Adhyaya 6

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । पुनर्युगान्ते सम्प्राप्ते तृतीये नृपसत्तम । दादशार्कवपुर्भूत्वा भगवान्नीललोहितः

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ! ಮೂರನೆಯ ಯುಗಾಂತವು ಮತ್ತೆ ಬಂದಾಗ, ಭಗವಾನ್ ನೀಲಲೋಹಿತನು ಹನ್ನೆರಡು ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

Verse 2

सप्तद्वीपसमुद्रान्तां सशैलवनकाननाम् । निर्दग्धां तु महीं कृत्स्नां कालो भूत्वा महेश्वरः

ಏಳು ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ಸೀಮಿತವಾದ, ಪರ್ವತ-ಅರಣ್ಯ-ಉಪವನಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮಹೇಶ್ವರನು ಕಾಲರೂಪನಾಗಿ ದಹಿಸಿ ಭಸ್ಮಮಾಡಿದನು.

Verse 3

ततो महाघनो भूत्वा प्लावयामास वारिणा । कृष्णं कृष्णवपुस्त्वेनां विद्युच्चन्द्रायुधाङ्किताम्

ನಂತರ ಅವನು ಮಹಾಘನನಾಗಿ ನೀರಿನಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮುಳುಗಿಸಿದನು—ತಾನೇ ಕೃಷ್ಣ, ಕೃಷ್ಣವರ್ಣ ದೇಹಧಾರಿ; ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಆಯುಧಲಾಂಛನಗಳಿಂದ ಅಂಕಿತನು.

Verse 4

प्लावयित्वा जगत्सर्वं तस्मिन्नेकार्णवीकृते । सुष्वाप विमले तोये जगत्संक्षिप्य मायया

ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಮಹಾಸಾಗರವಾದಾಗ, ಅವನು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಿ ನಿರ್ಮಲ ಜಲದ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಿದನು.

Verse 5

ततोऽहं भ्रममास्तु तमोभूते महार्णवे । दिव्यं वर्षसहस्रं तु वायुभूते महेश्वरे

ಆಮೇಲೆ ನಾನು ತಮೋಮಯವಾದ ಆ ಭೀಕರ ಮಹಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಿದೆನು; ಮಹೇಶ್ವರನು ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕೇವಲ ವಾಯುರೂಪದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 6

। अध्याय

ಅಧ್ಯಾಯ. (ಅಧ್ಯಾಯ ಸೂಚನೆ)

Verse 7

तस्मिन्महार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे । मयूरं स्वर्णपत्राढ्यमपश्यंसहसा जले । विचित्रचन्द्रकोपेतं नीलकंठं सुलोचनम्

ಆ ಭೀಕರ ಮಹಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರಜಂಗಮವೆಲ್ಲ ನಾಶವಾದಾಗ, ನಾನು ಅಚಾನಕ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಪತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಮಯೂರನನ್ನು ಕಂಡೆನು—ವಿಚಿತ್ರ ಚಂದ್ರಕಲ್ಗಿಯುಳ್ಳ, ನೀಲಕಂಠ, ಸುಲೋಚನ।

Verse 8

ततो मयूरः स महार्णवान्ते विक्षोभयित्वा हि महास्वेण । चचार देवस्त्रिशिखी शिखण्डी त्रैलोक्यगोप्ता स महानुभावः

ನಂತರ ಆ ಮಯೂರನು ಮಹಾರ್ಣವದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾಸ್ವನದಿಂದ ಜಲವನ್ನು ಕಲಕಿದನು; ಆ ದೇವನು—ತ್ರಿಶಿಖಿ, ಶಿಖಂಡಿ, ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಗೋಪ್ತ, ಮಹಾನುಭಾವ—ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದನು।

Verse 9

शिवश्च रौद्रेण मयूररूपिणा विक्षोभ्यमाणे सलिलेऽपि तस्मिन् । सह भ्रमन्तीं च महार्णवान्ते सरिन्महौघां सुमहान्ददर्श

ಮಯೂರರೂಪದಲ್ಲಿ ರೌದ್ರನಾದ ಶಿವನು ಆ ಜಲವನ್ನು ಕಲಕುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವನು ಮಹಾರ್ಣವದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತ ಹರಿಯುವ ನದಿಯ ಅತಿಮಹಾ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಕಂಡನು।

Verse 10

स तां महादेवमयूररूपो दृष्ट्वा भ्रमन्तीं सहसोर्मिजालैः । का त्वं शुभे शाश्वतदेहभूता क्षयं न यातासि महाक्षयान्ते

ಸಹಸ್ರ ತರಂಗಜಾಲಗಳಿಂದ ಅಲೆಯುತ್ತಾ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ಮಯೂರರೂಪಧಾರಿ ಮಹಾದೇವನು ಕೇಳಿದನು— “ಹೇ ಶುಭೇ! ನೀ ಯಾರು? ಶಾಶ್ವತದೇಹಧಾರಿಣಿಯಾದ ನೀ ಮಹಾಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಏಕೆ ಕ್ಷಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ?”

Verse 11

देवासुरगणे नष्टे सरित्सरमहार्णवे । का त्वं भ्रमसि पद्माक्षि क्व गतासि च न क्षयम्

ನದಿ-ಸರೋವರಸಮಾನವಾದ ಆ ಮಹಾರ್ಣವದಲ್ಲಿ ದೇವಾಸುರಗಣ ನಾಶವಾದಾಗ ಅವನು ಹೇಳಿದನು— “ಪದ್ಮಾಕ್ಷಿ! ನೀ ಯಾರು? ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಅಲೆಯುತ್ತೀ? ನೀ ಹೇಗೆ ಕ್ಷಯವನ್ನು ಹೊಂದಲಿಲ್ಲ?”

Verse 12

नर्मदोवाच । तव प्रसादाद्देवेश मृत्युर्मम न विद्यते । सृज देव पुनर्विश्वं शर्वरी क्षयमागता

ನರ್ಮದಾ ಹೇಳಿದಳು— “ಹೇ ದೇವೇಶ! ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನಗೆ ಮರಣವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದೇವಾ! ಪುನಃ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸು; ಈ ಪ್ರಳಯರಾತ್ರಿ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ।”

Verse 13

एवमुक्तो महादेवो व्यधुनोत्पक्षपञ्जरम् । तावत्पञ्जरमध्यान्ते तस्य पक्षाद्विनिःसृताः

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮಹಾದೇವನು ತನ್ನ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಪಂಜರವನ್ನು ಜಜ್ಜಿದನು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪಂಜರದೊಳಗಿಂದ ಅವು ಅವನ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದವು.

Verse 14

तावन्तो देवदैत्येन्द्राः पक्षाभ्यां तस्य जज्ञिरे । तेषां मध्ये पुनः सा तु नर्मदा भ्रमते सरित्

ಅವನ ಎರಡು ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಅಷ್ಟೇ ದೇವ-ದೈತ್ಯೇಂದ್ರರು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಆ ನರ್ಮದಾ ನದಿ ಮತ್ತೆ ಹರಿದು ಅಲೆಯುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 15

ततश्चान्यो महाशैलो दृश्यते भरतर्षभ । त्रिभिः कूटैः सुविस्तीर्णैः शृङ्गवानिव गोवृषः

ಅನಂತರ, ಹೇ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಮತ್ತೊಂದು ಮಹಾಶೈಲವು ಕಾಣುತ್ತದೆ—ಮೂರು ವಿಶಾಲ ಕೂಟಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡು, ಶೃಂಗಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಮಹಾವೃಷಭದಂತೆ।

Verse 16

त्रिकूटस्तु इति ख्यातः सर्वरत्नैर्विभूषितः । ततस्तस्मात्त्रिकूटाच्च प्लावयन्ती महीं ययौ

ಅದು ‘ತ್ರಿಕೂಟ’ವೆಂದು ಖ್ಯಾತ, ಸರ್ವ ರತ್ನಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತ. ನಂತರ ಆ ತ್ರಿಕೂಟದಿಂದಲೇ ಆ (ಧಾರೆ) ಹೊರಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ಲಾವಯಿಸುತ್ತಾ ಹರಿಯಿತು।

Verse 17

त्रिकूटी तेन विख्याता पितॄणां त्रायणी परा । द्वितीयाच्च ततो गङ्गा विस्तीर्णा धरणीतले

ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅದು ‘ತ್ರಿಕೂಟಿ’ ಎಂದು ವಿಖ್ಯಾತ—ಪಿತೃಗಳ ಪರಮ ತ್ರಾಯಿಣಿ (ಉದ್ಧಾರಿಣಿ). ನಂತರ ಎರಡನೇ (ಶೃಂಗ)ದಿಂದ ಗಂಗಾ ಧರಣೀತಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿತು।

Verse 18

तृतीयं च ततः शृङ्गं सप्तधा खण्डशो गतम् । जम्बूद्वीपे तु संजाताः सप्त ते कुलपर्वताः

ನಂತರ ಮೂರನೇ ಶೃಂಗವು ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಯಿತು. ಜಂಬೂದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅದರಿಂದಲೇ ಆ ಏಳು ಕುಲಪರ್ವತಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು।

Verse 19

चन्द्रनक्षत्रसहिता ग्रहग्रामनदीनदाः । अण्डजं स्वेदजं जातमुद्भिज्जं च जरायुजम्

ಚಂದ್ರ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗ್ರಹಸಮೂಹ ಹಾಗೂ ನದೀ-ನದಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಡಜ, ಸ್ವೇದಜ, ಉದ್ಭಿಜ್ಜ, ಜರಾಯುಜ—ಈ ಎಲ್ಲ ಜೀವಭೇದಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು।

Verse 20

एवं जगदिदं सर्वं मयूरादभवत्पुरा । समस्तं नरशार्दूल महादेवसमुद्भवम्

ಹೀಗೆ ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಮಯೂರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಓ ನರಶಾರ್ದೂಲ! ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಮಹಾದೇವನಿಂದಲೇ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದೆ.

Verse 21

ततो नदीः समुद्रांश्च संविभज्य पृथक्पृथक् । नर्मदामाह देवेशो गच्छ त्वं दक्षिणां दिशम्

ನಂತರ ದೇವೇಶನು ನದಿಗಳನ್ನೂ ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿ ನರ್ಮದೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ—“ನೀನು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 22

एवं सा दक्षिणा गंगा महापातकनाशिनी । उत्तरे जाह्नवी देशे पुण्या त्वं दक्षिणे शुभा

ಹೀಗೆ ನೀನು ದಕ್ಷಿಣ ಗಂಗೆ, ಮಹಾಪಾತಕನಾಶಿನಿ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಜಾಹ್ನವೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರಳು; ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನೀನು ಶುಭವೂ ಪಾವನವೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ.

Verse 23

यथा गंगा महापुण्या मम मस्तकसंभवा । तद्विशिष्टा महाभागे त्वं चैवेति न संशयः

ಗಂಗೆ ಮಹಾಪುಣ್ಯವತಿ, ನನ್ನ ಮಸ್ತಕದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದಂತೆ, ಓ ಮಹಾಭಾಗೆ! ನೀನೂ ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶಿಷ್ಟಳಾಗಿದ್ದೀಯೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 24

त्वया सह भविष्यामि एकेनांशेन सुव्रते । महापातकयुक्तानामौषधं त्वं भविष्यसि

ಓ ಸುವ್ರತೇ! ನನ್ನ ಒಂದು ಅಂಶದೊಂದಿಗೆ ನಾನು ನಿನ್ನೊಡನೆ ವಾಸಿಸುವೆ. ಮಹಾಪಾತಕದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದವರಿಗೆ ನೀನು ಔಷಧವೂ ಪರಿಹಾರವೂ ಆಗುವೆ.

Verse 25

एवमुक्ता तु देवेन महापातकनाशिनी । दक्षिणं दिग्विभागं तु सा जगामाशु विक्रमा

ದೇವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಮಹಾಪಾತಕನಾಶಿನಿಯಾದ ಆ ಮಹಾವಿಕ್ರಮೆ ತಕ್ಷಣವೇ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ಕಡೆಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೊರಟಳು।

Verse 26

ऋक्षशैलेन्द्रमासाद्य चन्द्रमौलेरनुग्रहात् । वार्यौघैः प्रस्थिता यस्मान्महादेवप्रणोदिता

ಚಂದ್ರಮೌಳಿ ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಋಕ್ಷಶೈಲೇಂದ್ರನನ್ನು ತಲುಪಿ, ಮಹಾದೇವನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅವಳು ಜಲಪ್ರವಾಹಗಳ ಮಹೋಘದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟಳು।

Verse 27

महता चापि वेगेन यस्मादेषा समुच्छ्रिता । महती तेन सा प्रोक्ता महादेवान्महीपते

ಅವಳು ಮಹಾ ವೇಗದಿಂದ ಉಕ್ಕಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಕಾರಣ, ಅವಳಿಗೆ ‘ಮಹತೀ’ ಎಂಬ ನಾಮವಾಯಿತು; ಓ ರಾಜನೇ, ಇದನ್ನು ಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 28

तपतस्तस्य देवस्य शूलाग्राद्बिन्दवोऽपतन् । तेनैषा शोणसंज्ञा तु दश सप्त च ताः स्मृताः

ಆ ದೇವನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ತ್ರಿಶೂಲದ ಅಗ್ರದಿಂದ ಬಿಂದುಗಳು ಬಿದ್ದವು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ‘ಶೋಣಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಳು, ಆ ಬಿಂದುಗಳು ಹದಿನೇಳು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 29

सर्वेषां नर्मदा पुण्या रुद्रदेहाद्विनिःसृता । सर्वाभ्यश्च सरिद्भ्यश्च वरदानान्महात्मनः

ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನರ್ಮದಾ ಪರಮ ಪುಣ್ಯವತಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ರುದ್ರದೇಹದಿಂದಲೇ ನಿಸ್ಸೃತಳಾದಳು. ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ವರದಾನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವಳು ಎಲ್ಲ ಸರಿತೆಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು।

Verse 30

शंकरानुप्रहाद्देवी महापातकनाशिनी । यस्मान्महार्णवे घोरे दृश्यते महती च सा

ಶಂಕರನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮಹಾಪಾತಕನಾಶಿನಿಯಾದ ದೇವಿ ಭಯಂಕರ ಮಹಾಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಮಹತ್ತಾಗಿ, ವಿಶಾಲರೂಪದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನಕೊಡುತ್ತಾಳೆ; ಆದಕಾರಣ ಅವಳು ‘ಮಹತೀ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು.

Verse 31

सुव्यक्ताङ्गी महाकाया महती तेन सा स्मृता । तस्माद्विक्षोभ्यमाणा हि दिग्गजैरम्बुदोपमैः

ಅವಳ ಅಂಗಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ, ದೇಹ ಮಹಾವಿಶಾಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ‘ಮಹತೀ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮೇಘೋಪಮ ದಿಗ್ಗಜಗಳಿಂದ ಅವಳು ನಿಜವಾಗಿ ಕಲಕಲ್ಪಟ್ಟು ಮಥಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 32

कलुषत्वं नयत्येव रसेन सुरसा तथा । कृपां करोति सा यस्माल्लोकानामभयप्रदा

ಅವಳು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ರಸದಿಂದ ಕಲుషತೆಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೂರಮಾಡುತ್ತಾಳೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಸುರಸಾ’. ಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುವದರಿಂದ ಅವಳು ‘ಕೃಪಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 33

संसारार्णवमग्नानां तेन चैषा कृपा स्मृता । पुरा कृतयुगे पुण्ये दिव्यमन्दारभूषिता

ಸಂಸಾರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವರ ಮೇಲೆ ಅವಳು ಕರುಣೆ ತೋರುವುದರಿಂದ ಅವಳು ‘ಕೃಪಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಪುರಾತನ ಪುಣ್ಯ ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವಳು ದಿವ್ಯ ಮಂದಾರ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಳು.

Verse 34

कल्पवृक्षसमाकीर्णा रोहीतकसमाकुला । वहत्येषा च मन्देन तेन मन्दाकिनी स्मृता

ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ರೋಹೀತಕ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿರುವ ಈ ಧಾರೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ‘ಮಂದಾಕಿನೀ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 35

भित्त्वा महार्णवं क्षिप्रं यस्माल्लोकमिहागता । पूज्या सुरैश्च सिद्धैश्च तस्मादेषा महार्णवा

ಅವಳು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮಹಾಸಮುದ್ರವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಈ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದಳು; ದೇವರುಗಳೂ ಸಿದ್ಧರೂ ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವರು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ‘ಮಹಾರ್ಣವಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 36

विचित्रोत्पलसंघातैरृक्षद्विपसमाकुला

ಅವಳು ವಿಚಿತ್ರ ವರ್ಣಗಳ ಕಮಲಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ, ಅವಳ ತೀರಗಳು ಕರಡಿಗಳೂ ಆನೆಗಳೂ ತುಂಬಿ ಗದ್ದಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 37

भित्त्वा शैलं च विपुलं प्रयात्येवं महार्णवम् । भ्रामयन्ती दिशः सर्वा रवेण महता पुरा

ವಿಶಾಲ ಪರ್ವತವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಅವಳು ಹೀಗೆ ಮಹಾಸಮುದ್ರದತ್ತ ಸಾಗಿದಳು; ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಹಾ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಗೊಳಿಸಿ ತಿರುಗಿಸಿದಳು.

Verse 38

प्लावयन्ती विराजन्ती तेन रेवा इति स्मृता । भार्यापुत्रसुदुःखाढ्यान्नराञ्छापैः समावृतान्

ಜೀವಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದರಿಂದ ಅವಳು ‘ರೇವಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಪತ್ನಿ-ಪುತ್ರ ಸಂಬಂಧಿತ ತೀವ್ರ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುವ, ಶಾಪಗಳಿಂದ ಆವೃತರಾದ ನರರಿಗೆ ಸಹ ಅವಳು ಅನುಗ್ರಹ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 39

विपापान्कुरुते यस्माद्विपापा तेन सा स्मृता । विण्मूत्रनिचयां घोरां पांशुशोणितकर्दमाम्

ಅವಳು ಪಾಪರಹಿತರನ್ನಾಗಿಸುವುದರಿಂದ ‘ವಿಪಾಪಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಮಲಮೂತ್ರಗಳ ಭೀಕರ ಸಂಚಯವನ್ನೂ, ಧೂಳಿ ಮತ್ತು ರಕ್ತಮಿಶ್ರ ಕಾದಂಬದಂತಹ ಘೋರ ಮಲಿನತೆಯನ್ನೂ ಅವಳು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 40

पाशैर्नित्यं तु सम्बाधां यस्मान्मोचयते भृशम् । विपाशेति च सा प्रोक्ता संसारार्णवतारिणी

ನಿತ್ಯ ಬಂಧನಗಳ ಕಟ್ಟುಬಿಗಿತದಿಂದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವಳು ‘ವಿಪಾಶಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು—ಸಂಸಾರಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ತಾರಿಣಿ.

Verse 41

नर्मदा विमलाम्भा च विमलेन्दुशुभानना । तमोभूते महाघोरे यस्मादेषा महाप्रभा

ಅವಳು ‘ನರ್ಮದಾ’, ‘ವಿಮಲಾಂಭಾ’ (ನಿರ್ಮಲ ಜಲವತಿ), ‘ವಿಮಲೇಂದು-ಶುಭಾನನಾ’ (ಕಳಂಕರಹಿತ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಶೋಭಾಮಯ ಮುಖವತಿ). ಭಯಂಕರ ಘೋರ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಾತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದರಿಂದ ಅವಳು ‘ಮಹಾಪ್ರಭಾ’.

Verse 42

विमला तेन सा प्रोक्ता विद्वद्भिर्नृपसत्तम । करैरिन्दुकरप्रख्यैः सूर्यरश्मिसमप्रभा

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪಂಡಿತರು ಅವಳನ್ನು ‘ವಿಮಲಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವಳ ಕಿರಣಗಳು ಚಂದ್ರಕಿರಣಗಳಂತೆ, ಅವಳ ಪ್ರಭೆ ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಗಳ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

Verse 43

क्षरन्ती मोदते विश्वं करभा तेन चोच्यते । यस्माद्रञ्जयते लोकान्दर्शनादेव भारत

ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತಾ ಅವಳು ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಆನಂದಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ‘ಕರಭಾ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಹೇ ಭಾರತ, ಕೇವಲ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಅವಳು ಲೋಕಗಳನ್ನು ರಂಜಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 44

रञ्जनाद्रञ्जना प्रोक्ता धात्वर्थे राजसत्तम । तृणवीरुधगुल्माद्यास्तिर्यञ्चः पक्षिणस्तथा । तानुद्भूतान्नयेत्स्वर्गं तेनोक्ता वायुवाहिनी

ಧಾತ್ವರ್ಥದ ಪ್ರಕಾರ, ಹೇ ರಾಜಸತ್ತಮ, ‘ರಂಜನ’ (ಆನಂದಗೊಳಿಸುವುದು/ರಂಜಿಸುವುದು) ಎಂಬುದರಿಂದ ಅವಳು ‘ರಂಜನಾ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಳು. ಹುಲ್ಲು, ಬಳ್ಳಿಗಳು, ಪೊದೆಗಳು ಮೊದಲಾದವುಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳೂ—ಅವಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದವರನ್ನು—ಅವಳು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾಳೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ‘ವಾಯುವಾಹಿನೀ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 45

एवं यो वेत्ति नामानि निर्गमं च विशेषतः । स याति पापविर्मुक्तो रुद्रलोकं न संशयः

ಈ ನಾಮಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ/ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದವನು ಪಾಪಮುಕ್ತನಾಗಿ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ರುದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.