Adhyaya 24

Verse 1

स्कंद उवाच । शृणु वातापि संहर्तः काश्यां पातकतंकिनी । पद्मकल्पे तु या वृत्ता दमनस्य द्विजन्मनः

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ವಾತಾಪಿ-ಸಂಹರ್ತಾ! ಕೇಳು; ಕಾಶಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾಪನಾಶಿನೀ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು. ಪದ್ಮಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದ್ವಿಜ ದಮನನ ವೃತ್ತಾಂತ ಇದು.

Verse 2

भारद्वाजस्य तनयो दमनो नाम नामतः । कृतमौंजीविधिः सोथ विद्याजातं प्रगृह्य च

ಭಾರದ್ವಾಜನ ಪುತ್ರನು ದಮನನೆಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದ. ಅವನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮೌಂಜೀಬಂಧನ (ಉಪನಯನ) ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು.

Verse 3

संसारदुःखबहुलं जीवितं चापि चंचलम् । विज्ञाय दमनो विद्वान्निर्जगाम गृहान्निजात्

ಸಂಸಾರವು ದುಃಖಬಹುಳವೂ, ಜೀವನವೂ ಚಂಚಲವೂ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ವಿದ್ಯಾವಂತ ದಮನನು ತನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟನು.

Verse 4

कांचिद्दिशं समालंब्य निर्वेदं परमं गतः । प्रत्याश्रमं प्रतिनगं प्रत्यब्धि प्रतिकाननम्

ಯಾವುದೋ ಒಂದು ದಿಕ್ಕನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಪರಮ ನಿರ್ವೇದ (ವೈರಾಗ್ಯ) ಪಡೆದ ಅವನು ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ, ಪರ್ವತದಿಂದ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ, ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ, ಕಾನನದಿಂದ ಕಾನನಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು.

Verse 5

प्रतितीर्थं प्रतिनदि स बभ्राम तपोयुतः । यावंत्यायतनानीह तिष्ठंति परितो भुवम्

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತೀರ್ಥಕ್ಕೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನದಿಗೂ ಸಂಚರಿಸಿದನು; ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಪವಿತ್ರ ಆಯತನಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದನು.

Verse 6

अध्युवास स तावंति संयतेंद्रियमानसः । परं न मनसः स्थैर्यं क्वापि प्रापि च तेन वै

ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೂ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಸಂಯಮಿಸಿ ಅವನು ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು; ಆದರೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 7

मनोरथोपदेष्टा च कुत्रचित्क्वापि नेक्षितः । कदाचिद्दैवयोगात्स दमनो नाम तापसः

ಹೃದಯದ ಪರಮ ಗುರಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಉಪದೇಶಕನು ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ದೈವಯೋಗದಿಂದ ‘ದಮನ’ ಎಂಬ ತಪಸ್ವಿ ಎದುರಾದನು.

Verse 8

रेवातटे निरैक्षिष्ट तीर्थं चामरकंटकम् । महदायतनं पुण्यमोंकारस्यापि तत्र वै

ರೇವಾ ತಟದಲ್ಲಿ ಅವನು ‘ಆಮರಕಂಟಕ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಕಂಡನು; ಅಲ್ಲಿ ಓಂಕಾರದ ಮಹತ್ತಾದ ಪುಣ್ಯಾಲಯವೂ ಇತ್ತು.

Verse 9

दृष्ट्वा हृष्टमना आसीच्चेतः स्थैर्यमवाप ह । अथ पाशुपतांस्तत्र स निरीक्ष्य तपोधनान्

ಅದನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ಹರ್ಷಿತನಾಗಿ ಚಿತ್ತಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು. ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ತಪೋಧನರಾದ ಪಾಶುಪತ ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನು ಅವನು ಗಮನಿಸಿದನು.

Verse 10

विभूतिभूषिततनून्कृतलिंगसमर्चनान् । विहितप्राणयात्रांश्च कृतागमविचारणान्

ಅವರ ದೇಹಗಳು ವಿಭೂತಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಸಮ್ಯಕ್ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ವಿಧಿಸಿದ ಪ್ರಾಣಯಾತ್ರಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ಆಗಮಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 11

स्वस्थोपविष्टान्स्वपुरोरग्रतोऽचलमानसान् । प्रणम्योपाविशत्तत्र तदाचार्यस्य सन्निधौ

ತನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ, ಅಚಲಮನಸ್ಸಿನವರನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ಮೊದಲು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಆ ಪೂಜ್ಯ ಆಚಾರ್ಯರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು।

Verse 12

प्रबद्धहस्तयुगलः प्रणमतरकंधरः । अथ पाशुपताचार्यो गर्गो नाम महामुनिः

ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಪ್ರಣಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಕಂಠವನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಪಾಶುಪತಾಚಾರ್ಯ—ಗರ್ಗನೆಂಬ ಮಹಾಮುನಿ—ನಿಂತಿದ್ದನು।

Verse 13

वार्धकेन समाक्रांतस्तपसा कृशविग्रहः । शंभोराराधनेनिष्ठः श्रेष्ठः सर्वतपस्विषु

ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೃಶದೇಹನಾದರೂ, ಶಂಭುವಿನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅಚಲ ನಿಷ್ಠೆಯುಳ್ಳವನು; ಎಲ್ಲ ತಪಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನು।

Verse 14

पप्रच्छ दमनं चेति कस्त्वं कस्मादिहागतः । तरुणोपि विरक्तोसि कुतस्तद्वद सत्तम

ಅವನು ದಮನನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು—“ನೀನು ಯಾರು? ಎಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ? ಯೌವನದಲ್ಲಿಯೇ ವಿರಕ್ತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ—ಅದು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು? ಹೇಳು, ಓ ಸತ್ತಮ।”

Verse 15

इति प्रणयपूर्वं स निशम्य दमनोऽब्रवीत् । भगोः पाशुपताचार्य सर्वज्ञाराधनप्रिय

ಇಂತೆ ಪ್ರಣಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ದಮನನು ಹೇಳಿದನು—“ಭಗವನ್ ಪಾಶುಪತಾಚಾರ್ಯ! ಸರ್ವಜ್ಞ ಪ್ರಭುವಿನ ಆರಾಧನೆಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ನೀವು…”

Verse 16

कथयामि यथार्थं ते निजचेतोविचेष्टितम् । अहं ब्राह्मणदायादो वेदशास्त्रकृतश्रमः

ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮನಸ್ಸಿನ ಯಥಾರ್ಥ ಚಲನವಲನವನ್ನು ನಿನಗೆ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಂಶಜನು; ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 17

संसारासारतां ज्ञात्वा वानप्रस्थमशिश्रियम् । अनेनैव शरीरेण महासिद्धिमभीप्सता

ಸಂಸಾರದ ಅಸಾರತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು ನಾನು ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದೆ; ಇದೇ ದೇಹದಿಂದ ಮಹಾಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸಿದೆ.

Verse 18

स्नातं बहुषु तीर्थेषु मंत्रा जप्तास्तु कोटिशः । देवताः सेविता बह्व्यो हवनं च कृतं बहु

ನಾನು ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ; ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೋಟಿಸಾರಿ ಜಪಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಅನೇಕ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಬಹಳ ಹವನಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ.

Verse 19

शुश्रूषिताश्च गुरवो बहवो बह्वनेहसम् । महाश्मशानेषु निशा भूयस्योप्यतिवाहिताः

ನಾನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅನೇಕ ಗುರುಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶೂಶ್ರೂಷಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಮಹಾಶ್ಮಶಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಅನೇಕ ರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಳೆಯಿದ್ದೇನೆ.

Verse 20

शिखराणि गिरींद्राणां मया चाध्युषितान्यहो । दिव्यौषधि सहस्राणि मया संसाधितान्यपि

ಅಹೋ, ನಾನು ಗಿರೀಂದ್ರರ ಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ವಾಸಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಾವಿರಾರು ದಿವ್ಯ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಸಾಧಿಸಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.

Verse 21

रसायनानि बहुशः सेवितानि मया पुनः । महासाहसमालंब्य सिद्धाध्युषितकंदराः

ನಾನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಅನೇಕ ರಸಾಯನ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಮಹಾಸಾಹಸವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸಿದ್ಧರು ವಾಸಿಸುವ ಗುಹೆ-ಕಂದರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೇನೆ।

Verse 22

मया प्रविष्टा बहुशः कृतांतवदनोपमाः । तपश्चापि महत्तप्तं बहुभिर्नियमैर्यमैः

ನಾನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕೃತಾಂತನ ಬಾಯಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅನೇಕ ನಿಯಮ-ಯಮಗಳಿಂದ ಸಮರ್ಥಿತವಾಗಿ ಮಹತ್ತಪಸ್ಸನ್ನೂ ಆಚರಿಸಿದ್ದೇನೆ।

Verse 23

परं किंचित्क्वचिन्नैक्षि सिद्ध्यंकुरमपि प्रभो । इदानीं त्वामनुप्राप्य महीं पर्यटता मया

ಪ್ರಭೋ! ಆದರೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಸಿದ್ಧಿಯ ಅಂಕುರವೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಈಗ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪರ್ಯಟಿಸುತ್ತಾ ನಿನ್ನನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ನನ್ನೊಳಗೆ ಆಶೆ ಉದಯಿಸಿದೆ।

Verse 24

मनसः स्थैर्यमापन्नमिव संप्राप्तसिद्धिना । अवश्यं त्वन्मुखांभोजाद्यद्वचो निःसरिष्यति

ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆತಂತೆಯೇ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ; ನಿನ್ನ ಕಮಲಮುಖದಿಂದ ಹೊರಡುವ ವಚನಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಫಲಪ್ರದವಾಗುವವು।

Verse 25

तेनैव महती सिद्धिर्भवित्री मम नान्यथा । तद्ब्रूहि सूपदेशं च कथं सिद्धिर्भवेन्मम

ಅದರಿಂದಲೇ ನನಗೆ ಮಹಾಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುವುದು, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಹೇಳು—ನನಗೆ ಸಿದ್ಧಿ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ?

Verse 26

अनेनैव शरीरेण पार्थिवेन प्रथीयसी । दमनस्य निशम्येति गर्गाचार्यो वचस्तदा

ದಮನನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಗರ್ಗಾಚಾರ್ಯನು ಹೀಗೆಂದನು—“ಈ ಪಾರ್ಥಿವ ದೇಹದಿಂದಲೇ ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.”

Verse 27

प्रत्यक्षदृष्टं प्रोवाच महदाश्चर्यमुत्तमम् । सर्वेषां शृण्वतां तत्र शिष्याणां स्थिरचेतसाम् । मुमुक्षूणां धृतवतां महापाशुपतं व्रतम्

ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾನುಭವದಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾದ ಪರಮ ಅದ್ಭುತ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತ ಶಿಷ್ಯರು—ಮೋಕ್ಷಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು, ದೃಢವ್ರತಿಗಳು—ಎಲ್ಲರೂ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು; ಅದೇ ಮಹಾಪಾಶುಪತ ವ್ರತ.

Verse 28

गर्ग उवाच । अनेनैवेह देहेन यदि त्वं सिद्धिकामुकः । शृणुष्वावहितो भूत्वा तदा ते कथयाम्यहम्

ಗರ್ಗನು ಹೇಳಿದನು—“ಈ ದೇಹದಿಂದಲೇ ನೀನು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ಗಮನವಿಟ್ಟು ಕೇಳು; ಆಗ ನಾನು ನಿನಗೆ ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.”

Verse 29

अविमुक्ते महाक्षेत्रे सर्वसिद्धिप्रदे सताम् । धर्मार्थकाममोक्षाख्य रत्नानां परमाकरे

ಅವಿಮುಕ್ತ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ—ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ—ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷವೆಂಬ ರತ್ನಗಳ ಪರಮ ಆಕರವಿದೆ।

Verse 30

समाश्रितानां जंतूनां सर्वेषां सर्वकर्मणाम् । शलभानां प्रदीपाभे तमःस्तोम महाद्विपि

ಯಾವ ಜೀವಿಗಳು—ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ—ಅಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಅವಿಮುಕ್ತವು ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ದೀಪದಂತೆ; ಅಂಧಕಾರರಾಶಿಯನ್ನು ನುಚ್ಚುನೂರು ಮಾಡುವ ಮಹಾಗಜದಂತೆ.

Verse 31

कर्मभूरुह दावाग्नौ संसाराब्ध्यौर्वशोचिपि । निर्वाणलक्ष्मी क्षीराब्धौ सुखसंकेतसद्मनि

ಹೇ ಕಾಶೀ! ನೀ ಕರ್ಮವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ದಾವಾಗ್ನಿಯಂತೆ, ಸಂಸಾರಸಾಗರಕ್ಕೆ ಔರ್ವಾಗ್ನಿಯಂತೆ ದಹಿಸುವವಳು. ನೀ ಮೋಕ್ಷಸুখಸೂಚಕ ಧಾಮ; ನಿರ್ವಾಣಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವ ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಂತೆ।

Verse 32

दीर्घनिद्रा प्रसुप्तानां परमोद्बोधदायिनि । यातायातश्रमापन्नप्राणिमार्गमहीरुहि

ಹೇ ಕಾಶೀ! ದೀರ್ಘ ಅಜ್ಞಾನನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುವವರಿಗೆ ನೀ ಪರಮ ಜಾಗರಣವನ್ನು ನೀಡುವವಳು. ಜನನಮರಣಗಳ ನಿರಂತರ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನದಿಂದ ದಣಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೀ ಮಹಾವೃಕ್ಷದಂತೆ ಆಶ್ರಯಛಾಯೆ ನೀಡುವೆ।

Verse 33

अनेकजन्मजनित महापापाद्रिवज्रिणि । नामोच्चारकृतां पुंसां महाश्रेयो विधायिनि

ಹೇ ಕಾಶೀ! ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮಹಾಪಾಪಪರ್ವತಕ್ಕೆ ನೀ ವಜ್ರದಂತೆ. ನಿನ್ನ ನಾಮೋಚ್ಚಾರಣಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನೀ ಜನರಿಗೆ ಮಹಾಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ವಿಧಿಸುವೆ।

Verse 34

विश्वेशितुः परेधाम्नि सीम्नि स्वर्गापवर्गयोः । स्वर्धुनी लोलकल्लोला नित्यक्षालित भूतले

ಅಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಪರಮ ಧಾಮವಿದೆ; ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಅಪವರ್ಗ (ಮೋಕ್ಷ)ಗಳ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಧುನಿ (ಗಂಗೆ)ಯ ಲೋಲತರಂಗಗಳಿಂದ ಭೂತಲವು ನಿತ್ಯವೂ ತೊಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 35

एवंविधे महाक्षेत्रे सर्वदुःखौघहारिणि । प्रत्यक्षं मम यद्वृत्तं तद्ब्रवीमि महामते

ಇಂತಹ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಸರ್ವದುಃಖಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಹರಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಮಹಾಮತೇ! ನನಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನಡೆದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಈಗ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 36

यत्र कालभयं नास्ति यत्र नास्त्येनसो भयम् । तत्क्षेत्रमहिमानं कः सम्यग्वर्णयितुं क्षमः

ಎಲ್ಲಿ ಕಾಲಭಯವಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲಿ ಪಾಪಭಯವೂ ಇಲ್ಲ—ಆ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಯಾರು ವರ್ಣಿಸಬಲ್ಲರು?

Verse 37

तीर्थानि यानि लोकेस्मिञ्जंतूनामघहान्यहो । तानि सर्वाणि शुद्ध्यर्थं काशीमायांति नित्यशः

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳ ಪಾಪವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳೂ—ತಮ್ಮ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಕಾಶಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ.

Verse 38

अपि काश्यां वसेद्यस्तु सर्वाशी सर्वविक्रयी । स यां गतिं लभेन्मर्त्यो यज्ञैर्दानैर्न सान्यतः

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ಏನನ್ನಾದರೂ ತಿನ್ನುವವನಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾರುವವನಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರೂ—ಅವನು ಪಡೆಯುವ ಗತಿ ಬೇರೆಡೆ ಯಜ್ಞ-ದಾನಗಳಿಂದಲೂ ದೊರೆಯದು.

Verse 39

रागबीजसमुद्भूतः संसारविटपो महान् । दीर्घस्वाप कुठारेण च्छिन्नः काश्यां न वर्धते

ರಾಗಬೀಜದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಈ ಮಹಾಸಂಸಾರ ವೃಕ್ಷವು, ದೀರ್ಘ (ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ) ನಿದ್ರೆಯೆಂಬ ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಕಡಿದ ಬಳಿಕ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯದು.

Verse 40

सर्वेषामूषराणां तु काशी परम ऊषरः । वप्तुर्बीजमिदं तस्मिन्नुप्तं नैव प्ररोहति

ಎಲ್ಲಾ ಉಷರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯೇ ಪರಮ ಉಷರ; ಅಲ್ಲಿ ಕರ್ಮರೂಪ ‘ಬಿತ್ತುವವ’ ಬಿತ್ತಿದ ಬೀಜವೂ ಎಂದಿಗೂ ಮೊಳೆಯದು.

Verse 41

स्मरिष्यंतीह ये काशीमवश्यं तेपि साधवः । तेप्यघौघ विनिर्मुक्ता यास्यंति गतिमुत्तमाम्

ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕಾಶಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವವರು ಅವರೂ ಸಾಧುಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪಾಪಪ್ರವಾಹದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತರಾಗಿ ಅವರು ಪರಮೋತ್ತಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 42

विभूतिः सर्वलोकानां सत्यादीनां सुभंगुरा । अभंगुरा विमुक्तस्य सा तु लभ्या शिवाज्ञया

ಸತ್ಯಲೋಕಾದಿ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ವಿಭೂತಿ ನಶ್ವರ. ಆದರೆ ವಿಮುಕ್ತನಿಗೆ ಆ ವಿಭೂತಿ ಅವಿನಾಶಿ; ಅದು ಶಿವಾಜ್ಞೆ (ಅನುಗ್ರಹ)ದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ.

Verse 43

कृमिकीटपतंगानामविमुक्ते तनुत्यजाम् । विभूतिर्दृश्यते या सा क्वास्ति ब्रह्मांडमंडले

ಅವಿಮುಕ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವ ಕೃಮಿ, ಕೀಟ, ಪತಂಗಗಳಿಗೂ ಕಾಣುವ ಮಹಿಮೆ—ಅಂತಹ ಮಹಿಮೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆಲ್ಲಿ ಇದೆ?

Verse 44

वाराणसी यदा प्राप्ता कदाचित्कालपर्ययात् । स उपायो विधातव्यो येन नो निष्क्रमो बहिः

ಕಾಲಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ವಾರಾಣಸಿಯನ್ನು ಪಡೆದಾಗ, ಅದರ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗದಂತೆ ತಕ್ಕ ಉಪಾಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

Verse 45

पूर्वतो मणिकर्णीशो ब्रह्मेशो दक्षिणे स्थितः । पश्चिमे चैव गोकर्णो भारभूतस्तथोत्तरे

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಣಿಕರ್ಣೀಶ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮೇಶ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಗೋಕರ್ಣ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಭಾರಭೂತನು ಇದ್ದಾನೆ.

Verse 46

इत्येतदुत्तमं क्षेत्रमविमुक्ते महाफलम् । मणिकर्णी ह्रदे स्नात्वा दृष्ट्वा विश्वेश्वरंविभुम्

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವಿಮುಕ್ತವೆಂಬ ಈ ಉತ್ತಮನಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಮಹಾಫಲಪ್ರದ. ಮಣಿಕರ್ಣೀ ಹ್ರದದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಪ್ರಭುವಿನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ (ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ)।

Verse 47

क्षेत्रं प्रदक्षिणीकृत्य राजसूयफलं लभेत् । तत्र श्राद्धप्रदातुश्च मुच्यंते प्रपितामहाः

ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧ ನೀಡುವವನ ಪ್ರಪಿತಾಮಹರೂ ಸಹ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 48

अविमुक्त समं क्षेत्रमपि ब्रह्मांडगोलके । न विद्यते क्वचित्सत्यं सत्यं साधकसिद्धिदम्

ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗೋಳದಲ್ಲಿ ಅವಿಮುಕ್ತಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ—ಇದು ಸತ್ಯ, ಸತ್ಯ; ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸಾಧಕರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 49

रक्षंति सततं क्षेत्रं यत्र पाशासिपाणयः । महापारिषदा उग्राः क्रूरेभ्योऽक्रूरबुद्धयः

ಪಾಶ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ಉಗ್ರ ಮಹಾಪಾರಿಷದರು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ—ಕ್ರೂರರಿಗೆ ಭಯಂಕರರು, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಕ್ರೂರ ಹಾಗೂ ಹಿತಬುದ್ಧಿಯವರು।

Verse 50

प्राग्द्वारमट्टहासश्च गणकोटिपरीवृतः । रक्षेदहर्निशं क्षेत्रं दुर्वृत्तेभ्यो विभीषणः

ಪೂರ್ವದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಟಹಾಸನು, ಕೋಟಿ ಗಣಗಳಿಂದ ಪರಿವೃತನಾಗಿ, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ—ದುರ್ವೃತ್ತರಿಗೆ ಭಯಂಕರನು।

Verse 51

तथैव भूतधात्रीशः क्षेत्रदक्षिणरक्षकः । गोकर्णः पश्चिमद्वारं पाति कोटिगणावृतः

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭೂತಧಾತ್ರೀಶನು ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರ (ಕಾಶೀ)ದ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಕೋಟಿಗಣಗಳಿಂದ ಪರಿವೃತನಾದ ಗೋಕರ್ಣನು ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 52

उदग्द्वारं तथा रक्षेद्घंटाकर्णो महागणः । ऐशंकोणं छागवक्त्रो भीषणो वह्निदिग्दलम्

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಉತ್ತರ ದ್ವಾರವನ್ನು ಮಹಾಗಣನಾದ ಘಂಟಾಕರ್ಣನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಈಶಾನ ಕೋಣವನ್ನು ಭೀಷಣನಾದ ಛಾಗವಕ್ತ್ರನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 54

कालाक्षोरण भद्रस्तु कौलेयः कालकंपनः । एते पूर्वेण रक्षंति गंगापारे स्थिता गणाः

ಕಾಲಾಕ್ಷ, ಓರಣಭದ್ರ, ಕೌಲೇಯ, ಕಾಲಕಂಪನ—ಈ ಗಣರು ಗಂಗೆಯ ಆಚೆ ದಡದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 55

वीरभद्रो नभश्चैव कर्दमालिप्तविग्रहः । स्थूलकर्णो महाबाहुरसिपारे व्यवस्थिताः

ವೀರಭದ್ರ, ನಭ, ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ಧಮಾಲಿಪ್ತವಿಗ್ರಹ, ಸ್ಥೂಲಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಾಹು—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅಸಿ ನದಿಯ ಆಚೆ ದಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 56

विशालाक्षो महाभीमः कुंडोदरमहोदरौ । रक्षंति पश्चिमद्वारं देहलीदेशसंस्थिताः

ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ, ಮಹಾಭೀಮ, ಕುಂಡೋದರ ಮತ್ತು ಮಹೋದರ—ದೇಹಲೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 57

नंदिसेनश्च पंचालः खरपादकरंटकः । आनंदोगोपको बभ्रू रक्षंति वरणातटे

ನಂದಿಸೇನ, ಪಂಚಾಲ, ಖರಪಾದಕರಣ್ಟಕ, ಆನಂದೋಗೋಪಕ, ಬಭ್ರೂ—ಇವರು ವರಣಾ ನದಿತೀರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 58

तस्मिन्क्षेत्रे महापुण्ये लिंगमोंकारसंज्ञकम् । तत्र सिद्धिं परां प्राप्ता देहेनानेन साधकाः

ಆ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಓಂಕಾರ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ಲಿಂಗವು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸಾಧಕರು ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿಯೇ ಪರಮಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

Verse 59

कपिलश्चैव सावर्णिः श्रीकंठः पिगलोंशुमान् । एते पाशुपताः सिद्धास्तल्लिंगाराधनेन हि

ಕಪಿಲ, ಸಾವರ್ಣಿ, ಶ್ರೀಕಂಠ, ಪಿಗಲೋಂಶುಮಾನ—ಇವರು ಪಾಶುಪತ ಭಕ್ತರು; ಆ ಲಿಂಗಾರಾಧನೆಯಿಂದಲೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಿದ್ಧರಾದರು.

Verse 60

एकदा तस्य लिंगस्य कृत्वा पंचापिपूजनम् । नृत्यतः सहुडुत्कारं तस्मिंल्लिंगे लयं ययुः

ಒಮ್ಮೆ ಆ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಪಂಚವಿಧ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ‘ಹುಡು!’ ಎಂದು ಉದ್ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ ನೃತ್ಯಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಆ ಲಿಂಗದಲ್ಲೇ ಲಯಗೊಂಡರು.

Verse 61

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तत्र यद्वृत्तमद्भुतम् । निशामय महाबुद्धे दमन द्विजसत्तम

ಇನ್ನೊಂದನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅದ್ಭುತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು. ಹೇ ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತ ದಮನ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 62

एका भेकी मुने तत्र चरंती लिंग सन्निधौ । प्रदक्षिणं सदा कुर्यान्निर्माल्याक्षतभक्षिणी

ಓ ಮುನೇ, ಅಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಸದಾ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು; ಆದರೆ ಅದು ನಿರ್ಮಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷತ (ಅಕ್ಕಿ) ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 63

सा तत्र मृत्युं न प्राप शिवनिर्माल्यभक्षणात् । क्षेत्रादन्यत्र मरणं जातं तस्यास्तदेनसः

ಶಿವನ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ (ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ) ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೊರಗೆ ಅದೇ ಪಾಪಫಲದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಮರಣ ಸಂಭವಿಸಿತು.

Verse 64

वरं विषमपिप्राश्यं शिवस्वं नैव भक्षयेत् । विषमेकाकिनं हंति थिवस्वं पुत्रपौवकम्

ವಿಷವನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದು ಮೇಲು; ಆದರೆ ಶಿವಸ್ವವನ್ನು (ಶಿವನ ಸ್ವತ್ತು) ಭಕ್ಷಿಸಬಾರದು. ವಿಷವು ಕುಡಿದವನನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ; ಶಿವಸ್ವಾಪಹಾರವು ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರೊಡನೆ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 65

शिवस्य परिपुष्टांगाः स्पर्शनीया न साधुभिः । तेन कर्मविपाकेन ततस्ते रौरवौकसः

ಶಿವಸ್ವದಿಂದ ಪೋಷಿತ ಅಂಗಗಳಾದವರು ಸಜ್ಜನರಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲ್ಪಡತಕ್ಕವರಲ್ಲ. ಆ ಕರ್ಮವಿಪಾಕದಿಂದ ಅವರು ನಂತರ ರೌರವ ನರಕದ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 66

कश्चित्काकः समालोक्य मंडूकीं तामितस्ततः । पोप्लूयमानामादाय चंच्वा क्षेत्राद्बहिर्गतः

ಒಂದು ಕಾಗೆ ಆ ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪೆ ಇತ್ತಿತ್ತ ತಡಬಡಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ತನ್ನ ಚಂಚುವಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಕ್ಷೇತ್ರಸೀಮೆ ದಾಟಿ ಹೊರಗೆ ಹಾರಿತು.

Verse 67

वर्षाभ्वी तेन सा क्षिप्ता काकेन क्षेत्रबाह्यतः । अथ सा कालतो भेकी तत्रैव क्षेत्रसत्तमे

ವರ್ಷಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಗವು ಅವಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೊರಗೆ ಎಸೆದಿತು. ಬಳಿಕ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆ ಭೇಕಿ ಅದೇ ಪರಮಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೇ, ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡಳು.

Verse 68

प्रदक्षिणीकरणतो लिंगस्यस्पर्शनादपि । पुण्यापुण्यवतीजाता कन्यापुष्पबटोर्गृहे

ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದುದರಿಂದ—ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದುದರಿಂದಲೂ—ಅವಳು ಪುಣ್ಯಾಪುಣ್ಯ ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ ಕನ್ಯೆಯಾಗಿ ‘ಕನ್ಯಾಪುಷ್ಪಬಟು’ ಎಂಬ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು.

Verse 69

शुभावयवसंस्थाना शुभलक्षणलक्षिता । परं गृध्रमुखी जाता निर्माल्याक्षतभक्षणात्

ಅವಳ ದೇಹ ಸುಗಠಿತವಾಗಿದ್ದು ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಆದರೂ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷತವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವಳು ಗೃಧ್ರಮುಖಿಯಾಗಿ ಜನ್ಮವಾಯಿತು.

Verse 70

सम्यग्गीतरहस्यज्ञा नितरां मधुरस्वरा । सप्तस्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्च्छनास्त्वैकविंशतिः

ಅವಳು ಗೀತದ ರಹಸ್ಯತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ತಿಳಿದವಳು, ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರಸ್ವರಳಾಗಿದ್ದಳು; ಸಪ್ತಸ್ವರಗಳು, ತ್ರಿಗ್ರಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಏಕವಿಂಶತಿ ಮೂರ್ಚ್ಛನೆಗಳು ಅವಳಿಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದವು.

Verse 71

ताना एकोनपंचाश ताला एकोत्तरंशतम् । रागाः षडेव तेषां तु पंचपंचापि चांगनाः

ತಾನಗಳು ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತು, ತಾಳಗಳು ನೂರೊಂದು. ರಾಗಗಳು ಆರು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಐದು ಐದು ‘ಅಂಗನೆಗಳು’ (ಉಪರಾಗ/ಸಹಚರ ರಾಗಗಳು) ಕೂಡ ಇದ್ದವು.

Verse 72

षड्विंशद्रागरागिण्य इति रागि मुदावहाः । देशकाल विभेदेन पंचषष्टिस्तथा पराः

ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಪ್ರಧಾನ ರಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಗಿಣಿಗಳು ರಸಿಕರಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ; ದೇಶ-ಕಾಲ ಭೇದದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಅರವತ್ತೈದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭೇದಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 73

यावंत एव तालाः स्यु रागास्तावंत एव हि । इति गीतोपनिषदा प्रत्यहं सा शुभव्रता

ಎಷ್ಟು ತಾಳಗಳಿವೆಯೋ ಅಷ್ಟೇ ರಾಗಗಳೂ ಇವೆ—ಎಂದು ‘ಗೀತೋಪನಿಷತ್’ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದು ಆ ಶುಭವ್ರತೆಯು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 74

माधवी मधुरालापा सदोंकारं समर्चयेत् । प्राप्याप्यनर्घ्यतारुण्यं सा तु पुष्पबटोः सुता

ಮಧುರ ವಾಕ್ಯದ ಮಾಧವೀ ಸದಾ ಓಂಕಾರವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು; ಅಮೂಲ್ಯ ಯೌವನವನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಅವಳು—ಪುಷ್ಪಬಟನ ಪುತ್ರಿ—ಅದೇ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 75

प्राग्जन्मवासनायोगादोंकारं बह्वमंस्त वै । स्वभाव चंचलं चेतस्तस्यास्तल्लिंग सेवनात्

ಪೂರ್ವಜನ್ಮದ ವಾಸನೆಗಳ ಯೋಗದಿಂದ ಅವಳು ಓಂಕಾರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಮನನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು; ಸ್ವಭಾವತಃ ಚಂಚಲವಾದ ಮನಸ್ಸೂ ಅವಳಲ್ಲಿ ಆ ಲಿಂಗಸೇವೆಯಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು.

Verse 76

दमनस्थैर्यमगमद्योगेनेव महात्मनः । न दिवा बाधयांचक्रे क्षुत्तृण्निद्रा क्षपा सुताम्

ಅವಳು ಮಹಾತ್ಮನ ಯೋಗದಿಂದ ಪಡೆದಂತೆಯೇ ದಮನದ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದಳು; ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿವು, ದಾಹ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆ ಆ ಕ್ಷಪಾಸುತೆಯನ್ನು ಕಾಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 77

अतंद्रितमना आसीत्सा तल्लिंग निरीक्षणे । अक्ष्णोर्निमेषा यावंतस्तस्या आसन्दिवानिशम्

ಆ ಸಾಧ್ವಿ ಆ ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅತಂದ್ರಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮಿಟುಕಾಟ ಎಷ್ಟೇ ಆಗಲಿ, ಅದು ದಿನರಾತ್ರಿ ಅತಿ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ നിന്ന് ತಿರುಗಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 78

तावत्कालस्तया साध्व्या महान्विघ्नोऽनुमीयते । निमेषांतरितः कालो यो यो व्यथोंगतो मम । लिंगानवेक्षणात्तत्र प्रायश्चित्तं कथं भवेत

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಸಾಧ್ವಿ ಅಷ್ಟೇ ಕಾಲವನ್ನೂ ಮಹಾವಿಘ್ನವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದಳು— ‘ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮಿಟುಕಾಟದ ಅಂತರದಲ್ಲಾದರೂ ಲಿಂಗದರ್ಶನವಿಲ್ಲದೆ ಕಳೆದ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣ ವ್ಯಥೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು; ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?’

Verse 79

इति संचितयंत्येव सेवां तत्याज नोंकृतेः । जलाभिलाषिणी सा तु लिंगनामामृतं पिबेत्

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಅವಳು ‘ಓಂಕೃತಿ’ಗಾಗಿ ಸಹ ಸೇವೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ. ನೀರಿನ ಆಸೆ ಬಂದಾಗ ಅವಳು ಲಿಂಗನಾಮಾಮೃತವನ್ನೇ ಪಾನಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 80

नान्य द्दिदृक्षिणी तस्या अक्षिणी श्रुतिगे अपि । विहाय लिंगमोंकारं हृद्विहायः स्थितं सताम्

ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ನೋಡಲು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ; ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ಇತರ ಶಬ್ದಗಳು ಬಂದರೂ. ಸತ್ಜನರ ಹೃದಯಾಶ್ರಯವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಓಂಕಾರ-ಲಿಂಗವಾದ ಶಿವನನ್ನು ಅವಳು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸಬಲ್ಲಳು?

Verse 81

तस्याः शब्दग्रहौ नान्य शब्दग्रहणतत्परौ । अतीव निपुणौ जातौ तत्सन्माल्यकरौकरौ

ಅವಳ ‘ಶಬ್ದಗ್ರಾಹಕ’ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬೇರೆ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಿಲ್ಲ; ಅವು ಪವಿತ್ರ ನಾದಗ್ರಹಣದಲ್ಲೇ ತತ್ಪರವಾಗಿದ್ದವು. ಅವಳ ಕೈಗಳೂ ಅತ್ಯಂತ ನಿಪುಣವಾದವು—ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಸುಂದರ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕೈಗಳು.

Verse 82

नान्यत्र चरणौ तस्याश्चरतः सुखवांछया । त्यक्त्वोंकाराजिरक्षोणीं क्षुण्णां निर्वाणपद्मया

ಸುಖಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ಅವಳು ತನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಇಡಲಿಲ್ಲ; ಓಂಕಾರರೇಖೆಯಿಂದ ಅಂಕಿತವಾದ ಆ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವಳು ಅದನ್ನು ಪಾದತಳದಲ್ಲಿ ತುಳಿದಳು—ನಿರ್ವಾಣಪದ್ಮದಂತೆ.

Verse 83

ओंकारं प्रणवं सारं परब्रह्मप्रकाशकम् । शब्दब्रह्मत्रयीरूपं नादबिंदुकलालयम्

ಓಂಕಾರ—ಪ್ರಣವ—ಸಾರಸ್ವರೂಪ, ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು; ಅದು ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮರೂಪ ವೇದತ್ರಯೀ, ನಾದ-ಬಿಂದು-ಕಲೆಯ ಆಲಯ.

Verse 84

सदक्षरं चादिरूपं विश्वरूपं परावरम् । वरं वरेण्यं वरदं शाश्वतं शांतमीश्वरम्

ಅದು ಸತ್ಯ ಅಕ್ಷರ, ಆದಿರೂಪ, ವಿಶ್ವರೂಪ, ಪರ-ಅಪರಗಳಿಗೂ ಅತೀತ; ಶ್ರೇಷ್ಠ, ವರೇಣ್ಯ, ವರದ—ಶಾಶ್ವತ, ಶಾಂತ, ಈಶ್ವರ.

Verse 85

सर्वलोकैकजनकं सर्वलोकैकरक्षकम् । सर्वलोकैकसंहर्तृ सर्वलोकैकवंदितम्

ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಏಕೈಕ ಜನಕ, ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಏಕೈಕ ರಕ್ಷಕ; ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಏಕೈಕ ಸಂಹಾರಕ, ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳಿಂದ ವಂದಿತ.

Verse 86

आद्यंतरहितं नित्यं र्शिवं शंकरमव्ययम् । एकगुणत्रयातीतं भक्तस्वांतकृतास्पदम्

ಅವನು ಆದ್ಯಂತರಹಿತ, ನಿತ್ಯ—ಶಿವ, ಶಂಕರ, ಅವ್ಯಯ; ಗುಣತ್ರಯಾತೀತ ಏಕ, ಆದರೂ ಭಕ್ತರ ಶುದ್ಧ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಸನವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 87

निरुपाधिं निराकारं निर्विकारं निरंजनम् । निर्मलं निरहंकारं निष्प्रपंचं निजोदयम्

ಅವನು ಉಪಾಧಿರಹಿತ, ನಿರಾಕಾರ, ನಿರ್ವಿಕಾರ, ನಿರಂಜನ; ನಿರ್ಮಲ, ನಿರಹಂಕಾರ, ಪ್ರಪಂಚಾತೀತ ಮತ್ತು ಸ್ವಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ಸ್ವಯಂ ಉದಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 88

स्वात्माराममनंतं च सर्वगं सर्वदर्शिनम् । सर्वदं सर्वभोक्तारं सर्वं सर्वसुखास्पदम्

ಅವನು ಸ್ವಾತ್ಮಾನಂದದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವ ಅನಂತ; ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಸರ್ವದರ್ಶಿ; ಸರ್ವದಾತ, ಸರ್ವಭೋಕ್ತ; ಸ್ವಯಂ ಸರ್ವವೂ ಆಗಿ, ಸರ್ವಸುಖಗಳ ಪರಮಾಶ್ರಯನು.

Verse 89

वागिंद्रियं तदीयं च प्रोच्चरत्तदहर्निशम् । नामांतरं न गृह्णाति क्वचिदन्यस्यकस्यचित्

ಅವಳ ವಾಗಿಂದ್ರಿಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವನದೇ ಆಗಿ, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಆ (ನಾಮ)ವನ್ನೇ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಬೇರೆ ಯಾರದ್ದಾದರೂ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಗ್ರಹಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 90

एतन्नामाक्षररसं रसयंती दिवानिशम् । रसना नैव जानाति तस्या अन्यद्रसांतरम्

ಈ ನಾಮಾಕ್ಷರದ ಅಮೃತರಸವನ್ನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವಳ ನಾಲಿಗೆಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ರಸದ ಭೇದವೇ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 91

संमार्जनं रंगमालाः प्रासादं परितः सदा । विदध्यान्माधवी तत्र तथार्चा पात्रशोधनम्

ಮಾಧವೀ ಸದಾ ಪ್ರಾಸಾದದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮಾಡಿಸಿ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು; ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅರ್ಚನೆ ಹಾಗೂ ಪೂಜಾಪಾತ್ರಗಳ ಶೋಧನವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 92

तत्र पाशुपता ये वै प्रणवेशार्चने रताः । तांश्च शुश्रूषयेन्नित्यं पितृबुद्ध्याति भक्तितः

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಣವೇಶ (ಓಂಕಾರಸ್ವರೂಪ ಪ್ರಭು)ನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಪಾಶುಪತ ಭಕ್ತರನ್ನು ತಂದೆಯಂತೆ ಭಾವಿಸಿ, ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿತ್ಯ ಸೇವಿಸಬೇಕು।

Verse 93

वैशाखस्य चतुर्दश्यामेकदा सा तु माधवी । रात्रौ जागरणं कृत्वा दिवोपवसान्विता

ಒಮ್ಮೆ ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಆ ಮಾಧವೀ ಹಗಲು ಉಪವಾಸವಿಟ್ಟು, ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿದಳು।

Verse 94

यात्रामिलितभक्तेषु प्रातर्यातेषु सर्वतः । संमार्जनादिकं कृत्वा लिंगमभ्यर्च्य हर्षतः

ಯಾತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಭಕ್ತರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹೊರಟ ಬಳಿಕ, ಅವಳು ಸ್ವೀಪಿಂಗ್ ಮುಂತಾದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿದಳು।

Verse 95

गायंती मधुरं गीतं नृत्यंती निजलीलया । ध्यायंती लिंगमोंकारं तत्र लिंगे लयं ययौ

ಮಧುರ ಗೀತಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಸಹಜ ಭಕ್ತಿಲೀಲೆಯಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ, ಲಿಂಗವನ್ನು ಓಂಕಾರಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಅದೇ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಲೀನಳಾದಳು।

Verse 96

अनेनैव शरीरेण पार्थिवेन महामतिः । अस्मदाचार्यमुख्यानां पश्यतां च तपस्विनाम्

ಈದೇ ಪಾರ್ಥಿವ ದೇಹದೊಡನೆ ಆ ಮಹಾಮತಿ, ನಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಚಾರ್ಯರು ಹಾಗೂ ತಪಸ್ವಿಗಳು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ [ದಿವ್ಯಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು] ಪಡೆದಳು।

Verse 97

प्रादुर्बभूव यल्लिंगाज्ज्योतिर्जटिलितांबरम् । तत्र ज्योतिषि सा बाला ज्योतिर्मय्यपि साप्यभूत्

ಆ ಲಿಂಗದಿಂದ ಆಕಾಶವೇ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ನೆಯ್ದಂತಿರುವ ದಿವ್ಯಜ್ಯೋತಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿತು. ಆ ಜ್ಯೋತಿಯೊಳಗೆ ಆ ಬಾಲಿಕೆಯೂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.

Verse 98

राधशुक्लचतुर्दश्यामद्यापि क्षेत्रवासिनः । तत्र यात्रां प्रकुर्वंति महोत्सवपुरःसराः

ರಾಧಾ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಇಂದಿಗೂ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಸಿಗಳು (ಕಾಶೀವಾಸಿಗಳು) ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಮುನ್ನಿಟ್ಟು ಅಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 99

तत्र जागरणं कृत्वा चतुर्दश्यामुपोषिताः । प्राप्नुवंति परं ज्ञानं यत्रकुत्रापि वै मृताः

ಅಲ್ಲಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ಉಪವಾಸವಿರುವವರು ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಅವರು ಎಲ್ಲೇ ಮೃತರಾದರೂ ಸಹ.

Verse 100

ब्रह्मांडोदर मध्ये तु यानि तीर्थानि सर्वतः । तानि वैशाखभूतायामायांत्योंकृति दर्शने

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೋದರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳು, ಓಂಕಾರ-ಸ್ವರೂಪದ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ವೈಶಾಖದಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಬರುವಂತಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 110

सर्वाण्यायतनान्याशु साब्धीनि स गिरीण्यपि । स नदीनि स तीर्थानि स द्वीपानि ययुस्ततः

ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ നിന്ന് ಎಲ್ಲಾ ಆಯತನಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು, ಪರ್ವತಗಳೂ ಸಹ—ನದಿಗಳು, ತೀರ್ಥಗಳು, ದ್ವೀಪಗಳೊಂದಿಗೆ—ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಟುಹೋದವು; ಆ ದಿವ್ಯ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆಯೇ.

Verse 120

ये निंदंति महादेवं क्षेत्रं निंदंति येऽधियः । पुराणं ये च निंदंति ते संभाष्या न कुत्रचित्

ಮಹಾದೇವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವರು, ಮರುಳಾದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕಾಶೀ-ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವರು, ಹಾಗೂ ಪುರಾಣವನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವರು—ಅವರೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಭಾಷಿಸಬಾರದು।

Verse 121

ओंकारसदृशं लिंगं न क्वचिज्जगतीतले । इति गौर्यै समाख्यातं देवदेवेन निश्चितम्

ಭೂಮಿತಲದಲ್ಲಿ ಓಂಕಾರಸದೃಶ ಲಿಂಗವು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಎಂದು ದೇವದೇವನು ಗೌರಿಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು।

Verse 122

इममध्यायमाकर्ण्य नरस्तद्गतमानसः । विमुक्तः सर्वपापेभ्यः शिवलोकमवाप्नुयात्

ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಮನಸ್ಸು ಅದರಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ಕೇಳುವವನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು।

Verse 853

रक्षः काष्ठां शंकुकर्णो दृमिचंडो मरुद्दिशम् । इत्थं क्षेत्रं सदा पांति गणा एतेऽति भास्वराः

ರಾಕ್ಷಸ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಶಂಕುಕರ್ಣನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮರುದ್ದಿಕ್ಕನ್ನು (ವಾಯುದೇವನ ದಿಕ್ಕನ್ನು) ದೃಮಿಚಂಡನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ಈ ಅತಿಭಾಸ್ವರ ಗಣರು ಸದಾ ಕಾಶೀ-ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ।