Adhyaya 52

Verse 1

ईश्वर उवाच । अन्यदाख्यानकं वक्ष्ये पुरा वृत्तं नराधिप । सकुटुम्बो गतः स्वर्गं मुनिर्यत्र महातपाः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನರಾಧಿಪನೇ, ಮತ್ತೊಂದು ಪುರಾತನಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು. ಆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಮುನಿಯು ಕುಟುಂಬಸಹಿತ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದನು॥

Verse 2

उत्तानपाद उवाच । कथं नाकं गतो विप्रः सकुटुम्बो महानृषिः । कौतुकं परमं देव कथयस्व मम प्रभो

ಉತ್ತಾನಪಾದನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವಾ, ಆ ಮಹರ್ಷಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕುಟುಂಬಸಹಿತ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಹೋದನು? ಹೇ ಪ್ರಭು, ಇದು ನನ್ನ ಪರಮ ಕೌತುಕ; ಹೇಳು॥

Verse 3

ईश्वर उवाच । चित्रसेन इति ख्यातः काशीराजः पुराभवत् । शूरो दाता सुधर्मात्मा सर्वकामसमृद्धिमान्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಶೀರಾಜನು ‘ಚಿತ್ರಸೇನ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಶೂರ, ದಾತ, ಸಧರ್ಮನಿಷ್ಠ, ಮತ್ತು ಸರ್ವ ಕಾಮ್ಯಸಮೃದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು॥

Verse 4

सा पुरी जनसंकीर्णा नानारत्नोपशोभिता । वाराणसीति विख्याता गङ्गातीरमुपाश्रिता

ಆ ನಗರವು ಜನಸಮೂಹದಿಂದ ತುಂಬಿ, ನಾನಾವಿಧ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ‘ವಾರಾಣಸಿ’ ಎಂದು ವಿಖ್ಯಾತವಾಗಿ, ಗಂಗಾತೀರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನೆಲಸಿತ್ತು.

Verse 5

शरच्चन्द्रप्रतीकाशा विद्वज्जनविभूषिता । इन्द्रयष्टिसमाकीर्णा गोपगोकुलसंवृता

ಅದು ಶರದ್ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ವಿದ್ವಜ್ಜನರ ಸಮೂಹಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತವಾಗಿತ್ತು. ಎತ್ತರದ ಇಂದ್ರಯಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಗೋಪರು ಹಾಗೂ ಗೋಕೂಲಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿತ್ತು.

Verse 6

बहुध्वजसमाकीर्णा वेदध्वनिनिनादिता । वणिग्जनैर्बहुविधैः क्रयविक्रयशालिनी

ಅದು ಅನೇಕ ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ವೇದಪಠಣದ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನಾವಿಧ ವಣಿಕಜನರಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ, ಖರೀದಿ-ಮಾರಾಟದ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 7

यन्त्रादानैः प्रतोलीभिरुच्चैश्चान्यैः सुशोभिता । देवतायतनैर्दिव्यैराश्रमैर्गहनैर्युता

ಅದು ಎತ್ತರದ ಪ್ರತೋಲೀ ದ್ವಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಭವ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು. ದಿವ್ಯ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಏಕಾಂತ, ಗಹನ ಆಶ್ರಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.

Verse 8

नानापुष्पफलैर्रम्या कदलीखण्डमण्डिता । पनसैर्बकुलैस्तालैरशोकैराम्रकैस्तथा

ಅದು ನಾನಾವಿಧ ಪುಷ್ಪ-ಫಲಗಳಿಂದ ರಮಣೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಕದಳಿ ತೋಟಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಪನಸ, ಬಕುಲ, ತಾಳ, ಅಶೋಕ ಹಾಗೂ ಆಮ್ರವೃಕ್ಷಗಳೂ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 9

राजवृक्षकपित्थैश्च दाडिमैरुपशोभिता । वेदाध्ययननिर्घोषैः पवित्रीकृतमङ्गला

ಅದು ರಾಜವೃಕ್ಷ, ಕಪಿತ್ಥ ಮತ್ತು ದಾಡಿಮ (ದಾಳಿಂಬೆ) ಮರಗಳಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಶೋಭಿತವಾಯಿತು; ವೇದಾಧ್ಯಯನದ ನಿರಂತರ ಘೋಷದಿಂದ ಅದರ ಮಂಗಳವು ಪವಿತ್ರೀಕೃತವಾಯಿತು।

Verse 10

तस्या उत्तरदिग्भागे आश्रमोऽभूत्सुशोभनः । तन्मन्दारवनं नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

ಅದರ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭನವಾದ ಆಶ್ರಮವಿತ್ತು; ಆ ವನವು ‘ಮಂದಾರವನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು।

Verse 11

बहुमन्दारसंयुक्तं तेन मन्दारकं विदुः । विप्रो दीर्घतपा नाम सर्वदा तत्र तिष्ठति

ಬಹು ಮಂದಾರ ಮರಗಳಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ‘ಮಂದಾರಕ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ‘ದೀರ್ಘತಪಾ’ ಎಂಬ ವಿಪ್ರನು ಸದಾ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 12

तपस्तपति सोऽत्यर्थं तेन दीर्घतपाः स्मृतः । स तिष्ठति सपत्नीकः ससुतः सस्नुषस्तथा

ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ‘ದೀರ್ಘತಪಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ, ಪುತ್ರರೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಸೊಸೆಯರೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 13

शुश्रूषन्ति सदा तस्य पुत्राः पञ्च प्रयत्नतः । तस्य पुत्रः कनीयांस्तु ऋक्षशृङ्गो महातपाः

ಅವನ ಐದು ಪುತ್ರರು ಸದಾ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅವರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರನು ‘ಋಕ್ಷಶೃಂಗ’ ಎಂಬ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ।

Verse 14

वेदाध्ययनसम्पन्नो ब्रह्मचारी गुणान्वितः । योगाभ्यासरतो नित्यं कन्दमूलफलाशनः

ಅವನು ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಹಾಗೂ ಗುಣಸಂಪನ್ನನು. ನಿತ್ಯ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿ ಕಂದ‑ಮೂಲ‑ಫಲಗಳನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 15

तिष्ठते मृगरूपेण मृगयूथचरस्तदा । दिनान्ते च दिनान्ते च मातापित्रोः समीपगः

ಅವನು ಆಗ ಮೃಗರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮೃಗಗಳ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಪ್ರತಿದಿನ ದಿನಾಂತದಲ್ಲಿ ತಾಯಿ‑ತಂದೆಯರ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 16

अभिवादयते नित्यं भक्तिमान्मुनिपुत्रकः । पुनर्गच्छति तत्रैव कानने गिरिगह्वरे

ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಆ ಮುನಿಪುತ್ರನು ನಿತ್ಯವೂ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ, ಪರ್ವತದ ಗುಹಾ‑ಕಂದರಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 17

क्रीडन्बालमृगैः सार्द्धं प्रत्यहं स मुनेः सुतः । कदाचिद्दैवयोगेन ऋक्षशृङ्गो ममार सः

ಆ ಮುನಿಯ ಪುತ್ರನು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಾಲಮೃಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಒಮ್ಮೆ ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಆ ಋಕ್ಷಶೃಂಗನು ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.

Verse 52

। अध्याय

ಇದು ದ್ವಿಪಂಚಾಶತ್ತಮ ಅಧ್ಯಾಯದ ಸಮಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು—‘ಅಧ್ಯಾಯ’ (ಅಧ್ಯಾಯ-ಸಮಾಪ್ತಿ).