Adhyaya 109

Verse 1

। ईश्वर उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि वरानने । सर्वेषामेव तीर्थानां सारं तीर्थसमुच्चयम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವರಾನನೆ, ನೀನು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರಿಸಿದೆನು. ಇನ್ನು (ಮುಂದೆ) ಸಮಸ್ತ ತೀರ್ಥಗಳ ಸಾರವಾದ ‘ತೀರ್ಥಸಮುಚ್ಚಯ’ವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 2

एतेष्वहं वरारोहे सर्वेष्वेव व्यवस्थितः । नाम्ना चान्येषु तीर्थेषु त्रिदशानां हितार्थतः

ಓ ವರಾರೋಹೆ, ಈ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ದೇವತೆಗಳ ಹಿತಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಭಿನ್ನ ನಾಮಗಳಿಂದ ನಾನು ಪ್ರಕಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 3

यो मामेतेषु तीर्थेषु स्नात्वा पश्यति मानवः । कीर्तयेत्कीर्तनान्नाम्ना स नूनं मोक्षमाप्नुयात्

ಈ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ನನ್ನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದು, ನನ್ನ ನಾಮವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸುವ ಮಾನವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು।

Verse 4

श्रीदेव्युवाच । येषु तीर्थेषु यन्नाम कीर्तनीयं तव प्रभो । तत्कार्त्स्येन मम ब्रूहि यच्चहं तव वल्लभा

ಶ್ರೀದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಭೋ, ಯಾವ ಯಾವ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಯಾವ ನಾಮವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಬೇಕು? ನಾನು ನಿಮ್ಮ ವಲ್ಲಭೆ ಆದ್ದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ।

Verse 5

ईश्वर उवाच । वाराणस्यां महादेवं प्रयागे च महेश्वरम् । नैमिषे देवदेवं च गयायां प्रपितामहम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ (ನಾನು) ಮಹಾದೇವ, ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರ; ನೈಮಿಷದಲ್ಲಿ ದೇವದೇವ, ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 6

कुरुक्षेत्रे विदुः स्थाणुं प्रभासे शशिशेखरम् । पुष्करे तु ह्यजागन्धिं विश्वं विश्वेश्वरे तथा

ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಥಾಣು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಶಶಿಶೇಖರ; ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಅಜಾಗಂಧಿ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 7

अट्टहासे महानादं महेन्द्रे च महाव्रतम् । उज्जयिन्यां महाकालं मरुकोटे महोत्कटम्

ಅಟ್ಟಹಾಸದಲ್ಲಿ (ನಾನು) ಮಹಾನಾದ, ಮಹೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಾವ್ರತ; ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾಲ, ಮರುಕೋಟದಲ್ಲಿ ಮಹೋತ್ಕಟ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 8

शंकुकर्णे महातेजं गोकर्णे च महाबलम् । रुद्रकोट्यां महायोगं महालिंगं स्थलेश्वरे

ಶಂಕುಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲ; ರುದ್ರಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಯೋಗಿ, ಸ್ಥಲೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಲಿಂಗರೂಪವಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 9

हर्षिते च तथा हर्षं वृषभं वृषभध्वजे । केदारे चैव ईशानं शर्वं मध्यमकेश्वरे

ಹರ್ಷಿತದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಹರ್ಷ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ವೃಷಭಧ್ವಜದಲ್ಲಿ ‘ವೃಷಭ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯ. ಕೇದಾರದಲ್ಲಿ ‘ಈಶಾನ’, ಮಧ್ಯಮಕೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ‘ಶರ್ವ’ ಎಂದು ವಂದಿತರು।

Verse 10

सुपर्णाक्षं सहस्राक्षे सुसूक्ष्मं कार्तिकेश्वरे । भवं वस्त्रापथे देवि ह्युग्रं कनखले तथा

ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಸುಪರ್ಣಾಕ್ಷ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯರು, ಕಾರ್ತಿಕೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ‘ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮ’. ಹೇ ದೇವಿ, ವಸ್ತ್ರಾಪಥದಲ್ಲಿ ‘ಭವ’, ಕನಖಲದಲ್ಲಿ ‘ಉಗ್ರ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆರಾಧ್ಯರು।

Verse 11

भद्रकर्णे शिवं चैव दण्डके दण्डिनं तथा । ऊर्ध्वरेतं त्रिदण्डायां चण्डीशं कृमिजांगले

ಭದ್ರಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಶಿವ’, ದಂಡಕದಲ್ಲಿ ‘ದಂಡಿನ್’. ತ್ರಿದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ‘ಊರ್ಧ್ವರೇತಸ್’, ಕೃಮಿಜಾಂಗಲದಲ್ಲಿ ‘ಚಂಡೀಶ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯರು।

Verse 12

कृत्तिवासं तथैकाम्रे छागलेये कपर्दिनम् । कालिञ्जरे नीलकण्ठं श्रीकण्ठं मण्डलेश्वरे

ಏಕಾಮ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಕೃತ್ತಿವಾಸ’, ಛಾಗಲೆಯದಲ್ಲಿ ‘ಕಪರ್ಧಿನ್’. ಕಾಲಿಂಜರದಲ್ಲಿ ‘ನೀಲಕಂಠ’, ಮಂಡಲೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ‘ಶ್ರೀಕಂಠ’ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 13

विजयं चैव काश्मीरे जयन्तं मरुकेश्वरे । हरिश्चन्द्रे हरं चैव पुरश्चन्द्रे च शंकरम्

ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ವಿಜಯ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು; ಮರುಕೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ‘ಜಯಂತ’ ಎಂದು. ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ‘ಹರ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯರು; ಪುರಶ್ಚಂದ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಶಂಕರ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಆರಾಧ್ಯರು.

Verse 14

जटिं वामेश्वरे विन्द्यात्सौम्यं वै कुक्कुटेश्वरे । भूतेश्वरं भस्मगात्रे ओंकारेऽमरकण्टकम्

ವಾಮೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಜಟಿ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವರು; ಕುಕ್ಕುಟೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ‘ಸೌಮ್ಯ’ ಎಂದು. ಭಸ್ಮಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಭೂತೇಶ್ವರ’; ಓಂಕಾರದಲ್ಲಿ ‘ಅಮರಕಂಟಕ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.

Verse 15

त्र्यंबकं च त्रिसंध्यायां विरजायां त्रिलोचनम् । दीप्तमर्केश्वरे ज्ञेयं नेपाले पशुपालकम्

ತ್ರಿಸಂಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ತ್ರ್ಯಂಬಕ’; ವಿರಜೆಯಲ್ಲಿ ‘ತ್ರಿಲೋಚನ’. ಅರ್ಕೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ‘ದೀಪ್ತ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವರು; ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ‘ಪಶುಪಾಲಕ’—ಎಲ್ಲ ಜೀವಗಳ ರಕ್ಷಕ.

Verse 16

यमलिंगं च दुष्कर्णे कपाली करवीरके । जागेश्वरे त्रिशूली च श्रीशैले त्रिपुरांतकम्

ದುಷ್ಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ಯಮಲಿಂಗ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯರು; ಕರವೀರಕದಲ್ಲಿ ‘ಕಪಾಲಿ’. ಜಾಗೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ‘ತ್ರಿಶೂಲಿ’; ಶ್ರೀಶೈಲದಲ್ಲಿ ‘ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ’—ತ್ರಿಪುರ ಸಂಹಾರಕ.

Verse 17

रोहणं तु अयोध्यायां पाताले हाटकेश्वरम् । कारोहणे नकुलीशं देविकायामुमापतिम्

ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ‘ರೋಹಣ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು; ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ‘ಹಾಟಕೇಶ್ವರ’. ಕಾರೋಹಣದಲ್ಲಿ ‘ನಕುಲೀಶ’; ದೇವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ಉಮಾಪತಿ’—ಉಮಾದೇವಿಯ ಸ್ವಾಮಿ.

Verse 18

भैरवे भैरवाकारममरं पूर्वसागरे । सप्तगोदावरे भीमं स्वयंभूर्निर्मलेश्वरे

ಭೈರವ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವರು ಭೈರವಾಕಾರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪೂರ್ವಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಅಮರ (ಮೃತ್ಯುರಹಿತ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯರು. ಸಪ್ತಗೋದಾವರದಲ್ಲಿ ಭೀಮ, ನಿರ್ಮಲೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಭೂ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿತರು.

Verse 19

कर्णिकारे गणाध्यक्षं कैलासे तु गणाधिपम् । गंगाद्वारे हिमस्थानं जल लिंगे जलप्रियम्

ಕರ್ಣಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷ; ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ಗಣಾಧಿಪ. ಗಂಗಾದ್ವಾರ (ಹರಿದ್ವಾರ)ದಲ್ಲಿ ಹಿಮಸ್ಥಾನ; ಜಲಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಜಲಪ್ರಿಯ—ಇಂತೆ ಶಿವನ ರೂಪಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 20

अनलं वाडवेऽग्नौ च भीमं बदरिकाश्रमे । श्रेष्ठे कोटीश्वरं चैव वाराहं विन्ध्यपर्वते

ವಾಡವ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನಲ; ಬದರಿಕಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭೀಮ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೋಟೀಶ್ವರ; ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾರಾಹ—ಇವು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲಿಂಗರೂಪಗಳು.

Verse 21

हेमकूटे विरूपाक्षं भूर्भुवं गन्धमादने । लिंगेश्वरे च वरदं लंकायां च नरांतकम्

ಹೇಮಕೂಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿರೂಪಾಕ್ಷ; ಗಂಧಮಾದನದಲ್ಲಿ ಭೂರ್ಭುವ. ಲಿಂಗೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ವರದ; ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ನರಾಂತಕ—ಇಂತೆ ಸ್ಥಳಾನುಸಾರ ಶಿವನ ಪವಿತ್ರ ರೂಪಗಳು ಘೋಷಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 22

अष्टषष्टिरियं देवि तवाख्याता विशेषतः । पठतां शृण्वतां वापि सर्वपातकनाशिनी

ಹೇ ದೇವಿ, ಈ ಅರವತ್ತೆಂಟು (ನಾಮಗಳು/ತೀರ್ಥಗಳು) ನಿನಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುವವರಿಗೂ ಕೇಳುವವರಿಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪಾತಕಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 23

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कीर्तनीया विचक्षणैः । कालत्रयेऽपि शुचिभिर्विशेषाच्छिवदीक्षितैः

ಆದುದರಿಂದ ವಿವೇಕಿಗಳು ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಇದನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಬೇಕು; ಪ್ರಾತಃ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಸಾಯಂಕಾಲ—ತ್ರಿಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಶುದ್ಧರಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿವದೀಕ್ಷಿತರು।

Verse 24

लिखितापि वरारोहे यस्यैषा तिष्ठते गृहे । न तत्र जायते दोषो भूतप्रेतसमुद्भवः

ಓ ಸುಂದರೀ! ಇದು ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ರೂಪದಲ್ಲಾದರೂ ಯಾರ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಭೂತ-ಪ್ರೇತಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದೋಷವು ಎಂದಿಗೂ ಹುಟ್ಟದು।

Verse 25

न व्याधेर्न च सर्पाणां न चौराणां वरानने । नान्येषां भूभुजादीनां कदाचिदपि कुत्रचित्

ಓ ಸುಂದರಮುಖೀ! ರೋಗದ ಭಯವಿಲ್ಲ, ಸರ್ಪಗಳ ಭಯವಿಲ್ಲ, ಕಳ್ಳರ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸೇವಕರು ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಉಪದ್ರವಗಳ ಭಯವೂ—ಎಂದಿಗೂ, ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ।