Adhyaya 1

Verse 1

श्रीगणेशाय नमः । तं मन्महे महेशानं महेशानप्रियार्भकम् । गणेशानं करिगणेशानाननमनामयम्

ಶ್ರೀಗಣೇಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾವು ಗಣಗಳ ಅಧಿಪತಿ—ಮಹೇಶಾನನ ಪ್ರಿಯ ಬಾಲಕ—ಗಜರಾಜಮುಖನಾದ, ದುಃಖ-ರೋಗ ನಾಶಕ ಗಣೇಶನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ.

Verse 2

भूमिष्ठापि न यात्रभूस्त्रिदिवतोप्युच्चैरधःस्थापि या या बद्धा भुवि मुक्तिदास्युरमृतं यस्यां मृता जंतवः । या नित्यं त्रिजगत्पवित्रतटिनी तीरे सुरैः सेव्यते सा काशी त्रिपुरारिराजनगरी पायादपायाज्जगत्

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಲ್ಲ; ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉನ್ನತವಾಗಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ—ಸುಲಭವಾಗಿ—ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಸಂಸಾರಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಬದ್ಧರಾದ ಜೀವಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿದಾತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವವರು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ತ್ರಿಜಗತ್ತನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ದೇವರಿಂದ ನಿತ್ಯ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವ—ತ್ರಿಪುರಾರಿಶಿವನ ರಾಜನಗರಿಯಾದ ಆ ಕಾಶಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ಕಾಪಾಡಲಿ.

Verse 3

नमस्तस्मै महेशाय यस्य संध्यात्त्रयच्छलात् । यातायातं प्रकुर्वंति त्रिजगत्पतयोऽनिशम्

ಆ ಮಹೇಶನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಅವರ ತ್ರಿಸಂಧ್ಯೆಗಳ ನೆಪದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕಾಧಿಪತಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ (ಅವರ ಸೇವೆಗೆ).

Verse 4

अष्टादशपुराणानां कर्त्ता सत्यवतीसुतः । सूताग्रे कथयामास कथां पापापनोदिनीम्

ಅಷ್ಟಾದಶ ಪುರಾಣಗಳ ಕರ್ತೃ ಸತ್ಯವತೀಸುತ (ವ್ಯಾಸ)ನು ಸೂತನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಈ ಪಾಪಾಪನೋದಿನೀ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 5

श्रीव्यास उवाच । कदाचिन्नारदः श्रीमान्स्नात्वा श्रीनर्मदांभसि । श्रीमदोंकारमभ्यर्च्य सर्वदं सर्वदेहिनाम्

ಶ್ರೀವ್ಯಾಸರು ಹೇಳಿದರು—ಒಮ್ಮೆ ಶ್ರೀಮಾನ್ ನಾರದರು ಪವಿತ್ರ ನರ್ಮದಾ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಸಮಸ್ತ ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಸರ್ವವರಪ್ರದನಾದ ಶ್ರೀಮದ್ ಓಂಕಾರವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದರು।

Verse 6

व्रजन्विलोकयांचक्रे पुरोविंध्यं धराधरम् । संसारतापसंहारि रेवावारिपरिष्कृतम्

ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಮುಂದೆ ಧರಾಧರವಾದ ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕಂಡರು—ರೇವಾ (ನರ್ಮದಾ) ಜಲದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ, ಸಂಸಾರತಾಪವನ್ನು ಶಮನಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ।

Verse 7

द्वैरूप्येणापि कुर्वंतं स्थावरेण चरेण च । साभिख्येन यथार्थाख्यामुच्चैर्वसु मतीमिमाम्

ಅವರು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಂಡರು—ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಚರ ಎಂಬ ದ್ವಿರೂಪದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದಂತೆಯೇ; ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅದು ‘ವಸುಮತಿ’—ಸಂಪನ್ನ ಭೂಮಿ—ಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು।

Verse 8

रसालयं रसालैस्तैरशोकैः शोकहारिणाम् । तालैस्तमालेर्हिंतालैः सालैः सर्वत्रशालितम्

ಅದು ಮಾವಿನ ತೋಟ—ಮಾವಿನ ಮರಗಳೂ, ಶೋಕವನ್ನು ಹರಣಮಾಡುವ ಅಶೋಕ ಮರಗಳೂ ತುಂಬಿದ್ದವು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಾಳ, ತಮಾಳ, ಹಿಂತಾಳ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಮರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 9

खपुरैः खपुराकारं श्रीफलं श्रीफलैः किल । गुरुश्रियंत्वगुरुभिः कपिपिंगं कपित्थकैः

ಖಪುರ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳ ‘ಖಪುರಾಕಾರ’ವೆಂದು ತೋರುತ್ತಿತ್ತು; ಶ್ರೀಫಲ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಫಲಗಳು ಅಪಾರವಾಗಿದ್ದವು; ಅಗರುದ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಘನವಾದ ಶೋಭೆ, ಕಪಿತ್ಥ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅದು ಕಪಿಯಂತೆ ಪಿಂಗಲ ವರ್ಣದಂತೆ ಕಂಡಿತು।

Verse 10

वनश्रियः कुचाकारैर्लकुचैश्च मनोहरम् । सुधाफलसमारंभि रंभाभिः परिभासितम्

ವನಶ್ರೀಯಿಂದ ಮನೋಹರವಾಗಿ, ಕುಚಾಕಾರದ ಲಕುಚಫಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ, ಅಮೃತಸಮಾನ ಫಲಭರಿತ ರಂಭಾ (ಬಾಳೆ) ತೋಟಗಳಿಂದ ಸರ್ವತೋ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಯಿತು।

Verse 11

सुरंगैश्चापि नारंगैरंगमंडपवच्छियः । वानीरैश्चापि जंबीरैर्बीजपूरैः प्रपूरितम्

ಸುರಂಗ ಹಾಗೂ ನಾರಂಗ ಮೊದಲಾದ ಸುಗಂಧ ಫಲಗಳಿಂದ—ಸೌಂದರ್ಯದ ಅಂಗಮಂಡಪದಂತೆ—ಪರಿಪೂರ್ಣ; ವಾನೀರ, ಜಂಬೀರ ಮತ್ತು ಬೀಜಪೂರ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ತುಂಬಿತ್ತು।

Verse 12

अनिलालोल कंकोल वल्लीहल्ली सकायितम् । लवलीलवलीलाभिर्लास्यलीलालयं किल

ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲೆಯುವ ಕಂಕೋಲ ವಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವ ಲತೆಗಳು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕಂಡವು; ಲವಲೀ ಹಾಗೂ ಆಟವಾಡುವ ತಂತುಗಳಿಂದ ಅದು ನಿಜಕ್ಕೂ ನೃತ್ಯಲೀಲೆಯ ಆಲಯದಂತೆ ತೋಚಿತು।

Verse 13

मंदांदोलितकर्पूर कदलीदल संज्ञया । विश्रमाय श्रमापन्नानाहूयंतमिवाध्वगान्

ಬಾಳೆ ಎಲೆಗಳ ಮೃದುವಾದ ಅಲೆಯಾಟದಿಂದ ಕರ್ಪೂರಸಮಾನ ಶೀತಲತೆ ಹರಡಿ, ಅದು ಶ್ರಮಿಸಿದ ಪಥಿಕರನ್ನು ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೆ ಕರೆಯುವಂತೆ ತೋಚಿತು।

Verse 14

पुन्नागमिव पुन्नागपल्लवैःकरपल्लवैः । कलयंतमिवाऽलोलैर्मल्लिकास्तबकस्तनम्

ಪುನ್ನಾಗ ವೃಕ್ಷವು ತನ್ನ কোমಲ ಪಲ್ಲವ-ಹಸ್ತಗಳಿಂದ, ಅಲೆಯದೆ, ಮಲ್ಲಿಕಾ (ಮಲ್ಲಿಗೆ) ಹೂಗುಚ್ಛ-ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತೆ ತೋಚಿತು।

Verse 15

विदीर्णदाडिमैः स्वांतं दर्शयंतं तु रागवत् । माधवीं धवरूपेण श्लिष्यंतमिव कानने

ಚಿದ್ರಿತ ದಾಡಿಮಫಲಗಳಿಂದ ಅದು ತನ್ನ ಅಂತರಹೃದಯವನ್ನು ರಾಗಾರుణ ಲಾಲಿಮೆಯೊಂದಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕಾನನದಲ್ಲಿ ಧವವೃಕ್ಷರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾಧವೀವಳ್ಳಿಯನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು।

Verse 16

उदुंबरैरंबरगैरनंतफलमालितैः । ब्रह्मांडकोटीर्बिभ्रंतमनंतमिव सर्वतः

ಉದುಂಬರ ಹಾಗೂ ಅಂಬರಗ ವೃಕ್ಷಗಳು ಅನಂತ ಫಲಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಆ ವನವು ಸರ್ವತಃ ಅನೇಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಅನಂತನೇ ಎಂಬಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು।

Verse 17

पनसैर्वनासाभैः शुकनासैः पलाशकैः । पलाशनाद्विरहिणां पत्रत्यक्तैरिवावृतम्

ಪನಸವೃಕ್ಷಗಳು, ವನಾಸಾಸದೃಶ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು, ಶುಕನಾಸ ಮತ್ತು ಪಲಾಶ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅದು ಆವೃತವಾಗಿ, ಪ್ರಿಯವಿರಹಿಣಿಯರ ಪತ್ರತ್ಯಕ್ತ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆಯೇ ಕಾಣಿಸಿತು।

Verse 18

कदंबवादिनो नीपान्दृष्ट्वा कंटकितैरिव । समंततो भ्राजमानं कदंबककदंबकैः

ನೀಪ (ಕದಂಬ) ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಕಂಡು ರೋಮಾಂಚಿತವಾದಂತೆಯೇ, ಆ ವನವು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕದಂಬಪುಷ್ಪಗುಚ್ಛಗಳ ಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು।

Verse 19

नमेरुभिश्च मेरूच्चशिखरैरिव राजितम् । राजादनैश्च मदनैः सदनैरिव कामिनाम्

ನಮೇರುವಿನಂತೆ ಎತ್ತರವಾದ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಅದು ಮೇರುವಿನ ಉನ್ನತ ಶಿಖರಗಳಂತೆ ರಾಜಿಸಿತು; ರಾಜಾದನ ಮತ್ತು ಮದನ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅದು ಕಾಮಿಗಳ ರಮ್ಯ ಸದನಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು।

Verse 20

तटेतटेपटुवटैरुच्चैःपटकुटी वृतम् । कुटजस्तबकैर्भांतमधिष्ठितबकैरिव

ಪ್ರತಿ ತಟತಟದಲ್ಲಿಯೂ ಎತ್ತರವಾದ, ದೃಢವಾದ ವಟವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅದು ವಲಯಿತವಾಗಿದ್ದು, ತೀರವೇ ಎಲೆಗಳ ಕುಟೀರಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಕುಟಜಪುಷ್ಪಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಅದು, ಬಕಗಳು ಆಸೀನರಾದ ಶ್ವೇತವಾಸಸ್ಥಳದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು.

Verse 21

करमर्दैः करीरैश्च करजैश्चकरंबकैः । सहस्रकरवद्भांतमर्थिप्रत्युद्गतैः करैः

ಕರಮರ್ದ, ಕರೀರ, ಕರಜ ಮತ್ತು ಕರಂಬಕ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಆ ವನವು ಸಹಸ್ರಹಸ್ತನಂತೆ ಕಾಣಿತು; ಶರಣು ಹಾಗೂ ವರವನ್ನು ಬೇಡಿ ಬರುವ ಅರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿದ ಕೈಗಳಂತೆ ಅದರ ಶಾಖೆಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದವು.

Verse 22

नीराजितमिवोद्दीपैराजचंपककोरकैः । सपुष्पशाल्मलीभिश्च जितपद्माकरश्रियम्

ರಾಜಚಂಪಕದ ಜ್ವಲಂತ ಮೊಗ್ಗುಗಳು ದೀಪಗಳಾಗಿ, ಅದಕ್ಕೆ ನೀರಾಜನಾರತಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ತೋಚಿತು. ಪುಷ್ಪಿತ ಶಾಲ್ಮಲೀ ವೃಕ್ಷಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಅಂಥ ಶೋಭೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು; ಪದ್ಮಾಕರಗಳ ಶ್ರೀಯನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿತು.

Verse 23

क्वचिच्चलदलैरुच्चैः क्वचित्कांचनकेतकैः । कृतमालैर्न क्तमालैः शोभमानं क्वचित्क्वचित्

ಎಲ್ಲೋ ಎತ್ತರವಾದ ವೃಕ್ಷಗಳ ಕಂಪಿಸುವ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅದು ಶೋಭಿಸಿತು; ಮತ್ತಲ್ಲೋ ಕಾಞ್ಚನಕೇತಕಗಳಿಂದ. ಕೆಲವೆಡೆ ಕೃತಮಾಲ, ಇನ್ನೆಡೆ ಸುಗಂಧ ನಕ್ತಮಾಲ—ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಅದರ ಕಾಂತಿ ಹರಡಿತ್ತು.

Verse 24

कर्कंधु बंधुजीवैश्च पुत्रजीवैर्विराजितम् । सतिंदुकेंगुदीभिश्च करुणैःकरुणालयम्

ಕರ್ಕಂಧು, ಬಂಧುಜೀವ ಮತ್ತು ಪುತ್ರಜೀವಗಳಿಂದ ಅದು ವಿರಾಜಿಸಿತು; ತಿಂದುಕ ಹಾಗೂ ಇಂಗುದಿಯಿಂದಲೂ ಸಮೃದ್ಧವಾಯಿತು. ಇಂತಹ ಸೌಮ್ಯ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಅದು ನಿಜಕ್ಕೂ ‘ಕರುಣಾಲಯ’—ಕರುಣೆಯ ಧಾಮ—ಎಂದು ತೋಚಿತು.

Verse 25

गलन्मधू ककुसुमैर्धरारूपधरंहरम् । स्वहस्तमुक्तमुक्ताभिरर्चयंतमिवानिशम्

ಮಧು ಸುರಿಯುವ ಕಕುಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಧರೆಯು, ರೂಪಧಾರಿಣಿಯಂತೆ, ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದ ಮುತ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾ, ಹರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ನಿರಂತರ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರ್ಪಟ್ಟಿತು।

Verse 26

सर्जार्जुनांजनैर्बीजैर्व्यजनैर्वीज्यमानवत् । नारिकेलैः सखर्जूरैर्धृतच्छत्रमिवांबरे

ಸಾರ್ಜ, ಅರ್ಜುನ, ಅಂಜನ ವೃಕ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಬೀಜಗಳು ಚಾಮರಗಳಂತೆ ಬೀಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋರ್ಪಟ್ಟವು; ತೆಂಗು ಮತ್ತು ಖರ್ಜೂರ ವೃಕ್ಷಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಛತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಂತೆಯೇ ಕಾಣಿಸಿದವು।

Verse 27

अमंदैः पिचुमंदैश्च मंदारैः कोविदारकैः । पाटलातिंतिणीघोंटाशाखोटैः करहाटकैः

ಆ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿ ಅಮಂದ, ಪಿಚುಮಂದ, ಮಂದಾರ, ಕೋವಿದಾರ; ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಟಲಾ, ತಿಂತಿಣೀ, ಘೋಂಟಾ, ಶಾಖೋಟ, ಕರಹಾಟಕ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಂಗಳಮಯವಾಗಿ ತೋರ್ಪಟ್ಟಿತು।

Verse 28

उद्दंडैश्चापि शेहुंडैरेरंडैर्गुडपुष्पकैः । बकुलैस्तिलकैश्चैव तिलकांकितमस्तकम्

ಉದ್ದಂಡ, ಶೇಹುಂಡ, ಎರಂಡ, ಗುಡಪುಷ್ಪಕ; ಹಾಗೆಯೇ ಬಕುಲ ಮತ್ತು ತಿಲಕ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಭೂಮಿಯ ನಲೆಯ ಮೇಲೆ ಶುಭ ತಿಲಕ ಅಂಕಿತವಾದಂತೆ—ಧರೆಯೇ ಅಭಿಷಿಕ್ತವಾದಂತೆ ತೋರ್ಪಟ್ಟಿತು।

Verse 29

अक्षैः प्लक्षैः शल्लकीभिर्देवदारुहरिद्रुमैः । सदाफलसदापुष्प वृक्षवल्लीविराजितम्

ಅಕ್ಷ, ಪ್ಲಕ್ಷ, ಶಲ್ಲಕೀ, ದೇವದಾರು ಮೊದಲಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅದು ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು; ಸದಾ ಫಲಿಸುವ, ಸದಾ ಪುಷ್ಪಿಸುವ ವೃಕ್ಷ-ವಲ್ಲಿಗಳ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಆ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವು ನಿತ್ಯ ಮಂಗಳಮಯವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು।

Verse 30

एलालवंग मरिचकुलुं जनवनावृतम् । जंब्वाम्रातकभल्लातशेलुश्रीपर्णिवर्णितम्

ಆ ಪವಿತ್ರ ವನವು ಏಲಕ್ಕಿ, ಲವಂಗ, ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಬೋರೆಗಳ ತೋಟಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿತ್ತು. ಜಂಬೂ, ಆಮ್ರಾತಕ, ಭಲ್ಲಾತಕ, ಶೇಲು, ಶ್ರೀಪರ್ಣೀ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ ಅದರ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 31

शाकशंखवनैरम्यं चदनैरक्तचंदनैः । हरीतकीकर्णिकार धात्रीवनविभूषणम्

ಶಾಕ ಮತ್ತು ಶಂಖ ವನಗಳಿಂದ ಅದು ರಮಣೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಚಂದನ ಹಾಗೂ ರಕ್ತಚಂದನದಿಂದ ಸುಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು. ಹರೀತಕೀ, ಕರ್ಣಿಕಾರ, ಧಾತ್ರೀ ವನಗಳು ಅದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಶುಭಶೋಭೆಯ ಪಾವನ ಧಾಮದಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದವು.

Verse 32

द्राक्षावल्लीनागवल्लीकणावल्लीशतावृतम् । मल्लिकायूथिकाकुंदम दयंती सुगंधिनम्

ದ್ರಾಕ್ಷಾವಳ್ಳಿ, ನಾಗವಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧಿ ವಳ್ಳಿಗಳ ಶತಶಃ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. ಮಲ್ಲಿಕಾ, ಯೂಥಿಕಾ, ಕುಂದ, ದಯಂತೀ ಪುಷ್ಪಸೌರಭದಿಂದ ಆ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶವೆಲ್ಲ ಮಧುರ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.

Verse 33

भ्रमद्भ्रमरमालाभिर्मालतीभिरलंकृतम् । अलिच्छलागतंकृष्णं गोपीरंतुमनेकशः

ಸುತ್ತಾಡುವ ಭ್ರಮರಮಾಲೆಗಳ ಗುಂಜಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಾಲತೀ ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅದು ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಭ್ರಮರಗಳ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಅಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿ, ಗೋಪಿಯರ ರತಿರಮಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 34

नानामृगगणाकीर्णं नानापक्षिविनादितम् । नानासरित्सरः स्रोतः पल्वलैः परितो वृतम्

ಅದು ನಾನಾವಿಧ ಮೃಗಗಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವದಿಂದ ನಿನಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವಿವಿಧ ನದಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ಸ್ರೋತಗಳು ಮತ್ತು ಕಮಲಪಲ್ವಲಗಳಿಂದ ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತುವರಿದಿತ್ತು.

Verse 35

तुच्छश्रियः स्वर्गभूमीः परिहायागतैरिव । नानासुरनिकायैश्च विष्वग्भोगेच्छयोषितम्

ಸ್ವರ್ಗಶ್ರೀಯನ್ನು ತুচ್ಛವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗಭೂಮಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬಂದವರಂತೆ—ನಾನಾವಿಧ ದೇವಗಣಗಳು ಆ ಪುಣ್ಯಭೋಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋಚಿತು।

Verse 36

उत्सृजंतमिवार्घ्यं वै पत्रपुष्पैरितस्ततः । केकिकेकारवैर्दूरात्कुर्वंतं स्वागतं किल

ಇಲ್ಲಿಂದ ಅಲ್ಲಿಂದ ಎಲೆ-ಹೂಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಗತಾರ್ಥವಾಗಿ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ತೋಚಿತು; ದೂರದಿಂದ ನವಿಲಿನ ‘ಕೇಕಿ-ಕೇಕಾ’ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಗತಘೋಷವಾಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡಿತು।

Verse 37

अथ सूर्यशताभासं नभसि द्योतितांबरम् । नारदं दृष्टवाञ्छैलो दूरात्प्रत्युज्जगाम तम्

ನಂತರ ಆಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುವ, ನೂರು ಸೂರ್ಯರಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ನಾರದರನ್ನು ಕಂಡು ಪರ್ವತವು ದೂರದಿಂದಲೇ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಎದುರಿಗೆ ಹೊರಟಿತು।

Verse 38

ब्रह्मसूनुवपुस्तेजो दूरीकृतदरीतमाः । तमागच्छंतमालोक्य मानसं तम उज्जहौ

ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರನಾದ ಅವರ ದೇಹತೇಜಸ್ಸು ಪರ್ವತಗುಹೆಗಳ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ದೂರಮಾಡಿತು; ಅವರನ್ನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಪರ್ವತವು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿತು।

Verse 39

ब्रह्मतेजःसमुद्भूत साध्वसः साधुस त्क्रियः । कठिनोपि परित्यज्य धत्ते मृदुलतां किल

ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಭಯಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಧುಸತ್ಕಾರದ ಧರ್ಮ—ಇವುಗಳಿಂದ ಕಠೋರವೂ ತನ್ನ ಕಾಠಿಣ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮೃದುತೆಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 40

दृष्ट्वा मृदुलतां तस्य द्वैरूप्येपि स नारदः । मुमुदे सुतरां संतः प्रश्रयग्राह्यमानसाः

ದ್ವೈರೂಪ್ಯವಿದ್ದರೂ ಅವನ ಮೃದುತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ನಾರದನು ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಪಟ್ಟನು; ಏಕೆಂದರೆ ಸಜ್ಜನರ ಹೃದಯಗಳು ವಿನಯ ಹಾಗೂ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ಆಚರಣೆಯಿಂದಲೇ ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 41

गृहानायांतमालोक्य गुरुंवाऽगुरुमेव वा । योऽगुरुर्नम्रतां धत्ते स गुरुर्न गुरुर्गुरुः

ಮನೆಗೆ ಬರುವ ಗುರುವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅಗುರುವಾಗಲಿ—‘ಅಗುರು’ ಆಗಿದ್ದರೂ ವಿನಯವನ್ನು ಧರಿಸುವವನೇ ನಿಜಗುರು; ಅಹಂಕಾರಿಯ ‘ಗುರು’ ಗುರು ಅಲ್ಲ.

Verse 42

तं प्रत्युच्चैः शिराःसोपि विनम्रतरकंधरः । शैलस्त्विलामिलन्मौलिः प्रणनाम महामुनिम्

ಅವನು ಸಹ ಅವನತ್ತ ತಲೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿದರೂ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ವಂಗಿದ ಕಂಠದಿಂದ ವಿನಯವಂತನಾದನು; ಆಕಾಶಸ್ಪರ್ಶಿ ಶಿಖರವಿರುವ ಆ ಪರ್ವತವೂ ಮಹಾಮುನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿತು.

Verse 43

तमुत्थाप्य कराग्राभ्यामाशीर्भिरभिनंद्य च । तदुद्दिष्टासनं भेजे मनसोपि समुच्छ्रितम्

ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಆಶೀರ್ವಚನಗಳಿಂದ ಅಭಿನಂದಿಸಿ, ಅರ್ಪಿಸಿದ ಆಸನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ಆ ಗೌರವದಿಂದ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿಯೂ ಉನ್ನತನಾದನು.

Verse 44

स दध्नामधुनाज्येन नीरार्द्राक्षतदूर्व या । तिलैः कुशैः प्रसूनैस्तमष्टांगार्घ्यैरपूजयत्

ಅವನು ಮೊಸರು, ಜೇನು, ತುಪ್ಪ, ಜಲ, ನೀರಿನಿಂದ ತೋಯಿಸಿದ ಅಕ್ಷತ ಹಾಗೂ ದೂರ್ವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಎಳ್ಳು, ಕುಶ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಗಳು—ಈ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಅರ್ಘ್ಯಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು.

Verse 45

गृहीतार्घ्यंकिल श्रांतं पादसंवाहनादिभिः । गतश्रममथालोक्य बभाषे ऽवनतो गिरिः

ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅವರು ಶ್ರಾಂತರಾಗಿದ್ದರು; ಪಾದಸಂವಹನಾದಿ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಶ್ರಮ ನಿವಾರಣೆಯಾಯಿತು. ಅವರ ದಣಿವು ತೀರಿದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ವಿನಯದಿಂದ ವಾಲಿದ ಪರ್ವತನು ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 46

अद्य सद्यः परिहृतं त्वदंघ्रिरजसारजः । त्वदंगसंगिमहसा सहसाऽप्यांतरंतमः

ಇಂದು, ನಿಮ್ಮ ಪಾದರಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನನ್ನ ಅಂತರಂಗದ ಮಲ-ರಜಸ್ಸು ತಕ್ಷಣವೇ ದೂರವಾಯಿತು; ನಿಮ್ಮ ದೇಹಸಂಲಗ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಒಳಗಿನ ಅಂಧಕಾರವೂ ಸಹಸಾ ನಿವಾರಣೆಯಾಯಿತು.

Verse 47

सफलर्धिरहं चाद्य सुदिवाद्यच मे मुने । प्राक्कृतैः सुकृतैरद्य फलितं मे चिरार्जितैः

ಇಂದು ನನ್ನ ಸಮೃದ್ಧಿ ಸಾರ್ಥಕವಾಯಿತು, ಹೇ ಮುನಿಯೇ; ಇಂದು ನನಗೆ ಪರಮ ಶುಭದಿನ. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಂಚಿತ ಪುಣ್ಯಗಳ ಫಲ ಇಂದು ಪಕ್ವವಾಗಿ ದೊರಕಿದೆ.

Verse 48

धराधरत्वं कुलिषुमान्यं मेऽद्य भविष्यति । इति श्रुत्वा तदा किंचिदुच्छुस्य स्थितवान्मुनिः

‘ವಜ್ರಸಮ ಕಠಿಣವಾದ ನನ್ನ ಪರ್ವತತ್ವ ಇಂದು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಮಾನ್ಯವಾಗುವುದು’—ಎಂದು ಕೇಳಿ ಮುನಿಯು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಮೃದುವಾಗಿ ಉಚ್ಛ್ವಾಸ ಮಾಡಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತನು.

Verse 49

पुनरूचे कुलिवरः संभ्रमाप न्नमानसः । उच्छ्वासकारणं ब्रह्मन्ब्रूहि सर्वार्थकोविद

ನಂತರ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಆಶ್ಚರ್ಯಭರಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು—‘ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಸರ್ವಾರ್ಥಕೋವಿದ! ನಿಮ್ಮ ಉಚ್ಛ್ವಾಸದ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ.’

Verse 50

अदृष्टं तव नोदृष्टं यदिष्टंविष्टपत्रये । अनुक्रोशोत्र मयिचेदुच्यतां प्रणतोस्म्यहम्

ನಿನಗೆ ಏನೂ ಅದೃಶ್ಯವಲ್ಲ, ಏನೂ ಅಜ್ಞಾತವಲ್ಲ. ಕರುಣೆಯಿಂದ ನನ್ನಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಹೇಳಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೆ ಹೇಳು; ನಾನು ನಿನಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 51

त्वदागमनजानन्दसंदोहैर्मे दुरारवः । अलं न वक्तुमसकृत्तथाप्येकं वदाम्यहम्

ನಿನ್ನ ಆಗಮನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆನಂದದ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ನನ್ನ ಧ್ವನಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಮರುಮರು ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳಬಲ್ಲೆ; ಆದರೂ ಒಂದೇ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 52

धराधरणसामर्थ्यं मेर्वादौ पूर्वपूरुषैः । वर्ण्यते समुदायात्तदहमेको दधे धराम्

ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೇರೂ ಮೊದಲಾದ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಜರು ಸಮೂಹ ಮಹಿಮೆಯೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ.

Verse 53

गौरीगुरुत्वाद्धिमवानादिपत्याच्च भूभृताम् । संबंधित्वात्पशुपतेः स एको मान्यभृत्सताम्

ಗೌರಿಯ ಪೂಜ್ಯ ತಂದೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿಪತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ಪಶುಪತಿ (ಶಿವ) ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ—ಹಿಮವಾನನೇ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಏಕೈಕವಾಗಿ ಮಾನ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 54

नमेरुः स्वर्णपूर्णत्वाद्रत्नसानुतयाथवा । सुरसद्मतयावापि क्वापि मान्यो मतो मम

ನನ್ನ ಮತದಲ್ಲಿ ಮೇರೂ ಕೇವಲ ಚಿನ್ನದಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದರಿಂದ, ಅಥವಾ ರತ್ನಮಯ ಇಳಿಜಾರಿನಿಂದ, ಇಲ್ಲವೇ ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮಾನ್ಯನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 55

परं शतं न किंशैला इलाकलनकेलयः । इह संति सतां मान्या मान्यास्ते तु स्वभूमिषु

ಕೇವಲ ನೂರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನಾನಾ ನಾಮಭೇದಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಅನೇಕ ಪರ್ವತಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸತ್ಪುರುಷರು ಹಲವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತನ್ನದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪೂಜ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Verse 56

मन्देहदेहसंदेहादुदयैकदयाश्रितः । निषधो नौषधिधरोऽप्यस्तोप्यस्तमितप्रभः

ಮಂದೇಹರ ದೇಹಸಮೂಹದ ನೆರಳಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶ ಕುಗ್ಗಿ, ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನ ಏಕ ದಯೆಯನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ನಿಷಧ ಪರ್ವತವು—ಮಹೌಷಧಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರೂ ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಂಕಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 57

नीलश्च नीलीनिलयो मन्दरो मन्दलोचनः । सर्पालयः समलयो रायं नावैति रैवतः

ನೀಲವು ನೀಲಿಯ ನಿವಾಸ ಮಾತ್ರ; ಮಂದರವು ಮೃದು ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಖ್ಯಾತ; ರೈವತವು ಸರ್ಪಗಳ ಆಲಯ ಹಾಗೂ ಸಂಗಮಸ್ಥಳ—ಆದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ನಿಜವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯ-ಶಿಖರವನ್ನು ಪಡೆಯದು.

Verse 58

हेमकूटत्रिकूटाद्याः कूटोत्तरपदास्तुते । किष्किंधक्रौंचसह्याद्या भारसह्या न ते भुवः

ಹೇ ಸ್ತುತ್ಯನೇ! ಹೇಮಕೂಟ, ತ್ರಿಕೂಟ ಮೊದಲಾದ ಉನ್ನತ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ವತಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾ, ಕ್ರೌಂಚ, ಸಹ್ಯ ಮೊದಲಾದವು—ನೀನು ಹೊರುವ ಭಾರವನ್ನು ಅವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರುವುದಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥ.

Verse 59

इति विंध्यवचः श्रुत्वा नारदोऽचिन्तयद्धृदि । अखर्वगर्वसंसर्गो न महत्त्वाय कल्पते

ವಿಂಧ್ಯನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾರದನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ವಗ್ಗದ ಅಹಂಕಾರದ ಸಂಗವು ನಿಜವಾದ ಮಹತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಎಂದಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗದು.”

Verse 60

श्रीशैलमुख्याः किंशैलानेह संत्यमलश्रियः । येषां शिखरमात्रादि दर्शनं मुक्तये सताम्

ಶ್ರೀಶೈಲದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಪರ್ವತಗಳಿವೆ, ನಿರ್ಮಲ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವು—ಅವುಗಳ ಶಿಖರಮಾತ್ರದ ದರ್ಶನವೂ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಹೇತುವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 61

अद्यास्य बलमालोक्यमिति ध्यात्वाब्रवीन्मुनिः । सत्यमुक्तं हि भवता गि रिसारंविवृण्वता

“ಇಂದು ಅವನ ಬಲವನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ಮುನಿ ಹೇಳಿದರು: “ಪರ್ವತಸಾರವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ನೀವು ಹೇಳಿದುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸತ್ಯ.”

Verse 62

परं शैलेषु शैलेंद्रो मेरुस्त्वामवमन्यते । मया निःश्वसितं चैतत्त्वयि चापि निवेदितम्

ಆದರೆ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ವತರಾಜ ಮೇರువు ನಿನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಇದು ನನ್ನ ನಿಶ್ವಾಸದಂತೆ; ಇದನ್ನೂ ನಿನಗೆ ನಾನು ನಿವೇದಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 63

अथवा मद्विधानां हि केयं चिंता महात्मनाम् । स्वस्त्यस्तु तुभ्यमित्युक्त्वा ययौ स व्योमवर्त्मनि

ಅಥವಾ, ನನ್ನಂತಹ ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಇಂತಹ ಚಿಂತೆಯೇನು? “ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನು ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೊರಟನು।

Verse 64

गते मुनौ निनिंदस्वमतीवोद्विग्नमानसः । चिन्तामवाप महतीं विंध्यो र्वंध्यमनोरथः

ಮುನಿ ಹೋದ ನಂತರ, ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ವಿಗ್ನಮನಸ್ಸಿನ ವಿಂಧ್ಯನು ತನ್ನನ್ನೇ ನಿಂದಿಸತೊಡಗಿದನು; ಅವನ ಮನೋರಥಗಳು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ, ಅವನು ಮಹಾಚಿಂತೆಗೆ ಒಳಗಾದನು।

Verse 65

विंध्य उवाच । धिग्जीवितंशास्त्रकलोज्झितस्य धिग्जीवितं चोद्यमवर्जितस्य । धिग्जीवितं ज्ञातिपराजितस्य धिग्जीवितं व्यथर्मनोरथस्य

ವಿಂಧ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಶಾಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಕಲೆಯಿಂದ ದೂರವಾದವನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ; ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದ್ಯಮವಿಲ್ಲದವನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ. ಸ್ವಜನರಿಂದಲೇ ಪರಾಜಿತನಾದವನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ; ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಮನೋರಥಗಳಿರುವವನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ.

Verse 66

कथं भुनक्ति स दिवा कथं रात्रौ स्वपित्यहो । रहः शर्म कथं तस्य यस्याभिभवनं रिपोः

ಅವನು ಹಗಲು ಹೇಗೆ ಊಟಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅಯ್ಯೋ, ರಾತ್ರಿ ಹೇಗೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ? ಶತ್ರುವಿಂದ ಅಣಕಗೊಂಡವನಿಗೆ ಗುಪ್ತದಲ್ಲಿಯೂ ಶಾಂತಿ ಹೇಗೆ ದೊರೆಯುವುದು?

Verse 67

अहोदवाग्निदवथुस्तथामां न स बाधते । बाधते तु यथा चित्ते चिन्तासंतापसंततिः

ಅಯ್ಯೋ! ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚಿನ ದಾಹಜ್ವರವು ಕೂಡ ನನಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಚಿಂತೆ-ಸಂತಾಪಗಳ ನಿರಂತರ ಪ್ರವಾಹವೇ ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 68

युक्तमुक्तं पुराविद्भिश्चिन्तामूर्तिः सुदारुणा । न भेषजैर्लंघनैर्वा न चान्यैरुपशाम्यति

ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ—ಚಿಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣವಾದ ಮೂರ್ತಿಮಂತ ಶಕ್ತಿ; ಅದು ಔಷಧಗಳಿಂದಲೂ, ಉಪವಾಸದಿಂದಲೂ, ಇತರ ಉಪಾಯಗಳಿಂದಲೂ ಶಮನವಾಗದು.

Verse 69

चिन्ताज्वरो मनुष्याणां क्षुधांनिद्रांबलं हरेत् । रूपमुत्साहबुद्धिं श्री जीवितं च न संशयः

ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಚಿಂತಾಜ್ವರವು ಹಸಿವು, ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ರೂಪ, ಉತ್ಸಾಹ, ಬುದ್ಧಿ, ಶ್ರೀ-ಸಂಪತ್ತು—ಮತ್ತು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಜೀವಿತವನ್ನೂ ಹರಣಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 70

ज्वरो व्यतीते षडहे जीर्णज्वर इहोच्यते । असौ चिन्ताज्वरस्तीव्रः प्रत्यहं नवतां व्रजेत्

ಆರು ದಿನಗಳು ಕಳೆದರೂ ಇಳಿಯದ ಜ್ವರವನ್ನು ಜೀರ್ಣಜ್ವರವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ‘ಚಿಂತಾಜ್ವರ’ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ; ಅದು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೊಸದಾಗಿ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ॥

Verse 71

धन्यो धन्वतरिर्नात्र चरकश्चरतीह न । नासत्यावपिनाऽ सत्यावत्र चिन्ताज्वरे किल

ಧನ್ಯನು ಧನ್ವಂತರಿ—ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಅವನಿಂದಲೂ ಉಪಕಾರವಿಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ಚರಕನೂ ಸಂಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಚಿಂತಾಜ್ವರದಲ್ಲಿ ನಾಸತ್ಯರು (ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರು) ಕೂಡ ನಿಜವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾರರು॥

Verse 72

किं करोमि क्व गच्छामि कथं मेरुं जयाम्यहम् । उत्प्लुत्य तस्य शिरसि पतामि न पताम्यतः

ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ? ಮೇರುವನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಜಯಿಸಲಿ? ಹಾರಿ ಅದರ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರೆ—ನಾನು ಬೀಳುವೇನಾ, ಅಥವಾ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲವೇ?॥

Verse 73

शक्रं कोपयता पूर्वमस्मद्गोत्रेण केनचित् । पक्षहीनः कृतो यत्र धिगपक्षस्यचेष्टितम्

ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮ ಗೋತ್ರದ ಯಾರೋ ಶಕ್ರನನ್ನು (ಇಂದ್ರನನ್ನು) ಕೋಪಗೊಳಿಸಿದರು; ಅದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಕ್ಷಹೀನನಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟನು. ಧಿಕ್ಕಾರ—ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಲ್ಲದವನ ಚೇಷ್ಟೆಗಳಿಗೆ!॥

Verse 74

अथवा स कथं मेरुस्तथोच्चैः स्पर्द्धते मया । भूमेर्भारभृतःप्रायो भवंति भ्रांति भूमयः

ಅಥವಾ ಆ ಮೇರువు ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಲ್ಲದು? ಭೂಮಿಯ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವವರು ಬಹುಶಃ ಭ್ರಮೆಯ ನೆಲವಾಗಿ, ಮೋಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗುತ್ತಾರೆ॥

Verse 75

अलीकवाक्त्वमथवा संभाव्यं नारदे कथम् । ब्रह्मचारिणि वेदज्ञे सत्यलोकनिवासिनि

ಓ ನಾರದಾ! ನೀ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯೂ, ವೇದಜ್ಞನೂ, ಸತ್ಯಲೋಕನಿವಾಸಿಯೂ ಆಗಿರುವಾಗ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅಲೀಕವಾಕ್ಯದ ಸಂಶಯವೂ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು?

Verse 76

युक्तायुक्तविचारोथ मादृशेनोपयुज्यते । पराक्रमेष्वशक्तानां विचारं गाहते मनः

ಯುಕ್ತ-ಅಯುಕ್ತದ ವಿಚಾರವನ್ನು ನನ್ನಂತಹವನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅಶಕ್ತರ ಮನಸ್ಸು ವಿಚಾರದಲ್ಲೇ ಮುಳುಗುತ್ತದೆ.

Verse 77

अथवा चिन्तनैरेतैः किंव्यर्थैर्विश्वकारकम् । विश्वेशं शरणं यायां समे बुद्धिं प्रदास्यति

ಅಥವಾ ಈ ವ್ಯರ್ಥ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ವಿಶ್ವಕಾರಕನಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಶರಣಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ಅವನು ನನಗೆ ಸಮ್ಯಕ್ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವನು.

Verse 78

अनाथनाथः सर्वेषां विश्वनाथो हि गीयते । क्षणं मनसि संचित्य भवेदित्थमसंशयम्

ಅವನು ಅನಾಥರ ನಾಥ, ಎಲ್ಲರ ಸ್ವಾಮಿ ಎಂದು ‘ವಿಶ್ವನಾಥ’ನೆಂದು ಗೀಯತೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೂ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 79

एतदेव करिष्यामि नेष्टं कालविलंबनम् । विचक्षणैरुपेक्ष्यौ न वर्द्धमानौ परामयौ

ಇದನ್ನೇ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಕಾಲವಿಲಂಬ ಇಷ್ಟವಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ರೋಗ-ದುಃಖಗಳನ್ನು ವಿವೇಕಿಗಳು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ಮಹಾ ವಿಪತ್ತಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 80

मेरुं प्रदक्षिणीकुर्यान्नित्यमेव दिवाकरः । सग्रहर्क्षगणो नूनं मन्यमानो बलाधिकम्

ಗ್ರಹ-ನಕ್ಷತ್ರಗಣಗಳೊಡನೆ ದಿವಾಕರನು ನಿತ್ಯವೂ ಮೇರುವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಮೇರುವೇ ಬಲದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದಂತೆ।

Verse 81

इति निश्चित्य विन्ध्याद्रिर्ववृधे स मृधेक्षणः । अनंतगगनस्यांतं कुर्वद्भिः शिखरैरिव

ಇಂತೆ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಯುದ್ಧದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಆ ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತವು ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು; ತನ್ನ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಅನಂತಾಕಾಶಕ್ಕೇ ಅಂತ್ಯ ಮಾಡುವಂತೆ।

Verse 82

कैश्चित्सार्द्धं विरोधो न कर्तव्यः केनचित्क्वचित् । कर्तव्यश्चेत्प्रयत्नेन यथा नोपहसेज्जनः

ಕೆಲವರೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರೂ ವಿರೋಧ ಮಾಡಬಾರದು. ಮಾಡಲೇಬೇಕಾದರೆ ಜನರು ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 83

निरुध्य ब्राध्नमध्वानं कृतकृत्य इवाद्रिराट् । स्वस्थोऽभवद्भवाधीना प्राणिनां हि भविष्यता

ಸೂರ್ಯನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಡೆದು, ಪರ್ವತರಾಜನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾದಂತೆ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ನಿಂತನು; ಆದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಭವಿಷ್ಯವು ನಿಜವಾಗಿ ಭವ (ಶಿವ)ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ.

Verse 84

यमद्ययमकर्तासौ दक्षिणं प्रक्रमिष्यति । सकुलीनः स च श्रीमान्समहान्महितः स च

ಇಂದು ಯಮನನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ದಕ್ಷಿಣದತ್ತ ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸುವನು; ಅವನು ಕುಲೀನನು, ಶ್ರೀಮಂತನು, ಮಹಾನ್ ಮತ್ತು ಮಹಿತನೂ ಹೌದು.

Verse 85

यावत्स्वश क्तिं शक्तोपि न दर्शयति कर्हिचित् । तावत्स लंघ्यः सर्वेषां ज्वलनो दारुगो यथा

ಸಮರ್ಥನಾದವನು ಕೂಡ ಯೋಗ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಅವನನ್ನು ಲಘುವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ—ಮರದೊಳಗೆ ಅಡಗಿದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ।

Verse 86

इति चिंतामहाभारं त्यक्त्वा तस्थौ स्थिरोद्यमः । आकांक्षमाणस्तरणे रुदयं ब्राह्मणो यथा

ಹೀಗೆ ಚಿಂತೆಯ ಮಹಾಭಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವನು ದೃಢೋದ್ಧಮದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತನು—ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ದಾಟುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾದಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಂತೆ।