Adhyaya 38

Verse 1

अगस्त्य उवाच । शिवलोकं समासाद्य मुनिना ब्रह्मसूनुना । किं चक्रे ब्रूहि षड्वक्त्र कथां कौतुकशालिनीम्

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಷಡ್ವಕ್ತ್ರ ಪ್ರಭೋ! ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರನಾದ ಮುನಿ ನಾರದನು ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಸೇರಿ ಅಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಕೌತುಕಮಯವಾದ, ಆಶ್ಚರ್ಯಭರಿತವಾದ ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳು।

Verse 2

स्कंद उवाच । शृणु कुंभज वक्ष्यामि नारदेन महात्मना । यत्कृतं तत्र गत्वाशु कैलासं शंकरालयम्

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಕುಂಭಜ! ಕೇಳು; ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಮಹಾತ್ಮ ನಾರದನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ—ಶಂಕರನ ಆಲಯದಲ್ಲಿ—ಯಾವುದನ್ನು ಮಾಡಿದನೋ ಅದನ್ನು।

Verse 3

मुनिर्गगनमार्गेण प्राप्य तद्धाम शांभवम् । दृष्ट्वा शिवौ प्रणम्याथ शिवेन विहितादरः

ಮುನಿ ಗಗನಮಾರ್ಗದಿಂದ ಆ ಶಾಂಭವ ಧಾಮವನ್ನು ಸೇರಿ, ಶಿವ-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು; ನಂತರ ಶಿವನು ಯಥೋಚಿತ ಆದರದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿದನು।

Verse 4

तदुद्दिष्टासनं भेजे पश्यंस्तत्क्रीडनं परम् । क्रीडंतौ तौ तु चाक्षाभ्यां यदा न च विरमेतुः

ಅವನಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಆಸನವನ್ನು ಅವನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅವರ ಪರಮ ಲೀಲೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಪಾಶಗಳಿಂದ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಯಾವಾಗಲೂ ವಿರಮಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 5

तदौत्सुक्येन स मुनिः प्रेर्यमाण उवाच ह । नारद उवाच । देवदेव तव क्रीडाखिलं ब्रह्मांडगोलकम् । मासा द्वादश ये नाथ ते सारिफलके गृहाः

ಆ ಕೌತುಕದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಮುನಿ ಮಾತನಾಡಿದನು. ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವದೇವ! ಈ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗೋಳಕ ನಿನ್ನ ಲೀಲೆಯೇ. ಹೇ ನಾಥ! ಈ ಆಟದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಫಲಕದ ಮನೆಗಳಂತೆ (ಖಾನೆಗಳಂತೆ) ಇವೆ।

Verse 6

कृष्णाः कृष्णेतरा या वै तिथयस्ताश्च सारिकाः । द्विपंचदशमासे यास्त्वक्षयुग्मं तथायने

ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ತಿಥಿಗಳೇ ಈ ಆಟದ ಗೋಟಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ತಿಂಗಳ ಎರಡು ಪಕ್ಸಗಳ (ಹದಿನೈದು–ಹದಿನೈದು) ಸಮಾನವಾಗಿ ಪಾಶಗಳ ಜೋಡಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡು ಅಯನಗಳೂ.

Verse 7

सृष्टिप्रलय संज्ञौ द्वौ ग्लहौ जयपराजयौ । देवीजये भवेत्सृष्टिरसृष्टिर्धूर्जटेर्जये

‘ಸೃಷ್ಟಿ’ ಮತ್ತು ‘ಪ್ರಳಯ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಪಣಗಳೇ ಜಯ–ಪರಾಜಯ. ದೇವಿ ಜಯಿಸಿದರೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಧೂರ್ಜಟಿ (ಶಿವ) ಜಯಿಸಿದರೆ ಅಸೃಷ್ಟಿ—ಸಂಹಾರ-ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 8

भवतोः खेलसमयो यः सा स्थितिरुदाहृता । इत्थं क्रीडैव सकलमेतद्ब्रह्मांडमीशयोः

ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಕ್ರೀಡೆಯ ಕಾಲವೇ ‘ಸ್ಥಿತಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಆ ಇಬ್ಬರು ಈಶ್ವರರ ಲೀಲೆಯೇ.

Verse 9

न देवी जेष्यति पतिं नेशः शक्तिं विजेष्यति । किंचिद्विज्ञप्तुकामोस्मि तन्मातरवधार्यताम्

ದೇವಿ ನಿಜವಾಗಿ ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಜಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಈಶ್ವರನೂ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ನನಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಿನಂತಿಯಿದೆ—ಹೇ ಮಾತೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳು.

Verse 10

देवः सर्वज्ञनाथोपि न किंचिदवबुध्यति । मानापमानयोर्यस्मादसौ दूरे व्यवस्थितः

ದೇವನು ಸರ್ವಜ್ಞನಾಥನಾಗಿದ್ದರೂ ಇದನ್ನು ಏನೂ ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಮಾನ–ಅಪಮಾನ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಬಹುದೂರ, ಅತೀತವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 11

लीलात्मा गुणवानेष विचारादतिनिर्गुणः । कुर्वन्नपि हि कर्माणि बाध्यते नैव कर्मभिः

ಅವನೇ ಲೀಲಾಸ್ವರೂಪನು—ಗುಣವಂತನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಯಥಾರ್ಥ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಪರಮ ನಿರ್ಗುಣನು. ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಅವನು ಕರ್ಮಬಂಧನಕ್ಕೆ ಎಂದಿಗೂ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 12

मध्यस्थोपि हि सर्वस्य माध्यस्थ्यमवलंबतै । सर्वत्रायं महेशानो मित्राऽमित्रसमानदृक्

ಎಲ್ಲರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವನು ಪರಿಪೂರ್ಣ ತಟಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಈ ಮಹೇಶಾನನು ಮಿತ್ರ-ಅಮಿತ್ರರನ್ನು ಸಮದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುವನು.

Verse 13

त्वं शक्तिरस्य देवस्य सर्वेषां मान्यभूः परा । दक्षस्यापि त्वया मानो दत्तो पत्यनिमित्तकः

ನೀನೇ ಈ ದೇವನ ಪರಮ ಶಕ್ತಿ, ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ವಂದನೀಯಳು. ದಕ್ಷನಿಗೂ ನೀನೇ—ಪತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ—ಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದೆ.

Verse 14

परं त्वं सर्वजगतां जनयित्र्येकिका ध्रुवम् । त्वत्त आविर्भवंत्येव धातृकेशववासवाः

ನೀನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತುಗಳ ಪರಮ ಜನನಿ, ಏಕೈಕ ಧ್ರುವಳು. ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಧಾತೃ (ಬ್ರಹ್ಮ), ಕೇಶವ (ವಿಷ್ಣು), ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ)ರೂ ಸಹ ಪ್ರಕಟರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 15

त्वमात्मानं न जानासि त्र्यक्षमायाविमोहिता । अतएव हि मे चित्तं दुनोत्यतितरां सति

ತ್ರ್ಯಕ್ಷನಾದ ಪ್ರಭುವಿನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತಳಾಗಿ ನೀನು ನಿನ್ನ ನಿಜ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ, ಹೇ ಸತಿ, ನನ್ನ ಚಿತ್ತ ಇನ್ನಷ್ಟು ವ್ಯಥಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 16

अन्या अपि हि याः सत्यः पातिव्रत्यपरायणाः । ता भर्तृचरणौ हित्वा किंचिदन्यन्न मन्वते

ಇತರ ಸತ್ಯ ಪತಿವ್ರತೆಯರೂ ಸಹ, ಪಾತಿವ್ರತ್ಯಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಾಯಣರಾಗಿದ್ದು, ಭರ್ತೃಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಶರಣಾದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೇನನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 17

अथवास्तामियं वार्ता प्रस्तुतं प्रब्रवीम्यहम् । अद्य नीलगिरेस्तस्माद्धरिद्वारसमीपतः

ಆದರೆ ಈ ಮಾತು ಇರಲಿ; ಈಗ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ವಿಷಯವನ್ನೇ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಇಂದು ಆ ನೀಲಗಿರಿಯಿಂದ, ಹರಿದ್ವಾರದ ಸಮೀಪದಿಂದ,

Verse 18

अपूर्वमिव संवीक्ष्य परिप्राप्तस्तवांतिकम् । अत्याश्चर्यविषादाभ्यां किचिद्वक्तुमिहोत्सुकः

ಅಪೂರ್ವವಾದುದನ್ನು ಕಂಡಂತೆ ನೋಡಿ, ಅವನು ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದನು—ತೀವ್ರ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಷಾದದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಏನೋ ಹೇಳಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ।

Verse 19

आश्चर्यहेतुरेवायं यत्पुंजातं त्रयीतले । तद्दृष्टं सकलत्रं च दक्षस्याध्वरमंडपे

ಇದೇ ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಕಾರಣ—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿದೆ; ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಘಟನೆ ದಕ್ಷನ ಅಧ್ವರ-ಮಂಡಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಲ್ಪಟ್ಟಿತು।

Verse 20

सालंकारं समानं च सानंदमुखपंकजम् । विस्मृताखिलकार्यं च दक्षयज्ञप्रवर्तकम्

ಅವನು ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತನಾಗಿ ಸಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದನು; ಆನಂದದಿಂದ ಅರಳಿದ ಮುಖಕಮಲ ಹೊಂದಿದ್ದನು; ಇತರ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮರೆತು ದಕ್ಷಯಜ್ಞದ ಪ್ರವર્તಕನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 21

विषादे कारणं चैतद्यतो जातमिदं जगत् । यस्मिन्प्रवर्तते यत्र लयमेष्यति च ध्रुवम्

ಈ ವಿಷಾದವೇ ಕಾರಣ—ಇದರಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ; ಇದಲ್ಲಿಯೇ ಅದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದಲ್ಲಿಯೇ ಲಯವಾಗುವುದು।

Verse 22

तदेव तत्र नो दृष्टं भवद्वंद्वं भवापहम् । प्रायो विषादजनकं भवतोर्यददर्शनम्

ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಆ ಪವಿತ್ರ ಯುಗಲವನ್ನು—ಭವಬಂಧನಹರವನ್ನು—ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ಬಹುಪಾಲು ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ದರ್ಶನಾಭಾವವೇ ಈ ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 23

तदेव नाभवत्तत्र समभूदन्यदेव हि । तच्च वक्तुं न शक्येत तद्वक्ता दक्ष एव सः

ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಸಂಭವಿಸಲಿಲ್ಲ; ನಿಜವಾಗಿ ಮತ್ತೇನೋ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು; ಅದನ್ನು ಹೇಳಬಲ್ಲವನು ದಕ್ಷನೇ.

Verse 24

तानि वाक्यानि चाकर्ण्य द्रुहिणेन ययेततः । महर्षिणा दधीचेन धिक्कृतो नितरां हि सः

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದ್ರುಹಿಣ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನು; ಮಹರ್ಷಿ ದಧೀಚಿಯು ಅವನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಧಿಕ್ಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ.

Verse 25

शप्तश्च वीक्षमाणानां देवर्षीणां प्रजापतिः । मया च कर्णौ पिहितौ श्रुत्वा तद्गर्हणा गिरः

ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ದೇವರ್ಷಿಗಳ ಮುಂದೆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯೂ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಆ ಗರ್ಹಣೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ನನ್ನ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡೆ।

Verse 26

दधीचिना समं केचिद्दुर्वासः प्रमुखा द्विजाः । भवनिंदां समाकर्ण्य कियतोपि विनिर्ययुः

ದಧೀಚಿಯೊಂದಿಗೆ ದುರ್ವಾಸ ಮುಂತಾದ ಕೆಲ ದ್ವಿಜ ಋಷಿಗಳು ಭವ (ಶಿವ) ನಿಂದೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರು।

Verse 27

प्रावर्तत महायागो हृष्टपुष्टमहाजनः । तथा द्रष्टुं न शक्नोमि तत आगतवानिह

ಮಹಾಯಾಗ ಮುಂದುವರಿಯಿತು; ಮಹಾಜನರು ಹರ್ಷಿತರೂ ಪುಷ್ಟರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ನೋಡಲಾರದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆನು।

Verse 28

भगिन्योपि च या देवि तव तत्र सभर्तृकाः । तासां गौरवमालोक्य न किंचिद्वक्तुमुत्सहे

ದೇವಿ, ಅಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸಹೋದರಿಯರೂ ತಮ್ಮ ಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು. ಅವರ ಗೌರವವನ್ನು ಕಂಡು ನಾನು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲು ಧೈರ್ಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 29

इति देवी समाकर्ण्य सती दक्षकुमारिका । करादक्षौ समुत्सृज्य दध्यौ किंचित्क्षणं हृदि

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವಿ ಸತಿ, ದಕ್ಷಕುಮಾರಿಕೆ, ಕೈಯಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ (ತೆರೆದು) ಕ್ಷಣಕಾಲ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿದಳು।

Verse 30

उवाच च भवत्वेवं शरणं भव एव मे । संप्रधार्येति मनसि सती दाक्षायणी ततः

ನಂತರ ಸತಿ ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು—“ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ; ನನಗೆ ಶರಣ ಭವ (ಶಿವ)ನೇ।”

Verse 31

द्रुतमेव समुत्तस्थौ प्रणनाम च शंकरम् । मौलावंजलिमाधाय देवी देवं व्यजिज्ञपत्

ತಕ್ಷಣವೇ ದೇವಿ ವೇಗವಾಗಿ ಎದ್ದು ಶಂಕರನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದಳು. ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅಂಜಲಿ ಇಟ್ಟು ದೇವನಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು॥

Verse 32

देव्युवाच । विजयस्वांधकध्वंसिं त्र्यंबक त्रिपुरांतक । चरणौ शरणं ते मे देह्यनुज्ञा सदाशिव

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಅಂಧಕಧ್ವಂಸೀ ತ್ರ್ಯಂಬಕ, ಹೇ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ, ವಿಜಯಸ್ವಿಯಾಗು. ನಿನ್ನ ಪಾದದ್ವಯವೇ ನನ್ನ ಶರಣ; ಹೇ ಸದಾಶಿವ, ನನಗೆ ಅನುಜ್ಞೆ ನೀಡು॥

Verse 33

मा निषेधीः प्रार्थयामि यास्यमि पितुरंतिकम् । उक्त्वेति मौलिमदधादंधकारि पदांबुजे

ನನ್ನನ್ನು ತಡೆಯಬೇಡಿ—ನಾನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ತಂದೆಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಂಧಕಶತ್ರು ಶಿವನ ಪದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತಲೆ ಇಟ್ಟಳು॥

Verse 34

अथोक्ता शंभुना देवी मृडान्युत्तिष्ठ भामिनि । किमपूर्णं तवास्त्यत्र वदसौ भाग्यसुंदरि

ನಂತರ ಶಂಭು ದೇವಿಗೆ ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಮೃಡಾನೀ, ಹೇ ಭಾಮಿನಿ, ಏಳು, ಸುಂದರಿಯೇ. ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಏನು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ? ಹೇ ಸೌಭಾಗ್ಯಸುಂದರಿ, ಹೇಳು॥

Verse 35

लक्ष्म्या अपि च सौभाग्यं ब्रह्माण्यै कांतिरुत्तमा । शच्यै नित्यनवीनत्वं भवत्या दत्तमीश्वरि

ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸೌಭಾಗ್ಯವೂ, ಬ್ರಹ್ಮಾಣಿಯ ಉತ್ತಮ ಕಾಂತಿಯೂ, ಶಚಿಯ ನಿತ್ಯನವೀನ ಯೌವನವೂ— ಹೇ ಈಶ್ವರಿ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀನೇ ದತ್ತವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದೀ॥

Verse 36

त्वया च शक्तिमानस्मि महदैश्वर्यरक्षणे । त्वां च शक्तिं समासाद्य स्वलीलारूपधारिणीम्

ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ನಾನು ಮಹದೈಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಶಕ್ತಿಮಾನನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಮತ್ತು ಸ್ವಲೀಲೆಯಿಂದ ರೂಪ ಧರಿಸುವ ಸ್ವಯಂ ಶಕ್ತಿಯಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ಪಡೆದು।

Verse 37

एतत्सृजामि पाम्यद्मि त्वल्लीलाप्रेरितोंगने । कुतो मां हातुमिच्छेस्त्वं मम वामार्धधारिणि

ಓ ಪ್ರಿಯೆ! ನಿನ್ನ ಲೀಲೆಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದಲೇ ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೇನೆ, ಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ, ಲಯಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಾಗಿರಲು ನನ್ನ ವಾಮಾರ್ಧಧಾರಿಣಿಯಾದ ನೀನು ನನನ್ನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವೆ?

Verse 38

शिवा शिवोदितं चेति श्रुत्वाप्याह महेश्वरम् । जीवितेश विहाय त्वां न क्वापि परियाम्यहम्

ಶಿವನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಿವಾ ಮಹೇಶ್ವರನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—ಓ ನನ್ನ ಜೀವನೇಶ್ವರಾ! ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 39

मनो मे चरणद्वंद्वे तव स्थास्यति निश्चलम् । क्रतुं द्रष्टुं पितुर्यामि नैक्षि यज्ञो मया क्वचित्

ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನಿನ್ನ ಪಾದಯುಗಲದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ನೆಲಸಿರುತ್ತದೆ. ನಾನು ಕೇವಲ ಕ್ರತುವನ್ನು ನೋಡಲು ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಸ್ವತಃ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಲು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 40

शंभुः कात्यायनीवाक्यामिति श्रुत्वा तदाब्रवीत् । क्रतुस्त्वया नेक्षितश्चेदाहरामि ततः क्रतुम्

ಕಾತ್ಯಾಯನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಂಭು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಕ್ರತು ನಿನಗೆ ಕಾಣದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದುಕೊಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 41

मच्छक्ति धारिणी त्वं वा सृजैवान्यां क्रतुक्रियाम् । अन्यो यज्ञपुमानस्तु संत्वन्ये लोकपालकाः

ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ದೇವಿ! ನೀನೇ ಮತ್ತೊಂದು ಯಜ್ಞಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸು; ಇಲ್ಲವೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ‘ಯಜ್ಞಪುರುಷ’ (ಯಜ್ಞಕರ್ತ) ಇರಲಿ, ಇತರ ಲೋಕಪಾಲಕರೂ ಇರಲಿ.

Verse 42

अन्यानाशु विधेहि त्वमृषीनार्त्विज्यकर्मणि । पुनर्जगाद देवीति श्रुत्वा शंभोरुदीरितम्

ಯಜ್ಞದ ಋತ್ವಿಜ್ಯಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೀನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಇತರ ಋಷಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸು. ಶಂಭು ಹೀಗೆಂದನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವಿ ಮತ್ತೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.

Verse 43

पितुर्यज्ञोत्सवो नाथ द्रष्टव्योऽत्र मया ध्रुवम् । देह्यनुज्ञां गमिष्यामि मा मे कार्षीर्वचोन्यथा

ಹೇ ನಾಥ! ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಯಜ್ಞೋತ್ಸವವನ್ನು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೋಡಲೇಬೇಕು. ಅನುಮತಿ ಕೊಡು, ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಮಾತು ವ್ಯರ್ಥವಾಗದಂತೆ ಮಾಡು.

Verse 44

कः प्रतीपयितुं शक्तश्चेतो वा जलमेव वा । निम्नायाभ्युद्यतं नाथ माद्य मां प्रतिषेधय

ಮನಸ್ಸನ್ನಾಗಲಿ ನೀರನ್ನಾಗಲಿ ಯಾರು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಬಲ್ಲರು? ಹೇ ನಾಥ, ಇಳಿಜಾರಿನತ್ತ ಧಾವಿಸುವ ಹರಿವಿನಂತೆ ನಾನು ಹೊರಟಿರುವಾಗ ನನ್ನನ್ನು ತಡೆಯಬೇಡ.

Verse 45

निशम्येति पुनः प्राह सर्वज्ञो भूतनायकः । मा याहि देवि मां हित्वा गता च न मिलिष्यसि

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಸರ್ವಜ್ಞ ಭೂತನಾಯಕನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು—ದೇವಿ, ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಡ; ಒಮ್ಮೆ ಹೋದರೆ ಮತ್ತೆ ನನ್ನನ್ನು ನೀನು ಭೇಟಿಯಾಗಲಾರೆ.

Verse 46

अद्य प्राचीं यियासुं त्वां वारयेत्पंगुवासरः । नक्षत्रं च तथा ज्येष्ठा तिथिश्च नवमी प्रिये

ಓ ಪ್ರिये, ಇಂದು ನೀನು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಬಯಸುವೆ, ಆದರೆ ಪಂಗುವಾಸರ (ಶನಿವಾರ) ನಿನ್ನನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದೆ; ನಕ್ಷತ್ರ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ಮತ್ತು ತಿಥಿ ನವಮಿಯಾಗಿದೆ.

Verse 47

अद्य सप्तदशो योगो वियोगोद्य तनोऽशुभः । धनिष्ठार्ध समुत्पन्ने तव ताराद्य पंचमी

ಇಂದು ಹದಿನೇಳನೆಯ ಯೋಗವಾದ 'ವಿಯೋಗ'ವಿದೆ, ಇದು ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಶುಭವಾಗಿದೆ. ಧನಿಷ್ಠಾ ನಕ್ಷತ್ರದ ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಕಳೆದಿದ್ದರಿಂದ, ನಿನಗೆ ಇದು ಐದನೇ ತಾರೆಯಾಗಿದೆ.

Verse 48

मा गा देवि गताद्य त्वं नहि द्रक्ष्यसि मां पुनः । पुनर्देवी बभाषे सा यदि नाम्नाप्यहं सती

"ಓ ದೇವಿ, ಹೋಗಬೇಡ. ಇಂದು ನೀನು ಹೋದರೆ, ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡಲಾರೆ." ಆಗ ದೇವಿ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದಳು: "ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಾನು 'ಸತಿ'ಯಾಗಿದ್ದರೂ..."

Verse 49

तदा तन्वंतरेणापि करिष्ये तव दासताम् । ततो भवः पुनः प्राह को वा वारयितुं प्रभुः

"...ಆಗ ಬೇರೆ ದೇಹದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನಾನು ನಿನ್ನ ದಾಸ್ಯವನ್ನೇ ಮಾಡುವೆನು." ಆಗ ಭವ (ಶಿವ)ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು: "ತಡೆಯಲು ಯಾರು ಸಮರ್ಥರು?"

Verse 50

परिक्षुब्धमनोवृत्तिं स्त्रियं वा पुरुषं तु वा । पुनर्न दर्शनं देवि मया सत्यं ब्रवीम्यहम्

"ಓ ದೇವಿ, ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಪುರುಷನಾಗಲಿ, ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕ್ಷೋಭೆಗೊಳಗಾಗಿದೆಯೋ, ಅವರ ಪುನಃ ದರ್ಶನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ."

Verse 51

परं न देवि गंतव्यं महामानधनेच्छुभिः । अनाहूत तया कांते मातापितृगृहानपि

ಹೇ ದೇವಿ, ಮಹಾಮಾನ ಹಾಗೂ ಧನದ ಆಸೆಯಿಂದ ದೂರ ಹೋಗಬಾರದು. ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ, ಅವಳು ಆಹ್ವಾನಿಸದಿದ್ದರೆ ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಮನೆಗೂ ಹೋಗಬಾರದು.

Verse 52

यथा सिंधुगता सिंधुर्न पुनः परिवर्तते । तथाद्य गंत्र्या नो जातु तवागमनमिष्यते

ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರಿದ ನದಿ ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗದಂತೆ, ನೀನು ಇಂದು ಹೊರಟರೆ ನಿನ್ನ ಮರಳುವಿಕೆ ಎಂದಿಗೂ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗದು.

Verse 53

देव्युवाच । अवश्यं यद्यहं रक्ता तव पादाबुंजद्वये । तथा त्वमेव मे नाथो भविष्यसि भवांतरे

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಯುಗಲ ಪದ್ಮಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರಕ್ತಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಭವಾಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ನೀನೇ ನನ್ನ ನಾಥನಾಗಿರುವೆ.

Verse 54

इत्युक्त्वा निर्ययौ देवी कोपांधीकृतलोचना । यियासुभिश्च कार्यार्थं यत्कर्तव्यं न तत्कृतम्

ಹೀಗೆಂದು ದೇವಿ ಹೊರಟುಹೋದಳು; ಕೋಪದಿಂದ ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಂಧವಾದಂತಾದವು. ಕಾರ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೋಗುವ ಆತುರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 55

न ननाम महादेवं न च चक्रे प्रदक्षिणम् । अतएव हि सा देवी न गता पुनरागता

ಅವಳು ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆ ದೇವಿ ಹೋದರೂ ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬಂದಿಲ್ಲ.

Verse 56

अप्रणम्य महेशानमकृत्वापि प्रदक्षिणम् । अद्यापि न निवर्तंते गताः प्राग्वासरा इव

ಮಹೇಶಾನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡದೆ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನೂ ಮಾಡದೆ ಹೊರಟವರು ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿರುಗರು—ಹೋದ ದಿನಗಳು ಮರಳಿ ಬಾರದಂತೆ।

Verse 57

तया चरणचारिण्या राज्ञ्या त्रिभुवनेशितुः । अपि तत्पावनं वर्त्म मेनेति कठिनं बहु

ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ರಾಣಿ, ತ್ರಿಭುವನೇಶ್ವರನ ಆ ಪಾವನ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು।

Verse 58

देवोपि तां सतीं यांतीं दृष्ट्वा चरणचारिणीम् । अतीव विव्यथे चित्ते गणांश्चाथ समाह्वयत्

ದೇವನೂ ಆ ಸತಿಯನ್ನು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಥೆಗೊಂಡು, ನಂತರ ಗಣಗಳನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿದನು।

Verse 59

गणा विमानं नयत मनःपवनचक्रिणम् । पंचास्यायुतसंयुक्तं रत्नसानुध्वजोच्छ्रितम्

“ಓ ಗಣಗಳೇ! ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಆ ವಿಮಾನವನ್ನು ತಂದುಕೊಡಿ; ಅದು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಪಂಚಾಸ್ಯ-ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ರತ್ನಮಯ ಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆ ಎತ್ತರದ ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ.”

Verse 60

महावातपताकं च महाबुद्ध्यक्षलक्षितम् । नर्मदालकनंदा च यत्रेषादंडतांगते

“(ಆ ವಿಮಾನ) ಮಹಾವಾತದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುವ ಮಹಾಪತಾಕೆಗಳಿರುವುದು, ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದು; ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ನರ್ಮದಾ, ಅಲಕನಂದಾ ಮೊದಲಾದ ನದಿಗಳು ದಂಡಸಮಾನ ಅಳವಡಿಕೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವುದು—ಅದನ್ನು ತಂದುಕೊಡಿ.”

Verse 61

छत्रीभूतौ च यत्रस्तः सूर्याचंद्रमसावपि । यस्मिन्मकरतुंडं च वाराहीशक्तिरुत्तमा

ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರೂ ರಾಜಛತ್ರಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತರಾದಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಆ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಕರತುಂಡ-ಚಿಹ್ನಧಾರಿಣಿಯಾದ ಉತ್ತಮ ವಾರಾಹೀ-ಶಕ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 62

धूः स्वयं चापि गायत्री रज्जवस्तक्षकादयः । सारथिः प्रणवो यत्र क्रेंकारः प्रणवध्वनिः

ಅಲ್ಲಿ ಧೂಃ ಸ್ವತಃ ಹಾಗೂ ಗಾಯತ್ರಿಯೂ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ರಜ್ಜುಗಳು ತಕ್ಷಕಾದಿ ನಾಗಗಳು; ಸಾರಥಿ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಆಗಿದ್ದನು, ಮತ್ತು ಪ್ರಣವಧ್ವನಿ ‘ಕ್ರೇಂ’ ಮಂತ್ರರೂಪವಾಗಿ ನಿನದಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 63

अंगानि रक्षका यत्र वरूथश्छंदसां गणः । इत्याज्ञप्ता गणास्तूर्णं रथं निन्युर्हराज्ञया

ಅಲ್ಲಿ ವೇದಾಂಗಗಳು ರಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದವು; ಛಂದಸ್ಸುಗಳ ಗಣವು ರಕ್ಷಣಾವ್ಯೂಹವಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿತರಾದ ಗಣಗಳು ಹರಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ರಥವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು.

Verse 64

देव्या सनाथं तं कृत्वा विमानं पार्षदा दिवि । अनुजग्मुर्महादेवीं दिव्यां तेजोविजृंभिणीम्

ದೇವಿಗಾಗಿ ಆ ವಿಮಾನವನ್ನು ಸನ್ನದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ದಿವಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಾರ್ಷದರು ಮಹಾದೇವಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು—ಅವಳು ದಿವ್ಯಳಾಗಿ ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 65

सा क्षणं त्र्यक्षरमणी वीक्ष्य दक्षसभांगणम् । नभोंऽगणाद्विमानस्थानतो वेगादवातरत्

ತ್ರ್ಯಕ್ಷರಮಣಿ ದೇವಿಯು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ದಕ್ಷಸಭೆಯ ಅಂಗಳವನ್ನು ನೋಡಿ, ನಂತರ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ತೆರೆಯಾದ ಆಕಾಶಮಾರ್ಗವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಇಳಿದು ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದಳು.

Verse 66

अविशद् यज्ञवाटं च चकितंरक्षि वीक्षिता । कृतमंगलनेपथ्यां प्रसूं दृष्ट्वा किरीटिनीम्

ಅವಳು ಯಜ್ಞವಾಟಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು; ರಕ್ಷಕರು ಚಕಿತರಾಗಿ ನೋಡಿದರು. ಮಂಗಳಕರ ವಿಧಿವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ ಕಿರೀಟಧಾರಿಣಿಯಾದ ಪ್ರಸುವನ್ನು ಕಂಡು ಅವಳು ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಳು.

Verse 67

सभर्तृकाश्च भगिनीर्नवालंकृतिशालिनीः । साश्चर्याश्च सगर्वाश्च सानंदाश्च ससाध्वसाः

ಅವಳ ಸಹೋದರಿಯರು—ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹೊಸ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತ—ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ, ಗರ್ವದಿಂದ, ಆನಂದದಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಯಸಂಕೋಚದಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದರು.

Verse 68

अचिंतिता त्वनाहूता विमानाद्धरवल्लभा । कथमेषा परिप्राप्ता क्षणमित्थं प्रपश्यतीः

“ಅಚಿಂತಿತ, ಅನಾಹೂತ—ಆದರೂ ಹರವಲ್ಲಭೆ ವಿಮಾನದಿಂದ ಇಳಿದು ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ! ಇವಳು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ತಲುಪಿದಳು?” ಎಂದು ಅವರು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಹಾಗೆಯೇ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 69

असंभाष्या पिताः सर्वा गता दक्षांतिकं सती । पित्रा पृष्टा तु मात्रापि भद्रं जातं त्वदागमे

ಎಲ್ಲ ಪಿತೃವೃದ್ಧರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡದೆ ಸತಿ ದಕ್ಷನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು. ಆಗ ತಂದೆ ಕೇಳಿದನು; ತಾಯಿಯೂ ಹೇಳಿದಳು—“ನಿನ್ನ ಆಗಮನದಿಂದ ಮಂಗಳವಾಗಿದೆ.”

Verse 70

सत्युवाच । यदि भद्रं जनेतर्मे समागमनतो भवेत् । कथं नाहं समाहूता यथैता मे सहोदराः

ಸತಿ ಹೇಳಿದಳು—“ತಾಯಿ, ನನ್ನ ಆಗಮನದಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಂಗಳವಾಗುವುದಾದರೆ, ನನ್ನ ಈ ಸಹೋದರಿಯರಂತೆ ನನಗೆ ಏಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಿಲ್ಲ?”

Verse 71

दक्ष उवाच । अयि कन्ये महाधन्ये ह्यनन्ये सर्वमंगले । अयं ते न मनाग्दोषो दोष एष ममैव हि

ದಕ್ಷನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಕನ್ಯೆ, ಮಹಾಧನ್ಯೆ, ಅನನ್ಯಭಕ್ತೆ, ಸರ್ವಮಂಗಳಮಯಿ! ಇದರಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಲೇಶಮಾತ್ರ ದೋಷವಿಲ್ಲ; ಈ ದೋಷ ನಿಜವಾಗಿ ನನ್ನದೇ.

Verse 72

तादृग्विधाय यत्पत्ये मया दत्ताज्ञबुद्धिना । यदहं तं समाज्ञास्यमीश्वरोसौ निरीश्वरः

ಅಜ್ಞಾನಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅಂಥ ಪತಿಗೆ ನೀಡಿದೆ; ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ—ಅವನು ಈಶ್ವರನು, ನಾನು ಮಾತ್ರ ನಿರೀಶ್ವರನು.

Verse 73

तदा कथमदास्यं त्वां तस्मै मायास्वरूपिणं । अहं शिवाख्यया तुष्टो न जाने शिवरूपिणम्

ಆಗ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ನೀಡಬಹುದಿತ್ತು, ನಾನು ಅವನನ್ನು ಕೇವಲ ಮಾಯಾರೂಪವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾಗ? ‘ಶಿವ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೇ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಶಿವನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 74

पितामहेन बहुधा वर्णितोसौ ममाग्रतः । शंकरोयमयं शभुरसौ पशुपतिः शिवः

ನನ್ನ ಮುಂದೆಯಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿದನು—‘ಇವನು ಶಂಕರ, ಇವನು ಶಂಭು; ಅವನೇ ಪಶುಪತಿ—ಸ್ವಯಂ ಶಿವ.’

Verse 75

श्रीकंठोसौ महेशोऽसौ सर्वज्ञोसौ वृषध्वजः । अस्मै कन्यां प्रयच्छ त्वं महादेवाय धन्विने

ಅವನು ಶ್ರೀಕಂಠ, ಅವನು ಮಹೇಶ, ಅವನು ಸರ್ವಜ್ಞ, ಅವನು ವೃಷಧ್ವಜ. ಅವನಿಗೇ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸು—ಧನುರ್ಧಾರಿ ಮಹಾದೇವನಿಗೆ.

Verse 76

वाक्याच्छतधृतेस्तस्मात्तस्मै दत्ता मयानघे । न जाने तं विरूपाक्षमुक्षगं विषभक्षिणम्

ಹೇ ಅನಘೆ! ಶತಧೃತಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ವಾಕ್ಯದಂತೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದೆ; ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ—ವಿರೂಪಾಕ್ಷ, ವೃಷಭವಾಹನ, ವಿಷಭಕ್ಷಕ।

Verse 77

पितृकाननसंवासं शूलिनं च कपालिनम् । द्विजिह्वसंगसुभगं जलाधारं कपर्दिनम्

ನಾನು ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ—ಪಿತೃಕಾನನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು, ಶೂಲಧಾರಿ, ಕಪಾಲಧಾರಿ; ದ್ವಿಜಿಹ್ವ (ಸರ್ಪ) ಸಂಗದಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ, ಗಂಗಾಧರ, ಜಟಾಧಾರಿ ಪ್ರಭು।

Verse 78

कलंकिकृतमौलिं च धूलिधूसरचर्चितम् । क्वचित्कौपीनवसनं नग्नं वातूलवत्क्वचित्

ನಾನು ಅವನನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ—ವಿಚಿತ್ರ ಗುರುತುಗಳಿಂದ ಮೌಳಿ ಚಿಹ್ನಿತ, ಧೂಳಿನಿಂದ ಧೂಸರವಾಗಿ ಲೇಪಿತ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೌಪೀನಧಾರಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಗ್ನ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಾತೂಲದಂತೆ।

Verse 79

क्वचिच्च चर्मवसनं क्वचिद्भिक्षाटनप्रियम् । विटंकभूतानुचरं स्थाणुमुग्रं तमोगुणम्

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಮವಸ್ತ್ರಧಾರಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಿಕ್ಷಾಟನಪ್ರಿಯ; ವಿಚಿತ್ರ ಭೂತಗಣಗಳ ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ—ಸ್ಥಾಣು, ಉಗ್ರ, ಅಜ್ಞರಿಗೆ ತಮೋಗುಣಮಯನಂತೆ ತೋರುವ—ಅವನನ್ನು ನಾನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ।

Verse 80

रुद्रं रौद्रपरीवारं महाकालवपुर्धरम् । नृकरोटीपरिकरं जातिगोत्रविवर्जितम्

ನಾನು ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ—ರುದ್ರ, ರೌದ್ರ ಗಣಗಳಿಂದ ಪರಿವೃತ; ಮಹಾಕಾಲ ವಪುವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು; ನರಕಪಾಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತ, ಜಾತಿ-ಗೋತ್ರಗಳಿಗೆ ಅತೀತ।

Verse 81

न सम्यग्वेत्ति तं कश्चिज्जानानोपि प्रतारितः । किं बहूक्तेन तनये समस्त नयशालिनि

ಅವನನ್ನು ಯಾರೂ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯರು; ‘ತಿಳಿದಿದ್ದೇವೆ’ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವವರೂ ಮೋಹಿತರೇ. ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ, ಹೇ ಸಮಸ್ತ ವಿವೇಕಸಂಪನ್ನ ಪುತ್ರಿಯೇ?

Verse 82

क्व पांसुलपटच्छन्नो महाशंखविभूषणः । प्रबद्धसर्पकेयूरः प्रलंबित जटासटः

ಧೂಳಿನಿಂದ ಮಸುಕಾದ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಮಹಾಶಂಖ-ಭೂಷಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ, ಬಂಧಿತ ಸರ್ಪಗಳ ಕೇಯೂರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಭಾರವಾಗಿ ತೂಗುವ ಜಟಾಸಮೂಹವಿರುವವನು—ಅವನು ಎಲ್ಲಿದೆ?

Verse 83

डमड्डमरुकव्यग्र हस्ताग्रः खंडचंद्रभृत् । तांडवाडंबररुचिः सर्वामंगल चेष्टितः

ಡಮರು ವಾದನದಲ್ಲಿ ಅವನ ಕೈಮುನೆ ತತ್ಪರವಾಗಿದೆ; ಅವನು ಖಂಡಚಂದ್ರನನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ತಾಂಡವದ ಮಹಾಡಂಬರದ ಕాంతಿಯಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗಿ, ಅವನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಲನವಲನವೂ ಸರ್ವಮಂಗಳಕರ.

Verse 84

मृडानि सहरः क्वाऽयमध्वरो मंगलालयः । अतएव समाहूता नेह त्वं सर्वमंगले

ಹೇ ಮೃಡಾನಿ (ಸೌಮ್ಯ ದೇವಿ), ಈ ಭಯಂಕರ, ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ರುದ್ರನು ಎಲ್ಲಿದೆ? ಮಂಗಳಾಲಯವಾದ ಈ ಯಜ್ಞವು ಎಲ್ಲಿದೆ? ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ; ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಇರಬೇಡ, ಹೇ ಸರ್ವಮಂಗಳೇ.

Verse 85

दुकूलान्यनुकूलानि रत्नालंकृतयः शुभाः । प्रागेव धारितास्तेत्र पश्यागत्य गृहाण च

ಅಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲವಾದ, ಮನೋಹರವಾದ, ರತ್ನಾಲಂಕೃತವಾದ ಶುಭ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮೊದಲೇ ಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಬಾ, ನೋಡಿ ಅವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 86

इह मंगलवेशेषु देवेंद्रेषु स शूलधृक् । कथमर्हो भवेच्चेति मंगले विषमेक्षणः

ಇಲ್ಲಿ ಮಂಗಳವೇಷಧಾರಿಗಳಾದ ದೇವೇಂದ್ರರ ಮಧ್ಯೆ ಆ ಶೂಲಧಾರಿ ಹೇಗೆ ಅರ್ಹನಾಗಬಲ್ಲನು?—ಓ ಮಂಗಳಾ, ವಕ್ರದೃಷ್ಟಿಯವರು ಕಪಟನ್ಯಾಯದಿಂದ ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿದರು।

Verse 87

इत्याकर्ण्य सती साध्वी जनेतुरुदितं तदा । अत्यंतदूनहृदया वक्तुं समुपचक्रमे

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಾಧ್ವೀ ಸತೀ ಆಗ ತಂದೆಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನ ಹೃದಯದಿಂದ ಮಾತನಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು।

Verse 88

सत्युवाच । नाकर्णितं मया किंचित्त्वयि प्रब्रुवति प्रभो । पदद्वयीं समाकर्ण्य तां च ते कथयाम्यहम्

ಸತೀ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಪ್ರಭು, ನಿಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಏನನ್ನೂ ನಾನು ಕೇಳಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಎರಡು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಅವನ್ನೇ ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 89

न सम्यग्वेत्ति तं कश्चिज्जानानोपि प्रतारितः । एतत्सम्यक्त्वयाख्यायि कस्तं वेत्ति सदाशिवम्

ಅವನನ್ನು ಯಾರೂ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ತಿಳಿಯರು; ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುವವನೂ ಮೋಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ನೀನೇ ಸರಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದೀ—ಆ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು?

Verse 90

त्वं तु प्रतारितः पूर्वमधुनापि प्रतारितः । कृत्वा तेन च संबंधमसंबद्धप्रलापभाक्

ಆದರೆ ನೀನು ಹಿಂದೊಂದೂ ಮೋಸಗೊಂಡಿದ್ದೆ, ಈಗಲೂ ಮೋಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೀ. ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ನೀನು ಅಸಂಬದ್ಧವಾದ ಪ್ರಲಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನಾಗಿದ್ದೀ।

Verse 91

यादृशं वक्षितं शंभुं तादृशं यद्यमन्यथाः । कुतो मामददास्तस्मै यं च कश्च न वेद न

ಶಂಭುವನ್ನು ಹೇಳಿದಂತೆಯೇ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಇದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸಿದ್ದರೆ, ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದ ಅವನಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಕೊಟ್ಟೆ?

Verse 92

अथवा तेन संबंधे न हेतुर्भवतो मतिः । तत्र हेतुरभूत्तात मम पुण्यैकगौरवम्

ಅಥವಾ ಆ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ನಿನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪವೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ; ತಾತಾ, ಅಲ್ಲಿ ಕಾರಣ ನನ್ನ ಸ್ವಪുണ್ಯದ ಏಕೈಕ ಗೌರವಭಾರವೇ.

Verse 93

अथोक्त्वैवं बहुतरं त्वं जनेतास्य वर्ष्मणः । श्रुतानेन च देहेन पत्युः परिविगर्हणा

ಇಂತೆ ಬಹಳವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ ನೀ ಅವನ ಮಹಿಮಾನ್ವಿತ ವೈಭವದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಈ ದೇಹದಿಂದಲೇ ನಿನ್ನ ಪತಿಯ ಕುರಿತು ನಿಂದೆಯನ್ನು ಕೇಳುವೆ.

Verse 94

पुरश्चरणमेवैतद्यदस्यैव विसर्जनम् । सुश्लाघ्यजन्मया तावत्प्राणितव्यं सुयोषिता । यावज्जीवितनाथस्याश्रवणीया विगर्हणा

ಇದೇ ನಿಜವಾದ ಪುರಶ್ಚರಣ—ಈ ದೇಹವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸುವುದು. ಸುಕೂಲಜನ್ಮದ ಸತೀ ಸ್ತ್ರೀಯು, ತನ್ನ ನಾಥನು ಜೀವಂತಿರುವಾಗ ಅವನ ನಿಂದೆಯನ್ನು ಕೇಳಬೇಕಾಗದವರೆಗೂ ಮಾತ್ರ ಬದುಕಬೇಕು.

Verse 95

इत्युक्त्वा क्रोधदीप्ताग्नौ महादेवस्वरूपिणि । जुहाव देहसमिधं प्राणरोधविधानतः

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಜ್ವಲಿಸುವ—ಮಹಾದೇವಸ್ವರೂಪವಾದ—ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣರೋಧ ವಿಧಾನದಂತೆ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನೇ ಸಮಿಧೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿ ಆಹುತಿ ನೀಡಿದಳು.

Verse 96

ततो विवर्णतां प्राप्ताः सर्वे देवाः सवासवाः । नाग्निर्जज्वाल च तथा यथाज्याहुतिभिः पुरा

ಆಗ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ಸಹಿತ ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ವರ್ಣಹೀನರಾಗಿ ಬಿಳಿಬಿಳಿಯಾದರು; ಮತ್ತು ಘೃತಾಹುತಿಗಳಿಂದ ಹಿಂದೆ ಹೇಗೆ ಅಗ್ನಿ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಿತ್ತೋ ಹಾಗೆ ಈಗ ಜ್ವಲಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 97

मंत्राः कुंठितसामर्थ्यास्तत्क्षणादेव चाभवन् । अहो महानिष्टतरं किमेतत्समुपस्थितम्

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು. ಅಯ್ಯೋ! ಇದು ಯಾವ ಮಹಾ ಅನಿಷ್ಟ ಈಗ ಎದುರಾಗಿದೆ?

Verse 98

केचिदूचुर्द्विजवरा मिथः परियियासवः । महाझंझानिलः प्राप्तः पर्वतांदोलनक्षमः

ಕೆಲವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು—“ಪರ್ವತಗಳನ್ನೂ ಅಲುಗಿಸಬಲ್ಲ ಮಹಾ ಝಂಝಾವಾತ ಬಂದಿದೆ.”

Verse 99

मखमंडप भूस्तेन क्षणतः स्थपुटीकृता । अकांडं तडिदापातो जातोभूद्भूप्रकपनः

ಆ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಯಜ್ಞಮಂಟಪದ ನೆಲ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟು ಮೇಲೇಳಿತು; ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಮಿಂಚು ಬಿದ್ದು ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸಿತು।

Verse 100

दिवश्चोल्काः प्रपतिताः पिशाचा नृत्यमादधुः । आतापिगृध्रैरुपरि गगने मंडलायितम्

ಆಕಾಶದಿಂದ ಉಲ್ಕೆಗಳು ಬೀಳತೊಡಗಿದವು; ಪಿಶಾಚರು ನೃತ್ಯಮಾಡತೊಡಗಿದರು; ಮೇಲಿನ ಗಗನದಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ಗಿಡುಗಗಳ ಗುಂಪು ವಲಯವಾಗಿ ಸುತ್ತಿತು।

Verse 106

दक्षोपि वदनग्लानिमवाप्य सपरिच्छदः । पुनर्यथाकथंचिच्च यज्ञं प्रावर्तयन्द्विजाः

ದಕ್ಷನೂ ತನ್ನ ಪರಿವಾರಸಹಿತ ಮುಖಮ್ಲಾನತೆ ಮತ್ತು ಲಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಆದರೂ ದ್ವಿಜ ಯಾಜಕರು ಹೇಗೋ ಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.