Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 40

विशिष्टं काशिमुख्येभ्यस्तीर्थेभ्यः स्थानकं त्विदम् । तस्मादत्रैव संस्थोहं तपस्तप्स्यामि पुष्कलम्

viśiṣṭaṃ kāśimukhyebhyastīrthebhyaḥ sthānakaṃ tvidam | tasmādatraiva saṃsthohaṃ tapastapsyāmi puṣkalam

ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವು ಕಾಶಿ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಥಗಳಿಗಿಂತಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿ ಸಮೃದ್ಧ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುವೆನು.

विशिष्टम्distinguished, superior
विशिष्टम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + शिष् (धातु) + क्त → विशिष्ट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (स्थानकम्)
काशिमुख्येभ्यःfrom (among) those headed by Kāśī
काशिमुख्येभ्यः:
Apadana (Comparison/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (काशीमुख्याः)
तीर्थेभ्यःfrom pilgrimage places
तीर्थेभ्यः:
Apadana (Comparison/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), बहुवचन; अपादान (ablative)
स्थानकम्this place
स्थानकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थानक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेष (adversative particle)
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; निर्देश (demonstrative)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (Logical connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोग (तस्मात् इति हेत्वर्थे); कारणार्थक (therefore)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
एवindeed, only
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (restrictive particle)
संस्थःstaying, settled
संस्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + स्था (धातु) + क्त → संस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्तृविशेषणम् (अहम्)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद
तपःausterity, penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद
तप्स्यामिI will practice (austerity)
तप्स्यामि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
पुष्कलम्abundant, great
पुष्कलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपुष्कल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (तपः)

Narrative voice (Maheshvara Khanda context: Sūta/Lomaharṣaṇa relating events)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim resolves to stay: he plants a staff, sets up a small hermitage near the shrine/river, kindles a sacred fire; in the background, iconic silhouettes of famed tīrthas (like Kāśī ghats) appear as faint comparative visions.

K
Kāśī
T
Tīrtha

FAQs

Choose a truly sanctifying holy place and commit steadily to tapas there, rather than wandering restlessly.

A particular “sthānaka” (holy spot) in Kaumārikākhaṇḍa is praised as exceptional even compared to Kāśī; the exact local name is not stated in this verse.

The prescription is steadfast residence and performance of sustained tapas (austerity) at the spot.