Adhyaya 35

Verse 1

कुंभयोनिरुवाच । अविमुक्तं महाक्षेत्रं परनिर्वाणकारणम् । क्षेत्राणां परमं क्षेत्रं मंगलानां च मंगलम्

ಕುಂಭಯೋನಿ (ಅಗಸ್ತ್ಯ) ಹೇಳಿದರು— ‘ಅವಿಮುಕ್ತವು ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರ, ಪರಮ ನಿರ್ವಾಣ (ಮೋಕ್ಷ)ಕ್ಕೆ ಕಾರಣ; ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಮಂಗಳಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಮಂಗಳ।’

Verse 2

श्मशानानां च सर्वेषां श्मशानं परमं महत् । पीठानां परमं पीठमूषराणां महोषरम्

‘ಎಲ್ಲ ಶ್ಮಶಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪರಮ ಮತ್ತು ಮಹಾನ್ ಶ್ಮಶಾನ; ಎಲ್ಲ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪೀಠ; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಊಸರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಊಸರ.’

Verse 3

धर्माभिलाषिबुद्धीनां धर्मराशिकरं परम् । अर्थार्थिनां शिखिरथ परमार्थ प्रकाशकम्

ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸುವ ಬುದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಪರಮ ಪುಣ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು; ಮತ್ತು ಧನಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ, ಓ ಶಿಖಿರಥ, ಇದು ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುವುದು.

Verse 4

कामिनां कामजननं मुमुक्षूणां च मोक्षदम् । श्रूयते यत्र यत्रैतत्तत्र तत्र परामृतम्

ಕಾಮಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಇಷ್ಟಭೋಗಗಳನ್ನು ಜನಿಸುತ್ತದೆ; ಮುಮುಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಕೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಪರಮ ಅಮೃತವೇ ಇದೆ.

Verse 5

क्षेत्रैकदेशवर्तिन्या ज्ञानवाप्याः कथां पराम् । श्रुत्वेमामिति मन्येहं गौरीहृदयनंदन

ಈ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ‘ಜ್ಞಾನವಾಪಿ’ಯ ಈ ಪರಮ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಓ ಗೌರೀಹೃದಯನಂದನ, ನಾನು ಹೀಗೆಯೇ ಎಣಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 6

अणुप्रमाणमपि या मध्ये काशिविकासिनी । मही महीयसी ज्ञेया सा सिद्ध्यै न मुधा क्वचित्

ಕಾಶಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಆ ಸ್ಥಳ ಅಣುಪ್ರಮಾಣವಾದರೂ ಸಹ, ಅದನ್ನು ಭೂಮಿಗಿಂತಲೂ ಮಹತ್ತರವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ಸಿದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣ, ಎಂದಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಲ್ಲ.

Verse 7

कियंति संति तीर्थानि नेह क्षोणीतलेऽखिले । परं काशीरजोमात्र तुलासाम्यं क्व तेष्वपि

ಈ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿತಲದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟೋ ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ; ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಯ ಧೂಳಿನ ಒಂದು ಕಣಕ್ಕೂ ತೂಕದ ತ್ರಾಸಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ?

Verse 8

कियंत्यो न स्रवंत्योत्र रत्नाकर मुदावहाः । परं स्वर्गतरंगिण्याः काश्यां का साम्यमुद्वहेत्

ಇಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಆನಂದದಾಯಿನೀ ನದಿಗಳು ಹರಿದು ರತ್ನಾಕರವನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಸ್ವರ್ಗತರಂಗಿಣಿಯಾದ ಗಂಗೆಯ ಸಮತೆಯನ್ನು ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು?

Verse 9

कियंति संति नो भूम्यां मोक्षक्षेत्राणि षण्मुख । परं मन्येऽविमुक्तस्य कोट्यंशोपि न तेष्वहो

ಹೇ ಷಣ್ಮುಖಾ! ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮೋಕ್ಷಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿವೆ; ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಅವಿಮುಕ್ತದ ಕೋಟ್ಯಾಂಶಕ್ಕೂ ಸಮವಲ್ಲವೆಂದು ನಾನು ಮನಗಾಣುತ್ತೇನೆ—ಅಯ್ಯೋ.

Verse 10

गंगा विश्वेश्वरः काशी जागर्ति त्रितयं यतः । तत्र नैःश्रेयसी लक्ष्मीर्लभ्यते चित्रमत्र किम्

ಅಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಕಾಶೀ—ಈ ತ್ರಯ ಸದಾ ಜಾಗೃತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ನೈಃಶ್ರೇಯಸ-ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನು?

Verse 11

कथमेषा त्रयी स्कंद प्राप्यते नियतं नरैः । तिष्ये युगे विशेषेण नितरां चंचलेंद्रियैः

ಹೇ ಸ್ಕಂದಾ! ಈ ತ್ರಯವನ್ನು ನರರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಬಲ್ಲರು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಿಷ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಚಂಚಲವಾಗಿರುವಾಗ?

Verse 12

तपस्तादृक्क्व वा तिष्ये तिष्ये योगः क्व तादृशः । क्व वा व्रतं क्व वा दानं तिष्ये मोक्षस्त्वतः कुतः

ತಿಷ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ತಪಸ್ಸು ಎಲ್ಲಿದೆ? ತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಯೋಗ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಅಂಥ ವ್ರತ ಎಲ್ಲಿದೆ, ಅಂಥ ದಾನ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಹಾಗಾದರೆ ತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

Verse 13

विनापि तपसा स्कंद विनायोगेन षण्मुख । विना व्रतैर्विना दानैः काश्यां मोक्षस्त्वयेरितः

ಹೇ ಸ್ಕಂದ, ಹೇ ಷಣ್ಮುಖ! ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ, ಯೋಗವಿಲ್ಲದೆ, ವ್ರತಗಳಿಲ್ಲದೆ, ದಾನವಿಲ್ಲದೆ ಕೂಡ—ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೀನೇ ಘೋಷಿಸಿದ್ದೆ.

Verse 14

किं किमाचरता स्कंद काशी प्राप्येत तद्वद । मन्ये विना सदाचारं न सिद्ध्येयुर्मनोरथाः

ಹೇ ಸ್ಕಂದ! ಹೇಳು—ಯಾವ ಆಚಾರ, ಯಾವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಕಾಶಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ? ಸದಾಚಾರವಿಲ್ಲದೆ ಮನೋರಥಗಳು ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 15

आचारः परमो धर्म आचारः परमं तपः । आचाराद्वर्धते ह्यायुराचारात्पापसंक्षयः

ಸದಾಚಾರವೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ, ಸದಾಚಾರವೇ ಪರಮ ತಪಸ್ಸು. ಸದಾಚಾರದಿಂದ ಆಯುಷ್ಯ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ, ಸದಾಚಾರದಿಂದ ಪಾಪಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 16

आचारमेव प्रथमं तस्मादाचक्ष्व षण्मुख । देवदेवो यथा प्राह तवाग्रे त्वं तथा वद

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಷಣ್ಮುಖ! ಮೊದಲು ಸದಾಚಾರವನ್ನೇ ವಿವರಿಸು. ದೇವದೇವನು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನೀನು ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 17

स्कंद उवाच । मित्रावरुणजाख्यामि सदाचारं सतां हितम् । यदाचरन्नरो नित्यं सर्वान्कामानवाप्नुयात्

ಸ್ಕಂದನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಿತ್ರ-ವರುಣಪುತ್ರ! ಸಜ್ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸದಾಚಾರವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ನಿತ್ಯ ಆಚರಿಸುವವನು ಎಲ್ಲ ಶುಭಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 18

स्थावराः कृमयोऽब्जाश्च पक्षिणः पशवो नराः । क्रमेण धार्मिकास्त्वेते ह्येतेभ्यो धार्मिकाः सुराः

ಸ್ಥಾವರಗಳು, ಕೃಮಿಗಳು, ಜಲಜಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಪಶುಗಳು, ಮಾನವರು—ಇವರು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಧರ್ಮಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾರೆ; ಇವರಿಗಿಂತಲೂ ಧರ್ಮಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠರು.

Verse 19

सहस्रभागः प्रथमा द्वितीयोनुक्रमात्तथा । सर्व एते महाभागा यावन्मुक्ति समाश्रयाः

ಮೊದಲನೆಯದಕ್ಕೆ ಸಹಸ್ರಭಾಗ; ಎರಡನೆಯದಕ್ಕೂ ಕ್ರಮಾನುಸಾರ ಹಾಗೆಯೇ. ಈ ಎಲ್ಲ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಹಂತಗಳು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿಯ ಆಶ್ರಯದವರೆಗೆ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತವೆ.

Verse 20

चतुर्णामपि भूतानां प्राणिनोऽतीव चोत्तमाः । प्राणिभ्यामपि मुने श्रेष्ठाः सर्वे बुद्ध्युपजीविनः

ನಾಲ್ಕು ಭೂತವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಉತ್ತಮರು; ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಬದುಕುವವರೇ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠರು.

Verse 21

मतिमद्भ्यो नराः श्रेष्ठास्तेभ्यः श्रेष्ठास्तु वाडवाः । विप्रेभ्योपि च विद्वांसो विद्वद्भ्यः कृतबुद्धयः

ಮತಿವಂತರಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ಅವರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ನಿಯಮಶೀಲರು/ಸಂಯಮಿಗಳು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿಯೂ ಪಂಡಿತರು ಉನ್ನತರು; ಪಂಡಿತರಿಗಿಂತಲೂ ಬುದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾದವರು ಇನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರು.

Verse 22

कृतधीभ्योपि कर्तारः कर्तृभ्यो ब्रह्मतत्पराः । न तेषामर्चनीयोऽन्यस्त्रिषु लोकेषु कुंभज

ಕೃತಬುದ್ಧಿಯವರಿಗಿಂತಲೂ ಧರ್ಮಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಕರ್ತರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು; ಕರ್ತರಿಗಿಂತಲೂ ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠರು ಇನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರು. ಹೇ ಕುಂಭಜ, ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಆರಾಧ್ಯರಲ್ಲ.

Verse 23

अन्योन्यमर्चकास्ते वै तपोविद्याऽविशेषतः । ब्राह्मणो ब्रह्मणा सृष्टः सर्वभूतेश्वरो यतः

ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಆರಾಧಕರು; ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನರು. ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆದಕಾರಣ ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವೆಂದು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 24

अतो जगत्स्थितं सर्वं ब्राह्मणोऽर्हति नापरः । सदाचारो हि सर्वार्हो नाचाराद्विच्युतः पुनः । तस्माद्विप्रेण सततं भाव्यमाचारशीलिना

ಆದ್ದರಿಂದ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ ಗೌರವಾರ್ಹನು, ಇತರನು ಅಲ್ಲ. ಸದಾಚಾರವೇ ಸರ್ವಾರ್ಹ; ಆಚಾರದಿಂದ ಚ್ಯುತನು ಮತ್ತೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿಪ್ರನು ಸದಾ ಆಚಾರನಿಷ್ಠನಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 25

विद्वेष रागरहिता अनुतिष्ठंति यं मुने । विद्वांसस्तं सदाचारं धर्ममूलं विदुर्बुधाः

ಓ ಮುನೇ, ಪಂಡಿತರು ದ್ವೇಷ-ರಾಗರಹಿತರಾಗಿ ಯಾವ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅದೇ ಸದಾಚಾರವೆಂದು ಬುದ್ಧಿಮಂತರು ಧರ್ಮಮೂಲವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 26

लक्षणैः परिहीनोपि सम्यगाचारतत्परः । श्रद्धालुरनसूयुश्च नरो जीवेत्समाः शतम

ಬಾಹ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಮ್ಯಗಾಚಾರದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ, ಶ್ರದ್ಧಾವಂತನಾಗಿ, ಅನಸೂಯುವಾಗಿ ಇರುವ ನರನು ನೂರು ವರ್ಷ ಜೀವಿಸಬಹುದು.

Verse 27

श्रुतिस्मृतिभ्यामुदितं स्वेषु स्वेषु च कर्मसु । सदाचारं निषेवेत धर्ममूलमतंद्रितः

ಶ್ರುತಿ-ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ತನ್ನ ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಮೂಲವಾದ ಸದಾಚಾರವನ್ನು ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

Verse 28

दुराचाररतो लोके गर्हणीयः पुमान्भवेत् । व्याधिभिश्चाभिभूयेत सदाल्पायुः सुदुःखभाक्

ದುರಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದ ಪುರುಷನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿಂದನೀಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ರೋಗಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತನಾಗಿ, ಸದಾ ಅಲ್ಪಾಯುಷ್ಯನಾಗಿ, ಮಹಾದುಃಖದ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 29

त्याज्यं कर्म पराधीनं कायमात्मवशं सदा । दुःखी यतः पराधीनः सदैवात्मवशः सुखी

ಪರಾಧೀನತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಜೀವನವನ್ನು ಸದಾ ಆತ್ಮವಶದಲ್ಲೇ ಇಡಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಪರಾಧೀನನು ದುಃಖಿ, ಆತ್ಮವಶನು ಸದಾ ಸುಖಿ।

Verse 30

यस्मिन्कर्मण्यंतरात्मा क्रियमाणे प्रसीदति । तदेव कर्म कर्तव्यं विपरीतं न च क्वचित्

ಯಾವ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಅಂತರಾತ್ಮ ಶಾಂತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗುತ್ತದೋ, ಅದೇ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಅದರ ವಿರುದ್ಧವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮಾಡಬಾರದು।

Verse 31

प्रथमं धर्मसर्वस्वं प्रोक्ता यन्नियमा यमाः । अतस्तेष्वेव वै यत्नः कर्तव्यो धर्ममिच्छता

ಧರ್ಮದ ಸಾರಸರ್ವಸ್ವವೆಂದು ಮೊದಲಿಗೆ ಯಮ-ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅವುಗಳಲ್ಲೇ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 32

सत्यं क्षमार्जवं ध्यानमानृशंस्यमहिंसनम् । दमः प्रसादो माधुर्यं मृदुतेति यमा दश

ಸತ್ಯ, ಕ್ಷಮೆ, ಆರ್ಜವ (ಸರಳತೆ), ಧ್ಯಾನ, ಕರುಣೆ, ಅಹಿಂಸೆ, ದಮ (ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ), ಪ್ರಸನ್ನತೆ, ಮಾಧುರ್ಯ ಮತ್ತು ಮೃದುತೆ—ಇವು ದಶ ಯಮಗಳು।

Verse 33

शौचं स्नानं तपो दानं मौनेज्याध्ययनं व्रतम् । उपोषणोपस्थ दंडौ दशैते नियमाः स्मृताः

ಶೌಚ, ಸ್ನಾನ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ, ಮೌನ, ಪೂಜೆ, ಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನ, ವ್ರತ, ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಉಪಸ್ಥ-ನಿಗ್ರಹ—ಇವು ಹತ್ತು ನಿಯಮಗಳು ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ।

Verse 34

कामं क्रोधं मदं मोहं मात्सर्यं लोभमेव च । अमून्षड्वै रिणो जित्वा सर्वत्र विजयी भवेत्

ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಮದ, ಮೋಹ, ಮಾತ್ಸರ್ಯ ಮತ್ತು ಲೋಭ—ಈ ಆರು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವಿಜಯಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 35

शनैः शनैः स चिनुयाद्धर्मं वल्मीक शृंगवत् । परपीडामकुर्वाणः परलोकसहायिनम्

ಎತ್ತೆತ್ತಾಗಿ ಕಣಕಣವಾಗಿ ವಲ್ಮೀಕದ ಶೃಂಗ ಏರುವಂತೆ, ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ಪರರಿಗೆ ಪೀಡೆ ಮಾಡದೆ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕು।

Verse 36

धर्म एव सहायी स्यादमुत्र न परिच्छदः । पितृ मातृ सुत भ्रातृ योषिद्बंधुजनादिकः

ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವೇ ಸಹಾಯಕ; ಸಂಪತ್ತು-ಪರಿಚ್ಛದಗಳು ಅಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಮಗ, ಸಹೋದರ, ಹೆಂಡತಿ, ಬಂಧುಜನ—ಯಾರೂ ಜೊತೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 37

जायते चैकलः प्राणी प्रम्रियेत तथैकलः । एकलः सुकृतं भुंक्ते भुंक्ते दुष्कृतमेकलः

ಪ್ರಾಣಿ ಒಬ್ಬನೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಒಬ್ಬನೇ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ; ಒಬ್ಬನೇ ಸತ್ಕೃತ್ಯದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಒಬ್ಬನೇ ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ಫಲವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 38

देहं पंचत्वमापन्नं त्यक्त्वा कौ काष्ठलोष्ठवत् । बांधवा विमुखा यांति धर्मो यांतमनुव्रजेत्

ದೇಹವು ಪಂಚತತ್ತ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸೇರಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ತುಂಡು ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆಯಂತೆ ತ್ಯಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಂಧುಗಳು ವಿಮುಖರಾಗಿ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಹೊರಡುವವನನ್ನು ಧರ್ಮವೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 39

कृती संचिनुयाद्धर्मं ततोऽमुत्र सहायिनम् । धर्मं सहायिनं लब्द्ध्वा संतरेद्दुस्तरं तमः

ಆದುದರಿಂದ ವಿವೇಕಿಯು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಂಚಯಿಸಬೇಕು; ಅದು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ. ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಹಚರನಾಗಿ ಪಡೆದವನು ದುಸ್ತರವಾದ ತಮಸ್ಸನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ।

Verse 40

संबंधानाचरेन्नित्यमुत्तमैरुत्तमैः सुधीः । अधमानधमांस्त्यक्त्वा कुलमुत्कर्षतां नयेत्

ವಿವೇಕಿಯು ಸದಾ ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೊಂದಿಗೆ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಅಧಮ ಹಾಗೂ ಅತಿಅಧಮರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತನ್ನ ಕುಲವನ್ನು ಉತ್ತುಂಗತೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಕು।

Verse 41

उत्तमानुत्तमानेव गच्छन्हीनांश्च वर्जयन् । ब्राह्मणः श्रेष्ठतामेति प्रत्यवाये न शूद्रताम्

ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಹೀನರನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಅವನು ಏರಿಕೆಯಾಗದೆ ಅಧೋಗತಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 42

अनध्ययनशीलं च सदाचारविलंघिनम् । सालसं च दुरन्नादं ब्राह्मणं बाधतेंऽतकः

ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ, ಸದಾಚಾರವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ, ಆಲಸ್ಯಯುಕ್ತನಾದ ಮತ್ತು ಅಶುದ್ಧ ದುರನ್ನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಅಂತಕ (ಮರಣ) ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ।

Verse 43

ततोऽभ्यसेत्प्रयत्नेन सदाचारं सदा द्विजः । तीर्थान्यप्यभिलष्यंति सदाचारिसमागमम्

ಆದ್ದರಿಂದ ದ್ವಿಜನು ಸದಾ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸದಾಚಾರವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ತೀರ್ಥಗಳೂ ಸಹ ಸದಾಚಾರಿಗಳ ಸಂಗ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 44

रजनीप्रांतयामार्धं बाह्मः समय उच्यते । स्वहितं चिंतयेत्प्राज्ञस्तस्मिंश्चोत्थाय सवर्दा

ರಾತ್ರಿಯ ಕೊನೆಯ ಯಾಮದ ಉತ್ತರಾರ್ಧವನ್ನು ‘ಬ್ರಹ್ಮಮುಹೂರ್ತ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿ ತನ್ನ ಪರಮ ಹಿತವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ, ಎದ್ದು ಸದಾ ಅದರಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 45

गजास्यं संस्मरेदादौ तत ईशं सहांबया । श्रीरंगं श्रीसमेतं तु ब्रह्माण्या कमलोद्भवम्

ಮೊದಲು ಗಜಾಸ್ಯ (ಗಣೇಶ)ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಅಂಬೆಯೊಂದಿಗೆ ಈಶ (ಶಿವ)ನನ್ನು. ಆಮೇಲೆ ಶ್ರೀಯೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀರಂಗ (ವಿಷ್ಣು)ನನ್ನು, ಬಳಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಮಲೋದ್ಭವ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

Verse 46

इंद्रादीन्सकलान्देवान्वसिष्ठादीन्मुनीनपि । गंगाद्याः सरितः सर्वाः श्रीशैलाद्यखिलान्गिरीन्

ಇಂದ್ರಾದಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ವಸಿಷ್ಠಾದಿ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು; ಗಂಗಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಶೈಲಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

Verse 47

क्षीरोदादीन्समुद्रांश्च मानसादि सरांसि च । वनानि नंदनादीनि धेनूः कामदुघादिकाः

ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು, ಮಾನಸಾದಿ ಸರೋವರಗಳನ್ನು; ನಂದನಾದಿ ವನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾಮಧೇನು ಮೊದಲಾದ ಕಾಮದುಘಾ ಧೇನುಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

Verse 48

कल्पवृक्षादि वृक्षांश्च धातून्कांचनमुख्यतः । दिव्यस्त्रीरुर्वशीमुख्या गरुडादीन्पतत्त्रिणः

ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಾದಿ ದಿವ್ಯ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು, ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣವನ್ನು, ದಿವ್ಯಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಉರ್ವಶಿಯನ್ನು, ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರುಡಾದಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು।

Verse 49

नागाश्च शेषप्रमुखान्गजानैरावतादिकान् । अश्वानुच्चैःश्रवो मुख्यान्कौस्तुभादीन्मणीञ्छुभान्

ನಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಷನನ್ನು, ಗಜಗಳಲ್ಲಿ ಐರಾವತಾದಿಗಳನ್ನು, ಅಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸನ್ನು, ಶುಭ ಮಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಸ್ತುಭಾದಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು।

Verse 50

स्मरेदरुंधतीमुख्याः पतिव्रतवतीर्वधूः । नैमिषादीन्यरण्यानि पुरीः काशीपुरीमुखाः

ಅರುಂಧತೀಮುಖ್ಯ ಪತಿವ್ರತೆಯರಾದ ಸತೀಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು, ನೈಮಿಷಾದಿ ಪವಿತ್ರ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು, ಕಾಶೀಪುರಿಮುಖ್ಯ ಪುಣ್ಯನಗರಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು।

Verse 51

विश्वेशादीनि लिंगानि वेदानृक्प्रमुखानपि । गायत्रीप्रमुखान्मंत्रान्योगिनः सनकादिकान्

ವಿಶ್ವೇಶಾದಿ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು, ಋಗ್ವೇದಪ್ರಮುಖ ವೇದಗಳನ್ನು, ಗಾಯತ್ರೀಪ್ರಮುಖ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು, ಸನಕಾದಿ ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು।

Verse 52

प्रणवादिमहाबीजं नारदादींश्च वैष्णवान् । शिवभक्तांश्च बाणादीन्प्रह्लादादीन्दृढव्रतान्

ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಆದಿ ಮಹಾಬೀಜವನ್ನು, ನಾರದಾದಿ ವೈಷ್ಣವರನ್ನು, ಬಾಣಾದಿ ಶಿವಭಕ್ತರನ್ನು, ಪ್ರಹ್ಲಾದಾದಿ ದೃಢವ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು।

Verse 53

वदान्यांश्च दधीच्यादीन्हरिश्चंद्रादि भूपतीन् । जननी चरणौ स्मृत्वा सर्वतीर्थोत्तमोत्तमौ

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಜನನಿಯ ಪರಮ ಪಾವನ ಪಾದಯುಗ್ಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು—ಅದು ಸಮಸ್ತ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತಿಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪೂಜ್ಯ—ಮತ್ತು ದಧೀಚಿ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾದಾನಿಗಳನ್ನೂ, ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ಆದರ್ಶ ರಾಜರನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು।

Verse 54

पितरं च गुरूंश्चापि हृदि ध्यात्वा प्रसन्नधीः । ततश्चावश्यकं कर्तुं नैरृतीं दिशमाश्रयेत्

ಪ್ರಸನ್ನಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯನ್ನೂ ಗುರುಗಳನ್ನೂ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ನಂತರ ಅಗತ್ಯಕರ್ಮ ನೆರವೇರಿಸಲು ನೈಋತಿ (ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ) ದಿಕ್ಕನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು।

Verse 55

ग्रामाद्धनुःशतं गच्छेन्नगराच्च चतुर्गुणम् । तृणैराच्छाद्य वसुधां शिरः प्रावृत्य वाससा

ಗ್ರಾಮದಿಂದ ನೂರು ಧನುಷ್ಯದಷ್ಟು ದೂರ ಹೋಗಬೇಕು, ನಗರದಿಂದ ಅದರ ನಾಲ್ಕುಪಟ್ಟು ದೂರ. ನೆಲವನ್ನು ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ, ತಲೆಯನ್ನು ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆವರಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು।

Verse 56

कर्णोपवीत्युदग्वक्त्रो दिवसे संध्ययोरपि । विण्मूत्रे विसृजेन्मौनी निशायां दक्षिणामुखः

ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ—ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ—ಕರ್ಣೋಪವೀತವಾಗಿ ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಧರಿಸಿ ಉತ್ತರಮುಖನಾಗಿ, ಮೌನದಿಂದ ಮಲಮೂತ್ರ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು. ರಾತ್ರಿ ದಕ್ಷಿಣಮುಖನಾಗಿರಬೇಕು।

Verse 57

न तिष्ठन्नाप्सु नो विप्र गो वह्न्यनिल संमुखः । न फालकृष्टे भूभागे न रथ्यासेव्यभूतले

ಓ ವಿಪ್ರ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಅಲ್ಲ; ಹಸು, ಅಗ್ನಿ ಅಥವಾ ಗಾಳಿಯ ಎದುರಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ; ಹಾಲಿನಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ ಉಳುಮೆಯಾದ ನೆಲದಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ; ರಸ್ತೆ ಅಥವಾ ಜನಸಂಚಾರ ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಕರ್ಮ ಮಾಡಬಾರದು।

Verse 58

नालोकयेद्दिशोभागाञ्ज्योतिश्चक्रं नभोमलम् । वामेन पाणिना शिश्नं धृत्वोत्तिष्ठेत्प्रयत्नवान्

ದಿಕ್ಕುಗಳ ಕಡೆಗೆ ನೋಡಬಾರದು; ಜ್ಯೋತಿಚಕ್ರವನ್ನಾಗಲಿ ನಿರ್ಮಲ ಆಕಾಶವನ್ನಾಗಲಿ ತಿರುಗಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಎಡಗೈಯಿಂದ ಉಪಸ್ಥವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಏಳಬೇಕು.

Verse 59

अथो मृदं समादाय जंतुकर्करवर्जिताम् । विहाय मूषकोत्खातां शौचोच्छिष्टां च नाकुलाम्

ನಂತರ ಜಂತುಗಳೂ ಕಲ್ಲುಕಣಗಳೂ ಇಲ್ಲದ ಮಣ್ಣನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇಲಿ ತೋಡಿದ ಮಣ್ಣು, ಶೌಚಕ್ಕೆ ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಸಿದ ಮಣ್ಣು, ಹಾಗೂ ಮುಂಗೂಸಿನ ಬಿಲದ ಮಣ್ಣನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

Verse 60

गुह्ये दद्यान्मृदं चैकां पायौ पंचांबुसां तराः । दश वामकरे चापि सप्त पाणिद्वये मृदः

ಗುಹ್ಯಾಂಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಚ್ಚಬೇಕು; ಗುದಕ್ಕೆ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಐದು ಬಾರಿ. ನಂತರ ಎಡಗೈಗೆ ಹತ್ತು ಬಾರಿ, ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಗೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಚ್ಚಬೇಕು.

Verse 61

एकैकां पादयोर्दद्यात्तिस्रः पाण्योर्मृदस्तथा । इत्थं शौचं गृही कुर्याद्गंधलेपक्षयावधि

ಪ್ರತಿ ಪಾದಕ್ಕೆ ಒಂದೊಂದು ಬಾರಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಚ್ಚಬೇಕು; ಕೈಗಳಿಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮೂರು ಬಾರಿ. ಗೃಹಸ್ಥನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶೌಚ ಮಾಡಬೇಕು—ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಲೇಪ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವವರೆಗೆ.

Verse 62

क्रमाद्द्वैगुण्यमेतस्माद्ब्रह्मचर्यादिषु त्रिषु । दिवाविहित शौचस्य रात्रावर्धं समाचरेत्

ಈ ಶೌಚಮಾನದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಾದಿ ಮೂರು ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ, ಹಗಲು ವಿಧಿಸಿದ ಶೌಚದ ಅರ್ಧಮಾತ್ರ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 63

रुज्यर्धं च तदर्धं च पथि चौरादि बाधिते । तदर्धं योषितां चापि सुस्थे न्यूनं न कारयेत्

ರೋಗವಿದ್ದಾಗ, ಅಥವಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅರ್ಧವೂ ಕ್ಷಯವಾದಾಗ, ಅಥವಾ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳರು ಮೊದಲಾದವರ ಉಪದ್ರವದಿಂದ ತೊಂದರೆ ಬಂದಾಗ, ವಿಧಿಯ ಅರ್ಧಮಾತ್ರ ಆಚರಿಸಬಹುದು. ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೂ ಅರ್ಧವಿಧಿ ಅನುಮತ; ಆದರೆ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರುವಾಗ ವಿಧಿಸಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಾರದು.

Verse 64

अपि सर्वनदीतोयैर्मृत्कूटैश्चापि गोमयैः । आपादमाचरच्छौचं भावदुष्टो न शुद्धिभाक्

ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳ ನೀರಿನಿಂದ, ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಗೋಮಯದಿಂದಲೂ ಪಾದಗಳವರೆಗೆ ಶೌಚ ಮಾಡಿದರೂ, ಅಂತರಭಾವ ದುಷ್ಟನಾದವನು ನಿಜವಾದ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯನು.

Verse 65

अर्चितः सविता सूते सुतान्पशु वसूनि च । व्याधीन्हरेद्ददात्यायुः पूरयेद्वांछितान्यपि

ಸವಿತೃ (ಸೂರ್ಯದೇವ) ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಪುತ್ರರು, ಪಶುಗಳು ಮತ್ತು ಧನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ರೋಗಗಳನ್ನು ಹರಿದು, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ, ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನೂ ಪೂರೈಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 66

आर्द्रधात्रीफलोन्माना मृदः शौचे प्रकीर्तिताः । सर्वाश्चाहुतयोप्येवं ग्रासाश्चांद्रायणेपि च । प्रागास्य उदगास्योवा सूपविष्टः शुचौ भुवि । उपस्पृशेद्विहीनायां तुषांगारास्थिभस्मभिः

ಶೌಚದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಾಜಾ ಧಾತ್ರೀ (ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ) ಫಲದಷ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಪ್ರಮಾಣವು ಎಲ್ಲ ಆಹುತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತದ ಗ್ರಾಸಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಶುದ್ಧ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತು ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಲಿ ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಲಿ ಉಪಸ್ಪರ್ಶನ/ಆಚಮನ ಮಾಡಬೇಕು; ಯೋಗ್ಯ ವಸ್ತು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ತೂಷ, ಅಂಗಾರ, ಅಸ್ಥಿಭಸ್ಮ ಅಥವಾ ಭಸ್ಮದಿಂದಲೂ ಮಾಡಬಹುದು.

Verse 67

अनुष्णाभिरफेनाभिरद्भिर्हृद्गाभिरत्वरः । ब्राह्मणो ब्राह्मतीर्थेन दृष्टिपूताभिराचमेत्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆತುರವಿಲ್ಲದೆ, ಬಿಸಿಯಲ್ಲದ, ನುರಿಯಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಹೃದಯವರೆಗೆ ತಲುಪುವ ನೀರಿನಿಂದ—ಬ್ರಾಹ್ಮತೀರ್ಥ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಂಡ ನೀರನ್ನು ಆಚಮನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 68

कंठगाभिर्नृपः शुद्ध्येत्तालुगाभिस्तथोरुजः । स्त्रीशूद्रावास्य संस्पर्शमात्रेणापि विशुद्ध्यतः

ಕಂಠಮಟ್ಟಿಗೆ ಜಲವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದರೆ ರಾಜನು ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ; ತಾಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಜಲವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದರೆ ತೊಡೆ/ಗುಹ್ಯವ್ಯಾಧಿಗ್ರಸ್ತನು ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರನು ಕೇವಲ ಮುಖಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 69

शिरः प्रावृत्य कंठं वा जले मुक्तशिखोऽपि च । अक्षालितपदद्वंद्व आचांतोप्यशुचिर्मतः

ತಲೆ ಅಥವಾ ಕಂಠವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದರೂ, ಕೂದಲು ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಎರಡೂ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯದೆ ಇದ್ದರೆ ಆಚಮನ ಮಾಡಿದರೂ ಅವನು ಅಶುಚಿಯೆಂದು ಗಣ್ಯನು.

Verse 70

त्रिः पीत्वांबु विशुद्ध्यर्थं ततः खानि विशोधयेत् । अंगुष्ठमूलदेशेन द्विर्द्विरोष्ठाधरौ स्पृशेत्

ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಜಲವನ್ನು ಆಚಮಿಸಿ; ನಂತರ ದೇಹದ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಅಂಗುಷ್ಟದ ಮೂಲಭಾಗದಿಂದ ಮೇಲೂ ಕೆಳವೂ ಇರುವ ತುಟಿಗಳನ್ನು ತಲಾ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು.

Verse 71

अंगुलीभिस्त्रिभिः पश्चात्पुनरास्यं स्पृशेत्सुधीः । तर्जन्यंगुष्ठकोट्या च घ्राणरंध्रे पुनः पुनः

ನಂತರ ಜ್ಞಾನಿಯು ಮೂರು ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ತರ್ಜನಿ ಮತ್ತು ಅಂಗುಷ್ಟದ ತುದಿಗಳಿಂದ ನಾಸಾರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು.

Verse 72

अंगुष्ठानामिकाग्राभ्यां चक्षुः श्रोत्रे पुनः पुनः । कनिष्ठांगुष्ठयोगेन नाभिरंध्रमुपस्पृशेत्

ಅಂಗುಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅನಾಮಿಕೆಯ ತುದಿಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹಾಗೂ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠಿಕೆ-ಅಂಗುಷ್ಟ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ನಾಭಿರಂಧ್ರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಕು.

Verse 73

स्पृष्ट्वा तलेन हृदयं समस्ताभिः शिरः स्पृशेत् । अंगुल्यग्रैस्तथा स्कंधौ सांबु सर्वत्र संस्पृशेत्

ಅಂಗೈಯಿಂದ ಹೃದಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ, ಎಲ್ಲಾ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಕು. ಬೆರಳುಗಳ ತುದಿಯಿಂದ ಭುಜಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ನೀರಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಕು.

Verse 74

आचांतः पुनराचामेत्कृते रथ्योपसर्पणे । स्नात्वा भुक्त्वा पयः पीत्वा प्रारंभे शुभकर्मणाम्

ಆಚಮನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ರಸ್ತೆಗೆ ಹೋದರೆ ಪುನಃ ಆಚಮನ ಮಾಡಬೇಕು. ಸ್ನಾನ, ಊಟ, ಹಾಲು ಕುಡಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 75

सुप्त्वा वासः परीधाय तथा दृष्ट्वाप्यमंगलम् । प्रमादादशुचिं स्पृष्ट्वा द्विराचांतः शुचिर्भवेत्

ನಿದ್ರಿಸಿದ ನಂತರ, ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಮಂಗಳವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅಥವಾ ಅಚಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅಶುದ್ಧವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿದರೆ ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 76

अथो मुखविशुद्ध्यर्थं गृह्णीयाद्दंतधावनम् । आचांतोप्यशुचिर्यस्मादकृत्वा दंतधावनम्

ಅನಂತರ ಬಾಯಿಯ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಹಲ್ಲುಜ್ಜಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಹಲ್ಲುಜ್ಜದೆ ಆಚಮನ ಮಾಡಿದರೂ ಮನುಷ್ಯನು ಅಶುದ್ಧನಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 77

प्रतिपद्दर्शषष्ठीषु नवम्यां रविवासरे । दंतानां काष्ठसंयोगो दहेदासप्तमं कुलम्

ಪಾಡ್ಯ, ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ, ಷಷ್ಠಿ, ನವಮಿ ಮತ್ತು ಭಾನುವಾರದಂದು ಹಲ್ಲುಜ್ಜಲು ಕಡ್ಡಿ (ಕಾಷ್ಠ) ಬಳಸಿದರೆ ಏಳು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಕುಲವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 78

अलाभे दंतकाष्ठानां निषिद्धे वाथ वासरे । गंडूषा द्वादश ग्राह्या मुखस्य परिशुद्धये

ದಂತಕಾಷ್ಠ ಲಭ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ, ಅಥವಾ ನಿಷಿದ್ಧ ದಿನದಲ್ಲಿ, ಮುಖದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಡೂಷಗಳು (ಕೊಳಕು) ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 79

कनिष्ठाग्र परीमाणं सत्वचं निर्व्रणं ऋजुम् । द्वादशांगुलमानं च सार्धं स्याद्दंतधावनम्

ದಂತಧಾವನದ ಕಡ್ಡಿ ಕನಿಷ್ಠಾಗ್ರದಷ್ಟು ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, ತೊಗಟೆಯೊಡನೆ, ಗಾಯರಹಿತವಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿರಬೇಕು; ಅದರ ಉದ್ದ ಸಾಡೆ ಹನ್ನೆರಡು ಅಂಗುಲವಾಗಿರಬೇಕು।

Verse 80

एकैकांगुलह्रासेन वर्णेष्वन्येषु कीर्तितम् । आम्राम्रातक धात्रीणां कंकोल खदिरोद्भवम्

ಇತರ ವರ್ಣಗಳವರಿಗೆ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದೇ ಅಂಗುಲ ಕಡಿತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಯೋಗ್ಯ ದಂತಕಾಷ್ಠವು ಮಾವು, ಅಮ್ರಾತಕ, ಧಾತ್ರಿ (ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ), ಹಾಗೆಯೇ ಕಂಕೋಲ ಮತ್ತು ಖದಿರ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 81

शम्यपामार्गखर्जूरीशेलुश्रीपर्णिपीलुजम् । राजादनं च नारंगं कषायकटुकंटकम्

ಶಮೀ, ಅಪಾಮಾರ್ಗ, ಖರ್ಜೂರಿ, ಶೇಲು, ಶ್ರೀಪರ್ಣಿ, ಪೀಲು ಇವುಗಳಿಂದಲೂ ದಂತಕಾಷ್ಠ ಯೋಗ್ಯ; ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜಾದನ ಮತ್ತು ನಾರಂಗ—ಕಷಾಯ (ಕಸ), ಕಟು (ತೀಕ್ಷ್ಣ) ಹಾಗೂ ಕಂಟಕಯುಕ್ತವಾದವು।

Verse 82

क्षीरवृक्षोद्भवं वापि प्रशस्तं दंतधावनम् । जिह्वोल्लेखनिकां चापि कुर्याच्चापाकृतिं शुभाम्

ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ದಂತಧಾವನವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಜಿಹ್ವೋಲ್ಲೇಖನಿಕಾ (ನಾಲಿಗೆ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನ)ಯನ್ನೂ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು ಶುಭಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು।

Verse 83

अन्नाद्याय व्यूहध्वं सोमोराजाय मा गमत् । समे मुखं प्रमार्क्ष्यते यशसा च भगेन च

ಅನ್ನ ಹಾಗೂ ಪೋಷಣಾರ್ಥ ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿರಿ; ಸೋಮರಾಜ ದೇವರಿಂದ ದಾರಿ ತಪ್ಪಬೇಡಿ. ಮುಖವನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದರೆ ಅದು ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 84

आयुर्बलं यशो वर्चः प्रजाः पशु वसूनि च । ब्रह्म प्रज्ञां च मेधां च त्वन्नो देहि वनस्पते

ಹೇ ವನಸ್ಪತಿನಾಥಾ! ನಮಗೆ ಆಯುಷ್ಯ, ಬಲ, ಯಶಸ್ಸು, ತೇಜಸ್ಸು; ಸಂತಾನ, ಪಶುಗಳು ಮತ್ತು ಧನವನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸು. ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ, ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಮೇಧೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನೂ ನೀಡು.

Verse 85

मंत्रावेतौ समुच्चार्य यः कुर्याद्दंतधावनम् । वनस्पतिगतः सोमस्तस्य नित्यं प्रसीदति

ಈ ಎರಡು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಯಾರು ದಂತಧಾವನ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ವನಸ್ಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಸೋಮನು ಅವನ ಮೇಲೆ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 86

मुखे पर्युषिते यस्माद्भवेदशुचिभाग्नरः । ततः कुर्यात्प्रयत्नेन शुद्ध्यर्थं दंतधावनम्

ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ಮುಖವು ಪರಿಸ್ಯುಷಿತ (ಬಾಸಿ) ಆಗಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಅಶುಚಿತೆಯ ಪಾಲುದಾರನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದಂತಧಾವನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 87

उपवासेपि नो दुष्येद्दंतधावनमंजनम् । गंधालंकारसद्वस्त्रपुष्पमालानुलेपनम्

ಉಪವಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ದಂತಧಾವನ ಮತ್ತು ಅಂಜನ ಹಚ್ಚುವುದು ದೋಷವಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಗಂಧ, ಆಭರಣ, ಶುಚಿ ವಸ್ತ್ರ, ಪುಷ್ಪಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಅನುಲೇಪನವೂ ದೋಷರಹಿತವೇ.

Verse 88

प्रातःसंध्यां ततः कुर्याद्दंतधावनपूर्विकाम् । प्रातःस्नानं चरित्वा च शुद्धे तीर्थे विशेषतः

ನಂತರ ದಂತಧಾವನ ಮಾಡಿ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಾತಃಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶುದ್ಧ ತೀರ್ಥಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ।

Verse 89

प्रातःस्नानाद्यतःशुद्ध्येत्कायोयं मलिनः सदा । छिद्रितो नवभिश्छिद्रैः स्रवत्येव दिवानिशम्

ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನಾದಿ ಶುದ್ಧಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಈ ದೇಹ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸದಾ ಮಲಿನ, ಒಂಬತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಛಿದ್ರಿತವಾಗಿ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ನಿರಂತರ ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 90

उत्साह मेधा सौभाग्य रूप संपत्प्रवर्तकम् । मनः प्रसन्नताहेतुः प्रातःस्नानं प्रशस्यते

ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ—ಇದು ಉತ್ಸಾಹ, ಮೇಧೆ, ಸೌಭಾಗ್ಯ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದು; ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಸನ್ನತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದು।

Verse 91

प्रस्वेद लालाद्याक्लिन्नो निद्राधीनो यतो नरः । प्रातःस्नानात्ततोर्हः स्यान्मंत्रस्तोत्रजपादिषु

ಮಾನವನು ಬೆವರು, ಲಾಲೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ತೇವಗೊಂಡು ನಿದ್ರಾಧೀನನಾಗಿರುವುದರಿಂದ; ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನದ ನಂತರ ಮಂತ್ರ, ಸ್ತೋತ್ರ, ಜಪಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 92

प्रातःप्रातस्तु यत्स्नानं संजाते चारुणोदये । प्राजापत्यसमं प्राहुस्तन्महाघविघातकृत्

ಪ್ರತಿದಿನ ಪ್ರಾತಃ, ಸುಂದರ ಅರುಣೋದಯ ಉದಯಿಸಿದಾಗ ಮಾಡುವ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ವ್ರತಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಮಹಾಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 93

प्रातःस्नानं हरेत्पापमलक्ष्मीं ग्लानिमेव च । अशुचित्वं च दुःस्वप्नं तुष्टिं पुष्टिं प्रयच्छति

ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನವು ಪಾಪ, ಅಲಕ್ಷ್ಮೀ ಹಾಗೂ ಗ್ಲಾನಿಯನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ; ಅಶುಚಿತ್ವ ಮತ್ತು ದುಃಸ್ವಪ್ನಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ತೃಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ಪುಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 94

नोपसर्पंति वै दुष्टाः प्रातःस्नायिजन क्वचित् । दृष्टादृष्टफलं यस्मात्प्रातःस्नानं समाचरेत्

ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನ ಬಳಿಗೆ ದುಷ್ಟರು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಮೀಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಾತಃಸ್ನಾನವು ದೃಷ್ಟ-ಅದೃಷ್ಟ ಎರಡೂ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 95

प्रसंगतः स्नानविधिं वक्ष्यामि कलशोद्भव । विधिस्नानं यतः प्राहुः स्नानाच्छतगुणोत्तरम्

ಈಗ ಪ್ರಸಂಗಾನುಸಾರ, ಹೇ ಕಲಶೋದ್ಭವ, ನಾನು ಸ್ನಾನವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸ್ನಾನವು ಇತರ ಸ್ನಾನಕ್ಕಿಂತ ಶತಗುಣ ಅಧಿಕ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 96

विशुद्धां मृदमादाय बर्हींषि तिल गोमयम् । शुचौ देशे परिस्थाप्य त्वाचम्य स्नानमाचरेत्

ಶುದ್ಧ ಮಣ್ಣು, ದರ್ಭೆ, ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ಗೋಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಶುಚಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 97

उपग्रही बद्धशिखो जलमध्ये समाविशेत् । उरुं हीति मंत्रेण तोयमावर्त्य सृष्टितः

ಮೇಲ್ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಧರಿಸಿ, ಶಿಖೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು; ‘ಉರುಂ ಹೀತಿ’ ಮಂತ್ರದಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಆವರ್ತಿಸಬೇಕು।

Verse 98

ये ते शतं ततो जप्त्वा तोयस्यामंत्रणाय च । सुमित्रिया नो मंत्रेण पूर्वं कृत्वा जलांजलिम् । क्षिपेद्द्वेष्यं समुद्दिश्य जपन्दुर्मित्रिया इति

ಜಲದ ಆಮಂತ್ರಣ/ಅಭಿಮಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ‘ಯೇ ತೇ ಶತಂ’ ಅನ್ನು ನೂರು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಿ, ಮೊದಲು ‘ಸುಮಿತ್ರಿಯಾ ನೋ’ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಜಲಾಂಜಲಿ ಮಾಡಿ, ದ್ವೇಷ್ಯ ಶತ್ರುವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ‘ದುರ್ಮಿತ್ರಿಯಾ’ ಎಂದು ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಆ ಜಲವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು।

Verse 99

इदं विष्णुरिमं जप्त्वा लिंपेदंगानि मृत्स्नया । मृदैकया शिरः क्षाल्य द्वाभ्यां नाभेस्तथोपरि

‘ಇದಂ ವಿಷ್ಣುಃ’ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿ ಶುದ್ಧಿಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಲೇಪನ ಮಾಡಬೇಕು; ಒಂದು ಭಾಗ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಾಭಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು।

Verse 100

नाभेरधस्तु तिसृभिः पादौ षड्भिर्विशोधयेत् । मज्जेत्प्रवाहाभिमुख आपो अस्मानिमं जपन्

ನಾಭಿಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಪಾದಗಳನ್ನು ಆರು ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಶೋಧಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಪ್ರವಾಹದ ಕಡೆ ಮುಖಮಾಡಿ ‘ಆಪೋ ಅಸ್ಮಾನ್’ ಮಂತ್ರ ಜಪಿಸುತ್ತಾ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಬೇಕು।

Verse 110

प्रणवं त्रिर्जपेद्वापि विष्णुं वा संस्मरेत्सुधीः । स्नात्वेत्थं वस्त्रमापीड्य गृह्णीयाद्धौतवाससी । आचम्य च ततः कुर्यात्प्रातःसंध्यां कुशान्विताम् । यो न संध्यामुपासीत ब्राह्मणो हि विशेषतः

ಸುದೀನು ಪ್ರಣವವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪಿಚ್ಚಿ, ತೊಳೆದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ಕುಶಸಹಿತ ಪ್ರಾತಃಸಂಧ್ಯೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ ಮಾಡದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕರ್ತವ್ಯಭ್ರಷ್ಟನು।

Verse 120

एकं संभोज्य विधिवद्ब्राह्मणं यत्फलं लभेत् । प्राणायामैर्द्वादशभिस्तत्फलं श्रद्धयाप्यते

ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದರೆ ದೊರೆಯುವ ಪುಣ್ಯಫಲ, ಅದೇ ಫಲವು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳಿಂದಲೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 130

गृहाद्बहुगुणा यस्मात्संध्या बहिरुपासिता । गायत्र्यभ्यासमात्रोपि वरं विप्रो जितेंद्रियः

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಮನೆಯ ಹೊರಗೆ ಆಚರಿಸಿದ ಸಂಧ್ಯೋಪಾಸನೆ ಬಹುಗುಣ ಫಲಪ್ರದವಾದುದರಿಂದ, ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ ಹೊಂದಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಗಾಯತ್ರೀ ಅಭ್ಯಾಸಮಾತ್ರವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ।

Verse 140

नक्तं दिनं निमज्ज्याप्सु कैवर्ताः किमु पावनाः । शतशोपि तथा स्नाता न शुद्धा भावदूषिता

ರಾತ್ರಿ ಹಗಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರೂ ಕೈವರ್ತರು ಪಾವನರಾಗದಿದ್ದರೆ, ಇತರರ ಮಾತೇನು? ಅಂತರಭಾವ ದೂಷಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಶುದ್ಧಿ ಆಗದು।

Verse 150

इमं मंत्रं ततश्चोक्त्वा कुर्यादाचमनं द्विजः । आचार्याः केचिदिच्छंति शाखाभेदेन चापरे

ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ನಂತರ ದ್ವಿಜನು ಆಚಮನ ಮಾಡಬೇಕು. ಕೆಲ ಆಚಾರ್ಯರು ಇದನ್ನೇ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ; ಇತರರು ವೇದಶಾಖಾಭೇದದಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನವನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 160

सहस्रकृत्वो गायत्र्याः शतकृत्वोथवा पुनः । दशकृत्वोथ देव्यैव कुर्यात्सौरीमुपस्थितिम्

ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಸಾವಿರ ಬಾರಿ—ಅಥವಾ ನೂರು ಬಾರಿ, ಮತ್ತೆ ಹತ್ತು ಬಾರಿ—ಜಪಿಸಿ, ಆ ದೇವಿ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನೇ ಉಪಾಯವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸೂರ್ಯನ ‘ಸೌರೀ ಉಪಸ್ಥಿತಿ’ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 170

अन्वारब्धेन सव्येन तर्पयेत्षड्विनायकान् । ब्रह्मादीनखिलान्देवान्मरीच्यादींस्तथा मुनीन्

ಸವ್ಯೋಪವೀತ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ (ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಧರಿಸಿ) ಷಡ್ವಿನಾಯಕರಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವರುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮರೀಚ್ಯಾದಿ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಸಹ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 180

उदीरतामगिंरस आयंतुन इतीष्यते । ऊर्जं वहंती पितृभ्यः स्वधायिभ्यस्ततः पठेत्

ತದನಂತರ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ‘ಉದೀರತಾಮ್…’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು; ಬಳಿಕ ಸ್ವಧಾಭಾಗಿಗಳಾದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ‘ಊರ್ಜಂ ವಹಂತೀ…’ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು।

Verse 190

अध्यापयेच्छुचीञ्शिष्यान्हितान्मेधासमन्वितान् । उपेयादीश्वरं चैव योगक्षेमादि सिद्धये

ಶುಚಿಗಳಾದ, ಹಿತೈಷಿಗಳಾದ, ಮೇಧಾಸಂಪನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಅಧ್ಯಾಪನೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಯೋಗ-ಕ್ಷೇಮಾದಿ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಶರಣಾಗಬೇಕು।

Verse 200

ओंभूर्भुवःस्वःस्वाहेति विप्रो दद्यात्तथाहुतिम् । तथा देवकृतस्याद्या जुहुयाच्च षडाहुतीः

‘ಓಂ ಭೂರ್ಭುವಃ ಸ್ವಃ ಸ್ವಾಹಾ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ವಿಪ್ರನು ಆಹುತಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ‘ದೇವಕೃತ’ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಆಹುತಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಆರು ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಹೋಮಿಸಬೇಕು।

Verse 210

प्रतिगृह्णंत्विमं पिंडं काका भूमौ मयार्पितम् । द्वौ श्वानौ श्यामशबलौ वैवस्वतकुलोद्भवौ

ನಾನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಈ ಪಿಂಡವನ್ನು ಕಾಗೆಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ವೈವಸ್ವತ (ಯಮ) ಕುಲೋದ್ಭವರಾದ ಶ್ಯಾಮ-ಶಬಲ ಎಂಬ ಆ ಎರಡು ಶ್ವಾನಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗಲಿ।

Verse 220

विधायान्नमनग्नं तदुपरिष्टादधस्तथा । आपोशनविधानेन कृत्वाश्नीयात्सुधीर्द्विजः

ಅಗ್ನಿದೋಷರಹಿತ ಶುದ್ಧ ಅನ್ನವನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿ, ಸುಧೀ ದ್ವಿಜನು ‘ಆಪೋಶನ’ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ನಂತರವೇ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 230

अंगुष्ठमात्रः पुरुषस्त्वंगुष्ठं च समाश्रितः । ईशः सर्वस्य जगतः प्रभुः प्रीणाति विश्वभुक्

ಅಂಗುಷ್ಠಮಾತ್ರನಾದ ಪುರುಷನು ಅಂಗುಷ್ಠದಲ್ಲೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವನು; ಅವನೇ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಈಶ್ವರ, ಪ್ರಭು, ವಿಶ್ವಪಾಲಕ—ಇಂತಹ ಸ್ಮರಣೆ-ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 240

अग्निश्चेति च मंत्रेण विधायाचमने सुधीः । पश्चिमास्यो जपेत्तावद्यावन्नक्षत्रदर्शनम्

‘ಅಗ್ನಿಶ್ಚ…’ ಎಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಜ್ಞಾನಿ ಪಶ್ಚಿಮಮುಖನಾಗಿ ನಕ್ಷತ್ರದರ್ಶನವಾಗುವವರೆಗೆ ಜಪಿಸಬೇಕು.

Verse 243

उद्देशतः समाख्यातो ह्येष नित्यतमो विधिः । इत्थं समाचरन्विप्रो नावसीदति कर्हिचित्

ಈ ಅತ್ಯಂತ ನಿತ್ಯವಿಧಿ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಂತೆ ಆಚರಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಯಾವಾಗಲೂ ದುರ್ಗತಿಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ.