्छां स मुनिसत्तमः । तं दृष्ट्वा नृपशार्दूलं पुरःस्थं विनयान्वितम्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ವಿನಯಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಮುಂದೆ ನಿಂತ ರಾಜಸಿಂಹನನ್ನು ನೋಡಿ।

Verse 17

कच्चित्ते सफला वेदाः कच्चित्ते सफलं श्रुतम् । कच्चित्ते सफला दाराः कच्चित्ते सफलं धनम्

ನಿನ್ನ ವೇದಗಳು ಫಲಪ್ರದವಾಗಿದೆಯೇ? ನಿನ್ನ ಶ್ರವಣ-ಅಧ್ಯಯನ ಸಫಲವಾಗಿದೆಯೇ? ನಿನ್ನ ದಾಂಪತ್ಯ-ಗೃಹಸ್ಥ ಜೀವನ ಸಫಲವೇ? ನಿನ್ನ ಧನ ಸಫಲವೇ?

Verse 18

रोहिताश्व उवाच । कथं स्युः सफला वेदाः कथं स्यात्सफलं श्रुतम् । कथं स्युः सफला दाराः कथं स्यात्सफलं धनम्

ರೋಹಿತಾಶ್ವನು ಹೇಳಿದರು—ವೇದಗಳು ಹೇಗೆ ಫಲಪ್ರದವಾಗುತ್ತವೆ? ಶ್ರವಣ-ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಗೆ ಸಫಲವಾಗುತ್ತದೆ? ಗೃಹಸ್ಥ ಜೀವನ ಹೇಗೆ ಸಫಲವಾಗುತ್ತದೆ? ಧನ ಹೇಗೆ ಸಫಲವಾಗುತ್ತದೆ?

Verse 19

मार्कंडेय उवाच । अग्निहोत्रफला वेदाः शीलवृत्तफलं श्रुतम् । रतिपुत्रफला दारा दत्तभुक्तफलं धनम्

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ವೇದಗಳು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನವಾದರೆ ಫಲಪ್ರದವಾಗುತ್ತವೆ. ಶ್ರವಣ-ಅಧ್ಯಯನ ಶೀಲ ಮತ್ತು ಸದ್ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನವಾದರೆ ಸಫಲ. ದಾಂಪತ್ಯವು ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಪುತ್ರ-ಸಂತಾನದಿಂದ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಧನವು ದಾನಮಾಡಿ ಧರ್ಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭೋಗಿಸಿದರೆ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 20

एवं ज्ञात्वा महाराज नान्यथा कर्तुमर्हसि

ಮಹಾರಾಜನೇ, ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ಇದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.

Verse 21

चत्वार्येतानि कृत्यानि मयोक्तानि च तानि ते । यथा तानि प्रकृत्यानि लोकद्वयमभीप्सता

ಈ ನಾಲ್ಕು ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಇಹಲೋಕ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕ—ಎರಡರ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅವನ್ನು ಸ್ವಭಾವದಂತೆ ನಿತ್ಯ ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 22

एवमुक्त्वा ततश्चक्रे कथाश्चित्राश्च तत्पुरः । राजर्षीणां पुराणानां देवर्षीणां विशेषतः

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ನಂತರ ಅವನು ಅವರ ಮುಂದೆಯೇ ಅನೇಕ ವಿಚಿತ್ರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜರ್ಷಿಗಳ ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಾಂತಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೇವರ್ಷಿಗಳದ್ದನ್ನು।

Verse 23

ततः कथावसाने च कस्मिंश्चिद्द्विजसत्तमाः । पप्रच्छ तं मुनिश्रेष्ठं रोहिताश्वो महीपतिः

ನಂತರ ಕಥೆ ಮುಗಿದಾಗ, ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರೇ, ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜ ರೋಹಿತಾಶ್ವನು ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು।

Verse 24

भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि श्राद्धकल्पमहं यतः । दृश्यंते बहवो भेदा द्विजानां श्राद्धकर्मणि

ಭಗವನ್, ನಾನು ಶ್ರಾದ್ಧಕಲ್ಪವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ದ್ವಿಜರ ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭೇದಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ।

Verse 25

मार्कंडेय उवाच । सत्यमेतन्महाभाग यत्पृष्टोऽस्मि नृपोत्तम । श्राद्धस्य बहवो भेदाः शाखाभेदैर्व्यवस्थिताः

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದುದು ನಿಜವೇ; ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಭೇದಗಳು ವೇದಶಾಖಾಭೇದಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ।

Verse 26

तस्मात्ते निर्णयं वच्मि भर्तृयज्ञेन यत्पुरा । आनर्त्ताधिपतेः प्रोक्तं सम्यक्छ्राद्धस्य लक्षणम्

ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಸ್ಥಿರನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಸಮ್ಯಕ್ ಶ್ರಾದ್ಧದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು—ಹಿಂದೆ ಭರ್ತೃಯಜ್ಞನು ಆನರ್ತಾಧಿಪತಿಗೆ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದಂತೆ।

Verse 27

भर्तृयज्ञं सुखासीनं निजाश्रमपदे नृपः । आनर्ताधिपतिर्गत्वा प्रणिपत्य ततोऽब्रवीत्

ಆನರ್ತಾಧಿಪತಿ ರಾಜನು ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸುಖಾಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಭರ್ತೃಯಜ್ಞನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಹೀಗೆಂದನು।

Verse 28

आनर्त उवाच । सांप्रतं वद मे ब्रह्मञ्छ्राद्धकल्पं पित्रीप्सितम् । येन मे तुष्टिमायांति पितरः श्राद्धतर्पिताः

ಆನರ್ತನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಈಗ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಶ್ರಾದ್ಧಕಲ್ಪವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು; ಶ್ರಾದ್ಧತರ್ಪಣದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದ ನನ್ನ ಪಿತೃಗಳು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ।

Verse 29

कः कालो विहितः श्राद्धे कानि द्रव्याणि मे वद । श्राद्धार्हाणि तथान्यानि मेध्यानि द्वि जसत्तम । यानि योज्यानि वांछद्भिः पितृणां तृप्तिमुत्तमाम्

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾಲ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ? ಯಾವ ದ್ರವ್ಯಗಳು? ಶ್ರಾದ್ಧಾರ್ಹವಾದವುಗಳೂ ಹಾಗೂ ಇತರ ಮೇಧ್ಯ (ಶುದ್ಧ) ಪದಾರ್ಥಗಳೂ, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ—ಇವುಗಳಿಂದ ಪಿತೃಗಳ ಪರಮ ತೃಪ್ತಿ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 30

कीदृशा ब्राह्मणा ब्रह्मञ्छ्राद्धार्हाः परिकीर्तिताः । कीदृशा वर्जनीयाश्च सर्वं मे विस्तराद्वद

ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಯಾವ ವಿಧದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಶ್ರಾದ್ಧಾರ್ಹರೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ? ಯಾವ ವಿಧದವರು ವರ್ಜನೀಯರು? ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು।

Verse 31

भर्तृयज्ञ उवाच । अहं ते कीर्तयिष्यामि श्राद्धकल्पमनुत्तमम् । यं श्रुत्वाऽपि महाराज लभेच्छ्राद्धफलं नरः

ಭರ್ತೃಯಜ್ಞನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧಕಲ್ಪವೆಂಬ ಅನುತ್ತಮ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಾನು ಪ್ರಕಟಿಸುವೆನು; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ, ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಮನುಷ್ಯನು ಶ್ರಾದ್ಧಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 32

श्राद्धमिदुक्षयेऽवश्यं सदा कार्यं विपश्चिता । यदि ज्येष्ठतमः सर्गः सन्तानं च तथा नृप

ಚಂದ್ರಕ್ಷಯಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ) ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸದಾ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ವಂಶಕ್ಕೂ ಸಂತಾನಕ್ಕೂ, ಓ ನೃಪ, ಇದುವೇ ಅಗ್ರವಿಧಾನವಾಗಿದೆ।

Verse 33

शीतार्ता यद्वदिच्छंति वह्निं प्रावरणानि च । पितरस्तद्वदिच्छंति क्षुत्सामाश्चन्द्रसंक्षयम्

ಚಳಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತರು ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಹೊದಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಬಯಸುವಂತೆ, ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಶ್ರಮದಿಂದ ಕ್ಷೀಣರಾದ ಪಿತೃಗಳು ಚಂದ್ರಸಂಕ್ಷಯವನ್ನು (ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯನ್ನು) ಬಯಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 34

दरिद्रोपहता यद्वद्धनं वांछंति मानवाः । पितरस्तद्वदिच्छंति क्षुत्क्षामाश्चन्द्रसं क्षयम्

ದಾರಿದ್ರ್ಯದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಮಾನವರು ಧನವನ್ನು ಬಯಸುವಂತೆ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕ್ಷೀಣರಾದ ಪಿತೃಗಳು ಚಂದ್ರಸಂಕ್ಷಯವನ್ನು (ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯನ್ನು) ಬಯಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 35

यथा वृष्टिं प्रवांछन्ति कर्षुकाः सस्यवृद्धये । तथात्मप्रीतये तेऽपि प्रवांछन्तींदुसंक्षयम्

ಬೆಳೆವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ರೈತರು ಮಳೆಯನ್ನೇ ಬಯಸುವಂತೆ, ತಮ್ಮ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಪಿತೃಗಳು ಕೂಡ ಇಂದುಸಂಕ್ಷಯವನ್ನು (ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯನ್ನು) ಬಯಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 36

यथोषश्चक्रवाक्यश्च वांछन्ति रवि दर्शनम् । पितरस्तद्वदिच्छंति श्राद्धं दर्शसमुद्भवम्

ಯಥಾ ಉಷಸ್ಸು ಮತ್ತು ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿ ಸೂರ್ಯದರ್ಶನವನ್ನು ಬಯಸುವವೋ, ತಥೈವ ಪಿತೃಗಣರು ದರ್ಶ-ಅಮಾವಾಸ್ಯಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 37

जलेनापि च यः श्राद्धं शाकेनापि करोति वाः । दर्शस्य पितरस्तृप्तिं यांति पापं प्रण श्यति

ದರ್ಶ-ಅಮಾವಾಸ್ಯಾ ದಿನದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಕೇವಲ ನೀರಿನಿಂದಲಾದರೂ ಅಥವಾ ಸರಳ ಶಾಕದಿಂದಲಾದರೂ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವನೋ, ಅವನ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಪಾಪವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 38

अमावास्यादिने प्राप्ते गृहद्वारं समाश्रिता । वायुभूताः प्रवांछन्ति श्राद्धं पितृगणा नृणाम् । यावदस्तमयं भानोः क्षुत्पिपासास माकुलाः

ಅಮಾವಾಸ್ಯಾ ದಿನ ಬಂದಾಗ ಪಿತೃಗಣರು ವಾಯುರೂಪ ಸೂಕ್ಷ್ಮರಾಗಿಯಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ನಿಂತು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಯದವರೆಗೆ ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 39

ततश्चास्तं गते भानौ निराशा दुःखसंयुताः । निःश्वस्य सुचिरं यांति गर्हयंति स्ववंशजम्

ನಂತರ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಮಿಸಿದಾಗ ಅವರು ನಿರಾಶೆಯೂ ದುಃಖವೂ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ದೀರ್ಘ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತ ದೂರ ಹೋಗಿ ತಮ್ಮದೇ ವಂಶಜನನ್ನು ಗರ್ಹಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 40

आनर्त उवाच । किमर्थं क्रियते श्राद्धममावास्यादिने द्विज । विशेषेण ममाचक्ष्य विस्तरेण यथातथम्

ಆನರ್ತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜನೇ! ಅಮಾವಾಸ್ಯಾ ದಿನದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ವಿವರವಾಗಿ, ಯಥಾಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಳಿಸು।

Verse 41

मृताश्च पुरुषा विप्र स्वकर्मजनितां गतिम् । गच्छन्ति ते कथं तस्य सुतस्याश्रयमाययुः

ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಮೃತರಾದ ಪುರುಷರು ಸ್ವಕರ್ಮಜನಿತ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಅವರು ಪುತ್ರನ ಆಶ್ರಯವನ್ನು—ಅವನು ಮಾಡುವ ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿ ಸಹಾಯವನ್ನು—ಹೇಗೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ?

Verse 42

एष नः संशयो विप्र सुमहान्हृदि संस्थितः

ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಈ ಅತಿ ಮಹಾ ಸಂಶಯ ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ।

Verse 43

भर्तृयज्ञ उवाच । सत्यमेतन्महाभाग यत्त्वया व्याहृतं वचः । स्वकर्मार्हां गतिं यांति मृताः सर्वत्र मानवाः

ಭರ್ತೃಯಜ್ಞನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ನೀನು ಹೇಳಿದ ವಚನ ಸತ್ಯ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮನುಷ್ಯರು ಮೃತರಾದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 44

परं यथा समायांति वंशजस्याश्रयं प्रति । तथा तेऽहं प्रव क्ष्यामि न तथा संशयो भवेत्

ಆದರೆ ಅವರು ವಂಶಜರ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆಗ ಸಂಶಯ ಉಳಿಯದು।

Verse 45

मृता यांति तथा राजन्येऽत्र केचिन्महीतले । ते जायंते न मर्त्येऽत्र यावद्वंशस्य संस्थितिः

ಹೇ ರಾಜನ್! ಇಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಮೃತರಾದ ನಂತರ ಅಂಥ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ವಂಶ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವವರೆಗೆ ಅವರು ಮর্ত್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 46

परं शुभात्मका ये च ते तिष्ठंति सुरालये । पापात्मानो नरा ये च वैवस्वतनिवासिनः

ಪರಮ ಶುಭಸ್ವಭಾವಿಗಳಾದವರು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ (ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ) ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪಾಪಾತ್ಮರಾದ ನರರು ವೈವಸ್ವತ (ಯಮ) ಲೋಕದ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 47

अन्यदेहं समाश्रित्य भुंजानाः कर्मणः फलम् । शुभं वा यदि वा पापं स्वयं विहितमात्मनः

ಅವರು ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ—ಶುಭವಾಗಲಿ ಪಾಪವಾಗಲಿ—ತಾವೇ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದ ಫಲವಾಗಿ.

Verse 48

यमलोके स्थितानां हि स्वर्गस्थानामपि क्षुधा । पिपासा च तथा राजंस्तेषां संजायतेऽधिका

ಯಮಲೋಕದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೂ—ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥರಿಗೂ ಸಹ—ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದಾಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಓ ರಾಜನೇ, ಅದು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೀವ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 49

यावन्नरत्रयं राजन्मातृतः पितृतस्तथा । तेषां च परतो ये च ते स्वकर्म शुभाशुभम् । भुंजते क्षुत्पिपासा च न तेषां जायते क्व् चित्

ಓ ರಾಜನೇ, ಮಾತೃಪಕ್ಷದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಪಿತೃಪಕ್ಷದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ‘ಮೂರು ಜನ’ ಹಾಗೂ ಅವರ ಪಾರೆಯಿರುವವರು ಆಧಾರವಾಗಿರುವವರೆಗೆ—ಅವರು ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದ ಶುಭಾಶುಭ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹಸಿವು-ದಾಹ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 50

तत्रापि पतनं तस्मात्स्थानाद्भवति भूमिप । वंशोच्छेदान्पुनः सर्वे निपतंति महीतले । त्रुटद्रज्जुनिबद्धं हि भांडं यद्वन्निराश्रयम्

ಓ ಭೂಮಿಪಾಲನೇ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಲೂ ಆ ಸ್ಥಾನದಿಂದಲೂ ಪತನ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ವಂಶೋಚ್ಛೇದವಾದಾಗ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿತಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ—ತುಂಡಾದ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಪಾತ್ರೆ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಬೀಳುವಂತೆ.

Verse 51

एतस्मात्कारणाद्यत्नः सन्तानाय विचक्षणैः । प्रकर्तव्यो मनुष्येंद्र वंशस्य स्थितये सदा

ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, ಹೇ ನರೇಂದ್ರ, ವಂಶದ ನಿತ್ಯಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ವಿವೇಕಿಗಳು ಸಂತಾನಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಸದಾ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 52

अपि द्वादशधा राजन्नौरसादिसमु द्भवाः । तेषामेकतमोऽप्यत्र न दैवाज्जायते सुतः

ಹೇ ರಾಜನ್, ಔರಸಾದಿ ಎಂದು ಪುತ್ರರು ಹನ್ನೆರಡು ವಿಧಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಇಲ್ಲಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೂ ಕೇವಲ ದೈವದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಜನಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 53

पितॄणां गुप्तये तेन स्थाप्योऽश्वत्थः समाधिना । पुत्रवत्परिपाल्यश्च निर्विशेषं नराधिप

ಆದ್ದರಿಂದ ಪಿತೃಗಳ ರಕ್ಷಣೆ-ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಏಕಾಗ್ರ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಅಶ್ವತ್ಥವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಹೇ ನರಾಧಿಪ, ಅದನ್ನು ಪುತ್ರನಂತೆ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಪಾಲಿಸಬೇಕು।

Verse 54

यावत्संधारयेद्भूमिस्तमश्वत्थं नराधिप । कृतोद्वाहं समं शम्या तावद्वंशोऽपि तिष्ठति

ಹೇ ನರಾಧಿಪ, ಭೂಮಿ ಆ ಅಶ್ವತ್ಥವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಧರಿಸಿತೋ ಅಷ್ಟು ಕಾಲ ವಂಶವೂ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ—ಶಮ್ಯೆಯಂತೆ ದೃಢವಾಗಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ವಿವಾಹದಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ।

Verse 55

अश्वत्थजनका मर्त्या निपत्य जगती तले । पापामुक्ताः समायांति योनिं श्रेष्ठां शुभान्विताः

ಭೂಮಿತಲದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತ್ಥವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದರ ‘ಜನಕರು’ ಆಗುವ ಮನುಷ್ಯರು ಪಾಪಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಶುಭಸಂಪನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯೋನಿ (ಉತ್ತಮ ಜನ್ಮ)ಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 56

एतस्मात्कारणादन्नं नित्यं देयं तथोदकम् । समुद्दिश्य पितॄन्राजन्यतस्ते तन्मयाः स्मृताः

ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿತ್ಯ ಅನ್ನವನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಜಲವನ್ನೂ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹೇ ರಾಜನ್, ಅವರು ಆ ಅರ್ಪಣದಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಾಗಿದೆ.

Verse 57

अदत्त्वा सलिलं सस्यं पितॄणां यो नराधिप । स्वयमश्नाति वा तोयं पिवेत्स स्यात्पितृद्रुहः । स्वर्गेऽपि च न ते तोयं लभंते नान्नमेव च

ಹೇ ನರಾಧಿಪ! ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಜಲವೂ ಅನ್ನವೂ ಅರ್ಪಿಸದೆ ತಾನೇ ತಿನ್ನುವವನು ಅಥವಾ ನೀರು ಕುಡಿಯುವವನು ಪಿತೃದ್ರೋಹಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಂಥವರು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಜಲವನ್ನೂ ಅನ್ನವನ್ನೂ ಪಡೆಯರು.

Verse 58

न दत्तं वंशजैर्मर्त्यैश्चेद्व्यथां यांति दारुणाम् । क्षुत्पिपासासमुद्भूतां तस्मात्संतर्पयेत्पितॄन्

ಮರ್ತ್ಯ ವಂಶಜರು ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಪಿತೃಗಳು ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭಯಂಕರ ವ್ಯಥೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸಂತರ್ಪಿಸಬೇಕು (ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು).

Verse 59

नित्यं शक्त्या नरो राजन्पयोऽन्नैश्च पृथग्विधैः । तथान्यैर्वस्त्रनैवेद्यैः पुष्पगन्धानुलेपनैः

ಹೇ ರಾಜನ್! ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿತ್ಯ ಹಾಲು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅನ್ನಗಳಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ವಸ್ತ್ರ, ನೈವೇದ್ಯ, ಪುಷ್ಪ, ಸುಗಂಧ, ಅನುಲೇಪನ ಇತ್ಯಾದಿ ಅರ್ಪಣೆಗಳಿಂದ (ಪಿತೃಗಳನ್ನು) ಗೌರವಿಸಬೇಕು.

Verse 60

पितृमेधादिभिः पुण्यैः श्राद्धैरुच्चावचैरपि । तर्पितास्ते प्रयच्छंति कामानिष्टान्हृदि स्थितान् । त्रिवर्गं च महाराज पितरः श्राद्धतर्पिताः

ಪಿತೃಮೇಧಾದಿ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೂ, ಸರಳ-ವಿಶೇಷವಾದ ವಿವಿಧ ಶ್ರಾದ್ಧಗಳಿಂದಲೂ ತೃಪ್ತರಾದ ಪಿತೃಗಳು ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಇಷ್ಟಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ಮಹಾರಾಜ! ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟರಾದ ಪಿತೃಗಳು ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ ಎಂಬ ತ್ರಿವರ್ಗವನ್ನೂ ಪ್ರಸಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 61

तर्पयंति न ये पापाः स्वपितॄन्नित्यशो नृप । पशवस्ते सदा ज्ञेया द्विपदाः शृंगवर्जिताः

ಹೇ ನೃಪಾ! ನಿತ್ಯವೂ ತಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತರ್ಪಣದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸದ ಪಾಪಿಗಳು ಸದಾ ಪಶುಸಮಾನರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ದ್ವಿಪಾದಿಗಳು, ಆದರೆ ಶೃಂಗವರ್ಜಿತರು।

Verse 215

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे श्राद्धावश्यकताकारणवर्णनंनाम पञ्चदशोत्तरद्विशततमो ऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರ ಶ್ಲೋಕಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಶ್ರಾದ್ಧಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರಾದ್ಧಾವಶ್ಯಕತಾಕಾರಣವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ದ್ವಿಶತಪಂಚದಶ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।