Adhyaya 2

Verse 1

लोमश उवाच । एकदा तु तदा तेन यज्ञः प्रारंभितो महान् । तत्राहूतास्तदा सर्वे दीक्षितेन तपस्विना

ಲೋಮಶನು ಹೇಳಿದನು—ಒಮ್ಮೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮಹಾಯಜ್ಞವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಿತನಾದ ಆ ತಪಸ್ವಿ ಆಗ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು.

Verse 2

ऋषयो विविधास्तत्र वशिष्ठाद्याः समागताः । अगस्त्यः कश्यपोऽत्रिश्च वामदेवस्तथा भृगुः

ಅಲ್ಲಿ ವಶಿಷ್ಠಾದಿ ನಾನಾವಿಧ ಋಷಿಗಳು ಸಮಾಗಮಿಸಿದರು—ಅಗಸ್ತ್ಯ, ಕಶ್ಯಪ, ಅತ್ರಿ, ವಾಮದೇವ ಹಾಗೂ ಭೃಗು ಸಹ।

Verse 3

दधीचो भगवान्व्यासो भरद्वाजोऽथ गौतमः । एते चान्ये च बहवः समाजग्मुर्महर्षयः

ದಧೀಚಿ, ಭಗವಾನ್ ವ್ಯಾಸ, ಭರದ್ವಾಜ ಮತ್ತು ನಂತರ ಗೌತಮ—ಇವರು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು।

Verse 4

तथा सर्वे सुरगणा लोकपालस्तथाऽपरे विद्याधराश्च गंधर्वाः किंनराप्सरसां गणाः

ಅದೇ ರೀತಿ ಎಲ್ಲ ದೇವಗಣಗಳು, ಲೋಕಪಾಲಕರು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಬಂದರು—ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಕಿನ್ನರರು ಹಾಗೂ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗಣಗಳು।

Verse 5

सप्तलोकात्समानीतो ब्रह्मा लोकपितामहः । वैकुंठाच्च तथा विष्णुः समानीतो मरवं प्रति

ಸಪ್ತಲೋಕಗಳಿಂದ ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕರೆತರಲಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ವೈಕುಂಠದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಮರವದ ಕಡೆಗೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು।

Verse 6

देवेन्द्रो हि समानीत इंद्राण्या सह सुप्रभः । तथा चंद्रो हि रोहिण्या वरुणः प्रिययया सह

ದೇವೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನು ಇಂದ್ರಾಣಿಯೊಂದಿಗೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನ್ ಆಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಕರೆತರಲಾಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರನು ರೋಹಿಣಿಯೊಂದಿಗೆ, ವರుణನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದನು।

Verse 7

कुबेरः पुष्पकारूढो मृगाऽरूढोऽथ मारुतः । बस्ताऽरूढः पावकश्च प्रेताऽरूढोऽथ निरृति

ಕುಬೇರನು ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನಾರೂಢನಾಗಿ ಬಂದನು; ಮಾರುತನು (ವಾಯು) ಮೃಗದ ಮೇಲೆ ಆರೂಢನಾಗಿ ಬಂದನು. ಪಾವಕನು (ಅಗ್ನಿ) ಮೇಕೆಯ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಬಂದನು; ನಿರೃತಿ ಪ್ರೇತಾರೂಢಳಾಗಿ ಬಂದಳು.

Verse 8

एते सर्वे समायाता यज्ञवाटे द्विजन्मनः । ते सर्वे सत्कृतास्तेन दक्षेण च दुरात्मना

ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ! ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಯಜ್ಞವಾಟಕ್ಕೆ ಸಮಾಗಮಿಸಿದರು. ದುರುದ್ದೇಶಿ ದಕ್ಷನಾದರೂ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 9

भवनानि महार्हाणि सुप्रभाणि महांति च । त्वष्ट्रा कृतानि दिव्यानि कौशल्येन महात्मना

ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯವಾದ, ವಿಶಾಲವಾದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಭವನಗಳು—ದಿವ್ಯ ಪ್ರಾಸಾದಗಳು—ಇದ್ದವು; ಮಹಾತ್ಮ ತ್ವಷ್ಟೃನು ಪರಮ ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಅವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದನು.

Verse 10

तेषु सर्वेषु धिष्ण्येषु यथाजोषं समास्थिताः

ಆ ಎಲ್ಲ ಪವಿತ್ರ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿಯೋಜಿತ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ, ಸುಖಾನುಸಾರವಾಗಿ, ಆಸೀನರಾದರು.

Verse 11

वर्त्तमाने महायज्ञे तीर्थे कनखले तथा । ऋत्विजश्च कृतास्तेन भृग्वाद्याश्च तपोधनाः

ಕನಖಲ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಹಾಯಜ್ಞ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವನು ಭೃಗು ಮೊದಲಾದ ತಪೋಧನ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಋತ್ವಿಜರಾಗಿ (ಯಾಜಕರಾಗಿ) ನೇಮಿಸಿದನು.

Verse 12

दीक्षायुक्तस्तदा दक्षः कृतकौतुकमंगलः । भार्यया सहितो विप्रैः कृतस्वत्ययनो भृशम्

ಆಗ ದೀಕ್ಷಾಯುಕ್ತನಾದ ದಕ್ಷನು ಕೌತುಕಮಂಗಳಾದಿ ಶುಭ ಪೂರ್ವಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಇದ್ದ ಅವನನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಕ್ಷೇಮ-ರಕ್ಷಣೆಯ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಗೌರವಿಸಿದರು।

Verse 13

रेजे महत्त्वेन तदा सुहृद्भिः परितः सदा । एतस्मिन्नंतरे तत्र दधीचिर्वाक्यमब्रवीत्

ಆಗ ಅವನು ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ, ಸದಾ ಸುಹೃದರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದನು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ದಧೀಚಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 14

दधीचिरुवाच । एते सुरेशा ऋषयो महत्तराः सलोकपालाश्च समागतास्तव । तथाऽपि यज्ञस्तु न शोभते भृशंपिनाकिना तेन महात्मना विना

ದಧೀಚಿ ಹೇಳಿದರು— ಓ ದಕ್ಷಾ! ದೇವೇಶರು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಲೋಕಪಾಲಕರೂ ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೂ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಪಿನಾಕಿ (ಶಿವ) ಇಲ್ಲದೆ ಈ ಯಜ್ಞವು ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಶೋಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 15

येनैव सर्वाण्यपि मंगलानि जातानि शंसंति महाविपश्चितः । सोऽसौ न दृष्टोऽत्र पुमान्पुराणो वृषध्वजो नीलकण्ठः कपर्दी

ಯಾವನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಮಂಗಳಗಳೂ ಜನಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಮಹಾವಿದ್ವಾಂಸ ಋಷಿಗಳು ಸಾರುತ್ತಾರೆ—ಆ ಪುರಾತನ ಪುರುಷನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ: ವೃಷಧ್ವಜ, ನೀಲಕಂಠ, ಕಪರ್ದೀ ಶಿವ।

Verse 16

अमंगलान्येव च मंगलानि भवंति येनाधिकृतानि दक्ष । त्रियंबकेनाथ सुमंगलानि भवंति सद्योह्यपमंगलानि

ಓ ದಕ್ಷಾ! ಅವನಿಂದ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅಮಂಗಳವೂ ಮಂಗಳವಾಗುತ್ತದೆ; ತ್ರ್ಯಂಬಕನಾಥನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅಪಮಂಗಳವೂ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪರಮ ಸುಮಂಗಳವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 17

तस्मात्त्वयैव कर्तव्यमाह्वानं परमेष्ठिना । त्वरितं चैव शक्रेण विष्णुना प्रभविष्णुना

ಆದಕಾರಣ ಹೇ ಪರಮೇಷ್ಠಿನ್! ನೀನೇ ಸ್ವಯಂ ಆವಾಹನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಶಕ್ರನೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ಪ್ರಭು ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ।

Verse 18

सर्वैरेव हि गंतव्यं यत्र देवो महेश्वरः

ನಿಜವಾಗಿಯೂ ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಹೋಗಬೇಕು।

Verse 19

दाक्षायण्या समेतं तमानयध्वं त्वरान्विताः । तेन सर्वं पवित्रं स्याच्छंभुना योगिना भृशम्

ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ (ಸತಿ)ಯೊಂದಿಗೆ ಅವರನ್ನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತನ್ನಿರಿ; ಆ ಯೋಗಿ ಶಂಭುವಿನಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾಗುವುದು।

Verse 20

यस्य स्मृत्या च नामोक्त्या समग्रं सुकृतं भवेत् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन समानेयो वृषध्वजः

ಯಾರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರಿಂದಲೂ ನಾಮೋಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದಲೂ ಸಮಗ್ರ ಪುಣ್ಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗುವುದೋ—ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ವೃಷಧ್ವಜ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಆವಾಹಿಸಬೇಕು।

Verse 21

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रहसन्नाह दुष्टधीः । मूलं विष्णुर्हि देवानां यत्र धर्मः सनातनः

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯವನು ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು—“ದೇವತೆಗಳ ಮೂಲ ವಿಷ್ಣುವೇ; ಯಲ್ಲಿ ಸನಾತನ ಧರ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ।”

Verse 22

यस्मिन्वेदाश्च यज्ञाश्च कर्माणिविविधानि च । प्रतिष्ठितानि सर्वाणि सोऽसौ विष्णुरिहागतः

ಯಾವನಲ್ಲಿಯೇ ವೇದಗಳೂ ಯಜ್ಞಗಳೂ ನಾನಾವಿಧ ಕರ್ಮಗಳೂ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆಯೋ—ಆ ವಿಷ್ಣುವೇ ಇಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 23

सत्यलोकात्समायातो ब्रह्मा लोकपितामहः । वेदैश्चोपनिषद्भिश्च आगमैर्विविधैः सह

ಸತ್ಯಲೋಕದಿಂದ ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ—ವೇದಗಳು, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಆಗಮಗಳೊಂದಿಗೆ।

Verse 24

तथा सुरगणैः साकमागतः सुरराट् स्वयम् । तथा यूयं समायाता ऋषयो वीतकल्मषाः

ಅದೇ ರೀತಿ ದೇವಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ದೇವರಾಜನೂ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನೀವೂ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ—ಪಾಪರಹಿತ ಋಷಿಗಳೇ।

Verse 25

येये यज्ञोचिताः शांतास्तेते सर्वे समागताः । वेदवेदार्थतत्त्वज्ञाः सर्वे यूयं दृढव्रताः

ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರೂ ಶಾಂತಸ್ವಭಾವಿಗಳೂ ಆದ ಎಲ್ಲರೂ ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಗಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೀವೆಲ್ಲರೂ ವೇದ ಮತ್ತು ವೇದಾರ್ಥತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದ ದೃಢವ್ರತಿಗಳು।

Verse 26

अत्रैव च किमस्माकं रुद्रेणापि प्रयोजनम् । कन्या दत्ता मया विप्रा ब्रह्मणा नोदितेन हि

ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಮಗೆ ರುದ್ರನಿಂದಲೂ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದಲೇ ನಾನು ಕನ್ಯಾದಾನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ।

Verse 27

अकुलीनो ह्यसौ विप्रा नष्टो नष्टप्रियः सदा । भूतप्रेतपिशाचानां पतिरेको दुरत्ययः

ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ! ಅವನು ಕುಲಹೀನನು, ನಾಶಗೊಂಡವನು, ಸದಾ ನಷ್ಟವಾದದ್ದರಲ್ಲೇ ಆಸಕ್ತನು. ಭೂತ-ಪ್ರೇತ-ಪಿಶಾಚಗಳ ಏಕೈಕ ಅಧಿಪತಿ ಅವನೇ—ದುರ್ಜಯನು.

Verse 28

आत्मसंभावितो मूढःस्तब्धो मौनी समत्सरः । कर्मण्यस्मिन्नयोग्योऽसौ नानीतो हि मयाऽधुना

ಅವನು ಆತ್ಮಗರ್ವಿತನು, ಮೂಢನು, ಹಠಿಷ್ಠನು, ಮೌನಿಯು, ಮತ್ಸರಿಯು. ಈ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ (ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ) ಅವನು ಅಯೋಗ್ಯನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತಂದಿಲ್ಲ.

Verse 29

तस्मात्त्वया न वक्तव्यं पुनरेवं वचोद्विज । सर्वैर्भवद्भिः कर्तव्यो यज्ञो मे सफलो महान्

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದ್ವಿಜನೇ! ಮತ್ತೆ ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಡ. ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಂದ ನನ್ನ ಈ ಮಹಾಯಜ್ಞವು ನೆರವೇರಬೇಕು; ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಫಲಪ್ರದವಾಗುವುದು.

Verse 30

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य दधीचिर्वाक्यमब्रवीत्

ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದಧೀಚಿ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 31

दधीचिरुवाच । सर्वेषामृषिवर्याणां सुराणां भावितात्मनाम् । अनयोऽयं महाञ्जातो विना तेन महात्मना

ದಧೀಚಿ ಹೇಳಿದರು—ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಶುದ್ಧಚಿತ್ತ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಈ ಮಹಾ ಅನರ್ಥವು ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 32

विनाशोऽपि महान्सद्योह्यत्रत्यानां भविष्यति । एवमुक्त्वा दधीचोऽसावेक एव विनिर्गतः

“ಇಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿರುವವರ ಮೇಲೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಮಹಾವಿನಾಶ ಸಂಭವಿಸುವುದು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ದಧೀಚಿ ಮುನಿಯು ಒಬ್ಬನೇ ಹೊರಟನು.

Verse 33

यज्ञवाटाच्च दक्षस्य त्वरितः स्वाश्रमं ययौ । मुनौ विनिर्गते दक्षः प्रहसन्निदमब्रवीत्

ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞವಾಟದಿಂದ ಅವನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಮುನಿ ಹೊರಟ ಬಳಿಕ ದಕ್ಷನು ನಗುತ್ತಾ ಈ ಮಾತು ಹೇಳಿದನು.

Verse 34

गतः शिवप्रियो वीरो दधीचिर्नाम नामतः । आविष्टचित्ता मंदाश्च मिथ्यावादरताः खलाः

“ಶಿವಪ್ರಿಯನಾದ, ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೀರ ದಧೀಚಿ ಹೊರಟನು; ಆದರೆ ಈ ದುಷ್ಟರು—ಮಂದಬುದ್ಧಿಗಳು, ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಟರು, ಸುಳ್ಳು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರು—ಇಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದರು.”

Verse 35

वेदबाह्य दुराचारास्त्याज्यास्ते ह्यत्र कर्मणि । वेदवादरता यूयं सर्वे विष्णुपुरोगमाः

“ವೇದಬಾಹ್ಯರಾಗಿಯೂ ದುರುಚಾರಿಗಳಾಗಿಯೂ ಇರುವವರನ್ನು ಈ ಕರ್ಮದಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ವೇದವಾದದಲ್ಲಿ ರತರು—ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟವರು.”

Verse 36

यज्ञं मे सफलं विप्राः कुर्वंतु ह्यचिरादिव । तदा ते देवयजनं चक्रुः सर्वे सहर्षयः

“ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಶೀಘ್ರವೇ ನನ್ನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಫಲಗೊಳಿಸಿರಿ.” ಆಗ ಋಷಿಗಳೊಡನೆ ಎಲ್ಲರೂ ದೇವಯಜನ (ದೇವಪೂಜೆ) ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

Verse 37

एतस्मिन्नंतरे तत्र पर्वते गंधमादने । धारागृहे विमानेन सखीभिः परिवारिता

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಗಂಧಮಾದನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಧಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ, ಸಖಿಯರಿಂದ ಪರಿವಾರಿತಳಾಗಿ ಅವಳು ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದಳು।

Verse 38

दाक्षायणी महादेवी चकार विविधास्तदा । क्रीडा विमानमध्यस्ता कन्दुकाद्याः सहस्रशः

ಆಗ ದಾಕ್ಷಾಯಣೀ ಮಹಾದೇವಿ ವಿಮಾನಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸೀನಳಾಗಿ, ಕಂದುಕಾದಿ ಸಹಸ್ರ ವಿಧಗಳ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದಳು।

Verse 39

क्रीडासक्ता तदा देवी ददर्शाथ महासती । यज्ञं प्रयांतं सोमं च रोहिण्या सहितं प्रभुम्

ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನಳಾದ ಮಹಾಸತೀ ದೇವಿ ಆಗ ರೋಹಿಣಿಯೊಡನೆ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಭು ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ)ನನ್ನು ಕಂಡಳು।

Verse 40

क्व गमिष्यति चंद्रोऽयं विजये पृच्छ सत्वरम् । तयोक्ता विजया देवी तं पप्रच्छ यथोचितम्

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—“ಈ ಚಂದ್ರನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ? ವಿಜಯೆ, ತಕ್ಷಣ ಕೇಳು.” ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ದೇವಿ ವಿಜಯೆ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು।

Verse 41

कथितं तेन तत्सर्वं दक्षस्यैव मखादिकम् । तच्छ्रुत्वा त्वरिता देवी विजया जातसंभ्रमा । कथयामास तत्सर्वं यदुक्तं शशिना भृशम्

ಅವನು ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞಾದಿ ಸಮಸ್ತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವಿ ವಿಜಯೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ, ಸಂಭ್ರಮಗೊಂಡು, ಚಂದ್ರನು ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ ತಿಳಿಸಿದಳು।

Verse 42

विमृश्य कारणं देवी किमाह्वानं करोति न । दक्षः पिता मे माता च विस्मृता मां कुतोऽधुना

ಕಾರಣವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ ದೇವಿ ಮನದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದಳು— “ಅವನು ನನಗೆ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಏಕೆ ಕಳುಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ? ದಕ್ಷನು ನನ್ನ ತಂದೆ, ತಾಯಿಯೂ; ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಮರೆತಾರೆಯೇ? ಈಗ ಅದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?”

Verse 43

पृच्छामि शंकरं चाद्य कारणं कृतनिश्चया । स्थापयित्वा सखीस्तत्र आगता शंकरं प्रति

ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಅವಳು— “ಇಂದು ಶಂಕರನನ್ನು ಕಾರಣ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದಳು. ಅಲ್ಲಿ ಸಖಿಯರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಶಂಕರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು.

Verse 44

ददर्शतं सभामध्ये त्रिलोचनमवस्थितम् । गणैः परिवृतं सर्वैश्चंडमुंडादिभिस्तदा

ಅವಳು ಸಭಾಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಲೋಚನ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಕಂಡಳು; ಆಗ ಚಂಡ-ಮುಂಡಾದಿ ಎಲ್ಲ ಗಣಗಳಿಂದ ಅವನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದನು.

Verse 45

बाणो भृंगिस्तथा नंदी शैलादो हि महातपाः । महाकालो महाचंडो महामुंडो महाशिराः

ಅಲ್ಲಿ ಬಾಣ, ಭೃಂಗಿ ಮತ್ತು ನಂದಿ ಇದ್ದರು; ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಾದ ಶೈಲಾದನೂ ಇದ್ದನು. ಮಹಾಕಾಲ, ಮಹಾಚಂಡ, ಮಹಾಮುಂಡ ಮತ್ತು ಮಹಾಶಿರಸೂ ಇದ್ದರು.

Verse 46

धूम्राक्षो धूम्रकेतुश्च धूम्रपादस्तथैव च । एते चान्ये च बहवो गणा रुद्रानुवर्तिनः

ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷ, ಧೂಮ್ರಕೇತು ಮತ್ತು ಧೂಮ್ರಪಾದನೂ ಇದ್ದರು. ಇವರು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಗಣರು ರುದ್ರನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.

Verse 47

केचिद्भयानका रौद्राः कबंधाश्च तथा परे । विलोचनाश्च केचिच्च वक्षोहीनास्तथा परे

ಕೆಲವರು ಭಯಂಕರರೂ ರೌದ್ರಸ್ವರೂಪರೂ ಆಗಿದ್ದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕಬಂಧರೂಪದ ಧಡಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕೆಲವರಿಗೆ ವಿಚಿತ್ರ ನೇತ್ರಗಳು, ಮತ್ತೊರವರಿಗೆ ವಕ್ಷಸ್ಥಳವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.

Verse 48

एवंभूताश्च शतशः सर्वे ते कृत्तिवाससः । जटाकलापसंभूषाः सर्वे रुद्राक्षभूषणाः

ಇಂತಹವರಾಗಿ ನೂರಾರು ಮಂದಿ—ಎಲ್ಲರೂ ಚರ್ಮವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳು, ಜಟಾಕಲಾಪದಿಂದ ಶೋಭಿತರಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲರೂ ರುದ್ರಾಕ್ಷಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 49

जितेंद्रिया वीतरागाः सर्वे विषयवैरिणः । एभिः सर्वैः परिवृतः शंकरो लोकशंकरः । दृष्टस्तया उपाविष्ट आसने परामाद्भुते

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಜಿತೇಂದ್ರಿಯರು, ವೀತರಾಗರು, ವಿಷಯಗಳ ವೈರಾಗ್ಯಶತ್ರುಗಳು. ಅವರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಲೋಕಮಂಗಳಕರ ಶಂಕರನನ್ನು ಅವಳು ಪರಮ ಅದ್ಭುತ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಉಪವಿಷ್ಟನಾಗಿ ಕಂಡಳು.

Verse 50

आक्षिप्तचित्ता सहसा जगाम शिवसंनिधिम् । शिवेन स्थापिता स्वांके प्रीतियुक्तेन वल्लभा

ಚಿತ್ತವು ಏಕಾಏಕಿ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿ ಅವಳು ತಕ್ಷಣ ಶಿವಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋದಳು. ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳ ಶಿವನು ತನ್ನ ವಲ್ಲಭೆಯನ್ನು ಸ्नेಹದಿಂದ ತನ್ನ ಅಂಕದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದನು.

Verse 51

प्रेम्णोदिता वचोभिः सा बहुमानपुरःसरम् । किमागमनकार्यंमे वद शीघ्रं सुमध्यमे

ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಉದ್ಬುದ್ಧಳಾಗಿ ಅವಳು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು—“ಹೇ ಸುಮಧ್ಯಮೇ! ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೇಳು, ನನ್ನ ಆಗಮನದ ಕಾರ್ಯವೇನು?”

Verse 52

एवमुक्ता तदा तेन उवाचासितलोचना

ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಆಗ ಶ್ಯಾಮನೇತ್ರಳಾದ ದೇವಿಯು ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.

Verse 53

सत्युवाच । पितुर्मम महायज्ञे कस्मात्तव न रोचते । गमनं देवदेवश तत्सर्वं कथय प्रभो

ಸತಿ ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಮಹಾಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಗಮನ ನಿಮಗೆ ಏಕೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ, ದೇವದೇವೇಶ? ಪ್ರಭೋ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 54

सुहृदामेष वै धर्मः सुहृद्भिः सह संगतिम् । कुर्वंति यन्महादेव सुहृदां प्रीतिवर्धिनीम्

ಓ ಮಹಾದೇವ, ಸುಹೃದರ ಧರ್ಮವೇ ಇದು—ಸুহೃದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು; ಅದರಿಂದ ಪ್ರೀತಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 55

तसमात्सर्वप्रयत्नेन अनाहूतोऽपि गच्छ भोः । यज्ञवाटं पितुर्मेऽद्य वचनान्मे सदाशिव

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಸದಾಶಿವ, ನನ್ನ ಮಾತಿನಂತೆ ಇಂದು ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಯಜ್ಞವಾಟಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಹೋಗಿರಿ—ಆಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ.

Verse 56

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ब भाषे सूनृतं वचः । त्वया भद्रे न गंतव्यं दक्षस्य यजनं प्रति

ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ಮೃದು ಹಾಗೂ ಸತ್ಯವಾದ ವಚನದಿಂದ ಹೇಳಿದರು—ಭದ್ರೇ, ನೀನು ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಾರದು.

Verse 57

तस्य ये मानिनः सर्वे ससुरासुकिंनराः । ते स्रेव यजनं प्राप्ताः पितुस्तव न संशयः

ಅವನು ಗೌರವಿಸುವ ಎಲ್ಲರೂ—ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರರೊಡನೆ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 58

अनाहूताश्च ये सुभ्रु गच्छंति परमन्दिरम् । अपमानं प्राप्नुवन्ति मरणादधिकं ततः

ಓ ಸುಭ್ರೂ, ಆಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದೆ ಪರರ ಪರಮಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರು ಅವಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಮರಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾದ ದುಃಖ.

Verse 59

परेषां मंदिरं प्राप्त इंद्रोपि लघुतां व्रजेत् । तस्मात्त्वाया न गंतव्यं दक्षस्य यजनं शुभे

ಪರರ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಇಂದ್ರನೂ ಲಘುತೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಓ ಶುಭೇ, ನೀನು ದಕ್ಷನ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಾರದು.

Verse 60

एवमुक्ता सती तेन महेशेन महात्मना । उवाच रोषसंयुक्तं वाक्यं वाक्यविदां वरा

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಮಹೇಶನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಸತಿ ರೋಷದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನುಡಿದಳು.

Verse 61

यज्ञो हि सत्यं लोके त्वं स त्वं देववरेश्वर । अनाहूतोऽसि तेनाद्य पित्रा मे दृष्टचारिणा । तत्सर्वं ज्ञातुमिच्छामि तस्य भावं दुरात्मनः

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪವಾದ ಪವಿತ್ರ ಕರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಓ ದೇವವರೇಶ್ವರ, ಆ ಸತ್ಯ ನೀನೇ. ಆದರೂ ಇಂದು ನನ್ನ ವಕ್ರಾಚಾರಿಯ ತಂದೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿಲ್ಲ. ಆ ದುರಾತ್ಮನ ಉದ್ದೇಶವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಎಲ್ಲವೂ ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 62

तस्माच्चाद्यैव गच्छामि यज्ञवाडं पितुर्म्मम । अनुज्ञां देहि मे नाथ देवदेव जगत्पते

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಇಂದುಲೇ ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಯಜ್ಞಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಓ ನಾಥ, ದೇವದೇವ, ಜಗತ್ಪತೇ—ನನಗೆ ಅನುಮತಿ ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 63

इत्युक्तो भगवान्रुद्रस्तया देव्या शिवः स्वयम् । विज्ञाताखिलदृग्द्रष्टा भगवान्भूतभावनः

ದೇವಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಸ್ವಯಂ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರ—ಶಿವ—ಸರ್ವಜ್ಞ, ಸರ್ವದ್ರಷ್ಟಾ, ಭೂತಭಾವನ ಪ್ರಭು—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿತುಕೊಂಡನು.

Verse 64

स तामुवाच देवेशो महेशः सर्वसिद्धिदः । गच्छ देवि त्वरायुक्ता वचनान्मम सुव्रते

ಆಗ ದೇವೇಶ ಮಹೇಶ, ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿದಾತ, ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—‘ಓ ದೇವಿ, ಓ ಸುವ್ರತೇ, ನನ್ನ ವಚನದಂತೆ ತ್ವರೆಯಿಂದ ಹೋಗು.’

Verse 65

एतं नंदिनमारुह्य नानाविधगणान्विता । गणाः षष्टिसहस्राणि जग्मूरौद्राः शिवज्ञया

ನಂದಿಯನ್ನು ಏರಿ, ನಾನಾವಿಧ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಉಗ್ರ (ರೌದ್ರ) ಗಣಗಳು ಹೊರಟವು.

Verse 66

तैर्गणैः संवृता देवी जगाम पितृमंदिरम् । निरीक्ष्य तद्बलं सर्वं महादेवोतिविस्मितः

ಆ ಗಣಗಳಿಂದ ಆವರಿತಳಾದ ದೇವಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋದಳು. ಆ ಸಮಸ್ತ ಬಲವನ್ನು ನೋಡಿ ಮಹಾದೇವನು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಿತನಾದನು.

Verse 67

भूषणानि महार्हाणि तेभ्यो देव्यै परंतपः । प्रेषयामास चाव्यग्रो महादेवोऽनु पृष्ठतः

ಆಗ ಪರಂತಪನಾದ ಶ್ರೀಮಹಾದೇವನು ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ದೇವಿಗೆ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯವಾದ ಭೂಷಣಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಂದೇ ಕಳುಹಿಸಿದನು।

Verse 68

देव्या गतं वै स्वपितुर्गृहं तदा विमृश्य सर्वं भगवान्महेशः । दाक्षायणी पित्रवमानिता सती न यास्यतीति स्वपुरं पुनर्जगौ

ದೇವಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋದಾಗ ಭಗವಾನ್ ಮಹೇಶನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದನು. ತಂದೆಯಿಂದ ಅವಮಾನಿತಳಾದ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ಸತಿ ಮತ್ತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಅವನು ಪುನಃ ತನ್ನ ಸ್ವಧಾಮಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು।