Adhyaya 20

Verse 1

गणावूचतुः । औत्तानपादिर्निर्गत्य ततः काननतो द्विज । रम्यं मधुवनं प्राप यमुनायास्तटे महत

ಗಣರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಔತ್ತಾನಪಾದಿ (ಧ್ರುವನು) ಆ ಕಾನನದಿಂದ ಹೊರಟು ಯಮುನಾತಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಹತ್ತಾದ, ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ, ರಮ್ಯವಾದ ಮಧುವನವನ್ನು ತಲುಪಿದನು।

Verse 2

आद्यं भगवतः स्थानं तत्पुण्यं हरिमेधसः । पापोपि जंतुस्तत्प्राप्य निष्पापो जायते ध्रुवम्

ಅದೇ ಭಗವಂತನ ಆದ್ಯಸ್ಥಾನ—ಹರಿಮೇಧಸ ಋಷಿಯ ಪರಮ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ; ಅದನ್ನು ತಲುಪಿದರೆ ಪಾಪಿಯಾದ ಜೀವಿಯೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಾಪರಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 3

जपन्स वासुदेवाख्यं परंब्रह्म निरामयम् । अपश्यत्तन्मयं विश्वं ध्यानस्तिमितलोचनः

ಅವನು ನಿರಾಮಯ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ‘ವಾಸುದೇವ’ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ, ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವೂ ಅವನಿಂದಲೇ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡನು।

Verse 4

हरिर्हरित्सु सर्वासु हरिर्हरिमरीचिषु । शिवामृगमृगेंद्रादि रूपः काननगो हरिः

ಹರಿ ಎಲ್ಲ ಹಸಿರು ಮರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದನು, ಹರಿ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದನು; ಕಾನನದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹರಿ ಶುಭಮೃಗ, ಮೃಗೇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು।

Verse 5

जले शालूरकूर्मादि रूपेण भगवान्हरिः । हरिरश्वादिरूपेण मंदुरास्वपि भूभुजाम्

ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಹರಿ ಮತ್ಸ್ಯ-ಕೂರ್ಮಾದಿ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು; ರಾಜರ ಅಶ್ವಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹರಿ ಅಶ್ವಾದಿ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದನು।

Verse 6

अनंतरूपः पाताले गगनेऽनंतसंज्ञकः । एकोप्यनंततां यातो रूपभेदैरनंतकैः

ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅನಂತರೂಪನು; ಗಗನದಲ್ಲಿ ‘ಅನಂತ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು. ಅವನು ಏಕನಾಗಿದ್ದರೂ ಅನೇಕ ರೂಪಭೇದಗಳಿಂದ ಅನಂತನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 7

देवेषु यो वसेन्नित्यं देवानां वसतिर्हि यः । स वासुदेवः सर्वत्र दीव्येद्यद्वासनावशात्

ದೇವರಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ವಾಸಿಸುವವನು, ದೇವರ ಆಶ್ರಯಧಾಮವೇ ಆಗಿರುವವನು—ಅವನೇ ವಾಸುದೇವ. ತನ್ನ ಅಂತರ್ವಾಸ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಲೀಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 8

विष्लृव्याप्तावयंधातुर्यत्रसार्थकतां गतः । ते विष्णुनाम स्वरूपे हि सर्वव्यापनशीलिनि

‘ವಿಷ್ಲೃ’ ಧಾತು ‘ಸರ್ವವ್ಯಾಪ್ತಿ’ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ‘ವಿಷ್ಣು’ ಎಂಬ ನಾಮಸ್ವರೂಪ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ—ಅವನು ಸ್ವಭಾವತಃ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸುವವನು.

Verse 9

सर्वेषां च हृषीकाणामीशनात्परमेश्वरः । हृषीकेश इति ख्यातो यः स सर्वत्रसंस्थितः

ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧಿಪತ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ಪರಮೇಶ್ವರ ‘ಹೃಷೀಕೇಶ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನು. ಆ ನಾಮಧಾರಿಯು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 10

न च्यवंतेपि यद्भक्ता महति प्रलये सति । अतोऽच्युतोऽखिले लोके स एकः सर्वगोऽव्ययः

ಮಹಾಪ್ರಳಯ ಬಂದರೂ ಅವನ ಭಕ್ತರು ಚ್ಯುತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ‘ಅಚ್ಯುತ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ—ಏಕ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಅವ್ಯಯ ಪ್ರಭು.

Verse 11

इदं चराचरं विश्वं यो बभार स्वलीलया । भृत्यास्वरूपसंपत्त्या सोऽत्र विश्वंभरोऽखिलम्

ಸ್ವಲೀಲೆಯಿಂದ ಈ ಚರಾಚರ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದಾಸ್ಯಭಾವಸಂಪತ್ತಿಯಿಂದ ಸಮಸ್ತವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವನು—ಅವನೇ ಇಲ್ಲಿ ಅಖಿಲಾಧಾರ ‘ವಿಶ್ವಂಭರ’ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 12

तस्येक्षणे समीक्षेते नान्यद्विप्णुपदादृते । निरीक्ष्यः पुंडरीकाक्षो नान्यो नियमतो ह्यतः

ಅವನ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಪದವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಪೇಕ್ಷ್ಯವಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಯಮತಃ ಕಮಲನಯನ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನೇ ಧ್ಯೇಯ, ಮತ್ತಾರೂ ಅಲ್ಲ।

Verse 13

नान्य शब्दग्रहौ तस्य जातौ शब्दग्रहावपि । विना मुकुंद गोविंद दामोदर चतुर्भुज

ಅವನ ವಾಣಿ ಬೇರೆ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ‘ಮುಕುಂದ’, ‘ಗೋವಿಂದ’, ‘ದಾಮೋದರ’, ‘ಚತುರ್ಭುಜ’ ಎಂಬ ನಾಮಗಳ ಹೊರತು ಮತ್ತಾವುದೂ ಅಲ್ಲ।

Verse 14

गोविंदचरणार्थार्चां तत्प्रियंकर्मवै विना । शंखचक्रांकितौ तस्य नान्यकर्मकरौकरौ

ಗೋವಿಂದನ ಪಾದಾರ್ಚನೆಗೂ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕರ್ಮಗಳಿಗೂ ಹೊರತು, ಶಂಖಚಕ್ರಾಂಕಿತ ಅವನ ಕೈಗಳು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 15

निर्द्वंद्वचरणद्वंद्वं तन्मनो मनुते हरेः । हित्वान्यन्मननं सर्वं निश्चलत्वमवाप ह

ಅವನ ಮನಸ್ಸು ದ್ವಂದ್ವಾತೀತ ಹರಿ ಪಾದಯುಗಲವನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ; ಇತರ ಎಲ್ಲ ಮನನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಅದು ನಿಶ್ಚಲ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 16

चरणौ विष्णुशरणौ हित्वा नारायणांगणम् । तस्य नो चरतोन्यत्र चरतो विपुलं तपः

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶರಣರೂಪವಾದ ಚರಣಯುಗಲವನ್ನೂ ನಾರಾಯಣನ ಆಂಗಣವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದರೂ ಅವನ ಪಾದಗಳು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅಷ್ಟು ವಿಶಾಲವೂ ದೃಢವೂ ಆದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಅವನು ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 17

वाणीप्रमाणी क्रियते गोविंदगुणवर्णने । जोषं समासता तेन महासारं तपस्यता

ಗೋವಿಂದನ ಗುಣವರ್ಣನದಲ್ಲೇ ಅವನ ವಾಣಿ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪಡೆದಿತು; ಆ ಮೌನ ತಾದಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಅವನ ತಪಸ್ಸು ಮಹಾಸಾರವೂ ಪರಮ ಸಾರ್ಥಕವೂ ಆಯಿತು।

Verse 18

नितांतकमलाकांत नामधेयसुधारसम् । रसयंती न रसना तस्यान्यरसस्पृहा

ಕಮಲಾಕಾಂತನ ನಾಮಾಮೃತರಸವನ್ನು ಅಪಾರವಾಗಿ ಆಸ್ವಾದಿಸಿದ ಅವನ ನಾಲಿಗೆಗೆ ಇನ್ನು ಬೇರೆ ರಸದ ಆಸೆ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ।

Verse 19

श्रीमुकुंद पदद्वंद्व पद्मामोदप्रमोदितम् । गंधांतरं न तद्घ्राणं परिजिघ्रत्यशीघ्रगम्

ಶ್ರೀ ಮುಕುಂದನ ಪಾದಯುಗಲದ ಪದ್ಮಸುಗಂಧದಿಂದ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಅವನ ಘ್ರಾಣೇಂದ್ರಿಯವು ಬೇರೆ ಯಾವ ವಾಸನೆಯನ್ನೂ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಓಡಲಿಲ್ಲ।

Verse 20

त्वगिंद्रियं मधुरिपोः परिस्पृश्य पदद्वयम् । सर्वस्पर्शसुखं प्राप तस्य भूजानिजन्मनः

ಮಧುರಿಪುವಿನ ಪಾದಯುಗಲವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಅವನ ತ್ವಗಿಂದ್ರಿಯಕ್ಕೆ ಸರ್ವಸ್ಪರ್ಶಸೌಖ್ಯ ದೊರಕಿತು; ಭೂಮಿಜನಾದ ಅವನಿಗೆ ಅದಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 21

शब्दादिविषयाधारं सारं दामोदरं परम् । ध्रुवेंद्रियाणि संप्राप्य कृतार्थान्यभवंस्तदा

ಶಬ್ದಾದಿ ವಿಷಯಗಳ ಆಧಾರವೂ ಸಾರಸ್ವರೂಪನೂ ಆದ ಪರಮ ದಾಮೋದರನನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಧ್ರುವನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸ್ಥಿರವಾದವು; ಆಗ ಅವು ನಿಜವಾಗಿ ಕೃತಾರ್ಥವಾದವು.

Verse 22

लुप्तानि सर्वतेजांसि तत्तपस्तपनोदये । चंद्रसूर्यानलर्क्षाणां प्रदीपित जगत्त्रये

ಅವನ ತಪಸ್ಸಿನ ದಹಿಸುವ ಸೂರ್ಯ ಉದಯಿಸಿದಾಗ ಇತರ ಎಲ್ಲ ತೇಜಸ್ಸುಗಳು ಮಂಕಾದವು; ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯ-ಅಗ್ನಿ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಬೆಳಗಿಸಿದಂತೆ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾಯಿತು.

Verse 23

इंद्र चंद्राग्नि वरुण समीरण धनाधिपाः । यम नैरृतमुख्याश्च जाताः स्वपदशंकिताः

ಇಂದ್ರ, ಚಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿ, ವರುಣ, ವಾಯು, ಧನಾಧಿಪ ಕುಬೇರ, ಯಮ ಹಾಗೂ ನೈಋತ ಮುಂತಾದ ದಿಕ್ಪಾಲರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಯದಿಂದ ಆತಂಕಿತರಾದರು.

Verse 24

वैमानिकास्तथाऽन्येपि वसुमुख्या दिवौकसः । ततो धुवात्समुत्त्रेसुः स्वाधिकारैधिताधयः

ಆಗ ವೈಮಾನಿಕ ದೇವರುಗಳು ಹಾಗೂ ವಸುಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಇತರ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಉರಿದು ಧ್ರುವನ ಬಳಿಯಿಂದ ಎದ್ದು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಟರು.

Verse 25

यत्र यत्र ध्रुवः पादं मिनोति पृथिवीतले । धरा तस्य भराक्रांता विनमेत्तत्र तत्र वै

ಧ್ರುವನು ಭೂಮಿತಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೆ ಪಾದವಿಟ್ಟನೋ ಅಲ್ಲಲ್ಲೆ ತಪೋಬಲದ ಭಾರದಿಂದ ಒತ್ತಡಗೊಂಡ ಧರೆಯು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವಂಗುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 26

अहो तदंगसंगीनि त्यक्त्वा जाड्यं जलान्यपि । रसवंति पदस्थानि स्फुरंत्यन्यत्र तद्भयात्

ಅಹೋ! ಅವನ ಅಂಗಸಂಗದಿಂದ ಜಡವಾದ ನೀರೂ ಜಡತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪ್ರಸನ್ನವಾಯಿತು. ಅವನ ಪಾದಗಳು ನಿಂತ ಸ್ಥಳಗಳೆಲ್ಲ ರಸವಂತವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಫುರಿಸಿತು; ಅವನ ತಪೋತೇಜದ ಭಯದಿಂದ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಕಂಪಿಸಿ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸರಿದವು.

Verse 27

यावंति विष्वक्तेजांसि सिद्धरूपगुणानि च । नेत्रातिथीनि तावंति तत्तपस्तेजसाऽभवन्

ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸಿದ್ಧಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರೂಪ-ಗುಣಗಳು ಇದ್ದವೋ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಆ ತಪೋತೇಜದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ‘ನೇತ್ರಗಳ ಅತಿಥಿ’ಗಳಾಗಿ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದವು.

Verse 28

अहो निजगुणस्पर्शः सततं मातरिश्वना । दूरदेशांतरस्थोपि तत्त्वचो विषयीकृतः

ಅಹೋ! ತನ್ನ ಸ್ವಗುಣಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಸದಾ ಚಲಿಸುವ ಮಾತರಿಶ್ವನ್ (ವಾಯು) ದೂರದೇಶಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದರೂ, ತತ್ತ್ವನಿಷ್ಠನಾದ ಅವನಿಂದ ವಶೀಕೃತನಾಗಿ—ಅಧೀನವಿಷಯವಾಯಿತು.

Verse 29

व्योम्नापि शब्दगुणिना ध्रुवाराधनबुद्धिना । शब्दजातस्त्वशेषोपि तत्कर्ण शरणीकृतः

ಶಬ್ದಗುಣವಿರುವ ಆಕಾಶವೂ, ಧ್ರುವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಅವನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಸಮಸ್ತ ಶಬ್ದಸಮೂಹವನ್ನು ಅವನ ಕಿವಿಯ ಶರಣಕ್ಕೆ ತಂದಿತು—ಎಲ್ಲ ಧ್ವನಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದಂತಾಯಿತು.

Verse 30

आराधितोऽनुदिवसं सभूतैरपि पंचभिः । तप एव परं मेने गोविंदार्पित मानसः

ಪಂಚಭೂತಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ಸತ್ತ್ವಗಳಿಂದಲೂ ಅವನು ಪ್ರತಿದಿನ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತ ಮನಸ್ಸಿನವನು ತಪಸ್ಸನ್ನೇ ಪರಮವೆಂದು ಮೆನೆದು—ಅದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನವೆಂದು ತಿಳಿದನು.

Verse 31

कौस्तुभोद्भासितहृदः पीतकौशेयवाससः । ध्यानात्तेजोमयं विश्वं तेनैक्षि नृपसूनुना

ಕೌಸ್ತುಭಮಣಿಯ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ಹೃದಯ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವನು, ಪೀತ ಕೌಶೇಯ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಯಾದ ಆ ರಾಜಕುಮಾರನು ಧ್ಯಾನಯೋಗದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ತೇಜೋಮಯವಾಗಿ ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು।

Verse 32

मरुत्वतातिमहती चिंताऽप्ता तत्तपोभयात् । मत्पदं चेदकांक्षिष्यदहरिष्यद्ध्रुवं धुवः

ಆ ತಪಸ್ಸಿನ ಭಯದಿಂದ ಮರುತಗಳ ಮಹಾಸಮೂಹವು ಚಿಂತಾಗ್ರಸ್ತವಾಯಿತು—‘ಧ್ರುವನು ನನ್ನ ಪದವನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವನು।’

Verse 33

समर्थस्त्वप्सरोवर्गो नियंतुं यमिनां यमान् । स तु यूनि प्रभवति नात्र बाले करोमि किम्

‘ಅಪ್ಸರೆಯರ ವರ್ಗವು ಯತಿಗಳ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ತಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥ; ಆದರೆ ಅದು ಯುವಕರ ಮೇಲೆಯೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಬಾಲಕ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯನಾಗಿ ಇದ್ದಾನೆ—ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?’

Verse 34

तपस्विनां तपो हंतुं द्वौ मत्साहाय्यकारिणौ । कामक्रौधौ न तावस्मिन्प्रभवेतां शिशौ ध्रुवे

‘ತಪಸ್ವಿಗಳ ತಪಸ್ಸನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ನನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಸಹಾಯಕರು—ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ; ಆದರೆ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಆ ಬಾಲಕ ಧ್ರುವನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ।’

Verse 35

एक एव किलोपायो बाले मे प्रभविष्यति । भूतालिं भीषणाकारां प्रहिणोमीह तद्भिये

‘ಈ ಬಾಲಕನ ವಿರುದ್ಧ ನನಗೆ ಫಲಿಸುವುದು ಒಂದೇ ಉಪಾಯ—ಅವನನ್ನು ಭಯಪಡಿಸಲು ಭೀಕರಾಕಾರದ ಭೂತಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ।’

Verse 36

बालत्वाद्भीषितो भूतैस्तपस्त्यक्ष्यत्यसौ ध्रुवम् । इति निश्चित्य भूतालिं प्रेषयामास वासवः

“ಇವನು ಬಾಲಕನು; ಭೂತಗಳಿಂದ ಭೀತನಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವನು” ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ಭೂತಗಣಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಅವನ ಮೇಲೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು।

Verse 37

भल्लूकाकारसर्वांग उष्ट्रलंबशिरोधरः । कश्चिद्दुर्दर्शदशनस्त्वभ्यधावत्तमर्भकम्

ಒಂದು ಭೂತದ ಸರ್ವಾಂಗವೂ ಕರಡಿಯಂತಿತ್ತು; ಒಂಟೆಯಂತೆ ಉದ್ದವಾಗಿ ತೂಗುವ ತಲೆ; ನೋಡಲಾರದಷ್ಟು ಭಯಾನಕ ದಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದು ಆ ಬಾಲಕನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿತು।

Verse 38

तं व्याघ्रवदनः कश्चिद्व्यादाय विकटाननम् । द्विपोच्च देहसंस्थानो मुहुर्गर्जन्समभ्यगात्

ಮತ್ತೊಂದು ಭೂತವು ಹುಲಿ ಮುಖದದು; ಅದು ಭೀಕರ ಬಾಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿತು. ಆನೆಗಾತ್ರದ ದೇಹಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮರುಮರು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದಾಯಿತು।

Verse 39

रयात्तु मांसकं भुंजन्कश्चिद्विकटदंष्ट्रकः । रोषात्तमभिदुद्राव दृष्ट्वा संतर्जयन्निव

ಮತ್ತೊಂದು ಭೂತವು ವಿಚಿತ್ರ ದಂಷ್ಟ್ರೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ವೇಗವಾಗಿ ಮಾಂಸವನ್ನು ಭುಂಜುತ್ತಾ; ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಕೋಪದಿಂದ ಬೆದರಿಸುವಂತೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿತು।

Verse 40

अतितीक्ष्णैर्विषाणाग्रैस्तटानुच्चान्विदारयन् । खुराग्रैर्दलयन्भूमिं महोक्षोऽभिजगर्जतम्

ಅತಿತೀಕ್ಷ್ಣ ಕೊಂಬಿನ ಅಗ್ರಗಳಿಂದ ಎತ್ತರದ ತಟಗಳನ್ನು ಚೀರಿ, ಖುರಗಳ ಅಗ್ರಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿಸುತ್ತಾ ಒಂದು ಮಹೋಕ್ಷನು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದಾಯಿತು।

Verse 41

कश्चिद्धि पन्नगी भूय फटाटोपभयानकः । अतिलोलद्विरसनः पुस्फूर्जनिकषाचितम्

ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಪನ್ನಗೀ-ರೂಪಿಣಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು—ಫಣದ ಫಟ್ಕಾರದಿಂದ ಭಯಂಕರಳಾಗಿ; ಅತಿಚಂಚಲ ಎರಡು ನಾಲಿಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಫುಸಫುಸಲಾಡುತ್ತ ಅವನನ್ನು ಭಯಪಡಿಸತೊಡಗಿದಳು।

Verse 42

कश्चिच्च महिषाकारः क्षिपञ्शृंगाग्रतो गिरोन् । लांगूलताडितधरः श्वसन्वेगात्तमाप्तवान्

ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಮಹಿಷಾಕಾರ—ಕೊಂಬಿನ ಅಗ್ರಗಳಿಂದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಎಸೆದು; ಬಾಲದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಟ್ಟಿ, ಬಲವಾದ ಉಸಿರಿನ ವೇಗದಿಂದ ಫುಸಫುಸಲಾಡುತ್ತ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪಿದನು।

Verse 43

कश्चिद्दावानलालीढ खर्जूरद्रुमसन्निभम् । बिभ्रदूरुद्वयंभूतो व्यात्तास्यस्तमभीषयत्

ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನಿಂದ ಕರಕಲಾದ ಖರ್ಜೂರವೃಕ್ಷದಂತೆ; ಎರಡು ಮಹಾ ತೊಡೆಗಳಿರುವ ಭೂತನಾಗಿ, ಬಾಯಿಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವನನ್ನು ಭಯಪಡಿಸಿದನು।

Verse 44

मौलिजैरभ्रसंघर्षं कुर्वन्दीर्घकृशोदरः । निमग्नपिंगनयनः कश्चिद्भीषयति स्म तम्

ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ದೀರ್ಘಕೃಶೋದರ—ತಲೆಯ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಘರ್ಷಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ; ಒಳಗೆ ಕುಸಿದ ಪಿಂಗಲ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಮರುಮರು ಭಯಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 45

कृपाणपाणिर्भग्नास्यो वामहस्तकपालधृत् । प्रचंडं क्ष्वेडयन्कश्चिदभ्यधावत्तमर्भकम्

ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೃಪಾಣ, ಭಗ್ನಮುಖ; ಎಡಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಪಾಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಭೀಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತ ಆ ಬಾಲಕನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು।

Verse 46

विशाल सालमादाय कुर्वन्किल किलारवम् । कश्चित्तमभितो याति कालो दंडधरो यथा

ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಸಾಲ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಭಯಂಕರ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಾ, ದಂಡಧಾರಿಯಾದ ಯಮನಂತೆ ಒಬ್ಬನು ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಬಂದನು.

Verse 47

तमः संकेतसदनं व्याघ्रं वै वदनं महत् । कृतांतकं दराकारं बिभ्रत्कश्चित्तमभ्यगात्

ಕತ್ತಲೆಯ ಆಶ್ರಯದಂತೆ, ಹುಲಿಯಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಮುಖ ಮತ್ತು ಯಮನಂತೆ ಭಯಂಕರವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಒಬ್ಬನು ಅವನ ಹತ್ತಿರ ಬಂದನು.

Verse 48

उलूकाकारतां धृत्वा फूत्कारैरतिदारुणैः । हृदयाकंपनैः कश्चिद्भीषयामास तं ध्रुवम्

ಗೂಬೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಎದೆಯನ್ನು ನಡುಗಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾದ ಸೀತ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬನು ಅವನನ್ನು ಹೆದರಿಸಿದನು.

Verse 49

यक्षिणी काचिदानीय रुदंतं कस्यचिच्छिशुम् । अपिबद्रुधिरं कोष्ठाच्चखादास्थि मृणालवत्

ಒಬ್ಬ ಯಕ್ಷಿಣಿಯು ಅಳುತ್ತಿರುವ ಯಾರದ್ದೋ ಮಗುವನ್ನು ತಂದು, ಅದರ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿದು, ಎಲುಬುಗಳನ್ನು ತಾವರೆಯ ದಂಟಿನಂತೆ ಜಗಿದು ತಿಂದಳು.

Verse 50

पिपासिताद्य रुधिरं तेपि पास्याम्यहं धुव । यथास्य बालस्य तथा चर्वित्वास्थीनि वादिनी

'ನಾನು ಇಂದು ಬಾಯಾರಿದ್ದೇನೆ, ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನಿನ್ನ ರಕ್ತವನ್ನೂ ಕುಡಿಯುತ್ತೇನೆ. ಈ ಮಗುವಿನ ಎಲುಬುಗಳನ್ನು ಜಗಿದಂತೆಯೇ, ನಿನ್ನ ಎಲುಬುಗಳನ್ನೂ ಜಗಿಯುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 51

अनीय तृणदारूणि परिस्तीर्य समंततः । दावाग्निं ज्वालयामास काचिद्वात्याविवर्धितम्

ಆಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ತೃಣಗಳನ್ನೂ ಮರದ ತುಂಡುಗಳನ್ನೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹರಡಿ, ವಾತ್ಯೆಯಿಂದ ಉಗ್ರಗೊಂಡ ದಾವಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದಳು।

Verse 52

वेताली रूपमास्थाय भंक्त्वा काचित्तरून्गिरीन् । रुरोध गगनाध्वानं कंपयंती च तं भृशम्

ನಂತರ ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ವೇತಾಳೀರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮರಗಳನ್ನೂ ಪರ್ವತಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಮುರಿದು, ಆಕಾಶಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ತಡೆದು ಅದನ್ನು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಪಿಸಿದಳು।

Verse 53

अन्या सुनीतिरूपेण तमभिप्रेक्ष्य दूरतः । रुरोदातीवदुःखार्ता वक्षोघातं मुहुर्मुहुः

ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ‘ಸು ನೀತಿ’ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡು ಅವನನ್ನು ದೂರದಿಂದ ನೋಡಿ, ದುಃಖಾರ್ತೆಯಂತೆ ಅತ್ತಳು; ಮರುಮರು ತನ್ನ ಎದೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದುಕೊಂಡಳು।

Verse 54

उवाच च वचश्चाटु बहुमाया विनिर्मितम् । कारुण्यपूर्ण वात्सल्यमतीवातन्वती सती

ಆ ಸತಿ ಬಹುಮಾಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸಿಹಿ, ಮರುಳುಮಾಡುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಕರುಣಾಪೂರ್ಣವಾದ ವಾತ್ಸಲ್ಯಭಾವವನ್ನು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಹರಡಿದಳು।

Verse 55

त्वदेकशरणां वत्स बत मृत्युर्जिघांसति । रक्षरक्ष गतासुं मां शरणागतवत्सल

“ವತ್ಸಾ! ನಾನು ನಿನ್ನೊಂದೇ ಶರಣು; ಅಯ್ಯೋ, ಮೃತ್ಯು ನನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ರಕ್ಷಿಸು, ರಕ್ಷಿಸು; ನಾನು ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದವಳಂತೆ ಇದ್ದೇನೆ. ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲನೇ!”

Verse 56

प्रतिग्रामं प्रतिपुरं प्रत्यध्वं प्रतिकाननम् । प्रत्याश्रमं प्रतिगिरिं श्रांता त्वद्वीक्षणातुरा

ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ, ನಗರದಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಾರಿಯಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾನನದಲ್ಲೂ; ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ, ಪರ್ವತದಿಂದ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ನಾನು ಅಲೆದೆನು. ನಿನ್ನ ದರ್ಶನದ ತವಕವೇ ನನ್ನನ್ನು ಶ್ರಾಂತಳಾಗಿ ವ್ಯಾಕುಳಳಾಗಿ ಮಾಡಿತು.

Verse 57

यदा प्रभृति रे बाल निरगात्तपसे भवान् । तदेव दिनमारभ्य निर्गताऽहं त्वदीक्षणे

ಓ ಬಾಲಾ, ನೀನು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಹೊರಟ ದಿನದಿಂದಲೇ, ಅದೇ ದಿನದಿಂದ ನಾನು ಕೂಡ ಹೊರಟೆನು—ಕೇವಲ ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ.

Verse 58

तैस्तैः सपत्नीदुर्वाक्यैर्दुनोपि त्वं यथार्भक । तथाऽहमपि दूनास्मि नितरां तद्वचोऽग्निना

ಸಪತ್ನಿಯರ ಕಠೋರ ದುರ್ವಚನಗಳಿಂದ ನೀನು ಮಗುಹಾಗೆ ನೋವಿಗೊಳಗಾದಂತೆ, ನಾನೂ ಆ ವಚನಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ದಗ್ಧಳಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 59

न निद्रामि न जागर्मि नाश्नामि न पिबाम्यहम् । ध्यायामि केवलं त्वाऽहं योगिनीव वियोगिनी

ನಾನು ನಿದ್ರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ನಿಜವಾಗಿ ಎಚ್ಚರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ, ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಕೇವಲ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ—ಯೋಗಿನಿಯಂತೆ, ಆದರೆ ವಿಯೋಗದಿಂದ ತಪ್ತಳಾದ ವಿಯೋಗಿನಿಯಾಗಿ.

Verse 60

निद्रादरिद्रनयना स्वप्नेपि न तवाननम् । आनंदि सर्वथा यन्मे मंदभाग्या विलोकये

ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ದರಿದ್ರವಾಗಿವೆ; ಕನಸಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನ ಮುಖ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಯಾವ ರೀತಿಯಾದರೂ ನಿನ್ನ ದರ್ಶನವಾದಾಗ, ನಾನು—ಮಂದಭಾಗ್ಯಳಾದರೂ—ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿಬಿಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 61

त्वदाननप्रतिनिधिर्विधुर्विधुरया मया । उदित्वरोपिनालोकि तापं वै त्यक्तुकामया

ವಿರಹದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಳಾದ ನಾನು, ನಿನ್ನ ಮುಖದ ಪ್ರತಿರೂಪವಾದ ಚಂದ್ರನು ಉದಯಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದಹಿಸುವ ಶೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಬಯಸಿದೆನು।

Verse 62

त्वदालापसमालापं कलयन्किलकाकलीम् । कोकिलोपि मयाकर्णि नालकाकीर्णकर्णया

ನಿನ್ನ ಮಾತಿನ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಂತೆ ತೋರುವ ಕೋಗಿಲೆಯ ಮಧುರ ಕೂಗು ಕೂಡ ನಾನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ಕಿವಿಗಳು ವಿಲಾಪದಿಂದಲೇ ತುಂಬಿದ್ದವು।

Verse 63

त्वदंगसंगमधुरो ध्रुवधूपितयामया । नानिलोपि मयालिंगि क्वचिद्विश्रांतया भृशम्

ನಿನ್ನ ಅಂಗಸ್ಪರ್ಶದ ಸಂಗಮದಂತೆ ಮಧುರವಾದ ಗಾಳಿಯೂ ನನ್ನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಲಿಲ್ಲ; ನಾನು ಎಲ್ಲೋ ಅತ್ಯಂತ ದಣಿದು ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಮಲಗಿದ್ದರೂ.

Verse 64

के देशाः काश्च सरितः के शैलास्त्वत्कृते ध्रुव । मया चरणचारिण्या राजपत्न्या न लंघिताः

ಹೇ ಧ್ರುವಾ! ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ಯಾವ ದೇಶಗಳು, ಯಾವ ನದಿಗಳು, ಯಾವ ಪರ್ವತಗಳು—ನಾನು ರಾಜಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ—ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದಾಟದೆ ಉಳಿದಿವೆ?

Verse 65

अध्रुवं सर्वमेवैतत्पश्यंत्यंधीकृतास्म्यहम् । धात्रीं त्रायस्व मां पुत्र प्राप्य त्वंमेंऽधयष्टिताम्

ಇದೆಲ್ಲವೂ ಅನಿತ್ಯವೆಂದು ನೋಡುತ್ತಾ ನೋಡುತ್ತಾ ನಾನು যেন ಅಂಧಳಾದೆನು. ಹೇ ಪುತ್ರಾ! ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಈ ದೀನ, ಅಸಹಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡೆ।

Verse 66

मृदुलानि तवांगानि क्वेमानि क्व तपस्त्विदम् । परुषं पुरुषैः साध्यं परुषांगैर्नरर्षभ

ನಿನ್ನ ಅಂಗಗಳು ಕೋಮಲವಾಗಿವೆ—ಈ ಘೋರ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಏನು ಸಂಬಂಧ? ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಕಠಿಣ ದೇಹದ ದೃಢ ಪುರುಷರಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯ.

Verse 67

अनेन तपसा वत्स त्वयाऽप्यं किमनेनसा । धराधीशतनूजत्वादधिकं तद्वदाधुना

ವತ್ಸ, ಈ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀನು ಏನು ಪಡೆಯುವೆ? ನೀನು ಭೂಪತಿಯ ಪುತ್ರ—ರಾಜೈಶ್ವರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈಗ ಏನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೋ ಹೇಳು.

Verse 68

अनेन वयसा बाल खेलनीयं त्वयाऽनिशम् । बालक्रीडनकैरन्यैः सवयः शिशुभिः समम्

ಬಾಲಾ, ಈ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೀನು ಸದಾ ಆಟವಾಡಬೇಕು—ನಿನ್ನ ವಯಸ್ಸಿನ ಇತರ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ, ಆಟಿಕೆಗಳೂ ಆಟಗಳೂ ಜೊತೆಗೂಡಿ.

Verse 69

ततः कौमारमासाद्य वयोऽभिध्यानशीलिना । भवता सर्वविद्यानां भाव्यं वै पारदृश्वना

ನಂತರ ಯೌವನವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ನೀನು ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬೇಕು; ಓ ದೂರದರ್ಶಿ, ನೀನು ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಬೇಕು.

Verse 70

वयोथ चतुरं प्राप्य योषास्रक्चंदनादिकान् । निर्वेक्ष्यसि बहून्भोगानिंद्रियार्थान्कृतार्थयन्

ಮತ್ತೆ ಯೌವನದ ಶ್ರೇಷ್ಠಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ನೀನು ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳು, ಚಂದನಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥವಾದ ಅನೇಕ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ತೃಪ್ತನಾಗುವೆ.

Verse 71

उत्पाद्याथ बहून्पुत्रान्गुणिनो धर्मवत्सलान् । परिसंक्रामितश्रीकस्तेष्वथो त्वं तपश्चर

ಆಮೇಲೆ ನೀನು ಅನೇಕ ಗುಣವಂತ, ಧರ್ಮವತ್ಸಲ ಪುತ್ರರನ್ನು ಜನಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಶ್ರೀ-ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅವರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ, ನಂತರ ತಪಶ್ಚರ್ಯೆ ಮಾಡು।

Verse 72

इदानीमेव तपसि बाल्ये वयसि कः श्रमः । पादांगुष्ठकरीषाग्निः कदा मौलिमवाप्स्यति

ಇದೀಗಲೇ ಬಾಲ್ಯವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೆ ಶ್ರಮವೇನು? ಪಾದದ ಅಂಗುಷ್ಠದ ಗೋಮಯಾಗ್ನಿ ಯಾವಾಗ ತಲೆಯ ಮೌಳಿಗೆ ತಲುಪುವುದು?

Verse 73

विपक्षपरिभूतेन हृतमानेन केनचित् । परिभ्रष्टश्रिया वापि तप्तव्यं तेषु को भवान्

ವೈರಿಗಳಿಂದ ಅವಮಾನಿತನಾಗಿ, ಯಾರೋ ಮಾನವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು, ಅಥವಾ ಶ್ರೀ-ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಪತನಗೊಂಡು—ಅಂಥವರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಬೇಕು; ಆದರೆ ನೀನು ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರು?

Verse 74

हृतमानेन तप्तव्यं निशम्येति वचो ध्रुवः । दीर्घमुष्णं हि निःश्वस्य पुनर्दध्यौ हरिं हृदि

“ಮಾನ ಕಸಿದುಕೊಂಡಾಗ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಬೇಕು” ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಧ್ರುವನು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಉಷ್ಣ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟು, ಮತ್ತೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು।

Verse 75

जनयित्रीमनाभाष्य भूतभीतिं विहाय च । ध्रुवोऽच्युतध्यानपरः पुनरेव बभूव ह

ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡದೆ, ಜೀವಭಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಧ್ರುವನು ಮತ್ತೆ ಅಚ್ಯುತನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರತನಾದನು।

Verse 76

सापि भूतावली भीतिंबहुभीषणभूषणा । दर्शयंती तमभितोऽद्राक्षीच्चक्रं सुदर्शनम्

ಆ ಭೂತಗಳ ಗುಂಪೂ—ಅನೇಕ ಭೀಕರ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ—ಅವನ ಸುತ್ತ ಭಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನನ್ನು ಆವರಿಸಿದ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಕಂಡಿತು।

Verse 77

परितः परिवेषाभं सूर्यस्योच्चैः स्फुरत्प्रभम् । रक्षणाय च रक्षोभ्यस्तस्याधोक्षज निर्मितम्

ಅದು ಸುತ್ತಲೂ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಭಾಮಂಡಲದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಉನ್ನತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ಫುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಅದನ್ನು ಅಧೋಕ್ಷಜನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದನು।

Verse 78

भूतावली तमालोक्य स्फुरच्चक्रसुदर्शनम् । ज्वालामालाकुलं तीव्रं रक्षंतं परितो ध्रुवम्

ಜ್ವಾಲಾಮಾಲೆಯಿಂದ ಆವರಿತ, ಉಗ್ರವಾಗಿ ಮಿನುಗುವ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವು ಧ್ರುವನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೃಢವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಭೂತಗಳ ಗುಂಪು ಭೀತಿಗೊಂಡಿತು।

Verse 79

अतीव निष्कंपहृदं गोविदार्पितचेतसम् । तपोंकुरमिवोद्भिद्य मेदिनीं समुदित्वरम्

ಹೃದಯವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಚಲವಾಗಿ, ಚಿತ್ತವನ್ನು ಗೋವಿಂದನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಧ್ರುವನು, ತಪಸ್ಸಿನ ಮೊಳಕೆಯಂತೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಮೇಲೇಳಿದನು।

Verse 80

सापि प्रत्युतभीतातं ध्रुवं ध्रुवविनिश्चयम् । नमस्कृत्य यथायातं याताव्यर्थमनोरथा

ಅವಳೂ ಈಗ ಭಯಗೊಂಡು, ದೃಢನಿಶ್ಚಯನಾದ ಧ್ರುವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ಹಿಂದಿರುಗಿದಳು; ಅವಳ ಆಶೆಗಳು ವ್ಯರ್ಥವಾದವು।

Verse 81

गर्जत्कादंबिनीजालं व्योम्नि वै व्याकुलं यथा । वृथा भवति संप्राप्य मनागनिललोलताम्

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುವ ಮೇಘಸಮೂಹವು ಸ್ವಲ್ಪ ಗಾಳಿಯ ಅಲೆಯನ್ನೇ ಪಡೆದಾಗ ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ ಚದುರಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವಂತೆ, ಅವರ ಅಶಾಂತಿಯೂ ಫಲವಿಲ್ಲದೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು।

Verse 82

अथ जंभारिणा सार्धं भीताः सर्वे दिवौकसः । संमंत्र्य त्वरिता जग्मुर्ब्रह्माणं शरणं द्विज

ಆಮೇಲೆ ಜಂಭಾರಿ (ಇಂದ್ರ) ಯೊಂದಿಗೆ ಭೀತರಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಮಂತ್ರಿಸಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಶರಣಿಗೆ ಹೋದರು, ಹೇ ದ್ವಿಜ।

Verse 83

नत्वा विज्ञापयामासुः परिष्टुत्या पितामहम् । वच्रोऽवसरमालोक्य पृष्टागमनकारणाः

ಅವರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸ್ತುತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ವಿನಂತಿಸಿದರು; ಮಾತಾಡಲು ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರ ಆಗಮನದ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳಲಾಯಿತು।

Verse 84

देवा ऊचुः । धातरुत्तानपादस्य तनयेन सुवर्चसा । तपता तापिताः सर्वे त्रिलोकी तलवासिनः

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಧಾತಾ! ಉತ್ತಾನಪಾದನ ತೇಜಸ್ವಿ ಪುತ್ರನ ತಪಸ್ಸಿನ ತಾಪದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಲೋಕವಾಸಿಗಳೂ ದಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ।

Verse 85

सम्यक्संविद्महे तात धुवस्य न मनीषितम् । पदं परिजिहीर्षुः स कस्यास्मासु महातपाः

ತಾತಾ! ಧ್ರುವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನಾವು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾರದೆ ಇದ್ದೇವೆ. ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಒಂದು ‘ಪದ’ವನ್ನು ಹರಣ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ—ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರ ಪದವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾನೆ?

Verse 86

इति विज्ञापितो देवैर्विहस्य चतुराननः । प्रत्युवाचाथ तान्सर्वान्ध्रुवतो भीतमानसान्

ದೇವರುಗಳು ಹೀಗೆ ವಿನಂತಿಸಿದಾಗ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಗುತ್ತಾ, ಧ್ರುವನ ಕಾರಣದಿಂದ ಭೀತಚಿತ್ತರಾದ ಆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು।

Verse 87

ब्रह्मोवाच । न भेतव्यं सुरास्तस्माद्ध्रुवाद्ध्रुवपदैषिणः । व्रजंतु विज्वराः सर्वे न स वः पदमिच्छति

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಧ್ರುವಪದವನ್ನು ಬಯಸುವ ದೇವತೆಗಳೇ, ಆ ಧ್ರುವನಿಂದ ಭಯಪಡಬೇಡಿ. ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ವ್ಯಥಾರಹಿತರಾಗಿ ಹೋಗಿರಿ; ಅವನು ನಿಮ್ಮ ಪದಗಳನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 88

न तस्माद्भगवद्भक्ताद्भेतव्यं केनचित्क्वचित् । निश्चितं विष्णुभक्ता ये न ते स्युः परतापिनः

ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತನಿಂದ ಎಲ್ಲಿಯೂ, ಯಾರಿಂದಲೂ, ಭಯಪಡಬಾರದು. ನಿಶ್ಚಯ—ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತರು ಪರರಿಗೆ ತಾಪ ನೀಡುವವರಲ್ಲ।

Verse 89

आराध्य विष्णुं देवेशं लब्ध्वा तस्मात्स्वकांक्षितम् । भवतामपि सर्वेषां पदानि स्थिरयिष्यति

ದೇವೇಶನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಅವನಿಂದ ತನ್ನ ಇಷ್ಟವನ್ನು ಪಡೆದು, ಧ್ರುವನು ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಪದಗಳನ್ನು ಸಹ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವನು।

Verse 90

निशम्येति च गीर्वाणाः प्रणीतं ब्रह्मणो वचः । प्रणिपत्य स्वधिष्ण्यानि प्रहृष्टाः परिवव्रजुः

ಬ್ರಹ್ಮನ ಸುವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವತೆಗಳು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ಹೊರಟರು।

Verse 91

अथ नारायणो देवस्तं दृष्ट्वा दृढमानसम् । अनन्यशरणं बालं गत्वा तार्क्ष्यरथोऽब्रवीत्

ಆಗ ದೇವನಾರಾಯಣನು ಆ ಬಾಲಕನು ದೃಢಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ತನ್ನನ್ನೇ ಏಕಶರಣವಾಗಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ನೋಡಿ, ಗರುಡರಥಾರೂಢನಾಗಿ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 92

श्रीविष्णुरुवाच । प्रसन्नोस्मि महाभाग वरं वरय सुव्रत । तपसोऽस्मान्निवर्तस्व चिरं खिन्नोसि बालक

ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಸುವ್ರತ! ವರವನ್ನು ಬೇಡು. ಈಗ ಈ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾಗು; ಹೇ ಬಾಲಕ, ನೀನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕ್ಲಾಂತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ।

Verse 93

वचोऽमृतं समाकर्ण्य पर्युन्मील्य विलोचने । इंद्रनीलमणिज्योतिः पटलीं पर्यलोकयत्

ಆ ಅಮೃತಸಮಾನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆದು, ಇಂದ್ರನೀಲಮಣಿಯ ಜ್ಯೋತಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ದೀಪ್ತಿಪಟಲವನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 94

प्रत्यग्रविकसन्नीलोत्पलानां निकुरंबकैः । प्रोत्फुल्लितां समंताच्च रोदसी सरसीमिव

ಹೊಸಾಗಿ ಅರಳಿದ ನೀಲಕಮಲಗಳ ಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪುಷ್ಪಿತವಾಗಿ, ದ್ಯಾವಾಭೂಮಿಗಳು ಸರೋವರದಂತೆ ಭಾಸವಾದವು।

Verse 95

लक्ष्मीदेवीकटाक्षोघैः कटाक्षितमिवाखिलम् । धुवस्तदानिरैक्षिष्ट द्यावाभूम्योर्यदंतरम्

ಆಗ ಧ್ರುವನು ಆಕಾಶಭೂಮಿಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಸ್ತವನ್ನೂ, ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಕೃಪಾಕಟಾಕ್ಷಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ಪರ್ಶಿತವಾದಂತೆ ಕಂಡನು।

Verse 96

प्रोद्यत्कादंबिनीमध्य विद्युद्दामसमानरुक् । पुरः पीतांबरः कृष्णस्तेन नेत्रातिथीकृतः

ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಮೇಘಸಮೂಹದ ಮಧ್ಯೆ ವಿದ್ಯುದ್ದಾಮದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅವನ ಮುಂದೆಯೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಧ್ರುವನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಪಾವನ ಅತಿಥಿಯಾದನು।

Verse 97

नभो निकष पाषाणो मेरुकांचन रेखितः । यथातथा ध्रुवेणैक्षि तदा गरुडवाहनः

ಆಕಾಶದಂತೆ ವಿಶಾಲ—ನಿಕಷಪಾಷಾಣದ ಮೇಲೆ ಮೇರುವಿನ ಸ್ವರ್ಣರೇಖೆಗಳು ಮೂಡಿದಂತೆ—ಹಾಗೆಯೇ ಧ್ರುವನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗರುಡವಾಹನನಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 98

सुनीलगगनं यद्वद्भूषितं तु कलावता । पीतेन वाससा युक्तं स ददर्श हरिं तदा

ಗಾಢ ನೀಲಾಕಾಶವು ಚಂದ್ರಕಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಧ್ರುವನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೀತವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ಹರಿಯನ್ನು ಕಂಡನು—ಅವನ ಸನ್ನಿಧಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಶೋಭೆ ತಂದಿತು।

Verse 99

दंडवत्प्रणिपत्याथ परितः परिलुठ्य च । रुरोद दृष्ट्वेव चिरं पितरं दुःखितः शिशुः

ಅವನು ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಸುತ್ತಲೂ ಉರುಳಾಡಿ ಅತ್ತನು—ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಂಡ ದುಃಖಿತ ಮಗುವಿನಂತೆ।

Verse 100

नारदेन सनंदेन सनकेन सुसंस्तुतः । अन्यैः सनत्कुमाराद्यैर्योगिभिर्योगिनां वरः

ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆ ಧ್ರುವನು ನಾರದ, ಸನಂದನ, ಸನಕ ಹಾಗೂ ಸನತ್ಕುಮಾರಾದಿ ಇತರ ಮಹಾಯೋಗಿಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 103

स्पर्शनाद्देवदेवस्य सुसंस्कृतमयी शुभा । वाणी प्रवृत्ता तस्यास्यात्तुष्टावाथ ध्रुवो हरिम्

ದೇವದೇವನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಅವನ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಶುಭವೂ ಸುಸಂಸ್ಕೃತವೂ ಆದ ವಾಣಿ ಉದಯವಾಯಿತು; ಅನಂತರ ಧ್ರುವನು ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।