Adhyaya 186

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भूय एव महाभाग वद माहात्म्यमुत्तमम् । अतिथेः कृत्यमस्माकं विस्तरेण च सूतज

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾಭಾಗ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳು. ಓ ಸೂತಪುತ್ರ, ಅತಿಥಿಯ ಕುರಿತು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸು।

Verse 2

सूत उवाच । शृण्वन्तु मुनयः सर्वे माहात्म्यमिदमुत्तमम् । येन संश्रुतमात्रेण नश्येत्पापं दिनोद्भवम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಮುನಿಗಳೇ, ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ; ಇದರ ಶ್ರವಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 3

यन्मया च श्रुतं पूर्वं सकाशात्स्वपितुः शुभम्

ನಾನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನನ್ನದೇ ತಂದೆಯ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಕೇಳಿದ ಶುಭವೂ ಹಿತಕರವೂ ಆದ ವಚನಗಳೇ (ಇದೀಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ)।

Verse 4

गृहस्थानां परो धर्मो नान्योऽस्त्यतिथिपूजनात् । अतिथेर्न च दोषोस्ति तस्यातिक्रमणेन च

ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಅತಿಥಿ-ಪೂಜನೆಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧರ್ಮ ಮತ್ತಿಲ್ಲ. ಅತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ದೋಷವಿಲ್ಲ; ದೋಷವು ಅವನಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಕರ್ತವ್ಯಲಂಘನದಲ್ಲೇ ಇದೆ।

Verse 5

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते । स दत्त्वा दुष्कृतं तस्मै पुण्यमादाय गच्छति

ಯಾರ ಮನೆಯಿನಿಂದ ಅತಿಥಿ ನಿರಾಶನಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾನೋ, ಆ ಅತಿಥಿ ತನ್ನ ಪಾಪವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡಿ, ಆ ಗೃಹಸ್ಥನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 6

सत्यं शौचं तपोऽधीतं दत्तमिष्टं शतं समाः । तस्य सर्वमिदं नष्टमतिथिं यो न पूजयेत्

ಸತ್ಯ, ಶೌಚ, ತಪಸ್ಸು, ಅಧ್ಯಯನ, ದಾನ, ಯಜ್ಞ—ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಯ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ; ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸದವನಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 7

दूरादतिथयो यस्य गृहमायांति निर्वृताः । स गृहस्थ इति प्रोक्तः शेषाश्च गृहरक्षिणः

ಯಾರ ಮನೆಗೆ ಅತಿಥಿಗಳು ದೂರದಿಂದಲೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬರುವರೋ, ಅವನೇ ‘ಗೃಹಸ್ಥ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಉಳಿದವರು ಮನೆ ಕಾಯುವವರಷ್ಟೇ।

Verse 8

न पुराकृतपुण्यानां नराणामिह भूतले । त्रीनेतान्प्रतिहन्यंते श्राद्धं दानं शुभा गिरः

ಈ ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಪುಣ್ಯವಿಲ್ಲದ ನರರಿಗೆ ಈ ಮೂರು ತಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ—ಶ್ರಾದ್ಧ, ದಾನ ಮತ್ತು ಶುಭ ವಚನಗಳು।

Verse 9

तुष्टेऽतिथौ गृहस्थस्य तुष्टाः स्युः सर्वदेवताः । विमुखे विमुखाः सर्वा भवंति च न संशयः

ಗೃಹಸ್ಥನ ಅತಿಥಿ ತೃಪ್ತನಾದರೆ ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅತಿಥಿ ವಿಮುಖನಾದರೆ ದೇವತೆಗಳೂ ವಿಮುಖರಾಗುತ್ತಾರೆ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ।

Verse 10

तस्मात्तोषयितव्यश्च गृहस्थेन सदाऽतिथिः । अप्यात्मनः प्रदानेन यदीच्छेत्पुण्यमात्मनः

ಆದ್ದರಿಂದ ಗೃಹಸ್ಥನು ಸದಾ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು; ತನ್ನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನೂ ನೀಡಿಯೂ.

Verse 11

त्रिविधस्त्वतिथिः प्रोक्तो गृहस्थानां द्विजोत्तमाः । तस्याहं वच्मि वः कालं शृणुध्वं सुसमाहिताः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಅತಿಥಿ ಮೂರು ವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಮನಸ್ಸು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ಕೇಳಿರಿ।

Verse 12

श्राद्धीयो वैश्वदेवीयः सूर्योढश्च तृतीयकः । ये चान्ये भोजनार्थीयास्ते सामान्याः प्रकीर्तिता

ಮೂರು (ಪ್ರಧಾನ) ಅತಿಥಿಗಳು—ಶ್ರಾದ್ಧೀಯ, ವೈಶ್ವದೇವೀಯ, ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದು ಸೂರ್ಯೋಢ ಅತಿಥಿ. ಆಹಾರಾರ್ಥ ಮಾತ್ರ ಬರುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ।

Verse 13

सांकल्पे विहिते श्राद्धे पितॄणां भोजनोद्भवे । समागच्छति यः काले तस्मिञ्छ्राद्धीय एव सः

ಪಿತೃಭೋಜನಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಂಕಲ್ಪಪೂರ್ವಕ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಬಂದರೂ ಅವನೇ ಶ್ರಾದ್ಧೀಯ ಅತಿಥಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 14

दूराध्वानं पथि श्रांतं वैश्वदेवांत आगतम् । अतिथिं तं विजानीयान्नातिथिः पूर्वमागतः

ದೂರಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸಿ ವೈಶ್ವದೇವಾಂತದಲ್ಲಿ ಬರುವವನನ್ನೇ ನಿಜ ಅತಿಥಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಮುಂಚೆ ಬಂದವನು ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಲ್ಲ।

Verse 15

प्रियो वा यदि वा द्वेष्यो मूर्खः पंडित एव वा । वैश्वदेवे तु संप्राप्तः सोऽतिथिः स्वर्गसंक्रमः

ಅವನು ಪ್ರಿಯನಾಗಲಿ ದ್ವೇಷ್ಯನಾಗಲಿ, ಮೂರ್ಖನಾಗಲಿ ಪಂಡಿತನಾಗಲಿ—ವೈಶ್ವದೇವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದವನೇ ಅತಿಥಿ; ಅವನ ಸೇವೆ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇತುವೆಯಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 16

न पृच्छेद्गोत्रचरणं न स्थानं वेदमेव च । दृष्ट्वा यज्ञोपवीतं च भोजयेत्तं प्रभक्तितः

ಅವನ ಗೋತ್ರ-ಚರಣ, ನಿವಾಸಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಯಾವ ವೇದಶಾಖೆ ಎಂದು ಕೇಳಬಾರದು; ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ನೋಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು।

Verse 17

श्राद्धे वा वैश्वदेवे वा यद्यागच्छति नातिथिः । घृताहुतिं ततो दद्यात्तन्नाम्ना च हविर्भुजि

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಾಗಲಿ ವೈಶ್ವದೇವದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅತಿಥಿ ಬರದಿದ್ದರೆ, ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಹವಿರ್ಭುಜ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಘೃತಾಹುತಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 18

अशक्त्या भोज्यदानस्य देयं भक्त्या ततः परम् । तस्यान्नमपि तु स्तोकं येन तुष्टिं प्रगच्छति

ಪೂರ್ಣ ಭೋಜನದಾನ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಏನಾದರೂ ಕೊಡಬೇಕು—ಅತಿಥಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅನ್ನವನ್ನಾದರೂ ನೀಡಬೇಕು।

Verse 19

तथान्यश्च तृतीयस्तु सूर्योढोऽतिथिरुच्यते । कृते तु भोजने यस्तु रात्रौ वा चाधिगच्छति । तस्य शक्त्या प्रदातव्यं सस्यं च गृहमेधिना

ಮತ್ತೊಬ್ಬ, ಮೂರನೇ ವಿಧದ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ‘ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ಅತಿಥಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ—ಗೃಹಸ್ಥನ ಭೋಜನ ಸಿದ್ಧವಾದ ನಂತರ ಸಂಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವವನು. ಅಂಥ ಅತಿಥಿಗೆ ಗೃಹಸ್ಥನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಧಾನ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು।

Verse 21

तृणानि भूमिरुदकं वाक्चतुर्थी च सूनृता । एतान्यपि सतां गेहे नोच्छिद्यंते कदाचन

ತೃಣಗಳು (ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು), ಭೂಮಿ (ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಳ), ನೀರು, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯದು—ಮೃದು ಸತ್ಯವಾಣಿ; ಇವು ಸಜ್ಜನರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 22

स्वागतेनाग्नयस्तृप्तिं गृहस्थस्य प्रयांति च । आसनेन व्रजेत्तुष्टिं स्वयंभूः प्रपितामहः

ಗೌರವಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಗತದಿಂದ ಗೃಹಸ್ಥನ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಗಳು ತೃಪ್ತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಆಸನ ನೀಡಿದರೆ ಸ್ವಯಂಭೂ ಪ್ರಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 23

अर्घेण शंभुः पाद्येन सर्वे देवाः सवासवाः । भोज्यदानेन विष्णुः स्यात्सर्वदेवमयोऽतिथिः

ಅರ್ಘ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಶಂಭುವಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ; ಪಾದ್ಯ ನೀಡಿದರೆ ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಭೋಜ್ಯದಾನದಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಏಕೆಂದರೆ ಅತಿಥಿ ಸರ್ವದೇವಮಯನು।

Verse 24

तस्मात्पूज्यः सदा विप्रा भोजनीयो विशेषतः । नामाप्युच्चार्य भोज्योऽन्यो ब्राह्मणो गृहमेधिना

ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸದಾ ಪೂಜ್ಯರು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡಬೇಕು. ಗೃಹಸ್ಥನು ಹೆಸರನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಕರೆಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೂ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

Verse 186

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाट केश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽतिथिमाहात्म्यवर्णनंनाम षडशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಹಸ್ರ ಶ್ಲೋಕಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಹಾಟ ಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಅತಿಥಿಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವರ್ಣನ’ ಎಂಬ 186ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.