
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸೂತನು ಮೊದಲಿಗೆ ಸರಸ್ವತಿಯ ಪುಣ್ಯತೀರವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ನಗರವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿತೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಋಷಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಸರಸ್ವತಿ ರಕ್ತವಾಹಿನಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ; ಆ ಬದಲಾದ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು, ಭೂತ-ಪ್ರೇತ-ಪಿಶಾಚಾದಿ ಸೀಮಾಂತರ ಸತ್ತೆಗಳು ಸಂಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾನವರು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳತ್ತ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯಾಶ್ರಮ ಸಮೀಪದ ನರ್ಮದಾ ತೀರಕ್ಕೆ, ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಶಾಪದ ಕಾರಣವನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಕೇಳಿದಾಗ, ಸೂತನು ಅದನ್ನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ–ವಸಿಷ್ಠರ ವೈರವೂ ಕ್ಷತ್ರಿಯನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವಾಭಿಲಾಷೆಯೂ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೊಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದೆ ಕಾರಣಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಭೃಗುವಂಶೀಯ ಋಷಿ ಋಚೀಕನು ಕೌಶಿಕೀ ನದಿಯ ಬಳಿಯ ಭೋಜಕಟಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಗಾಧಿಯ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು (ಗೌರೀಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತಳಾಗಿ) ನೋಡಿ ಬ್ರಾಹ್ಮವಿವಾಹವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಗಾಧಿ ಕನ್ಯಾಶುಲ್ಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಕಪ್ಪು ಕಿವಿಯಿರುವ ಏಳು ನೂರು ವೇಗವಂತ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾನೆ. ಋಚೀಕನು ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿ ‘ಅಶ್ವೋ ವೋಢಾ’ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಛಂದಸ್ಸು-ಋಷಿ-ದೇವತೆ-ವಿನಿಯೋಗ ಸಹಿತ ಜಪಿಸಿದಾಗ, ನದಿಯಿಂದ ಅಗತ್ಯ ಅಶ್ವಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಅಶ್ವತೀರ್ಥದ ಕೀರ್ತಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನವು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಯಜ್ಞಮಹಿಮೆಯನ್ನು ತೀರ್ಥಸೇವೆಯಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
Verse 1
सूत उवाच । ततःप्रभृतिपुण्ये च सरस्वत्यास्तटेशुभे । बाह्यानां नागराणां च स्थानं जातं महत्तरम्
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಪುಣ್ಯಕರವೂ ಶುಭಕರವೂ ಆದ ಸರಸ್ವತಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ನಾಗರರ ವಾಸಸ್ಥಾನವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾದುದಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು।
Verse 2
पुत्रपौत्रप्रवृद्धानां दौहित्राणां द्विजोत्तमाः । चमत्कारपुरस्याग्रे यज्ज्ञातं विद्यया धनैः
ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಅವರ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರು ಹಾಗೂ ದೌಹಿತ್ರರು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಚಮತ್ಕಾರಪುರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಧನದಿಂದ ಪಡೆದದ್ದೆಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು।
Verse 3
कस्यचित्त्वथ कालस्य विश्वामित्रेण धीमता । शप्ता सरस्वती कोपात्कृता रुधिरवाहिनी
ನಂತರ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧೀಮಂತನಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಕೋಪದಿಂದ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು; ಆಕೆ ರಕ್ತಧಾರೆಯಾಗಿ ಹರಿಯುವಂತಾಯಿತು।
Verse 4
ततः संसेव्यते हृष्टै राक्षसैः सा दिवानिशम् । गीतनृत्यपरैश्चान्यैर्भूतैः प्रेतैः पिशाचकैः
ಅನಂತರ ಆ ಸ್ಥಳವು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಹರ್ಷಿತ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡತೊಡಗಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಗೀತ-ನೃತ್ಯಪರರಾದ ಇತರ ಭೂತ, ಪ್ರೇತ, ಪಿಶಾಚಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದರು।
Verse 5
ततस्ते नागरा बाह्यास्तां त्यक्त्वा दूरतः स्थिताः । कांदिशीकास्ततो याता भक्ष्यमाणास्तु राक्षसैः । नर्मदायास्तटे पुण्ये मार्कण्डाश्रमसंनिधौ
ಆಗ ಬಾಹ್ಯ ನಾಗರರು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ನಂತರ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಭಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ ಕಾಂದಿಶೀಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಕೊನೆಗೆ ನರ್ಮದೆಯ ಪುಣ್ಯತಟದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯಾಶ್ರಮದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದರು।
Verse 6
ऋषय ऊचुः । कस्मात्सरस्वती शप्ता विश्वामित्रेण धीमता । महानद्या कोऽपराधस्तया तस्य विनिर्मितः
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಧೀಮಂತನಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಏಕೆ ಶಪಿಸಿದನು? ಆ ಮಹಾನದಿಯು ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಮಾಡಿತು?
Verse 7
सूत उवाच । आसीत्पुरा महद्वैरं विश्वामित्रवसिष्ठयोः । ब्राह्मण्यस्य कृते विप्राः प्राणान्तकरणं महत् । स सर्वैर्ब्राह्मणैः प्रोक्तो विश्वामित्रो महामुनिः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠರ ನಡುವೆ ಮಹಾವೈರ ಉಂಟಾಯಿತು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಅವನು ಪ್ರಾಣಾಂತಕರವಾದ ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಮಹಾಮುನಿ ಎಂದು ಎಲ್ಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಘೋಷಿಸಿದರು।
Verse 8
क्षत्रियोऽपि पुरस्कृत्य देवदेवं पितामहम् । न चैकेन वसिष्ठेन तेनैतद्वैरमाहितम्
ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನು ದೇವದೇವನಾದ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಆರಾಧಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಈ ವೈರವು ವಸಿಷ್ಠನೊಬ್ಬನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುದಲ್ಲ।
Verse 9
ऋषय ऊचुः । क्षत्रियोऽपि कथं विप्रो विश्वा मित्रो महामते । वसिष्ठेन कथं नोक्तो यः प्रोक्तो ब्रह्मणा स्वयम्
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಮತೇ! ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದರೂ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೇಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು? ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಘೋಷಿಸಿದವನನ್ನು ವಸಿಷ್ಠನು ಏಕೆ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ?
Verse 10
एतन्नः सर्वमाचक्ष्व परं कौतूहलं स्थितम्
ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಮಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಸು; ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಕುತೂಹಲ ಉದಯವಾಗಿದೆ.
Verse 11
सूत उवाच । आसीत्पुरा ऋचीकाख्यो भृगुपुत्रो महामुनिः । व्रताध्ययनसंपन्नः सुतपस्वी महायशाः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೃಗುಪುತ್ರನಾದ ಋಚೀಕನೆಂಬ ಮಹಾಮುನಿ ಇದ್ದನು; ವ್ರತ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಂಪನ್ನ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ.
Verse 12
तीर्थयात्राप्रसंगेन स कदाचिन्मुनीश्वरः । स्थानं भोजकटं नाम प्राप्तो गाधिमहीपतेः । यत्र सा कौशिकीनाम नदी त्रैलोक्यविश्रुता
ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ಆ ಮುನೀಶ್ವರನು ಗಾಧಿ ಮಹೀಪತಿಯ ಭೋಜಕಟವೆಂಬ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದನು; ಅಲ್ಲಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕೌಶಿಕೀ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
Verse 13
तस्यां स्नात्वा द्विजश्रेष्ठो यावत्तिष्ठति तीरगः । समाधिस्थो जपं कुर्वन्संतर्प्य पितृदेवताः
ಆ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ಆ ತೀರ್ಥತಟದಲ್ಲಿ ತಂಗಿದನು; ಸಮಾಧಿಸ್ಥನಾಗಿ ಜಪಮಾಡುತ್ತ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು.
Verse 14
तावत्तत्र समायाता राजकन्या सुशोभना । सर्वलक्षणसम्पूर्णा सर्वैरेव गुणैर्युता
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಅತಿಶಯ ಸುಂದರವಾದ ರಾಜಕನ್ಯೆ ಬಂದಳು—ಸರ್ವ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣಳಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿದ್ದಳು.
Verse 15
स तां संवीक्षते यावत्सर्वावयवशोभनाम् । तावत्कामशरैर्व्याप्तः कर्तव्यं नाभ्यविंदत
ಅವನು ಅವಳ ಸರ್ವಾಂಗಶೋಭೆಯನ್ನು ನೋಡುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕಾಮದೇವನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
Verse 16
ततः पप्रच्छ लोकान्स लब्ध्वा कृच्छ्रेण चेतनाम् । कस्येयं कन्यका साध्वी किमर्थमिह चागता
ನಂತರ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಚೇತನೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನು ಜನರನ್ನು ಕೇಳಿದನು—“ಈ ಸಾಧ್ವೀ ಕನ್ಯೆ ಯಾರದು? ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ?”
Verse 17
क्व यास्यति वरारोहा सर्वं मे कथ्यतां जनाः
“ಆ ವರಾರೋಹಾ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ? ಜನರೇ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ.”
Verse 18
जना ऊचुः । एषा गाधिसुतानाम ख्याता त्रैलोक्यसुन्दरी । अन्तःपुरात्समायाता गौरीपूजनलालसा
ಜನರು ಹೇಳಿದರು—“ಇವಳು ಗಾಧಿಯ ಪುತ್ರಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸುಂದರಿ. ಅಂತಃಪುರದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಗೌರೀಪೂಜೆಯ ಆಸೆಯಿಂದ.”
Verse 19
वांछमाना सुभर्त्तारं सर्वैः समुदितंगुणैः । प्रासादोऽयं स्थितो योऽत्र नदीतीरे बृहत्तरः
ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಗುಣಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನಾದ ಸుభರ್ತನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ ಅವಳು ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾಳೆ; ಇಲ್ಲಿ ನದೀತೀರದಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಾ ಪ್ರಾಸಾದವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.
Verse 20
उमा संतिष्ठते चात्र सर्वैः संपूजिता सुरैः । एतां च स्नापयित्वेयं पूजयित्वा यथा क्रमम्
ಇಲ್ಲಿ ಉಮಾದೇವಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ; ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸಂಪೂಜಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳ ಪ್ರತಿಮೆಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 21
नैवेद्यं विविधं दत्त्वा करिष्यति ततः परम् । वीणाविनोदमात्रं च श्रुतिमार्गसुखावहम्
ವಿವಿಧ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಆಮೇಲೆ ಅವಳು ಮೃದುವಾದ ವೀಣಾವಿನೋದದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವಳು—ಅದು ಶ್ರುತಿಮಾರ್ಗದ ಮಧುರಸুখವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.
Verse 22
ततो यास्यति हर्म्यं स्वं मन्दीभूते च भास्करे । ऋचीकस्तु तदाकर्ण्य लोकानां वचनं च यत्
ನಂತರ ಭಾಸ್ಕರನು ಮೃದುವಾದಾಗ ಅವಳು ತನ್ನ ಹರ್ಮ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಳು; ಆದರೆ ಋಚೀಕನು ಜನರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು.
Verse 23
ययौ गाधिगृहं शीघ्रं कामबाणप्रपीडितः । तं दृष्ट्वा सहसा प्राप्तमृचीकं भृगु सत्तमम् । संमुखः प्रययौ तूर्णं गाधिः पार्थिवसत्तमः
ಕಾಮಬಾಣಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಗಾಧಿಯ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು. ಭೃಗುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಋಚೀಕನು ಅಚಾನಕ್ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಾಧಿ ಎದುರಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಅವನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು.
Verse 24
गृह्योक्तेन विधानेन कृत्वा चैवार्हणं ततः । कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह
ಗೃಹ್ಯವಿಧಿಯಂತೆ ಆತಿಥ್ಯಸತ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಅರ್ಘ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಕರಜೋಡಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।
Verse 25
निःस्पृहस्यापि ते विप्र किमागमनकारणम् । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व येन यच्छामि तेऽखिलम्
ಹೇ ವಿಪ್ರ! ನೀವು ನಿಃಸ್ಪೃಹನಾಗಿದ್ದರೂ ನಿಮ್ಮ ಆಗಮನದ ಕಾರಣವೇನು? ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ; ನಾನು ನಿಮಗೆ ಸಮಸ್ತವನ್ನೂ ದಾನಮಾಡುವೆನು।
Verse 26
ऋचीक उवाच । तव कन्याऽस्ति विप्रेंद्र वरार्हा वरवर्णिनी । ब्राह्मोक्तेन विवाहेन तां मे देहि महीपते
ಋಚೀಕನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ನಿನಗೆ ಒಬ್ಬ ಕನ್ಯೆಯಿದ್ದಾಳೆ; ಅವಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರನಿಗೆ ಅರ್ಹಳೂ ಸುಂದರವರ್ಣಿನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ. ಹೇ ಮಹೀಪತೇ! ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮವಿವಾಹ ವಿಧಿಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ನನಗೆ ದಯಪಾಲಿಸು।
Verse 27
एतदर्थमहं प्राप्तो गृहे तव स्मरार्दितः । सा मया वीक्षिता राजन्गौरीपूजार्थमागता
ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ, ಮನ್ಮಥಪೀಡಿತನಾಗಿ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ರಾಜನ್! ಗೌರೀಪೂಜಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಂದ ಅವಳನ್ನು ನಾನು ಕಂಡೆನು।
Verse 28
सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा भयसंत्रस्तो गाधिः पार्थिवसत्तमः । असवर्णं च तं मत्वा दरिद्रं वृद्धमेवच । अदाने शापभीतस्तु ततो व्याजमुवाच सः
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಪಾರ್ಥಿವಸತ್ತಮನಾದ ಗಾಧಿ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದನು. ಅವನನ್ನು ಅಸವರ್ಣ, ದರಿದ್ರ ಹಾಗೂ ವೃದ್ಧನೆಂದು ತಿಳಿದರೂ, ಕೊಡದಿದ್ದರೆ ಶಾಪವಾಗುವ ಭಯದಿಂದ ಅವನು ನಂತರ ನೆಪವಿಟ್ಟು ಮಾತಾಡಿದನು।
Verse 29
अस्माकं कन्यकादाने शुल्कमस्ति द्विजोत्तम । तच्चेद्यच्छसि कन्यां तां तुभ्यं दास्याम्यसंशयम्
ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ನಮ್ಮ ಕನ್ಯಾದಾನಕ್ಕೆ ಶುಲ್ಕವಿದೆ. ನೀನು ಅದನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ನೀಡುವೆನು.
Verse 30
ऋचीक उवाच । ब्रूहि पार्थिवशार्दूल कन्याशुल्कं मम द्रुतम् । येन यच्छामि ते सर्वं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
ಋಚೀಕನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪಾರ್ಥಿವಶಾರ್ದೂಲ! ಕನ್ಯಾಶುಲ್ಕವನ್ನು ನನಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೇಳು; ಅದರಿಂದ ನಾನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀಡುವೆನು, ಅದು ಅತಿದುರ್ಳಭವಾದರೂ ಸಹ.
Verse 31
गाधिरुवाच । एकतः श्यामकर्णानामश्वानां वातरंहसाम् । शतानि सप्त विप्रेंद्र श्वेतानां चैव सर्वतः
ಗಾಧಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ! ಒಂದು ಕಡೆ ಕಪ್ಪು ಕಿವಿಗಳಿರುವ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಂತೆ ಓಡುವ ಏಳು ನೂರು ಕುದುರೆಗಳು ಬೇಕು; ಉಳಿದ ಎಲ್ಲದಲ್ಲೂ ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶ್ವೇತವಾಗಿರಬೇಕು.
Verse 32
य आनीय प्रदद्यान्मे तस्मै कन्यां ददाम्यहम्
ಯಾರು ಅವುಗಳನ್ನು ತಂದು ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆనే ನಾನು ನನ್ನ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುವೆನು.
Verse 33
सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय ऋचीको मुनिसत्तमः । कान्यकुब्जं समासाद्य गंगातीरे विवेश ह
ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಚೀಕನು ಹೊರಟನು. ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಗಂಗಾತೀರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
Verse 34
अश्वो वोढेति यत्सूक्तं चतुःषष्टिसमुद्भवम् । छंदऋषिदेवतायुक्तं जपं चक्रे ततः परम्
ಅನಂತರ ಅವನು “ಅಶ್ವೋ ವೋಢಾ…” ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ, ಚತುಃಷಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ, ಛಂದಸ್ಸು‑ಋಷಿ‑ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ಯುಕ್ತವಾದ ಆ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಜಪಿಸಿದನು।
Verse 35
विनियोगं वाजिकृतं गाधिना यत्प्रकीर्तितम् । ततस्ते वाजिनस्तस्मान्निष्क्रांताः सलिलाद्द्विजाः
ಗಾಧಿಯು ಪ್ರಖ್ಯಾತಪಡಿಸಿದ ಅಶ್ವ‑ಉತ್ಪಾದಕ ವಿನಿಯೋಗವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದಾಗ, ಹೇ ದ್ವಿಜ, ಆ ನೀರಿನಿಂದಲೇ ಆ ವಾಜಿಗಳು ಹೊರಬಂದವು।
Verse 36
सर्वश्वेताः सुवेगाश्च श्यामैकश्रवणास्तथा । शतानि सप्तसंख्यानि तावत्संख्यै र्नरैयुताः
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಶ್ವೇತವರ್ಣದವರು, ಅತ್ಯಂತ ವೇಗಶಾಲಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕಿವಿ ಮಾತ್ರ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣದ್ದಾಗಿತ್ತು; ಸಂಖ್ಯೆ ಏಳು ನೂರು, ಅಷ್ಟೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನರರೂ ಜೊತೆಯಿದ್ದರು।
Verse 37
ततः प्रभृति विख्यातमश्वतीर्थं धरातले । गंगातीरे शुभे पुण्ये कान्यकुब्जसमीपगम् । यस्मिन्स्नाने कृते मर्त्यो वाजिमेधफलं लभेत्
ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ವತೀರ್ಥ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು—ಗಂಗೆಯ ಶುಭ ಪುಣ್ಯತೀರದಲ್ಲಿ, ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜದ ಸಮೀಪ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 165
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽश्वतीर्थोत्पत्तिवर्णनंनाम पंचषष्ट्यधिकशततमोऽध्यायः
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಏಕಾಶೀತಿಸಾಹಸ್ರೀ ಸಂಹಿತೆಯ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಅಶ್ವತೀರ್ಥೋತ್ಪತ್ತಿವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ನೂರ ಅರವತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।