Adhyaya 31
Rudra SamhitaParvati KhandaAdhyaya 3153 Verses

देवगुरुप्रेषणम् (Himālaya Mission of the Gods’ Preceptor / The Gods Send Their Guru)

ಅಧ್ಯಾಯ 31ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಾರದನಿಗೆ ಹೇಳುವದೇನೆಂದರೆ—ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಹಿಮಾಲಯನೂ ಅವನ ಪುತ್ರಿ ಪಾರ್ವತಿಯೂ ಶಿವನ ಮೇಲಿಟ್ಟಿರುವ ಅವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀ ಪರಾಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಮಾಲಯನು ಏಕನಿಷ್ಠ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನಿಗೆ ನೀಡಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ದಿವ್ಯತ್ವ, ಶಿವಲೋಕಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ದೇವರುಗಳು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾರೆ; ‘ರತ್ನಗರ್ಭಾ’ ಭೂಮಿಗೆ ಅನಂತ ರತ್ನಗಳ ಆಧಾರವಾದ ಹಿಮಾಲಯ ದೂರವಾದರೆ ಲೋಕಸಮತೋಲನ ಕದಡುವಂತೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಿಮಾಲಯನು ಸ್ಥಾವರತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು, ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಪಿನಾಕಧಾರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಮಹಾದೇವನೊಂದಿಗೆ ಸಾರೂಪ್ಯ, ವರಭೋಗ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವನು ಎಂದು ಅವರು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಗುರುವಿನ ಬಳಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ಹೋಗಿ ಹಿಮಾಲಯನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಯುಕ್ತಿ ವಾಕ್ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೂಲ—ಗುರು ಶಿವನನ್ನು ನಿಂದಿಸಬೇಕು; ಅದರಿಂದ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವನು, ಏಕೆಂದರೆ ದುರ್ಗೆ ಶಿವನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ವರನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तयोर्भक्तिं शिवे ज्ञात्वा परामव्यभिचारिणीम् । सर्वे शक्रादयो देवाश्चिचिन्तुरिति नारद

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ನಾರದಾ, ಆ ಇಬ್ಬರ ಶಿವನಲ್ಲಿನ ಪರಮ, ಅವ್ಯಭಿಚಾರಿಣಿ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಗಾಢ ಚಿಂತನೆಗೆ ಒಳಗಾದರು।

Verse 2

देवा ऊचुः । एकान्तभक्त्या शैलश्चेत्कन्यां तस्मै प्रदास्यति । ध्रुवं निर्वाणता सद्यस्स प्राप्स्यति च भारते

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಭಾರತ, ಪರ್ವತರಾಜ (ಹಿಮಾಲಯ) ಏಕಾಂತಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಕ್ಷಣವೇ ನಿರ್ವಾಣಸ್ಥಿತಿ (ಮೋಕ್ಷ) ಪಡೆಯುವನು।

Verse 3

अनन्तरत्नाधारश्चेत्पृथ्वी त्यक्त्वा प्रयास्यति । रत्नगर्भाभिधा भूमिर्मिथ्यैव भविता ध्रुवम्

ಅನಂತ ರತ್ನಗಳ ಆಧಾರವಾದ ಭೂಮಿ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹೊರಟುಹೋದರೆ, ‘ರತ್ನಗರ್ಭಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭೂಮಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕೇವಲ ಸುಳ್ಳು ಹೆಸರಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ।

Verse 4

स्थावरत्वं परित्यज्य दिव्यरूपं विधाय सः । कन्यां शूलभृते दत्त्वा शिवलोकं गमिष्यति

ಸ್ಥಾವರತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನಿಗೆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಶಿವಲೋಕಕ್ಕೆ ಗಮಿಸುವನು।

Verse 5

महादेवस्य सारूप्यं लप्स्यते नात्र संशयः । तत्र भुक्त्वा वरान्भोगांस्ततो मोक्षमवाप्स्यति

ಅವನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಮಹಾದೇವನ ಸಾರುಪ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು. ಅಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಿವ್ಯಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವಕೃಪೆಯಿಂದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.

Verse 6

ब्रह्मोवाच । इत्यालोच्य सुरास्सर्वे कृत्वा चामन्त्रणं मिथः । प्रस्थापयितुमैच्छंस्ते गुरुं तत्र सुविस्मिताः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆ ಆಲೋಚಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿದಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ಮಹಾ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಗುರುವನ್ನೇ (ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ) ಕಳುಹಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರು.

Verse 7

ततः शक्रादयो देवास्सर्वे गुरुनिकेतनम् । जग्मुः प्रीत्या सविनया नारद स्वार्थसाधकाः

ನಂತರ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು, ಓ ನಾರದ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ವಿನಯದಿಂದ, ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಗುರುನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

Verse 8

गत्वा तत्र गुरुं नत्वा सर्वे देवास्सवासवाः । चक्रुर्निवेदनं तस्मै गुरवे वृत्तमादरात्

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಗುರುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ನಂತರ ನಡೆದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯೂ ಆದರವೂ ಸಹಿತ ಆ ಗುರುವಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದರು.

Verse 9

देवा ऊचुः । गुरो हिमालयगृहं गच्छास्मत्कार्य्यसिद्धये । तत्र गत्वा प्रयत्नेन कुरु निन्दाञ्च शूलिनः

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಗುರುದೇವ, ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶೂಲಿನ (ಭಗವಾನ್ ಶಿವ)ನ ಕುರಿತು ನಿಂದಾವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳು.

Verse 10

पिनाकिना विना दुर्गा वरं नान्यं वरिष्यति । अनिच्छया सुतां दत्त्वा फलं तूर्णं लभिष्यति

ಪಿನಾಕಿ ಶಿವನಿಲ್ಲದೆ ದುರ್ಗೆ ಬೇರೆ ವರನನ್ನು ವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೂ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಶೀಘ್ರವೇ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 11

कालेनैवाधुना शैल इदानीं भुवि तिष्ठतु । अनेकरत्नाधारं तं स्थापय त्वं क्षितौ गुरौ

ಕಾಲಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಪರ್ವತವು ಈಗ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲಿ. ಓ ಗುರುವರ್ಯ, ಅನೇಕ ರತ್ನಗಳ ಆಧಾರವಾದ ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ನೆಲದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸು.

Verse 12

ब्रह्मोवाच । इति देववचः श्रुत्वा प्रददौ कर्णयोः करम् । न स्वीचकार स गुरुस्स्मरन्नाम शिवेति च

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ದೇವರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಗುರುವು ತನ್ನ ಕಿವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟನು. ಆದರೂ ಅವನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ‘ಶಿವ’ ನಾಮವನ್ನು ಮರುಮರು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 13

अथ स्मृत्वा महादेवं बृहस्पतिरुदारधीः । उवाच देववर्यांश्च धिक्कृत्वा च पुनः पुनः

ಆಗ ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು. ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ, ಅವರ ವಿವೇಕಭ್ರಂಶಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಕೇಳುತ್ತಾ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 14

बृहस्पतिरुवाच । सर्वे देवास्स्वार्थपराः परार्थध्वंसकारकाः । कृत्वा शंकरनिंदा हि यास्यामि नरकं ध्रुवम्

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದರು—“ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ಸ್ವಾರ್ಥಪರರಾಗಿ ಪರಹಿತವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶಂಕರನ ನಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು।”

Verse 15

कश्चिन्मध्ये च युष्माकं गच्छेच्छैलान्तिकं सुराः । संपादयेत्स्वाभिमतं शैलेन्द्रं प्रतिबोध्य च

ಹೇ ದೇವತೆಗಳೇ! ನಿಮ್ಮೊಳಗಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ಪರ್ವತದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ; ಶೈಲೆಂದ್ರನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿ (ಸಂದೇಶ ನೀಡಿ) ನಿಮಗೆ ಅಭಿಮತವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಿ.

Verse 16

अनिच्छया सुतां दत्त्वा सुखं तिष्ठतु भारते । तस्मै भक्त्या सुतां दत्त्वा मोक्षं प्राप्स्यति निश्चितम्

ಓ ಭಾರತಾ! ಅನಿಚ್ಛೆಯಿಂದಲಾದರೂ ಮಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟವನು ನಂತರ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲಿ. ಆದರೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಯೋಗ್ಯ ವರನಿಗೆ ಕನ್ಯಾದಾನ ಮಾಡುವವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

पश्चात्सप्तर्षयस्सर्वे बोधयिष्यन्ति पर्वतम् । पिनाकिना विना दुर्गा वरं नान्यं वरिष्यति

ನಂತರ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಪರ್ವತನನ್ನು (ಹಿಮಾಲಯನನ್ನು) ಬೋಧಿಸುವರು. ಪಿನಾಕಿ ಶಿವನಿಲ್ಲದೆ ದುರ್ಗೆ ಬೇರೆ ವರನನ್ನು ಆರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನನ್ನೇ ವರಣಮಾಡುವಳು.

Verse 18

अथवा गच्छत सुरा ब्रह्मलोकं सवासवाः । वृत्तं कथयत स्वं तत्स वः कार्यं करिष्यति

ಅಥವಾ, ಓ ದೇವತೆಗಳೇ—ಇಂದ್ರನೊಡನೆ—ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರಿ. ನಡೆದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿರಿ; ಅವನೇ ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವನು.

Verse 19

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा ते समालोच्याजग्मुर्मम सभां सुराः । सर्वे निवेदयांचक्रुर्नत्वा तद्गतमादरात्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವತೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಆಲೋಚಿಸಿ ನನ್ನ ಸಭೆಗೆ ಬಂದರು. ಎಲ್ಲರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಡೆದದ್ದನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು.

Verse 20

देवानां तद्वचः श्रुत्वा शिवनिन्दाकरं तदा । वेदवक्ता विलप्याहं तानवोचं सुरान्मुने

ಓ ಮುನಿಯೇ, ದೇವತೆಗಳ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ—ಅವು ಆಗ ಶಿವನಿಂದೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದವು—ನಾನು, ವೇದವಕ್ತ, ಅಳಲುತ್ತಾ ಆ ಸುರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದೆನು।

Verse 21

ब्रह्मोवाच । नाहं कर्तुं क्षमो वत्साः शिवनिन्दां सुदुस्सहाम् । संपद्विनाश रूपाञ्च विपदां बीजरूपिणीम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು: ಓ ವತ್ಸಗಳೇ, ಆ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಹ್ಯವಾದ ಶಿವನಿಂದೆಯನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ; ಅದು ಸಂಪತ್ತಿನ ವಿನಾಶರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ವಿಪತ್ತಿನ ಬೀಜರೂಪವಾಗಿದೆ।

Verse 22

सुरा गच्छत कैलासं सन्तोषयत शंकरम् । प्रस्थापयत तं शीघ्रं हिमालयगृहं प्रति

ಹೇ ದೇವತೆಗಳೇ, ನೀವು ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಶಂಕರನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿರಿ. ಅವನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಗೃಹದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಿ.

Verse 23

स गच्छेदुपशैलेशमात्मनिन्दां करोतु वै । परनिन्दाविनाशाय स्वनिन्दा यशसे मता

ಅವನು ಪರ್ವತಾಧೀಶ್ವರನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಆತ್ಮನಿಂದೆ ಮಾಡಲಿ; ಪರನಿಂದೆಯ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವನಿಂದೆಯೇ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ.

Verse 24

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वेति मद्वचो देवा मां प्रणम्य मुदा च ते । कैलासं प्रययुः शीघ्रं शैलानामधिपं गिरिम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ನನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವತೆಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ನನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು—ಪರ್ವತಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಆ ಗಿರಿರಾಜನ ಕಡೆಗೆ।

Verse 25

तत्र गत्वा शिवं दृष्ट्वा प्रणम्य नतमस्तकाः । सुकृतांजलयस्सर्वे तुष्टुवुस्तं सुरा हरम्

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಶಿವನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ದೇವರುಗಳು ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಕೃತಾಂಜಲಿಗಳಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಹರನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 26

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । वयं त्वां शरणापन्नाः कृपां कुरु नमोऽस्तु ते

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು— ದೇವದೇವ ಮಹಾದೇವ, ಕರುಣಾಕರ ಶಂಕರ! ನಾವು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗತರು; ದಯೆ ತೋರಿಸು. ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 27

त्वं भक्तवत्सलः स्वामिन्भक्तकार्यकरस्सदा । दीनोद्धरः कृपासिन्धुर्भक्तापद्विनिमोचकः

ಹೇ ಸ್ವಾಮೀ! ನೀನು ಭಕ್ತವತ್ಸಲನು; ಸದಾ ಭಕ್ತರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವವನು. ನೀನು ದೀನೋದ್ಧಾರಕ, ಕೃಪಾಸಿಂಧು, ಭಕ್ತರ ಆಪತ್ತಿನಿಂದ ವಿಮೋಚಕನು.

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इति स्तुत्वा महेशानं सर्वे देवास्सवासवाः । सर्वं निवेदयांचक्रुस्तद्वृत्तं तत आदरात्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ಹೀಗೆ ಮಹೇಶಾನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ನಡೆದ ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು.

Verse 29

तच्छ्रुत्वा देववचनं स्वीचकार महेश्वरः । देवान् सुयापयामास तानाश्वास्य विहस्य सः

ದೇವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹೇಶ್ವರನು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು. ನಗುತ್ತಾ ಅವರನ್ನು ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಿ ದೇವರನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿ ಅವರ ಆತಂಕವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿದನು.

Verse 30

देवा मुमुदिरे सर्वे शीघ्रं गत्वा स्वमंदिरम् । सिद्धं मत्वा स्वकार्य्यं हि प्रशंसन्तस्सदाशिवम्

ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಹರ್ಷಿಸಿದರು. ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧಾಮಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಸರ್ವಮಂಗಳಸ್ವರೂಪ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 31

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवमायावर्णनं नामैकत्रिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ದ್ವಿತೀಯ ರುದ್ರಸಂಹಿತೆಯ ತೃತೀಯ ಪಾರ್ವತೀಖಂಡದಲ್ಲಿ “ಶಿವಮಾಯಾವರ್ಣನ” ಎಂಬ ಮுப்பತ್ತೊಂದುನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.

Verse 32

यदा शैलस्सभामध्ये समुवास मुदान्वितः । बन्धुवर्गैः परिवृतः पार्वतीसहितस्स्वयम्

ಶೈಲರಾಜ ಹಿಮಾಲಯನು ಸಭಾಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಆಸೀನನಾದಾಗ, ಅವನು ಸ್ವತಃ ಬಂಧುವರ್ಗದಿಂದ ಪರಿವೃತನಾಗಿದ್ದು, ಪಾರ್ವತಿಯೂ ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಆಸೀನಳಾಗಿದ್ದಳು।

Verse 33

एतस्मिन्नन्तरे तत्र ह्याजगाम सदाशिवः । दण्डी छत्री दिव्यवासा बिभ्रत्तिलकमुज्ज्वलम्

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸದಾಶಿವನು ಆಗಮಿಸಿದನು—ದಂಡ ಮತ್ತು ಛತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದಿವ್ಯವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತನಾಗಿ, ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ತಿಲಕವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿಕೊಂಡು।

Verse 34

करे स्फटिकमालाञ्च शालग्रामं गले दधत् । जपन्नाम हरेर्भक्त्या साधुवेषधरौ द्विजः

ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫಟಿಕಮಾಲೆ, ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಧರಿಸಿ, ಸಾಧುವೇಷಧಾರಿ ಆ ದ್ವಿಜನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹರಿನಾಮ ಜಪಿಸುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 35

तं च दृष्ट्वा समुत्तस्थौ सगणोऽपि हिमालयः । ननाम दण्डवद्भूमौ भक्त्यातिथिमपूर्वकम्

ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಹಿಮಾಲಯನು ತನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಡನೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ನಿಂತು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಆ ದಿವ್ಯ ಅತಿಥಿಗೆ ಅಪೂರ್ವ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು।

Verse 36

ननाम पार्वती भक्त्या प्राणेशं विप्ररूपिणम् । ज्ञात्वा तं मनसा देवी तुष्टाव परया मुदा

ಪಾರ್ವತಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂಪ ಧರಿಸಿದ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದಳು; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಅರಿತು ದೇವಿಯು ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದಳು।

Verse 37

आशिषं युयुजे विप्रस्सर्वेषां प्रीतितश्शिवः । शिवाया अधिकं तात मनोभिलषितं हृदा

ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಶಿವನು ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಆದರೆ ತಾತ, ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ)ಗೆ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕವಾಗಿ—ಅವಳ ಹೃದಯದ ಅಭಿಲಾಷಿತ ವರವನ್ನೇ—ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು।

Verse 38

मधुपर्कादिकं सर्वं जग्राह ब्राह्मणो मुदा । दत्तं शैलाधिराजेन हिमांगेन महादरात्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮಧುಪರ್ಕ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಉಪಚಾರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ಅವನ್ನು ಪರ್ವತರಾಜ ಹಿಮಾಲಯನು ಮಹಾದರದಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದನು।

Verse 39

पप्रच्छ कुशलं चास्य हिमाद्रिः पर्वतोत्तमः । तं द्विजेन्द्रं महाप्रीत्या सम्पूज्य विधिवन्मुने

ಓ ಮುನಿಯೇ, ಪರ್ವತೋತ್ತಮನಾದ ಹಿಮಾದ್ರಿಯು ಆ ದ್ವಿಜೇಂದ್ರನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಹಾಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ ಅವನ ಕುಶಲಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು।

Verse 40

पुनः पप्रच्छ शैलेशस्तं ततः को भवानिति । उवाच शीघ्रं विप्रेन्द्रो गिरीद्रं सादरं वचः

ನಂತರ ಶೈಲೇಶನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದನು—“ನೀನು ಯಾರು?” ಆಗ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರನು ಗಿರೀಂದ್ರನಿಗೆ ಆದರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಉತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 41

विप्रेन्द्र उवाच । ब्राह्मणोऽहं गिरिश्रेष्ठ वैष्णवो बुधसत्तमः । घटिकीं वृतिमाश्रित्य भ्रमामि धरणीतले

ವಿಪ್ರೇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಗಿರಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ವೈಷ್ಣವನು, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಕೇವಲ ಘಟಿಕೆಯಷ್ಟು ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 42

मनोयायी सर्व गामी सर्वज्ञोहं गुरोर्बलात् । परोपकारी शुद्धात्मा दयासिन्धुर्विकारहा

ಗುರುವಿನ ಬಲದಿಂದ ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋಗುವವನು, ಸರ್ವಜ್ಞನು. ನಾನು ಪರೋಪಕಾರಿ, ಶುದ್ಧಾತ್ಮ, ಕರುಣಾಸಾಗರ, ಅಂತರವಿಕಾರ‑ಮಲ ನಾಶಕನು.

Verse 43

मया ज्ञातं हराय त्वं स्वसुतां दातुमिच्छसि । इमां पद्मसमां दिव्यां वररूपां सुलक्षणाम्

ನೀನು ನಿನ್ನ ಸ್ವಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಹರ (ಶಿವ)ನಿಗೆ ನೀಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದೆನು. ಈ ಕನ್ಯೆ ಪದ್ಮಸಮಾ, ದಿವ್ಯಾ, ವರರೂಪಿಣಿ, ಸುಲಕ್ಷಣಸಂಪನ್ನಳು.

Verse 44

निराश्रयायासंगाय कुरूपायागुणाय च । श्मशानवासिने व्यालग्राहिरूपाय योगिने

ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವನು, ಆಸಕ್ತಿರಹಿತನು, ಭಯಂಕರರೂಪಧಾರಿ ಹಾಗೂ ಗುಣಾತೀತನು; ಶ್ಮಶಾನವಾಸಿ, ಸರ್ಪಗ್ರಾಹಿರೂಪದ ಪರಮಯೋಗಿ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 45

दिग्वाससे कुगात्राय व्यालभूषणधारिणे । अज्ञातकुलनाम्ने च कुशीलायाविहारिणे

ದಿಗಂಬರನು, ರುಕ್ಷದೇಹಧಾರಿ, ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಆಭರಣವಾಗಿ ಧರಿಸುವವನು; ಕುಲ-ನಾಮ ಅಜ್ಞಾತನಾಗಿ, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿರೋಧಿ ತಪಸ್ವಿಯಂತೆ ವಿಹರಿಸುವ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 46

विभूतिदिग्धदेहाय संक्रुद्धायाविवेकिने । अज्ञातवयसेऽतीव कुजटाधारिणे सदा

ವಿಭೂತಿಯಿಂದ ಲೇಪಿತ ದೇಹವನು, ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ಅವಿವೇಕಿಯಂತೆ ಕಾಣುವವನು; ವಯಸ್ಸೇ ಅಜ್ಞಾತನಾಗಿ, ಸದಾ ಜಟಾಧಾರಿಯಾಗಿರುವವನು—ಅವನು ಆ ಅತಿವಿಶಿಷ್ಟ ವೇಷದಲ್ಲೇ ಇದ್ದನು।

Verse 47

सर्वाश्रयाय भ्रमिणे नागहाराय भिक्षवे । कुमार्गनिरतायाथ वेदाऽध्वत्यागिने हठात्

ಸರ್ವಾಶ್ರಯನಾದ, ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ವಿಹರಿಸುವ, ನಾಗಹಾರಧಾರಿಯಾದ ಭಿಕ್ಷುರೂಪ ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅಹಂಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮರುಳುಗೊಳಿಸಲು ಕುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ವೈದಿಕ ಕರ್ಮಕಾಂಡದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಠಾತ್ ತ್ಯಜಿಸುವ ಅವನಿಗೂ ನಮಃ।

Verse 48

इयं ते बुद्धिरचल न हि मंगलदा खलु । विबोध ज्ञानिनां श्रेष्ठ नारायणकुलोद्भव

ಹೇ ಅಚಲನೇ! ನಿನ್ನ ಈ ಬುದ್ಧಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಂಗಳಕರವಲ್ಲ. ಸಮ್ಯಕ್ ವಿವೇಕದಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳು; ಹೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾರಾಯಣಕುಲೋದ್ಭವನೇ।

Verse 49

न ते पात्रानुरूपश्च पार्वतीदानकर्मणि । महाजनः स्मेरमुखः श्रुतमात्राद्भविष्यति

ಪಾರ್ವತಿಯ ದಾನಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ನಡೆ ಪಾತ್ರಾನುರೂಪವಲ್ಲ. ಮಹಾಜನರು ಕೇವಲ ಕೇಳಿದಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ನಗುನಗುತ್ತಾ—ವ್ಯಂಗ್ಯದಿಂದ—ಆಗುವರು।

Verse 50

पश्य शैलाधिप त्वं च न तस्यैकोस्ति बान्धवः । महारत्नाकरस्त्वञ्च तस्य किञ्चिद्धनं न हि

ನೋಡು, ಹೇ ಶೈಲಾಧಿಪ! ಅವನಿಗೆ ಒಬ್ಬರೂ ಬಂಧುವಿಲ್ಲ. ನೀನು ಮಹಾರತ್ನಾಕರನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನ ಬಳಿ ಕಿಂಚಿತ್ ಧನವೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 51

बान्धवान्मेनकां कुध्रपते शीघ्रं सुतांस्तथा । सर्वान्पृच्छ प्रयत्नेन पण्डितान्पार्वती विना

ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಬಂಧುಗಳನ್ನು, ಮೆನಕೆಯನ್ನೂ ಹಾಗೂ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರನ್ನೂ ಕೇಳು. ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಪಂಡಿತರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯು—ಆದರೆ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಡ।

Verse 52

रोगिणो नौषधं शश्वद्रोचते गिरिसत्तम । कुपथ्यं रोचतेऽभीक्ष्णं महादोषकरं सदा

ಓ ಗಿರಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ರೋಗಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಔಷಧ ಸದಾ ರುಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಕುಪಥ್ಯವು ಮರುಮರು ರುಚಿಸುತ್ತದೆ—ಅದು ಸದಾ ಮಹಾ ಹಾನಿಕರ।

Verse 53

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा ब्राह्मणः शीघ्रं स वै भुक्त्वा मुदान्वितः । जगाम स्वालयं शान्तो नानालीलाकर श्शिवः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಿ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಶಾಂತನಾಗಿ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು. ನಾನಾ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಶಿವನೂ ತನ್ನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದನು।

Frequently Asked Questions

The devas, realizing Himālaya and Pārvatī’s steadfast devotion to Śiva, decide to send their guru to Himālaya’s home to expedite the offering of Pārvatī to Śiva, even employing strategic criticism of Śiva as a persuasive tactic.

The chapter frames ekānta-bhakti as immediately transformative: devotion leads to divine proximity (Śiva-loka), sārūpya with Mahādeva, and culminates in mokṣa—showing a graded soteriology grounded in Śaiva theism.

Śiva is invoked as Śūlin and Pinākin, emphasizing his iconic martial-ascetic sovereignty; these names function as theological identifiers while the narrative insists that Durgā/Pārvatī will accept no other vara, reinforcing Śiva’s singular status.