Adhyaya 56

Verse 1

उत्तानपाद उवाच । अन्यच्च श्रोतुमिच्छामि केन गङ्गावतारिता । रुद्रशीर्षे स्थिता देवी पुण्या कथमिहागता

ಉತ್ತಾನಪಾದನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ಇನ್ನೂ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ: ಗಂಗೆಯನ್ನು ಯಾರು ಅವತಾರಗೊಳಿಸಿದರು? ರುದ್ರನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪುಣ್ಯದೇವಿ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬಂದಳು?

Verse 2

पुण्या देवाशिला नाम तस्या माहात्म्यमुत्तमम् । एतदाख्याहि मे सर्वं प्रसन्नो यदि शङ्कर

ಪುಣ್ಯಾ ಎಂಬ ದೇವಾಶಿಲಾ ಇದೆ; ಅವಳ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಪರಮೋತ್ತಮ. ಹೇ ಶಂಕರ, ನೀವು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದರೆ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 3

ईश्वर उवाच । शृणुष्वैकमना भूत्वा यथा गङ्गावतारिता । देवैः सर्वैर्महाभागा सर्वलोकहिताय वै

ಈಶ್ವರನು ಉವಾಚ—ಏಕಾಗ್ರಮನದಿಂದ ಕೇಳು; ಗಂಗಾವತಾರ ಹೇಗೆ ಆಯಿತೆಂದು. ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವರಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.

Verse 4

अस्ति विन्ध्यो नगो नाम याम्याशायां महीपते । गीर्वाणास्तु गताः सर्वे तस्य मूर्ध्नि नरेश्वर

ಹೇ ಮಹೀಪತೇ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಂಧ್ಯ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ. ಹೇ ನರೇಶ್ವರ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಅದರ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 5

तत्र चाह्वानिता गङ्गा ब्रह्माद्यैरखिलैः सुरैः । अभ्यर्च्येशं जगन्नाथं देवदेवं जगद्गुरुम्

ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವರುಗಳು ಜಗನ್ನಾಥ, ದೇವದೇವ, ಜಗದ್ಗುರು ಆದ ಈಶನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿದರು.

Verse 6

जटामध्यस्थितां गङ्गां मोचयस्वेति भूतले । भास्वन्ती सा ततो मुक्ता रुद्रेण शिरसा भुवि

‘ಜಟೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಭೂತಲಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡು’ ಎಂದು ಬೇಡಿದರು. ಆಗ ಆ ಭಾಸ್ವಂತಿ ದೇವಿ ರುದ್ರನ ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಭುವಿಗೆ ಮುಕ್ತಳಾದಳು.

Verse 7

तत्र स्थाने महापुण्या देवैरुत्पादिता स्वयम् । ततो देवनदी जाता सा हिताय नृणां भुवि

ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳೇ ಸ್ವಯಂ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಮಹಾಪುಣ್ಯಮಯ ಧಾರೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವಳು ‘ದೇವನದಿ’ಯಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು.

Verse 8

वसन्ति ये तटे तस्याः स्नानं कुर्वन्ति भक्तितः । पिबन्ति च जलं नित्यं न ते यान्ति यमालयम्

ಅವಳ ತಟದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ನಿತ್ಯ ಅವಳ ಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವವರು—ಯಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 9

यत्र सा पतिता कुण्डे शूलभेदे नराधिप । देवनद्याः प्रतीच्यां तु तत्र प्राची सरस्वती

ನರಾಧಿಪನೇ! ಶೂಲಭೇದದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಬಿದ್ದ ಆ ಕುಂಡದಲ್ಲೇ, ದೇವನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿ ಸರಸ್ವತಿ ಹರಿಯುತ್ತಾಳೆ.

Verse 10

याम्यायां शूलभेदस्य तत्र तीर्थमनुत्तमम् । तत्र देवशिला पुण्या स्वयं देवेन निर्मिता

ಶೂಲಭೇದದ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅನುತ್ತಮ ತೀರ್ಥವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಮಯ ‘ದೇವಶಿಲೆ’ ಸ್ವಯಂ ದೇವರಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 11

तत्र स्नात्वा तु यो भक्त्या तर्पयेत्पितृदेवताः । पितरस्तस्य तृप्यन्ति यावदाभूतसम्प्लवम्

ಅಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ತರ್ಪಣ ಅರ್ಪಿಸುವವನು—ಅವನ ಪಿತೃಗಳು ಪ್ರಳಯವರೆಗೆ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 12

तत्र स्नात्वा तु यो भक्त्या ब्राह्मणान् भोजयेन्नृप । स्वल्पान्नेनापि दत्तेन तस्य चान्तो न विद्यते

ಹೇ ರಾಜನೇ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸುವವನು, ಸ್ವಲ್ಪ ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಅವನ ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ।

Verse 13

उत्तानपाद उवाच । कानि दानानि दत्तानि शस्तानि धरणीतले । यानि दत्त्वा नरो भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः

ಉತ್ತಾನಪಾದನು ಹೇಳಿದನು—ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಯಾವ ದಾನಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ? ಅವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೀಡಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆಯೇ?

Verse 14

देवशिलाया माहात्म्यं स्नानदानादिजं फलम् । व्रतोपवासनियमैर्यत्प्राप्यं तद्वदस्व मे

ದೇವಶಿಲೆಯ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು—ಸ್ನಾನ, ದಾನ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಫಲ, ಹಾಗೆಯೇ ವ್ರತ, ಉಪವಾಸ, ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಏನು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸು।

Verse 15

ईश्वर उवाच । आसीत्पुरा महावीर्यश्चेदिनाथो महाबलः । वीरसेन इति ख्यातो मण्डलाधिपतिर्नृप

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚೇದಿಗಳ ಒಬ್ಬ ಮಹಾವೀರ್ಯ, ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಅಧಿಪತಿ ಇದ್ದನು; ‘ವೀರಸೇನ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾದ ಆ ರಾಜನು ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದನು।

Verse 16

राष्ट्रे तस्य रिपुर्नास्ति न व्याधिर्न च तस्कराः । न चाधर्मोऽभवत्तत्र धर्म एव हि सर्वदा

ಅವನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳಿರಲಿಲ್ಲ, ರೋಗಗಳಿರಲಿಲ್ಲ, ಕಳ್ಳರಿರಲಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮವು ಉದಯಿಸಲಿಲ್ಲ—ಎಂದಿಗೂ ಧರ್ಮವೇ ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು।

Verse 17

सदा मुदान्वितो राजा सभार्यो बहुपुत्रकः । एकासीद्दुहिता तस्य सुरूपा गिरिजा यथा

ರಾಜನು ಸದಾ ಹರ್ಷಭರಿತನಾಗಿದ್ದನು; ರಾಣಿಯೊಡನೆ ಅವನಿಗೆ ಅನೇಕ ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು. ಅವನಿಗೆ ಒಬ್ಬಳೇ ಪುತ್ರಿ; ಆಕೆ ಗಿರಿಜೆಯಂತೆ ಅತಿಸುಂದರಳಾಗಿದ್ದಳು.

Verse 18

इष्टा सा पितृमातृभ्यां बन्धुवर्गजनस्य च । कृतं वैवाहिकं कर्म काले प्राप्ते यथाविधि

ಆಕೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೂ ಬಂಧುವರ್ಗಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯಳಾಗಿದ್ದಳು. ಕಾಲವು ಬಂದಾಗ ವಿಧಿಯಂತೆ ಅವಳ ವೈವಾಹಿಕ ಕರ್ಮ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 19

अनन्तरं चेदिपतिर्द्वादशाब्दमखे स्थितः । ततस्तस्यास्तु यो भर्ता स मृत्युवशमागतः

ಅನಂತರ ಚೇದಿಪತಿ ದ್ವಾದಶವರ್ಷ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಆ ಕನ್ಯೆಯ ಪತಿ ಮೃತ್ಯುವಶನಾದನು.

Verse 20

विधवां तां सुतां दृष्ट्वा राजा शोकसमन्वितः । उवाच वचनं तत्र स्वभार्यां दुःखपीडिताम्

ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ವಿಧವೆಯಾಗಿ ಕಂಡ ರಾಜನು ಶೋಕದಿಂದ ಆವೃತನಾದನು. ಅಲ್ಲಿ ದುಃಖಪೀಡಿತಳಾದ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ಮಾತು ಹೇಳಿದನು.

Verse 21

प्रिये दुःखमिदं जातं यावज्जीवं सुदुःसहम् । नैषा रक्षयितुं शक्या रूपयौवनगर्विता

‘ಪ್ರಿಯೆ, ಈ ದುಃಖವು ಉಂಟಾಗಿದೆ; ಇದು ಜೀವಮಾನಪೂರ್ತಿ ಅತಿದುಃಸಹ. ಈ ಕನ್ಯೆ ರೂಪ-ಯೌವನದ ಗರ್ವದಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಅವಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗದು.’

Verse 22

दूषयेत कुलं क्वापि कथं रक्ष्या हि बालिका । नोपायो विद्यते क्वापि भानुमत्याश्च रक्षणे । परस्परं विवदतोः श्रुत्वा तत्कन्यकाब्रवीत्

“ಎಲ್ಲಾದರೂ ಅವಳು ಕುಲಕ್ಕೆ ಅಪಕೀರ್ತಿ ತರಬಹುದೇ—ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಬಾಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು? ಭಾನುಮತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಾಯ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.” ಎಂದು ಪರಸ್ಪರ ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಕನ್ಯೆ ಮಾತಾಡಿದಳು.

Verse 23

भानुमत्युवाच । न लज्जामि तवाग्रेऽहं जल्पन्ती तात कर्हिचित् । सत्यं नोत्पद्यते दोषो मदर्थे ते नराधिप

ಭಾನುಮತಿ ಹೇಳಿದಳು—“ತಾತ, ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮಾತನಾಡಲು ಲಜ್ಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ನರಾಧಿಪ, ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿಮಗೆ ಯಾವ ದೋಷವೂ ಉಂಟಾಗಬಾರದು—ಇದೇ ಸತ್ಯ.”

Verse 24

अद्यप्रभृत्यहं तात धारयिष्ये न मूर्धजान् । स्थूलवस्त्रपटार्द्धं तु धारयिष्यामि ते गृहे

“ಇಂದಿನಿಂದ, ತಾತ, ನಾನು ಕೂದಲನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೇವಲ ದಪ್ಪ ಬಟ್ಟೆ—ಅರ್ಧ ವಸ್ತ್ರ ಮಾತ್ರ—ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ.”

Verse 25

करिष्यामि व्रतान्याशु पुराणविहितानि च । आत्मानं शोषयिष्यामि तोषयिष्ये जनार्दनम्

“ನಾನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಿದ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತೇನೆ. ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿ, ಜನಾರ್ದನ (ವಿಷ್ಣು)ನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ.”

Verse 26

ममैषा वर्तते बुद्धिर्यदि त्वं तात मन्यसे । भानुमत्या वचः श्रुत्वा राजा संहर्षितोऽभवत्

“ಇದೇ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ—ತಾತ, ನೀವು ಒಪ್ಪಿದರೆ.” ಭಾನುಮತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು.

Verse 27

तीर्थयात्रां समुद्दिश्य कोशं दत्त्वा सुपुष्कलम् । विसृज्य पुरुषान्वृद्धान् कृत्वा तस्याः सुरक्षणे

ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಅವನು ಸಮೃದ್ಧ ಧನಕೋಶವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ವೃದ್ಧ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪುರುಷರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿ ಅವಳ ಸಮ್ಯಕ್ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದನು।

Verse 28

पुरुषान् सायुधांश्चापि ब्राह्मणान्सपुरोहितान् । दासीदासान्पदातींश्च चास्याः संरक्षणक्षमान्

ಅವನು ಆಯುಧಧಾರಿಗಳಾದ ಪುರುಷರನ್ನು, ಪುರೋಹಿತಸಹಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು, ದಾಸಿ-ದಾಸರನ್ನು ಹಾಗೂ ಪದಾತಿ ಸೈನಿಕರನ್ನು—ಅವಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಮರ್ಥರಾದವರನ್ನು—ನಿಯೋಜಿಸಿದನು।

Verse 29

ततः पितुर्मतेनैव गङ्गातीरं गता सती । अवगाह्य तटे द्वे तु गङ्गायाः स नराधिप

ನಂತರ ತಂದೆಯ ಉಪದೇಶದಂತೆ ಆ ಸತಿ ಗಂಗಾತೀರಕ್ಕೆ ಹೋದಳು. ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವಗಾಹನ ಮಾಡಿ, ಹೇ ನರಾಧಿಪ, ಗಂಗೆಯ ಎರಡೂ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳು ನೆಲೆಸಿದಳು।

Verse 30

नित्यं सम्पूज्य सद्विप्रान्गन्धमाल्यादिभूषणैः । द्वादशाब्दानि सा तीरे गङ्गायाः समवस्थिता

ಅವಳು ನಿತ್ಯವೂ ಗಂಧ-ಮಾಲ್ಯಾದಿ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಸದ್ವಿಪ್ರರನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಪೂಜಿಸಿ, ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳು ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸಿದಳು।

Verse 31

त्यक्त्वा गङ्गां तदा राज्ञी गता काष्ठां तु दक्षिणाम् । प्राप्ता सा सचिवैः सार्द्धं यत्र रेवा महानदी

ಆಮೇಲೆ ರಾಣಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದಳು. ಸೇವಕರೊಂದಿಗೆ ಅವಳು ಮಹಾನದಿಯಾದ ರೇವಾ ಹರಿಯುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು।

Verse 32

समाः पञ्च स्थिता तत्र ओङ्कारेऽमरकण्टके । उदग्याम्येषु तीर्थेषु तीर्थात्तीर्थं जगाम सा

ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಓಂಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಅಮರಕಂಟಕದಲ್ಲಿಯೂ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನೆಲೆಸಿದಳು. ನಂತರ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ಆ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳು ಒಂದು ತೀರ್ಥದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಳು.

Verse 33

स्नात्वा स्नात्वा पूज्य विप्रान् भक्तिपूर्वमतन्द्रिता । वारुणीं सा दिशं गत्वा देवनद्याश्च सङ्गमे

ಮರುಮರು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಅಲಸದೆ ಅವಳು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಿ ದೇವನದಿಯ ಸಂಗಮವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು.

Verse 34

ददर्श चाश्रमं पुण्यं मुनिसङ्घैः समाकुलम् । दृष्ट्वा मुनिसमूहं सा प्रणिपत्येदमब्रवीत्

ಅವಳು ಮುನಿಸಂಘಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡಳು. ಆ ಮುನಿಸಮೂಹವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೀಗೆಂದಳು.

Verse 35

माहात्म्यमस्य तीर्थस्य नाम चैवास्य कीदृशम् । कथयन्तु महाभागाः प्रसादः क्रियतां मम

‘ಮಹಾಭಾಗ ಋಷಿಗಳೇ! ಈ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನೂ, ಇದರ ನಾಮವು ಹೇಗಿದೆಯೋ ಕೃಪೆಮಾಡಿ ಹೇಳಿರಿ; ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ವಿವರಿಸಿರಿ.’

Verse 36

ऋषय ऊचुः । चक्रतीर्थं तु विख्यातं चक्रं दत्तं पुरा हरेः । महेश्वरेण तुष्टेन देवदेवेन शूलिना

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—‘ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಕ್ರತೀರ್ಥ. ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ದೇವದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಹರಿಗೇ ಚಕ್ರವನ್ನು ದತ್ತನು.’

Verse 37

अत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । अनिवर्तिका गतिस्तस्य जायते नात्र संशयः

ಈ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ತರ್ಪಣ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಅನಿವರ್ತನೀಯ ಗತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ।

Verse 38

द्वितीयेऽह्नि ततो गच्छेच्छूलभेदे तपस्विनि । पूर्वोक्तेन विधानेन स्नानं कुर्याद्यथाविधि

ನಂತರ ಎರಡನೇ ದಿನ, ಹೇ ತಪಸ್ವಿನಿ, ಶೂಲಭೇದಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಮತ್ತು ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಂತೆ ಯಥಾವಿಧಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 39

जन्मत्रयकृतैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः । जलेन तिलमात्रेण प्रदद्यादञ्जलित्रयम्

ಮೂರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಅವನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ। ತಿಲಮಾತ್ರ ಮಿಶ್ರಿತ ಜಲದಿಂದ ಮೂರು ಅಂಜಲಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 40

तृप्यन्ति पितरस्तस्य द्वादशाब्दान्यसंशयम् । यः श्राद्धं कुरुते भक्त्या श्रोत्रियैर्ब्राह्मणैर्नृप

ಹೇ ನೃಪ! ಶ್ರೋತ್ರಿಯರಾದ ವೇದಪಾಠಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವನ ಪಿತೃಗಳು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 41

वार्द्धुष्याद्यास्तु वर्ज्यन्ते पित्ःणां दत्तमक्षयम् । अपरेऽह्णि ततो गच्छेत्पुण्यां देवशिलां शुभाम्

ಆದರೆ ವಾರ್ಧುಷ್ಯಾದಿ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು; ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನ ಅಕ್ಷಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ। ನಂತರದ ದಿನ ಪುಣ್ಯಕರವಾದ, ಶುಭವಾದ ದೇವಶಿಲೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು।

Verse 42

वीक्ष्यते जाह्नवी पुण्या देवैरुत्पादिता पुरा । स्नात्वा तत्र जलं दद्यात्तिलमिश्रं नराधिप

ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದ ಪುಣ್ಯಮಯಿ ಜಾಹ್ನವೀ (ಗಂಗೆ) ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಓ ನರಾಧಿಪ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಎಳ್ಳುಮಿಶ್ರಿತ ಜಲವನ್ನು ಅರ್ಘ್ಯವಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 43

सकृत्पिण्डप्रदानेन मुच्यते ब्रह्महत्यया । एकादश्यामुपोषित्वा पक्षयोरुभयोरपि

ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಪಿಂಡಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ದೋಷದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಏಕಾದಶಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ವ್ರತ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 44

क्षपाजागरणं कुर्यात्पठेत्पौराणिकीं कथाम् । विष्णुपूजां प्रकुर्वीत पुष्पधूपनिवेदनैः

ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು. ಪುಷ್ಪ, ಧೂಪ, ನೈವೇದ್ಯಗಳಿಂದ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 45

प्रभाते भोजयेद्विप्रान् दानं दद्यात्सशक्तितः । चतुर्थेऽह्नि ततो गच्छेद्यत्र प्राची सरस्वती

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ, ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು. ನಂತರ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಸರಸ್ವತಿ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು.

Verse 46

ब्रह्मदेहाद्विनिष्क्रान्ता पावनार्थं शरीरिणाम् । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या तर्पयेत्पितृदेवताः

ಬ್ರಹ್ಮದೇಹದಿಂದ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಸರಸ್ವತಿ ಶರೀರಿಗಳ ಪಾವನಾರ್ಥವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 47

श्राद्धं कृत्वा यथान्यायमनिन्द्यान् भोजयेद्द्विजान् । पितरस्तस्य तृप्यन्ति द्वादशाब्दान्यसंशयम्

ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಿಂದಾರ್ಹರಲ್ಲದ ಯೋಗ್ಯ ದ್ವಿಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಅವನ ಪಿತೃಗಳು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 48

सर्वदेवमयं स्थानं सर्वतीर्थमयं तथा । देवकोटिसमाकीर्णं कोटिलिङ्गोत्तमोत्तमम्

ಈ ಸ್ಥಳವು ಸರ್ವದೇವಮಯವೂ ಸರ್ವತೀರ್ಥಮಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸಮಾಕೀರ್ಣವಾದ ಕೋಟಿಲಿಂಗವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.

Verse 49

त्रिरात्रं कुरुते योऽत्र शुचिः स्नात्वा जितेन्द्रियः । पक्षं मासं च षण्मासमब्दमेकं कदाचन

ಯಾರು ಇಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳ ನಿಯಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೋ—ಅಥವಾ ಪಕ್ಷ, ಮಾಸ, ಆರು ಮಾಸ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ವರ್ಷ—ಅವನು ಈ ತೀರ್ಥಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 50

न तस्य सम्भवो मर्त्ये तस्य वासो भवेद्दिवि । नियमस्थो विमुच्येत त्रिजन्मजनितादघात्

ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮರ್ಥ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನ ವಾಸ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಸ್ಥನಾಗಿ ಮೂರು ಜನ್ಮಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪಾಪದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 51

विना पुंसा तु या नारी द्वादशाब्दं शुचिव्रता । तिष्ठते साक्षयं कालं रुद्रलोके महीयते

ಪತಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ಶುದ್ಧವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀ, ಅಕ್ಷಯ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ರುದ್ರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 52

मुनीनां वचनं श्रुत्वा मुदा परमया ययौ । ततोऽवगाह्य तत्तीर्थमहर्निशमतन्द्रिता

ಮುನಿಗಳ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವಳು ಪರಮ ಹರ್ಷದಿಂದ ಹೊರಟಳು. ನಂತರ ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವಗಾಹನ ಮಾಡಿ, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಅಲಸದೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲಸಿದಳು.

Verse 53

दृष्ट्वा तीर्थप्रभावं तु पुनर्वचनमब्रवीत् । श्रूयतां वचनं मेऽद्य ब्राह्मणाः सपुरोहिताः

ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದಳು—“ಇಂದು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿರಿ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ಪುರೋಹಿತರೊಡನೆ.”

Verse 54

न त्यजामीदृशं स्थानं यावज्जीवमहर्निशम् । मत्पितुश्च तथा मातुः कथयध्वमिदं वचः

“ಇಂತಹ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಾನು ಜೀವಿರುವವರೆಗೆ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಈ ಮಾತನ್ನು ನನ್ನ ತಂದೆಗೂ ತಾಯಿಗೂ ತಿಳಿಸಿರಿ.”

Verse 55

त्वत्कन्या शूलभेदस्था नियता व्रतचारिणी । एवमुक्त्वा स्थिता सा तु तत्र भानुमती नृपः

“ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರಿ ಶೂಲಭೇದದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ನಿಯಮದಿಂದ ವ್ರತಾಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಓ ನೃಪ, ಭಾನುಮತಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತಳು.

Verse 56

। अध्याय

“ಅಧ್ಯಾಯ”—ಇದು ಪಾಠವಿಭಾಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕೊಲೊಫನ್ ಗುರುತು.

Verse 57

अहर्निशं दहेद्धूपं चन्दनं च सदीपकम् । पादशौचं स्वयं कृत्वा स्वयं भोजयते द्विजान् । द्वादशाब्दानि सा राज्ञी सुव्रता तत्र संस्थिता

ಆ ರಾಣಿ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಧೂಪ, ಚಂದನ ಮತ್ತು ದೀಪಗಳನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿತವಾಗಿರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ತಾನೇ ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನ ಮಾಡಿ ತಾನೇ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಹೀಗೆ ಸುವ್ರತೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಿರಳಾದ ಆ ರಾಣಿ ಅಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನೆಲೆಸಿದ್ದಳು.

Verse 58

ईश्वर उवाच । अन्यद्देवशिलायास्तु माहात्म्यं शृणु भूपते । कथयामि महाबाहो सेतिहासं पुरातनम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಭೂಪತೇ, ದೇವಶಿಲೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು. ಓ ಮಹಾಬಾಹೋ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಪುರಾತನ ಪವಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 59

कश्चिद्वनेचरो व्याधः शबरः सह भार्यया । दुर्भिक्षपीडितस्तत्र आमिषार्थं वनं गतः

ಒಬ್ಬ ವನಚರ ಬೇಟೆಗಾರ ಶಬರನು, ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ, ದುರ್ಭಿಕ್ಷದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದನು. ಆಹಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 60

नापश्यत्पक्षिणस्तत्र न मृगान्न फलानि च । सरस्ततो ददर्शाथ पद्मिनीखण्डमण्डितम्

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ಮೃಗಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ, ಫಲಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಪದ್ಮಿನೀ ಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಒಂದು ಸರೋವರವನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 61

दृष्ट्वा सरोवरं तत्र शबरी वाक्यमब्रवीत् । कुमुदानि गृहाण त्वं दिव्यान्याहारसिद्धये

ಆ ಸರೋವರವನ್ನು ನೋಡಿ ಶಬರೀ ಹೇಳಿದಳು—“ಆಹಾರ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲೆಂದು ಈ ದಿವ್ಯ ಕುಮುದಗಳನ್ನು ನೀನು ತೆಗೆದುಕೊ.”

Verse 62

देवस्य पूजनार्थं तु शूलभेदस्य यत्नतः । विक्रयो भविता तत्र धर्मशीलो जनो यतः

ದೇವಪೂಜಾರ್ಥವಾಗಿ ಜನರು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶೂಲಭೇದಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಮಾರಾಟ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗುತ್ತದೆ, ಧರ್ಮಶೀಲರ ಸಮಾಗಮದಿಂದ.

Verse 63

भार्याया वचनं श्रुत्वा जग्राह कुमुदानि सः । उत्तीर्णस्तु तटे यावद्दृष्ट्वा श्रीवृक्षमग्रतः

ಪತ್ನಿಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಕುಮುದ ಹೂಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದನು. ನಂತರ ದಡಕ್ಕೆ ಏರಿದಾಗ ತನ್ನ ಮುಂದೆಯೇ ಒಂದು ಶ್ರೀವೃಕ್ಷ (ಮಂಗಳವೃಕ್ಷ)ವನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 64

श्रीफलानि गृहीत्वा तु सुपक्वानि विशेषतः । शूलभेदं स सम्प्राप्तो ददर्श सुबहूञ्जनान्

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಕ್ವವಾದ ಶ್ರೀಫಲಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವನು ಶೂಲಭೇದಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ, ಅಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 65

चैत्रमासे सिते पक्षे एकादश्यां नराधिप । तस्मिन्नहनि नाश्नीयुर्बाला वृद्धास्तथा स्त्रियः

ಓ ನರಾಧಿಪಾ! ಚೈತ್ರಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿಯಂದು, ಆ ದಿನ ಬಾಲಕರು, ವೃದ್ಧರು ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಸಹ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 66

मण्डपं ददृशे तत्र कृतं देवशिलोपरि । वस्त्रैः संवेष्टितं दिव्यं स्रङ्माल्यैरुपशोभितम्

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ದೇವಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಒಂದು ಮಂಡಪವನ್ನು ಕಂಡನು—ದಿವ್ಯ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಸ್ರಕ್‌ಮಾಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಹಾರಗಳಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.

Verse 67

ऋषयश्चागतास्तत्र ये चाश्रमनिवासिनः । सोपवासाः सनियमाः सर्वे साग्निपरिग्रहाः

ಅಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳೂ ಆಶ್ರಮನಿವಾಸಿ ತಪಸ್ವಿಗಳೂ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲರೂ ಉಪವಾಸ-ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ, ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಪರಿರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 68

देवनद्यास्तटे रम्ये मुनिसङ्घैः समाकुले । आगच्छद्भिर्नृपश्रेष्ठ मार्गस्तत्र न लभ्यते

ದೇವನದಿಯ ರಮ್ಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮುನಿಸಂಘಗಳ ಗಿರಕಿ ತುಂಬಿತ್ತು. ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸುವವರಿಗೆ ದಾರಿಯೇ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು.

Verse 69

दृष्ट्वा जनपदं तत्र तां भार्यां शबरोऽब्रवीत् । गच्छ पृच्छस्व किमपि किमद्य स्नानकारणम्

ಅಲ್ಲಿನ ಜನಪದವನ್ನು ನೋಡಿ ಶಬರನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಹೋಗಿ ಕೇಳಿ ಬಾ; ಇಂದು ಏನು ವಿಶೇಷ, ಜನರು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?”

Verse 70

पर्वाणि यानि श्रूयन्ते किंस्वित्सूर्येन्दुसम्प्लवः । अयनं किं भवेदद्य किं वाक्षयतृतीयका

“ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುವ ಪರ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದೇನಾ? ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರ ಯಾವುದಾದರೂ ಸಂಯೋಗವೇ? ಇಂದು ಅಯನವೇ, ಅಥವಾ ಕ್ಷಯ-ತೃತೀಯವೇ?”

Verse 71

ततः स्वभर्तुर्वचनाच्छबरी प्रस्थिता तदा । पप्रच्छ नारीं दृष्ट्वाग्रे दत्त्वाग्रे कमले शुभे

ಆಮೇಲೆ ಗಂಡನ ಮಾತಿನಂತೆ ಶಬರೀ ಹೊರಟಳು. ಮುಂದೆ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಮೊದಲು ಶುಭ ಕಮಲಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಬಳಿಕ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು.

Verse 72

तिथिरद्यैव का प्रोक्ता किं पर्व कथयस्व मे । किमयं स्नाति लोकोऽयं किं वा स्नानस्य कारणम्

ಇಂದು ಯಾವ ತಿಥಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ? ಯಾವ ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವವೋ—ನನಗೆ ಹೇಳು. ಈ ಜನರು ಏಕೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಈ ಸ್ನಾನದ ಕಾರಣವೇನು?

Verse 73

नार्युवाच । अद्य चैकादशी पुण्या सर्वपापक्षयंकरी । उपोषिता सकृद्येन नाकप्राप्तिं करोति सा

ಸ್ತ್ರೀ ಹೇಳಿದಳು—ಇಂದು ಪುಣ್ಯ ಏಕಾದಶಿ; ಅದು ಸರ್ವಪಾಪಕ್ಷಯಕರಿ. ಯಾರು ಈ ದಿನ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದರೂ, ಅವರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 74

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा शबरी शाबराय वै । कथयामास चाव्यग्रा स्त्रीवाक्यं नृपसत्तम

ಆ ಸ್ತ್ರೀಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ಶಬರೀ ಅಲಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಶಾಬರನಿಗೆ ಆ ಸ್ತ್ರೀವಾಕ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದಳು.

Verse 75

अद्य त्वेकादशी पुण्या बालवृद्धैरुपोषिता । मदनैकादशी नाम सर्वपापक्षयंकरी

ಇಂದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಪುಣ್ಯ ಏಕಾದಶಿ; ಬಾಲರು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರು ಎಲ್ಲರೂ ಉಪವಾಸ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಹೆಸರು ‘ಮದನ-ಏಕಾದಶಿ’; ಇದು ಸರ್ವಪಾಪಕ್ಷಯಕರಿ.

Verse 76

नियता श्रूयते तत्र राजपुत्री सुशोभना । व्रतस्था नियताहारा नाम्ना भानुमती सती

ಅಲ್ಲಿ ನಿಯಮಶೀಲವಾದ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಇದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ—ಅವಳ ಹೆಸರು ಭಾನುಮತಿ; ಅವಳು ವ್ರತಸ್ಥೆ, ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತೆ, ಸತೀಗುಣಸಂಪನ್ನೆ.

Verse 77

नैतया सदृशी काचित्त्रिषु लोकेषु विश्रुता । दृश्यते सा वरारोहा ह्यवतीर्णा महीतले

ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾನಳಾದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಲ್ಲ. ಆ ವರಾರೋಹೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅವತೀರ್ಣಳಾದಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ.

Verse 78

भार्याया वचनं श्रुत्वा शबरस्तां जगाद ह । कमलानि यथालाभं दत्त्वा भुङ्क्ष्व हि सत्वरम्

ಪತ್ನಿಯ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಶಬರನು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಸಿಕ್ಕಷ್ಟು ಕಮಲಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಬೇಗನೆ ಭುಂಜಿಸು.”

Verse 79

ममैषा वर्तते बुद्धिर्न भोक्तव्यं मया ध्रुवम् । न मयोपार्जितं भद्रे पापबुद्ध्या शुभं क्वचित्

ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ದೃಢವಾಗಿದೆ—ನಾನು ಇದನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಭುಂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇ ಭದ್ರೆ, ಪಾಪಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ನಿಜವಾದ ಶುಭ ದೊರಕದು; ಇದೂ ನನ್ನ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಶ್ರಮದಿಂದ ಸಂಪಾದಿತವಲ್ಲ.

Verse 80

शबर्युवाच । न पूर्वं तु मया भुक्तं कस्मिंश्चैव तु वासरे । भुक्तशेषं मया भुक्तं यावत्कालं स्मराम्यहम्

ಶಬರೀ ಹೇಳಿದಳು—“ಯಾವ ದಿನವೂ ನಾನು ಹಿಂದೆ (ಇಂತೆ) ಭುಂಜಿಸಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ನೆನಪಿರುವಷ್ಟು ಕಾಲ, ಇತರರು ತಿಂದ ನಂತರ ಉಳಿದದ್ದನ್ನೇ ನಾನು ತಿಂದಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 81

भार्याया निश्चयं ज्ञात्वा स्नानं कर्तुं जगाम ह । अर्धोत्तरीयवस्त्रेण स्नानं कृत्वा तु भक्तितः

ಪತ್ನಿಯ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ತಿಳಿದು ಅವನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಹೋದನು. ಅರ್ಧೋತ್ತರೀಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 82

सर्वान् देवान्नमस्कृत्य गतो देवशिलां प्रति । तस्थौ स शङ्कमानोऽपि नमस्कृत्य जनार्दनम्

ಅವನು ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ದೇವಶಿಲೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು. ಮನದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಇದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.

Verse 83

यस्यास्तु कुमुदे दत्ते तया राज्ञ्यै निवेदितम् । तद्दृष्ट्वा पद्मयुगलं तां दासीं साब्रवीत्तदा

ಅವಳು ಕுமುದದ್ವಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದಾಗ ಅದು ರಾಣಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಪದ್ಮಯುಗಲವನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಣಿ ಆಗ ದಾಸಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು.

Verse 84

कुत्र पद्मद्वयं लब्धं कथ्यतामग्रतो मम । शीघ्रं तत्रैव गत्वा च पद्मानानय चापरान्

ಈ ಎರಡು ಪದ್ಮಗಳು ಎಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದವು? ನನ್ನ ಮುಂದೆ ತಕ್ಷಣ ಹೇಳು. ಅದೇ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬೇಗ ಹೋಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪದ್ಮಗಳನ್ನೂ ತಂದುಕೊಡು.

Verse 85

धान्येन वसुना वापि कमलानि समानय । भानुमत्या वचः श्रुत्वा गता सा शबरं प्रति

ಧಾನ್ಯದಿಂದಾಗಲಿ ಧನದಿಂದಾಗಲಿ ಕಮಲಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊ. ಭಾನುಮತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವಳು ಶಬರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು.

Verse 86

श्रीफलानि च पुष्पाणि बहून्यन्यानि देहि मे

ನನಗೆ ಶ್ರೀಫಲಗಳು (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಹೂಗಳನ್ನೂ ಕೊಡು.

Verse 87

शबर्युवाच । श्रीफलानि सपुष्पाणि दास्यामि च विशेषतः । न लोभो न स्पृहा मेऽस्ति गत्वा राज्ञीं निवेदय

ಶಬರಿ ಹೇಳಿದರು—ಪುಷ್ಪಗಳೊಡನೆ ಶ್ರೀಫಲಗಳನ್ನು (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಹಳವಾಗಿ ನೀಡುವೆನು. ನನಗೆ ಲೋಭವೂ ಇಲ್ಲ, ಆಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ಹೋಗಿ ರಾಣಿಗೆ ತಿಳಿಸು.

Verse 88

तया च सत्वरं गत्वा यथावृत्तं निवेदितम् । शबर्युक्तं पुरस्तस्याः सविस्तरपरं वचः

ಅವಳು ತಕ್ಷಣ ಹೋಗಿ ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದಳು. ರಾಣಿಯ ಮುಂದೆಯೇ ಶಬರಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು.

Verse 89

तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा राज्ञी तत्र स्वयं गता । उवाच शबरीं प्रीत्या देहि पद्मानि मूल्यतः

ಅವಳ ಮಾತು ಕೇಳಿ ರಾಣಿ ತಾನೇ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಶಬರಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ—“ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಕೊಡು; ಅವುಗಳ ಯೋಗ್ಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊ” ಎಂದಳು.

Verse 90

शबर्युवाच । न मूल्यं कामये देवि फलपुष्पसमुद्भवम् । श्रीफलानि च पुष्पाणि यथेष्टं मम गृह्यताम्

ಶಬರಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ಫಲಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದದ್ದಕ್ಕೆ ನಾನು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಶ್ರೀಫಲಗಳು ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟದಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರಿ.

Verse 91

अर्चां कुरु यथान्यायं वासुदेवे जगत्पतौ

ಜಗತ್ಪತಿ ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ವಿಧಿಯಂತೆ, ಯಥಾನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡು.

Verse 92

राज्ञ्युवाच । विना मूल्यं न गृह्णामि कमलानि तवाधुना । धान्यस्य खारिकामेकां ददामि प्रतिगृह्यताम्

ರಾಣಿ ಹೇಳಿದರು—ಈಗ ನಿನ್ನ ಕಮಲಗಳನ್ನು ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಧಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾರಿಕಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 93

दश विंशत्यथ त्रिंशच्चत्वारिंशदथापि वा । गृहाण वा खारिशतं दुर्भिक्षां बोधिमुत्तर

ಹತ್ತು, ಇಪ್ಪತ್ತು, ಮೂವತ್ತು, ನಲವತ್ತು—ಎಷ್ಟು ಬೇಕಾದರೂ ತೆಗೆದುಕೊ; ಅಥವಾ ನೂರು ಖಾರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊ. ದುರ್ಭಿಕ್ಷದ ಕಷ್ಟವನ್ನು ದಾಟಿ ಅದರ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏಳು.

Verse 94

वसु रत्नं सुवर्णं च अन्यत्ते यदभीप्सितम् । तत्सर्वं सम्प्रदास्यामि कमलार्थे न संशयः

ಧನ, ರತ್ನ, ಸುವರ್ಣ ಮತ್ತು ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದ ಇನ್ನೇನು ಇದ್ದರೂ—ಈ ಕಮಲಗಳಿಗಾಗಿ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀಡುವೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 95

शबर्युवाच । नाहारं चिन्तयाम्यद्य मुक्त्वा देवं वरानने । देवकार्यं विना भद्रे नान्या बुद्धिः प्रवर्तते

ಶಬರಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ವರಾನನೆ, ಇಂದು ನಾನು ನನ್ನ ಆಹಾರವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ದೇವನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಓ ಭದ್ರೇ, ದೇವಸೇವೆಯ ಹೊರತು ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಬೇರೆಡೆ ನಡೆಯದು.

Verse 96

राज्ञ्युवाच । न त्वयान्नं परित्याज्यं सर्वमन्ने प्रतिष्ठितम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ममान्नं प्रतिगृह्यताम्

ರಾಣಿ ಹೇಳಿದರು—ನೀನು ಅನ್ನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು; ಎಲ್ಲವೂ ಅನ್ನದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ನನ್ನ ಅನ್ನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 97

तपस्विनो महाभागा ये चारण्यनिवासिनः । गृहस्थद्वारि ते सर्वे याचन्तेऽन्नमतन्द्रिताः

ಅರಣ್ಯನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಮಹಾಭಾಗ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಗೃಹಸ್ಥರ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಮಾದದಿಂದ ಅನ್ನವನ್ನು ಯಾಚಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 98

शबर्युवाच । निषेधश्च कृतः पूर्वं सर्वं सत्ये प्रतिष्ठितम् । सत्येन तपते सूर्यः सत्येन ज्वलतेऽनलः

ಶಬರಿ ಹೇಳಿದರು—ಹಿಂದೆಯೇ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ। ಸತ್ಯದಿಂದ ಸೂರ್ಯ ತಪಿಸುತ್ತಾನೆ, ಸತ್ಯದಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 99

सत्येन तिष्ठत्युदधिर्वायुः सत्येन वाति हि । सत्येन पच्यते सस्यं गावः क्षीरं स्रवन्ति च

ಸತ್ಯದಿಂದ ಸಮುದ್ರ ತನ್ನ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಸತ್ಯದಿಂದಲೇ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ। ಸತ್ಯದಿಂದ ಬೆಳೆ ಪಕ್ವವಾಗುತ್ತದೆ; ಹಸುಗಳು ಕ್ಷೀರವನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 100

सत्याधारमिदं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सत्यं सत्येन पालयेत्

ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು—ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಜಂಗಮ—ಸತ್ಯವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟಿದೆ। ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸತ್ಯದಿಂದಲೇ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು।

Verse 101

देवकार्यं तु मे मुक्त्वा नान्या बुद्धिः प्रवर्तते । गृहाण राज्ञि पुष्पाणि कुरु पूजां गदाभृतः

ದೇವಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ। ರಾಣಿಯೇ, ಈ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಗದಾಧಾರಿ ಪ್ರಭು (ಹರಿ) ಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡು।

Verse 102

श्रूयते द्विजवाक्यैस्तु न दोषो विद्यते क्वचित् । कुशाः शाकं पयो मत्स्या गन्धाः पुष्पाक्षता दधि । मांसं शय्यासनं धानाः प्रत्याख्येया न वारि च

ದ್ವಿಜರ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಕೇಳಲ್ಪಡುವುದೇನೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ದೋಷವಿಲ್ಲ. ಕುಶ, ಶಾಕ, ಹಾಲು, ಮೀನು, ಸುಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ, ಅಕ್ಷತ, ಮೊಸರು—ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಂಸ, ಶಯ್ಯಾ-ಆಸನ, ಧಾನ್ಯ—ಇವುಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಾರದು; ನೀರನ್ನೂ ಸಹ ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು।

Verse 103

राज्ञ्युवाच । आरामोपहृतं पुष्पमारण्यं पुष्पमेव च । क्रीतं प्रतिग्रहे लब्धं पुष्पमेवं चतुर्विधम्

ರಾಣಿ ಹೇಳಿದರು—ಪುಷ್ಪಗಳು ನಾಲ್ಕು ವಿಧ: ಉದ್ಯಾನದಿಂದ ತಂದವು, ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಪಡೆದವು, ಖರೀದಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಗ್ರಹದಿಂದ (ದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ) ಲಭಿಸಿದವು।

Verse 104

उत्तमं पुष्पमारण्यं गृहीतं स्वयमेव च । मध्यमं फलमारामे त्वधमं क्रीतमेव च । प्रतिग्रहेण यल्लब्धं निष्फलं तद्विदुर्बुधाः

ಅರಣ್ಯದ ಪುಷ್ಪಗಳು, ಸ್ವಹಸ್ತದಿಂದ ಕಿತ್ತುಕೊಂಡವು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ದೊರಕುವವು ಮಧ್ಯಮ; ಖರೀದಿಸಿದವು ಅಧಮ. ಪ್ರತಿಗ್ರಹದಿಂದ (ದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ) ಲಭಿಸಿದ ಪುಷ್ಪಗಳು ಪೂಜೆಗೆ ನಿಷ್ಫಲವೆಂದು ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 105

पुरोहित उवाच । गृहाण राज्ञि पुष्पाणि कुरु पूजां गदाभृतः । उपकारः प्रकर्तव्यो व्यपदेशेन कर्हिचित्

ಪುರೋಹಿತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಜ್ಞೀ, ಈ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಗದಾಧಾರಿ ಪ್ರಭುವಿನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಪಕಾರಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯುಕ್ತವಾದ ವ್ಯಪದೇಶದಿಂದ (ಸರಿಯಾದ ನೆಪದಿಂದ) ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 106

ईश्वर उवाच । श्रीफलानि सपद्मानि दत्तानि शबरेण तु । गृहीत्वा तानि राज्ञी सा पूजां चक्रे सुशोभनाम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಶಬರನು ಶ್ರೀಫಲಗಳು (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ಮತ್ತು ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಅವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ರಾಣಿ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭನವಾದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದಳು।

Verse 107

क्षपाजागरणं चक्रे श्रुत्वा पौराणिकीं कथाम् । शबरस्तु ततो भार्यामिदं वचनमब्रवीत्

ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಶಬರನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 108

दीपार्थं गृह्यतां स्नेहो यथालाभेन सुन्दरि । कृत्वा दीपं ततस्तौ तु कृत्वा पूजां हरेः शुभाम्

“ದೀಪಕ್ಕಾಗಿ, ಓ ಸುಂದರಿ, ದೊರಕುವಷ್ಟು ಎಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ತುಪ್ಪ ತೆಗೆದುಕೊ.” ನಂತರ ದೀಪವನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಹರಿಯ ಶುಭ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

Verse 109

चक्रतुर्जागरं रात्रौ ध्यायन्तो धरणीधरम् । ततः प्रभातसमये दृष्ट्वा स्नानोत्सुकं जनम्

ಅವರು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿ ಧರಣೀಧರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದರು. ನಂತರ ಪ್ರಭಾತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕ ಜನರನ್ನು ಕಂಡರು.

Verse 110

स्नाति वै शूलभेदे तु देवनद्यां तथापरे । सरस्वत्यां नराः केचिन्मार्कण्डस्य ह्रदेऽपरे

ಕೆಲವರು ಶೂಲಭೇದದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ದೇವನದಿಯಲ್ಲಿ. ಕೆಲವರು ಸರಸ್ವತಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತವರು ಮಾರ್ಕಂಡನ ಹ್ರದದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು.

Verse 111

चक्रतीर्थं गताश्चक्रुः स्नानं केचिद्विधानतः । शुचयस्ते जनाः सर्वे स्नात्वा देवाशिलोपरि

ಕೆಲವರು ಚಕ್ರತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಶುದ್ಧರಾದರು; ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ದೇವಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸಮಾವೇಶರಾದರು.

Verse 112

श्राद्धं चक्रुः प्रयत्नेन श्रद्धया पूतचेतसा । तान्दृष्ट्वा शबरो बिल्वैः पिण्डांश्चक्रे प्रयत्नतः

ಅವರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶುದ್ಧಚಿತ್ತರಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಶಬರನೂ ಬಿಲ್ವಫಲಗಳಿಂದ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಯತ್ನದಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 113

भानुमत्या तथा भर्तुः पिण्डनिर्वपणं कृतम् । अनिन्द्या भोजिता विप्रा दम्भवार्द्धुष्यवर्जिताः

ಭಾನುಮತಿಯೂ ತನ್ನ ಭರ್ತಿಗಾಗಿ ಪಿಂಡನಿರ್ವಪಣವನ್ನು ಮಾಡಿದಳು. ದೋಷರಹಿತ, ದಂಭ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 114

हविष्यान्नैस्तथा दध्ना शर्करामधुसर्पिषा । पायसेन तु गव्येन कृतान्नेन विशेषतः

ಹವಿಷ್ಯ ಅನ್ನಗಳಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ಮೊಸರು, ಸಕ್ಕರೆ, ಜೇನು, ತುಪ್ಪದಿಂದ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಾಲಿನ ಪಾಯಸ ಹಾಗೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಿಂದ—(ಅರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಭೋಜನ ನಡೆಯಿತು).

Verse 115

भोजयित्वा तथा राज्ञी ददौ दानं यथाविधि । पादुकोपानहौ छत्रं शय्यां गोवृषमेव च

ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದ ಬಳಿಕ ರಾಣಿಯು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದಾನ ನೀಡಿದಳು—ಪಾದುಕಾ, ಚಪ್ಪಲಿ, ಛತ್ರ, ಶಯ್ಯೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಹಸು ಮತ್ತು ಎತ್ತು ಕೂಡ.

Verse 116

विविधानि च दानानि हेमरत्नधनानि च । चक्रतीर्थे महाराज कपिलां यः प्रयच्छति । पृथ्वी तेन भवेद्दत्ता सशैलवनकानना

ಅಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದಾನಗಳು—ಹೆಮ್ಮೆ, ರತ್ನ, ಧನಾದಿಗಳು—ವಿಧೇಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಚಕ್ರತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಪಿಲಾ ಹಸುವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವವನು, ಪರ್ವತ-ವನ-ಕಾನನಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ದಾನ ಮಾಡಿದವನಾಗಿ ಗಣ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 117

उत्तानपाद उवाच । यानि यानि च दत्तानि शस्तानि जगतीपतेः । तानि सर्वाणि देवेश कथयस्व प्रसादतः

ಉತ್ತಾನಪಾದನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವೇಶ! ಜಗತೀಪತಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಡುವ ಯಾವ ಯಾವ ದಾನಗಳಿವೆಯೋ, ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನನಗೆ ತಿಳಿಸು।

Verse 118

ईश्वर उवाच । तिलप्रदः प्रजामिष्टां दीपदश्चक्षुरुत्तमम् । भूमिदः स्वर्गमाप्नोति दीर्घमायुर्हिरण्यदः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಎಳ್ಳು ದಾನ ಮಾಡುವವನು ಇಷ್ಟ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ದೀಪದಾನ ಮಾಡುವವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಭೂಮಿದಾನ ಮಾಡುವವನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ; ಸ್ವರ್ಣದಾನ ಮಾಡುವವನು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 119

गृहदो रोगरहितो रूप्यदो रूपवान् भवेत् । वासोदश्चन्द्रसालोक्यमर्कसायुज्यमश्वदः

ಮನೆ ದಾನ ಮಾಡುವವನು ರೋಗರಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಬೆಳ್ಳಿ ದಾನ ಮಾಡುವವನು ರೂಪವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ವಸ್ತ್ರದಾನ ಮಾಡುವವನು ಚಂದ್ರಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಕುದುರೆ ದಾನ ಮಾಡುವವನು ಸೂರ್ಯಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 120

वृषदस्तु श्रियं पुष्टां गोदाता च त्रिविष्टपम् । यानशय्याप्रदो भार्यामैश्वर्यमभयप्रदः

ಎತ್ತು ದಾನ ಮಾಡುವವನು ಪುಷ್ಟವಾದ ಶ್ರೀಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಗೋ ದಾನ ಮಾಡುವವನು ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪ (ಸ್ವರ್ಗ)ವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ವಾಹನ ಮತ್ತು ಶಯ್ಯೆ ದಾನ ಮಾಡುವವನು ಸತ್ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಭಯದಾನ ಮಾಡುವವನು ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಭಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 121

धान्यदः शाश्वतं सौख्यं ब्रह्मदो ब्रह्म शाश्वतम् । वार्यन्नपृथिवीवासस्तिलकाञ्चनसर्पिषाम्

ಧಾನ್ಯದಾನ ಮಾಡುವವನು ಶಾಶ್ವತ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾದಾನ ಮಾಡುವವನು ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನೀರು, ಅನ್ನ, ಭೂಮಿ, ವಾಸಸ್ಥಾನ, ಎಳ್ಳು, ಸ್ವರ್ಣ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದ ದಾನಗಳೂ ಪುಣ್ಯಫಲಪ್ರದವಾಗಿವೆ.

Verse 122

सर्वेषामेव दानानां ब्रह्मदानं विशिष्यते । येन येन हि भावेन यद्यद्दानं प्रयच्छति

ಎಲ್ಲ ದಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮದಾನ (ಜ್ಞಾನ-ದಾನ) ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವ ಯಾವ ಭಾವದಿಂದ ಯಾವ ಯಾವ ದಾನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅದೇ ಭಾವದಿಂದಲೇ ದಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 123

तेन तेन स भावेन प्राप्नोति प्रतिपूजितम् । दृष्ट्वा दानानि सर्वाणि राज्ञी दत्तानि यानि च

ಅದೇ ಅದೇ ಭಾವದಿಂದ ಅವನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾದ, ಅನುಗುಣ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ರಾಣಿಯು ನೀಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ದಾನಗಳನ್ನು ನೋಡಿ—

Verse 124

उवाच शबरो भार्यां यत्तच्छृणु नरेश्वर । पुराणं पठितं भद्रे ब्राह्मणैर्वेदपारगैः

ಶಬರನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ನರೇಶ್ವರ, ಇದನ್ನು ಕೇಳು. ಹೇ ಭದ್ರೇ, ವೇದಪಾರಂಗತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಒಂದು ಪುರಾಣವನ್ನು ಪಠಿಸಿದರು.”

Verse 125

श्रुतं च तन्मया सर्वं दानधर्मफलं शुभम् । पूर्वजन्मार्जितं पापं स्नानदानव्रतादिभिः

“ನಾನು ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ—ದಾನಧರ್ಮದ ಶುಭ ಫಲವನ್ನು. ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಂಚಿತ ಪಾಪವು ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ, ದಾನ, ವ್ರತಾದಿಗಳಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.”

Verse 126

शरीरं दुस्त्यजं मुक्त्वा लभते गतिमुत्तमाम् । संसारसागराद्भीतः सत्यं भद्रे वदामि ते

“ತ್ಯಜಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮನುಷ್ಯನು ಪರಮೋತ್ತಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸಂಸಾರಸಾಗರಕ್ಕೆ ಭಯಪಟ್ಟು, ಹೇ ಭದ್ರೇ, ನಿನಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.”

Verse 127

अनेकानि च पापानि कृतानि बहुशो मया । घातिता जन्तवो भद्रे निर्दग्धाः पर्वताः सदा

ಓ ಮಂಗಳಕರಳೇ, ನಾನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದ್ದೇನೆ.

Verse 128

तेन पापेन दग्धोऽहं दारिद्र्यं न निवर्तते । तीर्थावगाहनं पूर्वं पापेन न कृतं मया

ಆ ಪಾಪದಿಂದ ನಾನು ಸುಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ನನ್ನ ಬಡತನವು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪಾಪದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ಹಿಂದೆ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 129

तेनाहं दुःखितो भद्रे दारिद्र्यमनिवर्तिकम् । मातुर्गृहं प्रयाहि त्वं त्यज स्नेहं ममोपरि । नगशृङ्गं समारुह्य मोक्तुमिच्छाम्यहं तनुम्

ಓ ಮಂಗಳಕರಳೇ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಈ ಬಡತನವು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲಾಗದ್ದು. ನೀನು ತಾಯಿ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು, ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಮೋಹವನ್ನು ಬಿಡು. ನಾನು ಪರ್ವತದ ತುದಿಯನ್ನು ಏರಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 130

शबर्युवाच । मात्रा पित्रा न मे कार्यं नापि स्वजनबान्धवैः । या गतिस्तव जीवेश सा ममापि भविष्यति

ಶಬರಿ ಹೇಳಿದಳು - ನನಗೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳಾಗಲಿ, ಬಂಧು-ಬಳಗವಾಗಲಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಓ ಪ್ರാണೇಶ್ವರ, ನಿನಗೆ ಯಾವ ಗತಿಯೋ, ಅದೇ ನನಗೂ ಆಗುತ್ತದೆ.

Verse 131

न स्त्रीणामीदृशो धर्मो विना भर्त्रा स्वजीवितम् । श्रूयन्ते बहवो दोषा धर्मशास्त्रेष्वनेकधा

ಪತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕುವುದು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಧರ್ಮವಲ್ಲ. ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 132

पारणं कुरु भोजेन्द्र व्रतं येन न नश्यति । यत्तेऽभिवाञ्छितं किंचिद्विष्णवे कर्तुमर्हसि

ಓ ಭೋಜೇಂದ್ರ, ಪಾರಣವನ್ನು ಮಾಡು; ಅದರಿಂದ ವ್ರತವು ನಾಶವಾಗದು. ನಿನಗೆ ಅಭಿಷ್ಟವಾದ ಯಾವ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನಾದರೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸು.

Verse 133

भार्याया वचनं श्रुत्वा मुमुदे शबरस्ततः । गृहीत्वा श्रीफलं शीघ्रं होमं कृत्वा यथाविधि

ಪತ್ನಿಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಬರನು ಹರ್ಷಗೊಂಡನು. ತಕ್ಷಣವೇ ಶ್ರೀಫಲ (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ) ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೋಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 134

सर्वदेवान्नमस्कृत्य भुक्तोऽपि च तया सह । चैत्र्यां तु विषुवं ज्ञात्वा तस्थौ तत्र दिनत्रयम्

ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಭೋಜನವನ್ನೂ ಮಾಡಿದನು. ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ವಿಷುವವನ್ನು ತಿಳಿದು ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ತಂಗಿದನು.