Adhyaya 16

Verse 1

स्कन्द उवाच । ज्येष्ठेश्वरस्य परितो लिंगान्यन्यानि यानि तु । तानि ते कथयिष्यामि शृणु वातापितापन

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಾತಾಪಿತಾಪನ, ಕೇಳು; ಜ್ಯೇಷ್ಠೇಶ್ವರನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇರುವ ಇತರ ಪವಿತ್ರ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 2

ज्येष्ठेशाद्दक्षिणे भागे लिंगमप्सरसां शुभम् । तत्रैवाप्सरसः कूपः सौभाग्योदकसंज्ञकः

ಜ್ಯೇಷ್ಠೇಶ್ವರನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಶುಭ ಲಿಂಗ ‘ಅಪ್ಸರಸೇಶ್ವರ’ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ‘ಸೌಭಾಗ್ಯೋದಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅಪ್ಸರ ಕುವೆಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 3

तत्कूपजलसुस्नातो विलोक्याप्सरसेश्वरम् । न दौर्भाग्यमवाप्नोति नारी वा पुरुषोथवा

ಆ ಕುವೆಯ ಜಲದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಅಪ್ಸರಸೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವನು—ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಲಿ ಪುರುಷನಾಗಲಿ—ದುರ್ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 4

तत्रैव कुक्कुटेशाख्यं लिंगं वापीसमीपगम् । तस्य पूजनतः पुंसां कुटुंबं परिवर्धते

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೆರೆಯ ಸಮೀಪ ‘ಕುಕ್ಕುಟೇಶ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗವಿದೆ. ಅದರ ಪೂಜೆಯಿಂದ ಜನರ ಕುಟುಂಬವೂ ವಂಶವೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 5

पितामहेश्वरं लिंगं ज्येष्ठवापीतटे शुभम् । तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा पितॄणां मुदमर्पयेत्

ಜ್ಯೇಷ್ಠವಾಪಿಯ ಶುಭ ತಟದಲ್ಲಿ ‘ಪಿತಾಮಹೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದವನು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಆನಂದ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 6

पितामहेशान्नैरृत्यां पूजनीयं प्रयत्नतः । गदाधरेश्वरं लिंगं पितॄणां परितृप्तिदम्

ಪಿತಾಮಹೇಶ್ವರನ ನೈಋತ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಗದಾಧರೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅದು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 7

दिशि पुण्यजनाख्यायां लिंगाज्ज्येष्ठेश्वरान्मुने । वासुकीश्वरसंज्ञं च लिंगमर्च्यं समंततः

ಓ ಮುನೇ, ಪುಣ್ಯಜನವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠೇಶ್ವರ ಲಿಂಗದಿಂದ ಮುಂದೆ ವಾಸುಕೀಶ್ವರ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಲಿಂಗವೂ ಇದೆ; ಅದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪೂಜ್ಯವಾಗಿದೆ.

Verse 8

तत्र वासुकिकुंडे च स्नानदानादिकाः क्रियाः । सर्पभीतिहराः पुंसां वासुकीशप्रभावतः

ಅಲ್ಲಿ ವಾಸುಕಿಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ದಾನ ಮೊದಲಾದ ಕರ್ಮಗಳು ವಾಸುಕೀಶ್ವರನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಜನರ ಸರ್ಪಭೀತಿಯನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತವೆ.

Verse 9

यः स्नातो नागपंचम्यां कुंडे वासुकिसंज्ञिते । न तस्य विषसंसर्गो भवेत्सर्पसमुद्भवः

ಯಾರು ನಾಗಪಂಚಮಿಯಂದು ವಾಸುಕಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಸರ್ಪಜನ್ಯ ವಿಷಸಂಪರ್ಕವಾಗದು.

Verse 10

कर्तव्या नागपञ्चम्यां यात्रा वर्षासु तत्र वै । नागाः प्रसन्ना जायंते कुले तस्यापि सर्वदा

ಮಳೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ನಾಗಪಂಚಮಿಯಂದು ಅಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದವನ ಕುಲದಲ್ಲಿಯೂ ನಾಗರು ಸದಾ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 11

तत्कुण्डात्पश्चिमे भागे लिंगं वै तक्षकेश्वरम् । पूजनीयं प्रयत्नेन भक्तानां सर्वसिद्धिदम्

ಆ ಪವಿತ್ರ ಕುಂಡದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಕೇಶ್ವರನೆಂಬ ಲಿಂಗವು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿ ನೀಡುವದರಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 12

मुनेस्तस्योत्तरे भागे कुण्डं तक्षकसंज्ञितम् । कृतोदकक्रियस्तत्र न सर्पैरभिभूयते

ಆ ಮುನಿಸ್ಥಾನದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಕವೆಂಬ ಕುಂಡವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಉದಕಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿದವನು ಸರ್ಪಗಳಿಂದ ಜಯಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 13

तत्कुण्डादुत्तरे भागे क्षेत्रं क्षेमकरः सदा । भक्तानां साध्वसध्वंसी कपाली नाम भैरवः

ಆ ಕುಂಡದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕ್ಷೇಮಕರವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ‘ಕಪಾಲಿ’ ಎಂಬ ಭೈರವನು ಭಕ್ತರ ಭಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 14

भैरवस्य महाक्षेत्रं तद्वै साधकसिद्धिदम् । तत्र संसाधिता विद्याः षण्मासातत्सिद्धिमाप्नुयुः

ಅದು ಭೈರವನ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರ; ಸಾಧಕರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿ ನೀಡುವದು ನಿಶ್ಚಯ. ಅಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿದ್ಯೆಗಳು ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

Verse 15

तत्र चण्डी महामुण्डा भक्तविघ्नोपशांतिदा । बलिपूजोपहाराद्यैः पूज्या स्वाभीष्टसिद्धये

ಅಲ್ಲಿ ಚಂಡೀ ಮಹಾಮುಂಡಾ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಭಕ್ತರ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವವಳು. ಸ್ವಾಭೀಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಬಲಿ, ಪೂಜೆ, ಉಪಹಾರಾದಿಗಳಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 16

तस्या यात्रां तु यः कुर्यान्महाष्टम्यां नरोत्तमः । यशस्वी पुत्रपौत्राढ्यो लक्ष्मीवांश्चापि जायते

ಮಹಾಷ್ಟಮಿಯಂದು ಅವಳ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರಸಂಪನ್ನನಾಗಿ, ಲಕ್ಷ್ಮೀಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

महामुण्डा प्रतीच्यां तु चतुःसागरवापिका । तस्यां स्नातो भवेत्स्नातः सागरेषु चतुर्ष्वपि

ಮಹಾಮುಂಡೆಯ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ‘ಚತುಃಸಾಗರ’ ಎಂಬ ವಾಪಿಕೆ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ನಾಲ್ಕೂ ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನಾಗಿಯೇ ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 18

महाप्रसिद्धं तत्स्थानं चतुःसागरसंज्ञितम् । चत्वारि तत्र लिंगानि सागरैः स्थापितानि च

ಆ ಸ್ಥಳವು ‘ಚತುಃಸಾಗರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಮಹಾಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಲಿಂಗಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಗರಗಳೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 19

तस्या वाप्याश्चतुर्दिक्षु पूजितानि दहंत्यघम् । तदुत्तरे महालिंगं वृषभेश्वरसंज्ञितम्

ಆ ವಾಪಿಕೆಯ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಲಿಂಗಗಳು ಪಾಪವನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅದರ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ‘ವೃಷಭೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಮಹಾಲಿಂಗವಿದೆ.

Verse 20

हरस्य वृषभेणैव स्थापितं तत्स्वभक्तितः । तस्य दर्शनतः पुंसां षण्मासान्मुक्तिरुद्भवेत्

ಹರನ ವೃಷಭ ನಂದಿಯೇ ತನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅದರ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಜನರಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಮುಕ್ತಿಯ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 21

वृषेश्वरादुदीच्यां तु गंधर्वेश्वरसंज्ञितम् । गंधर्वकुण्डं तत्प्राच्यां तत्र स्नात्वा नरोत्तमः

ವೃಷೇಶ್ವರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ‘ಗಂಧರ್ವೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ; ಅದರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವ-ಕುಂಡವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಉತ್ತಮನು ಪವಿತ್ರನಾಗಿ ಆ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಶಂಸಿತ ಫಲಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

गंधर्वेश्वरमभ्यर्च्य दत्त्वा दानानि शक्तितः । सन्तर्प्य पितॄदेवांश्च गंधर्वैः सह मोदते

ಗಂಧರ್ವೇಶ್ವರನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ದೇವರನ್ನೂ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದವನು ಗಂಧರ್ವರೊಂದಿಗೆ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 23

कर्कोटनामा नागोस्ति गन्धर्वेश्वरपूर्वतः । तत्र कर्कोटवापी च लिंगं कर्कोटकेश्वरम्

ಗಂಧರ್ವೇಶ್ವರದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕರ್ಕೋಟ ಎಂಬ ನಾಗನಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕರ್ಕೋಟ-ವಾಪಿ ಎಂಬ ಕೆರೆ ಮತ್ತು ‘ಕರ್ಕೋಟಕೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗವೂ ಇದೆ.

Verse 24

तस्यां वाप्यां नरः स्नात्वा कर्कोटेशं समर्च्य च । कर्कोटनागमाराध्य नागलोके महीयते

ಆ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಕರ್ಕೋಟೇಶನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಕರ್ಕೋಟ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದವನು ನಾಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 25

कर्कोट नागो यैर्दृष्टस्तद्वाप्यां विहितोदकैः । क्रमते न विषं तेषां देहे स्थावरजंगमम्

ಕರ್ಕೋಟ ನಾಗನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದವರೂ, ಆ ಕೆರೆಯ ವಿಧಿಸಂಸ್ಕೃತ ಜಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದವರೂ—ಅವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರವಾಗಲಿ ಜಂಗಮವಾಗಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷವೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 26

कर्कोटेशात्प्रतीच्यां तु धुंधुमारीश्वराभिधम् । तल्लिंगाभ्यर्चनात्पुंसां न भवेद्वैरिजं भयम्

ಕರ್ಕೋಟೇಶನ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಧುಂಧುಮಾರೀಶ್ವರ ಎಂಬ ಶಿವಲಿಂಗವು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಯಿಂದ ಪುರುಷರಿಗೆ ಶತ್ರುಜನ್ಯ ಭಯವು ಉಂಟಾಗದು.

Verse 27

पुरूरवेश्वरं लिंगं तदुदीच्यां व्यवस्थितम् । द्रष्टव्यं तत्प्रयत्नेन चतुर्वर्गफलप्रदम्

ಅದರ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪುರೂರವೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಶಿವಲಿಂಗವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ಚತುರ್ವರ್ಗಫಲವನ್ನು ನೀಡುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 28

दिग्गजेनार्चितं लिंगं सुप्रतीकेन तत्पुरः । सुप्रतीकेश्वरं नाम्ना यशोबलविवर्धनम्

ಅದರ ಮುಂದೆ ಸುಪ್ರತೀಕ ಎಂಬ ದಿಕ್ಕಿನ ಆನೆಯಿಂದ ಅರ್ಚಿತವಾದ ಶಿವಲಿಂಗವಿದೆ. ಅದು ಸುಪ್ರತೀಕೇಶ್ವರ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 29

सरश्च सुप्रतीकाख्यं तत्पुरो भासते महत् । तत्र स्नात्वा च तल्लिंगं दृष्ट्वा दिक्पतितां लभेत्

ಅದರ ಮುಂದೆ ಸುಪ್ರತೀಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಹಾಸರೋವರವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಆ ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ ದಿಕ್ಪತಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 30

तत्रास्त्येका महागौरी नाम्ना विजयभैरवी । रक्षार्थमुत्तराद्वारि स्थिता पूज्येष्टसिद्धये

ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಗೌರಿಯ ಏಕ ರೂಪವು ‘ವಿಜಯಭೈರವೀ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಿದೆ. ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಉತ್ತರದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿ, ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 31

वरणायास्तटे रम्ये गणौ हुंडनमुंडनौ । क्षेत्ररक्षां विधत्तस्तौ विघ्नस्तंभन कारकौ

ವರಣಾ ನದಿಯ रम್ಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಹುಂಡನ ಮತ್ತು ಮುಂಡನ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಗಣರು ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕ್ಷೇತ್ರರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ತಡೆದು ಸ್ಥಂಭಿಸುವವರು.

Verse 32

तौ द्रष्टव्यौ प्रयत्नेन क्षेत्रनिर्विघ्न हेतवे । हुंडनेशं मुंडनेशं तत्र दृष्ट्वा सुखी भवेत्

ಕ್ಷೇತ್ರವು ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿರಲೆಂದು ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಹುಂಡನೇಶ ಮತ್ತು ಮುಂಡನೇಶರನ್ನು ಕಂಡವನು ಸುಖಿ ಹಾಗೂ ನಿಶ್ಚಿಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 33

स्कंद उवाच । इल्वलारे कथामेकां शृणुष्वावहितो भव । वरणायास्तटे रम्ये यद्वृत्त पूर्वमुत्तमम्

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಇಲ್ವಲಾರ, ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು; ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರು. ವರಣಾ ತಟದ रम್ಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ತಮ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 34

एकदाद्रींद्रमालोक्य मेना संहृष्टमानसम् । उमां संस्मृत्य निःश्वस्य प्रोवाचेति पतिव्रता

ಒಮ್ಮೆ ಪರ್ವತರಾಜ (ಹಿಮಾಲಯ)ನನ್ನು ನೋಡಿ ಮೇನಾಳ ಮನಸ್ಸು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿತು. ಪತಿವ್ರತೆ ಮೇನಾ ಉಮೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟು ನಂತರ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

Verse 35

मेनोवाच । आर्यपुत्र न जानामि प्रवृत्तिमपि कांचन । विवाहसमयादूर्ध्वं तस्या गौर्या गिरीश्वर

ಮೇನಾ ಹೇಳಿದಳು—ಹೇ ಆರ್ಯಪುತ್ರ, ಹೇ ಗಿರೀಶ್ವರ! ಆ ಗೌರಿಯ ವಿವಾಹಕಾಲದ ನಂತರದ ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರವನ್ನೂ ನಾನು ಏನೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 36

स वृषेंद्रगतिर्देवो भस्मोरग विभूषणः । महापितृवनावासो दिग्वासाः क्वास्ति संप्रति

ವೃಷಭರಾಜನನ್ನು ವಾಹನವಾಗಿ ಹೊಂದಿ, ಭಸ್ಮ ಹಾಗೂ ನಾಗಭೂಷಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ, ಮಹಾಪಿತೃವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ದಿಗಂಬರನಾದ ಆ ದೇವನು ಈಗ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ?

Verse 37

अष्टौ या मातरो दृष्टा ब्राह्मी प्रभृतयः प्रिय । स्वस्वरूपास्ता मन्येऽहं बालिकाः कष्टहेतवः

ಪ್ರಿಯೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಮೊದಲಾದ ಎಂಟು ಮಾತೃಕೆಯರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು; ಅವರು ಆ ಬಾಲಿಕೆಯ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 38

तस्यैकस्य न कोप्यन्योस्त्यद्वितीयस्य शूलिनः । तदुदंतप्रवृत्त्यै च क्रियतामुद्यमो विभो

ಆ ಏಕೈಕ, ಅದ್ವಿತೀಯ ಶೂಲಿನನಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ವಿಭೋ, ಆ ವಿಷಯದ ನಿಜವಾದ ವರ್ತಮಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 39

तस्याः प्रियाया वाक्येन तदपत्यप्रियो गिरिः । उवाच वचनं सास्रमुमा वात्सल्यसन्नगीः

ಪ್ರಿಯೆಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಕರಗಿದ, ತನ್ನ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಗಿರಿರಾಜನು ಉಮೆಯ ಮೇಲಿನ ವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂದ ಕಂಠ ಗದ್ಗದಿತವಾಗಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಮಾತು ಹೇಳಿದರು.

Verse 40

गिरिराज उवाच । अहमेव गमिष्यामि तस्या मेने गवेषणे । नितरां बाधते प्रेम तददृष्ट्यग्निदूषितम्

ಗಿರಿರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮೇನೇ, ನಾನೇ ಸ್ವತಃ ಅವಳ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಅವಳ ದರ್ಶನವಿಲ್ಲದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧವಾದ ಪ್ರೇಮ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

Verse 41

यदा प्रभृति सा गौरी निर्गता मम सद्मतः । मन्ये मेने तदारभ्य पद्मसद्मा विनिर्ययौ

ಗೌರೀ ನನ್ನ ಗೃಹದಿಂದ ಹೊರಟ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ, ಅಂದಿನಿಂದ ನನ್ನ ಹೃದಯಸೌಖ್ಯದ ‘ಪದ್ಮ-ಧಾಮ’ವೂ ತಾನೇ ಹೊರಟಂತೆ ನನಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ; ಅವಳ ವಿರಹದಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಶೂನ್ಯವಾಗಿದೆ।

Verse 42

तदालापामृतधयौ न मे शब्दग्रहौ प्रिये । प्राणेश्वरि तदारभ्य स्यातां शब्दांतरग्रहौ

ಪ್ರಿಯೆ—ಹೇ ಪ್ರಾಣೇಶ್ವರಿ! ಅವಳ ಸಂಭಾಷಣಾಮೃತದಿಂದ ನಾನು ವಂಚಿತನಾದ ಬಳಿಕ, ನನ್ನ ಕಿವಿಗಳು ನಿಜವಾದ ಶಬ್ದವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅಂದಿನಿಂದ ಅವು ಅವಳ ವಾಣಿಶೂನ್ಯವಾದ ‘ಇತರ ಶಬ್ದ’ಗಳನ್ನೇ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿವೆ।

Verse 43

जैवातृकी यतोह्नः स्याद्दूरीभूता दृशोर्मम । अहो जैवातृकी ज्योत्स्ना ततोह्नोति दुनोति माम्

ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಆ ಜೈವಾತೃಕೀ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆ ದೂರವಾದಾಗ, ದಿನ ಬಂದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಅಯ್ಯೋ! ಅದೇ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆ ಹೋಗುವುದರಿಂದ ದಿನದ ತಾಪವನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಸುಡುತ್ತದೆ, ಪೀಡಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 44

इत्युक्त्वादाय रत्नानि वासांसि विविधानि च । धराधरेंद्रो निर्यातः शुभलग्नबलोदये

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ, ಪರ್ವತಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು (ಹಿಮವಾನ್) ರತ್ನಗಳನ್ನೂ ವಿವಿಧ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಶುಭ ಲಗ್ನದಲ್ಲಿ ಶುಭ ನಿಮಿತ್ತಗಳು ಬಲವಾಗಿದ್ದಾಗ ಹೊರಟನು।

Verse 45

अगस्त्य उवाच । कानि कानि च रत्नानि कियंत्यपि च षण्मुख । यान्यादाय प्रतस्थे स तानि मे ब्रूहि पृच्छतः

ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಷಣ್ಮುಖ! ಯಾವ ಯಾವ ರತ್ನಗಳು, ಎಷ್ಟು? ಅವನು ಹೊರಟಾಗ ಯಾವ ಯಾವವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನೋ, ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ಅವುಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 46

स्कंद उवाच । तुला मुक्ताफलानां तु कोटिद्वय परीमिताः । तथा वारितराणां च हीरकाणां तुला शतम्

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು—ಮುತ್ತುಗಳ ತೂಕ ಎರಡು ಕೋಟಿ ತುಲಾ ಪರಿಮಿತವಾಗಿತ್ತು; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ವಜ್ರಗಳ ತೂಕ ನೂರು ತುಲೆಯಾಗಿತ್ತು।

Verse 47

नवलक्षाधिकं विप्र षडस्राणां सुतेजसाम् । लक्षद्वयं विदूराणां तुलाविमलवर्चसाम

ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಷಡಸ್ರ ರತ್ನಗಳ ಪರಿಮಾಣ ಒಂಬತ್ತು ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು; ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ ಕಾಂತಿಯ ವೈದೂರ್ಯ (ಲಹಸುನಿಯಾ) ರತ್ನಗಳು ಎರಡು ಲಕ್ಷ ತುಲಾ ತೂಕವಾಗಿದ್ದವು।

Verse 48

कोटयः पद्मरागाणां पंचावैहि तुला मुने । पुष्पराग तुलालक्षं गुणितं नवसंख्यया

ಹೇ ಮುನೇ! ಪದ್ಮರಾಗ (ಮಾಣಿಕ್ಯ) ರತ್ನಗಳು ಐದು ಕೋಟಿ ತುಲಾ ಇದ್ದವು; ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪರಾಗ (ಹಳದಿ ನೀಲ) ಒಂದು ಲಕ್ಷ ತುಲಾ—ಒಂಬತ್ತು ಪಟ್ಟು ಗುಣಿತವಾಗಿದ್ದವು।

Verse 49

तथा गोमेद रत्नानां तुलालक्षमिता मुनै । इंद्रनीलमणीनां च तुलाः कोट्यर्ध संमिताः

ಹೇ ಮುನೇ! ಗೋಮೇದ ರತ್ನಗಳು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ತುಲಾ ಪರಿಮಾಣವಾಗಿದ್ದವು; ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನೀಲ ಮಣಿಗಳ ತುಲಾ ಅರ್ಧ ಕೋಟಿ ಪರಿಮಾಣವಾಗಿತ್ತು।

Verse 50

गरुडोद्गाररत्नानां तुलाः प्रयुतसंमिताः । शुद्धविद्रुमरत्नानां तुलाश्च नवकोटयः

ಗರುಡೋದ್ಗಾರ ರತ್ನಗಳ ತುಲಾ ಪ್ರಯುತ (ಹತ್ತು ಸಾವಿರ) ಪರಿಮಾಣವಾಗಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ವಿದ್ರುಮ (ಪ್ರವಾಳ) ರತ್ನಗಳ ತುಲಾ ಒಂಬತ್ತು ಕೋಟಿ ಪರಿಮಾಣವಾಗಿತ್ತು।

Verse 51

अष्टांगाभरणानां च संख्या कर्तुं न शक्यते । वाससां च विचित्राणां कोमलानां तथा मुने

ಹೇ ಮುನೇ, ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವ ಆಭರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಣಿಸಲಾಗದು; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಚಿತ್ರವಾದ কোমಲ ವಸ್ತ್ರಗಳೂ ಗಣನಾತೀತವಾಗಿವೆ।

Verse 52

चामराणि च भूयांसि द्रव्याण्यामोदवंति च । सुवर्णदासदास्यादीन्यसंख्यातानि वै मुने

ಅನೇಕ ಚಾಮರಗಳಿವೆ, ಸುಗಂಧಭರಿತ ಮನೋಹರ ದ್ರವ್ಯಗಳೂ ಅಪಾರ; ಹೇ ಮುನೇ, ಸ್ವರ್ಣಮಯ ದಾಸ-ದಾಸಿಯರೂ ಅಸಂಖ್ಯಾತರು।

Verse 53

सर्वाण्यपि समादाय प्रतस्थे भूधरेश्वरः । आगत्य वरणातीरं दूरात्काशीमलोकयत्

ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮೇತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಭೂಧರೇಶ್ವರನು ಹೊರಟನು; ವರಣಾ ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದು ದೂರದಿಂದ ಕಾಶಿಯನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು।

Verse 54

अनेकरत्ननिचयैः खचिताऽखिलभूमिकाम् । नानाप्रासादमाणिक्यज्योतिस्ततततांबराम्

ಅವನು ಕಂಡನು—ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಮಿ ಅನೇಕ ರತ್ನಸಂಚಯಗಳಿಂದ ಖಚಿತವಾಗಿದೆ; ನಾನಾ ಪ್ರಾಸಾದಗಳ ಮಾಣಿಕ್ಯಜ್ಯೋತಿಯಿಂದ ಆಕಾಶವು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ।

Verse 55

सौधाग्रविविधस्वर्णकलशोज्वलदिङ्मुखाम् । जयंतीवैजयंतीनां निकरैस्त्रिदिवस्थलीम्

ಎತ್ತರದ ಸೌಧಶಿಖರಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿವಿಧ ಸ್ವರ್ಣಕಲಶಗಳ ಕాంతಿಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು; ಜಯಂತೀ-ವೈಜಯಂತೀ ಮಾಲೆಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ಅದು ತ್ರಿದಿವಸ್ಥಳಿಯಂತೆ ತೋಚಿತು।

Verse 56

महासिद्ध्यष्टकस्यापि क्रीडाभवनमद्भुतम् । जितकल्पदुमवनां वनैः सर्वफलावनैः

ಅಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟ ಮಹಾಸಿದ್ಧಿಗಳಿಗೂ ಅದ್ಭುತವಾದ ಕ್ರೀಡಾಭವನವಿತ್ತು; ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳ ಉಪವನಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವ, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ವನಗಳೂ ಇದ್ದವು।

Verse 57

इति काशीसमृद्धिं स विलोक्याभूद्विलज्जितः । उवाच च मनस्येव भूधरेंद्र इदं वचः

ಹೀಗೆ ಕಾಶಿಯ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಲಜ್ಜಿತನಾದನು; ಪರ್ವತರಾಜನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು।

Verse 58

प्रासादेषु प्रतोलीषु प्राकारेषु गृहेषु च । गोपुरेषु विचित्रेषु कपाटेषु तटेष्वपि

ಪ್ರಾಸಾದಗಳಲ್ಲಿ, ದ್ವಾರಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಕಾರಗಳಲ್ಲೂ, ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ; ವಿಚಿತ್ರ ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ, ಕಪಾಟಗಳಲ್ಲಿ, ತಟಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ—

Verse 59

मणिमाणिक्यरत्नानामुच्छलच्चारुरोचिषाम् । ज्योतिर्जालैर्जटिलितं ययेदमवलोक्यते

ಮುತ್ತು, ಮಾಣಿಕ್ಯ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳ ಉಕ್ಕುವ ಸುಂದರ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಜ್ಯೋತಿಜಾಲಗಳಿಂದ ಅದು ಜಟಿಲವಾಗಿ ನೆಯ್ದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 60

द्यावाभूम्योरंतरालं तथेति समवैम्यहम् । ईदृक्संपत्तिसंभारः कुवेरस्यापि नो गृहे

‘ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರಾಳವೇ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇಂತಹ ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಕುಬೇರನ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ.’

Verse 61

अपि वैकुंठभुवने नेतरस्येह का कथा । इति यावद्गिरींद्रोसौ संभावयति चेतसि

“ವೈಕುಂಠಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಸಮಾನವಿಲ್ಲ—ಹಾಗಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆಲ್ಲಿ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು?” ಎಂದು ಗಿರೀಂದ್ರನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 62

तावत्कार्पटिकः कश्चित्तल्लोचनपथं गतः । आहूय बहुमानं तमपृच्छच्चाचलेश्वरः

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಪಟಿಕ ಭಿಕ್ಷುಕನು ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಪಥಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅಚಲೇಶ್ವರನು ಗೌರವದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕರೆದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು।

Verse 63

हिमवानुवाच । हंहो कार्पटिक श्रेष्ठ अध्यास्वैतदिहासनम् । स्वपुरोदंतमाख्याहि किमपूर्वमिहाध्वग

ಹಿಮವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಕಾರ್ಪಟಿಕಶ್ರೇಷ್ಠ, ಈ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕೂತು. ನಿನ್ನ ದೇಶದ ವಾರ್ತೆ ಹೇಳು; ಓ ಪಥಿಕ, ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅಪೂರ್ವ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಿದೆ?”

Verse 64

कोत्र संप्रत्यधिष्ठाता किमधिष्ठातृ चेष्टितम् । यदि जानासि तत्सर्वमिहाचक्ष्व ममाग्रतः

“ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಾತ ಯಾರು? ಆ ಅಧಿಷ್ಠಾತನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಯಾವುವು? ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಹೇಳು.”

Verse 65

सोपि कार्पटिकस्तस्य गिरिराजस्य भाषितम् । समाकर्ण्य समाचष्टुं मुने समुपचक्रमे

ಆ ಕಾರ್ಪಟಿಕನೂ ಗಿರಿರಾಜನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 66

कार्पटिक उवाच । आचक्षे शृणु राजेंद्र यत्पृष्टोस्मि त्वयाखिलम् । अहानि पंचषाण्येव व्यतिक्रांतानि मानद

ಕಾರ್ಪಟಿಕನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಕೇಳು; ನೀನು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ಮಾನದ, ಕೇವಲ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ದಿನಗಳೇ ಕಳೆದಿವೆ.

Verse 67

समायाते जगन्नाथे पर्वतेंद्र सुतापतौ । सुंदरान्मंदरादद्रेर्दिवोदासे गते दिवि

ಜಗನ್ನಾಥನು—ಪರ್ವತೇಂದ್ರನ ಪುತ್ರಿಯ ಪತಿ—ಆಗಮಿಸಿದಾಗ, ಸುಂದರ ಮಂದರ ಪರ್ವತದಿಂದ ದಿವೋದಾಸನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ನಂತರ…

Verse 68

यो वै जगदधिष्ठाता सोधिष्ठातात्र सर्वगः । सर्वदृक्सर्वदः शर्वः कथं न ज्ञायते विभो

ಯಾರು ಜಗತ್ತಿನ ಅಧಿಷ್ಠಾತನೋ, ಅವನೇ ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅಧಿಷ್ಠಾತ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ. ಸರ್ವದರ್ಶಿ, ಸರ್ವದಾತ ಶರ್ವ—ಓ ವಿಭೋ, ಅವನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯದೆ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ?

Verse 69

मन्ये दृषत्स्वरूपोसि दृषदोपि कठोरधीः । यतो विश्वेश्वरं काश्यां न वेत्सि गिरिजापतिम्

ನೀನು ಕಲ್ಲಿನ ದೇಹವಂತನೆಂದು—ಕಲ್ಲಿಗಿಂತಲೂ ಕಠಿಣಬುದ್ಧಿಯವನೆಂದು—ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಾದ ಗಿರಿಜಾಪತಿಯನ್ನು ನೀನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 70

स्वभावकठिनात्मापि स वरं हिमवान्गिरिः । प्राणाधिक सुता दानाद्यो धिनोद्विश्वनायकम्

ಸ್ವಭಾವತಃ ಕಠಿಣಾತ್ಮನಾದರೂ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಿಮವಾನ್ ಪರ್ವತನು ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು; ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವನಾಯಕನಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 71

बिभ्रत्सहज काठिन्यं जातो गौरीगुरुर्गुरुः । शंभुं प्रपूज्य सुतया स्रजा विश्वगुरोरपि

ಸಹಜ ಕಾಠಿನ್ಯವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನು ಪೂಜ್ಯ ಆಚಾರ್ಯನಾದನು—ಗೌರಿಗೂ ಗುರುವಾದ ಗುರು. ವಿಶ್ವಗುರುವೂ ಆದ ಶಂಭುವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಸುತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವರಿಗೆ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 72

चेष्टितं तस्य को वेद वेदवेद्यस्य चेशितुः । मनागिति च जानेहं तच्चेष्टितमिदं जगत्

ವೇದಗಳಿಂದ ಜ್ಞೇಯನಾದ ಆ ನಿಯಂತೃ ಪ್ರಭುವಿನ ಚೇಷ್ಟಿತವನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು? ನಾನು ಇಷ್ಟೇ ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ—ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಅವನ ಕ್ರಿಯಾ-ಲೀಲೆಯೇ.

Verse 73

अधिष्ठाता मया ख्यातस्तथाधिष्ठातृ चेष्टितम् । अपूर्वं यत्त्वयापृष्टं तदाख्यामि च तच्छृणु

ಅಧಿಷ್ಠಾತ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಧಿಷ್ಠಾತನ ಚೇಷ್ಟಿತವನ್ನೂ. ನೀನು ಕೇಳಿದ ಅಪೂರ್ವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 74

शुभे ज्येष्ठेश्वरस्थाने सांप्रतं स उमापतिः । काशीं प्राप्य मुदा तिष्ठेद्गिरिराजांगजा सखः

ಈಗ ಶುಭವಾದ ಜ್ಯೇಷ್ಠೇಶ್ವರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆ ಉಮಾಪತಿ ಕಾಶಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ, ಗಿರಿರಾಜನ ಪುತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಆನಂದದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 75

स्कंद उवाच । यदा यदा स गिरिजा मृदुनामाक्षरामृतम् । आविष्करोति पथिकोऽद्रींद्रो हृष्येत्तदातदा

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದನು—ಯಾವಾಗ ಯಾವಾಗ ಆ ಪಥಿಕನು ಗಿರಿಜೆಯ ಮೃದು ಅಕ್ಷರಾಮೃತವಾದ ಮಧುರ ನಾಮವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೋ, ಆಗಾಗ ಪರ್ವತರಾಜ ಹಿಮವಾನ್ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 76

उमानामामृतं पीतं येनेह जगतीतले । न जातु जननीस्तन्यं स पिबेत्कुंभसंभव

ಹೇ ಕುಂಭಸಂಭವ (ಅಗಸ್ತ್ಯ)! ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಮಾ-ನಾಮಾಮೃತವನ್ನು ಪಾನ ಮಾಡಿದವನು ಮತ್ತೆ ಎಂದಿಗೂ ತಾಯಿಯ ಸ್ತನ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿಯನು.

Verse 77

उमेतिद्व्यक्षरं मंत्रं योऽहर्निशमनुस्मरेत् । न स्मरेच्चित्रगुप्तस्तं कृतपापमपि द्विज

ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಯಾರು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ‘ಉ-ಮಾ’ ಎಂಬ ದ್ವ್ಯಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಪಾಪ ಮಾಡಿದವರಾದರೂ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನು ಅವರನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸನು.

Verse 78

पुनः शुश्राव हिमवान्हृष्टः कार्पटिकोदितम् । कार्पटिक उवाच । राजन्विश्वेश्वरार्थेयः प्रासादो विश्वकर्मणा

ಮತ್ತೆ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಹಿಮವಾನ್ ಕಾರ್ಪಟಿಕನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಕಾರ್ಪಟಿಕನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜನೇ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ನಿಮಿತ್ತ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಒಂದು ಪ್ರಾಸಾದ-ಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

Verse 79

निर्मीयते सुनिर्माणो जन्मि निर्वाणदायिनः । तदपूर्वं न कर्णाभ्यामप्याकर्णितवानहम्

ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಭುವಿಗಾಗಿ ಅತಿ ಸುನಿರ್ಮಿತ ಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಅಪೂರ್ವವನ್ನು ನಾನು ಹಿಂದೆ ಕಿವಿಗಳಿಂದಲೂ ಕೇಳಿಲ್ಲ.

Verse 80

यत्रातिमित्रतेजोभिः शलाकाभिः समंततः । मणिमाणिक्यरत्नानां प्रासादेभित्तयः कृताः

ಅಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅತಿಸೂರ್ಯಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಶಲಾಕಾ-ಸದೃಶ ಜಡಿತಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಸಾದದ ಗೋಡೆಗಳು ಮಣಿ, ಮಾಣಿಕ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ರತ್ನಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 81

यत्र संति शतं स्तंभा भास्वंतो द्वादशोत्तराः । एकैकं भुवनं धर्तुमष्टाष्टाविति कल्पिताः

ಅಲ್ಲಿ ಶತಮಾನ ಭಾಸ್ವರ ಸ್ತಂಭಗಳಿವೆ; ಪ್ರಮಾಣ-ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದ್ವಾದಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ತಂಭವೂ ಅಷ್ಟ-ಅಷ್ಟ ಬಲಸಂಪನ್ನವೆಂದು ಕಲ್ಪಿತ; ಒಬ್ಬನೇ ಒಂದು ಲೋಕವನ್ನೇ ಧರಿಸಬಲ್ಲದಂತೆ.

Verse 82

चतुर्दशसु या शोभा विष्टपेषु समंततः । तस्मिन्विमाने सास्तीह शतकोटिगुणोत्तरा

ಚತುರ್ದಶ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಶೋಭೆಯೇ, ಆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಶತಕೋಟಿಗುಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 83

चंद्रकांतमणीनां च स्तंभाधार शिलाश्च याः । चित्ररत्नमयैस्तंभैः स्तंभितास्तत्प्रभाभराः

ಸ್ತಂಭಾಧಾರ ಶಿಲೆಗಳು ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಮಣಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ. ಅವು ವಿಚಿತ್ರ ರತ್ನಮಯ ಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ, ಪ್ರಭೆಯ ಅಪಾರ ಭಾರದಿಂದ ತುಂಬಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 84

पद्मरागेंद्रनीलानां शालीनाः शालभंजिकाः । नीराजयंत्यहोरात्रं यत्र रजप्रदीपकैः

ಅಲ್ಲಿ ಪದ್ಮರಾಗ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನೀಲ ರತ್ನಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸುಂದರ ಶಾಲಭಂಜಿಕೆಗಳು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಹೋರಾತ್ರ ನೀರಾಜನ (ಆರತಿ) ಮಾಡುತ್ತವೆ.

Verse 85

स्फुरत्स्फटिकनिर्माण श्लक्ष्ण पद्मशिलातले । अनेकरत्नरूपाणि विचित्राणि समंततः

ಸ್ಫುರಿಸುವ ಸ್ಫಟಿಕದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಮೃದುವಾದ ಪದ್ಮಶಿಲಾತಲದ ಮೇಲೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅನೇಕ ರತ್ನರೂಪಗಳು—ಅದ್ಭುತವೂ ವಿಚಿತ್ರವೂ—ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 86

आरक्तपीतमंजिष्ठ नीलकिर्मीरवर्णकैः । विन्यस्तानीव भासंते चित्रे चित्रकृतायतः

ಗಾಢ ಕೆಂಪು, ಸ್ವರ್ಣ-ಹಳದಿ, ಮಂಜಿಷ್ಠ, ನೀಲಿ ಹಾಗೂ ಚಿತ್ತರ ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಅವರು ಹೀಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ—ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಜಡಿಸಿದಂತೆ, ಚಿತ್ರಕಾರನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬಿಡಿಸಿದ ಚಿತ್ರಪಟದಂತೆ।

Verse 87

दृक्पिच्छिला विलोक्यंते माणिक्यस्तंभराजयः । यतोऽविमुक्ते स्वक्षेत्रे मोक्षलक्ष्म्यंकुरा इव

ಮಾಣಿಕ್ಯಸ್ತಂಭಗಳ ಸಾಲುಗಳು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ—ಅಷ್ಟು ಮನೋಹರ; ಏಕೆಂದರೆ ಶಿವನ ಅವಿಮುಕ್ತ ಸ್ವಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವು ಮೋಕ್ಷಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅಂಕುರಗಳಂತೆ ಭಾಸಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 88

रत्नाकरेभ्यः सर्वेभ्यो गणा रत्नोच्चयान्बहून् । राशींश्चक्रुः समानीय यत्राद्रिशिखरोपमान्

ಎಲ್ಲ ರತ್ನಖನಿಗಳಿಂದ ಗಣರು ಅನೇಕ ರತ್ನಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ತಂದು, ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ರಾಶಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು।

Verse 89

यत्र पातालतलतो नागानां कोशवेश्मतः । गणैर्मणिगणाः सर्वे समाहृत्य गिरीकृताः

ಅಲ್ಲಿ ಪಾತಾಳತಳದಲ್ಲಿನ ನಾಗರ ಕೋಶಗೃಹಗಳಿಂದ ಗಣರು ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಮಣಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪರ್ವತದಂತೆ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು।

Verse 90

शिवभक्तः स्वयं यत्र पौलस्त्यः स्वद्रिकूटतः । कोटिहाटककूटानि आनयामास राक्षसैः

ಅಲ್ಲಿ ಶಿವಭಕ್ತನಾದ ಪೌಲಸ್ತ್ಯನು ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಪರ್ವತಶಿಖರದಿಂದ ರಾಕ್ಷಸರ ಮೂಲಕ ಕೋಟಿಕೋಟಿ ಚಿನ್ನದ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ತರಿಸಿದನು।

Verse 91

प्रासादनिर्मितिं श्रुत्वा भक्ता द्वीपांतरस्थिताः । माणिक्यानि समाजह्रुर्यथासंख्यान्यहो नृप

ಪ್ರಾಸಾದ-ನಿರ್ಮಾಣದ ವಾರ್ತೆ ಕೇಳಿ ದೂರದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು ಮಾಣಿಕ್ಯ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತಂದರು—ಅಹೋ ರಾಜನೇ, ಎಷ್ಟೋ ಅದ್ಭುತ!

Verse 92

चिंतामणिः स्वयं यत्र कमर्णे विश्वकर्मणे । विश्राणयेदहोरात्रं विचित्रांश्चिं तितान्मणीन्

ಎಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಚಿಂತಾಮಣಿ ರತ್ನವು ದಿವ್ಯ ಶಿಲ್ಪಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಗೆ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಬಯಸಿದಂತೆಯೇ ವಿಚಿತ್ರ ರತ್ನಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

Verse 93

नानावर्णपताकाश्च यत्र कल्पमहीरुहः । अनल्पाः कल्पयंत्येव नित्यभक्तिसमन्विताः

ಎಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳು ನಿತ್ಯಭಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ಅನೇಕ ಬಣ್ಣಗಳ ಅಪಾರ ಧ್ವಜಪತಾಕೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.

Verse 94

अब्धयो यत्र सततं दधिक्षीरेक्षुसर्पिषाम् । पंचामृतानां कलशैः स्नपयंति दिनेदिने

ಎಲ್ಲಿ ಮೊಸರು, ಹಾಲು, ಕಬ್ಬಿನ ರಸ, ತುಪ್ಪ ಇವುಗಳ ಸಾಗರಗಳು ಸದಾ ಇರುತ್ತವೆ; ದಿನೇದಿನೇ ಪಂಚಾಮೃತದ ಕಲಶಗಳಿಂದ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 95

यत्र कामदुघा नित्यं स्नपयेन्मधुधारया । स्वदुग्धया स्वयं भक्त्या विश्वेशं लिंगरूपिणम्

ಎಲ್ಲಿ ಕಾಮಧೇನು ಹಸು ಪ್ರತಿದಿನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವತಃ ಜೇನುಧಾರೆಯೂ ತನ್ನ ಹಾಲಿನ ಧಾರೆಯೂ ಮೂಲಕ ಲಿಂಗರೂಪಿಯಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 96

गंधसाररसैर्यं च सेवते मलयाचलः । कर्पूररंभा कर्पूरपूरैर्भक्त्या निषेवते

ಯಾವನನ್ನು ಮಲಯಾಚಲವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುಗಂಧಸಾರರಸಗಳಿಂದ ಸೇವಿಸುವದೋ, ಆತನನ್ನು ಕರ್ಪೂರ-ರಂಭಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕರ್ಪೂರದ ರಾಶಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾಳೆ।

Verse 97

इत्याद्य पूर्वं यत्रास्ति प्रत्यहं शंकरालये । कथं तं त्वमुमाकातं न वेत्सि कठिनाशय

ಇಂತಹವು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳು ಶಂಕರನ ಆಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪೂರ್ವದಿಂದಲೇ ಇವೆ; ಹೇ ಕಠೋರಹೃದಯಾ, ಉಮಾಕಾಂತನಾದ ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನೀನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯದೆ ಇದ್ದೀಯ?

Verse 98

इति तस्य समृद्धिं तां दृष्ट्वा जामातुरद्रिराट । त्रपया परिभूतोभून्नितरां कुंभसंभव

ತನ್ನ ಅಳಿಯನ ಆ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡ ಪರ್ವತರಾಜನು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿದನು; ಕುಂಭಸಂಭವ (ಅಗಸ್ತ್ಯ)ನೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿನೀತನಾದನು।

Verse 99

तस्मै कार्पटिकायाथ स दत्त्वा पारितोषिकम् । पुनश्चिंतापरोजातोऽद्रिराट्कार्पटिके गते

ಆಮೇಲೆ ಆ ಭಿಕ್ಷುಕನಿಗೆ ಪಾರಿತೋಷಿಕವನ್ನು ನೀಡಿ, ಅವನು ಹೋದ ನಂತರ ಪರ್ವತರಾಜನು ಮತ್ತೆ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು।

Verse 100

उवाचेति मनस्येव विस्मयोत्फुल्ललोचनः । अहो भद्रमिदं जातं यत्त्वया श्रावि शर्मभाक्

ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಹೇಳಿದನು—“ಅಹೋ, ಇದು ಮಂಗಳಕರವಾಗಿ ಆಯಿತು; ನಿನ್ನ ಮೂಲಕ ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ।”

Verse 110

यस्य देशो न विदितो यस्तु वृत्तिपराङ्मुखः । आचारहीनमिव यं पुराऽपश्यं कठोरधीः

ಯಾರದೇಶವು ತಿಳಿಯದವನೂ, ಯೋಗ್ಯ ಜೀವನವೃತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಆಚಾರದಿಂದ ವಿಮುಖನಾದವನೂ ಆಗಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ನಾನು ಹಿಂದೆ ಕಂಡೆನು—ಆಚಾರಹೀನನಂತೆ, ಕಠೋರ ಹಾಗೂ ಅಚಲ ಮನಸ್ಸಿನವನಂತೆ।

Verse 120

सुपर्वणि सुपात्राय सुताथ श्रद्धयाधिकम् । येन स्ववित्तमानेन धर्मोपार्जित वित्ततः

ಶುಭ ಪರ್ವದಿನದಲ್ಲಿ, ಸುಪಾತ್ರನಿಗೆ, ಅಪಾರ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ—ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ—ಧರ್ಮದಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಧನದಿಂದ ಅವನು ದಾನಮಾಡಿದನು।

Verse 130

प्रणम्य दंडवद्भूमौ कृतांजलिपुटौ गणौ । कृताभ्यनुज्ञो भ्रूक्षेपाद्विज्ञप्तिमथ चक्रतुः

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ನಿಂತ ಆ ಇಬ್ಬರು ಗಣರು—ಭ್ರೂಕ್ಷೇಪದ ಸೂಚನೆಯಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು—ನಂತರ ತಮ್ಮ ವಿಜ್ಞಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು।

Verse 140

उमा श्रुत्येति संहृष्टा कदंबकुसुमश्रियम् । आनंदांकुरलक्ष्मीवदंगेषु परिबिभ्रती

ಆ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಉಮಾ ಹರ್ಷಗೊಂಡಳು; ಕದಂಬಕುಸುಮದ ಶೋಭೆಯಂತೆ, ಆನಂದಾಂಕುರಲಕ್ಷ್ಮಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು।

Verse 149

श्रुत्वा शैलेश माहात्म्यं श्रद्धया परया नरः । पापकंचुकमुत्सृज्य शिवलोकमवाप्नुयात्

ಶೈಲೇಶನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಪರಮ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುವ ನರನು, ಪಾಪರೂಪ ಕಂಚುಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶಿವಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।