वसन्त-प्रभावः तथा काम-उद्दीपन-वर्णनम् | Spring’s Influence and the Arousal of Kāma

Verse 1

अचेतसामपि तदा कामासक्तिरभून्मुने । सुचेतासां हि जीवानां सेति किं वर्ण्यते कथा

ಓ ಮುನೇ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಚೇತನರಿಗೂ ಕಾಮಾಸಕ್ತಿ ಉಂಟಾಯಿತು; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚೇತನರಾದ ಜೀವಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು—ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಿ?

Verse 2

वसंतस्य च यो धर्म्मः प्रससार स सर्वतः । तपस्थाने महेशस्यौषधिप्रस्थे मुनीश्वर

ಓ ಮುನೀಶ್ವರ! ವಸಂತದ ಸ್ವಭಾವವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿತು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹೇಶನ ತಪಸ್ಥಾನವಾದ ಔಷಧಿಪ್ರಸ್ಥದಲ್ಲಿ।

Verse 3

वनानि च प्रफुल्लानि पादपानां महामुने । आसन्विशेषतस्तत्र तत्प्रभावान्मुनीश्वर

ಓ ಮಹಾಮುನಿ, ಮುನೀಶ್ವರ! ಆ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಡುಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅರಳಿದವು; ಮರಗಳೂ ಲತೆಗಳೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪುಷ್ಪಿಸಿದವು।

Verse 4

पुष्पाणि सहकाराणामशोकवनिकासु वै । विरेजुस्सुस्मरोद्दीपकाराणि सुरभीण्यपि

ಅಶೋಕ ವನಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ (ಮಾವಿನ) ಪುಷ್ಪಗಳು ಸುಗಂಧದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಿದವು; ಅವು ಸೂಕುಮಾರ ಸ್ಮರನನ್ನು (ಕಾಮನನ್ನು) ಉದ್ರೇಕಿಸುವಂತಾಗಿದ್ದವು।

Verse 5

कैरवाणि च पुष्पाणि भ्रमराकलितानि च । बभूबुर्मदनावेशकराणि च विशेषतः

ಭ್ರಮರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಶ್ವೇತ ಕೈರವ (ಕುಮುದ) ಪುಷ್ಪಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಮದನಾವೇಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು।

Verse 6

सकामोद्दीपनकरं कोकिलाकलकूजितम् । आसीदति सुरम्यं हि मनोहरमतिप्रियम्

ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಮಧುರ ಕಲಕೂಜಿತವು ಕಾಮಭಾವವನ್ನು ಉದ್ರೇಕಿಸಿತು; ಆ ದೃಶ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಮ್ಯ, ಮನೋಹರ, ನೋಡಲು ಅತಿಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು।

Verse 7

भ्रमराणां तथा शब्दा विविधा अभवन्मुने । मनोहराश्च सर्वेषां कामोद्दीपकरा अपि

ಓ ಮುನೇ, ಭ್ರಮರಗಳ ನಾನಾವಿಧ ಗುಂಜನ ಶಬ್ದಗಳು ಉಂಟಾದವು; ಅವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮನೋಹರವಾಗಿಯೂ ಕಾಮಭಾವವನ್ನು ಉದ್ರೇಕಿಸುವಂತೆಯೂ ಇದ್ದವು।

Verse 8

चंद्रस्य विशदा कांतिर्विकीर्णा हि समंतत । कामिनां कामिनीनां च दूतिका इव साभवत्

ಚಂದ್ರನ ವಿಶುದ್ಧ ಪ್ರಕಾಶಕಾಂತಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಹರಡಿತು; ಅದು ಕಾಮಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಮಿನಿಯರಿಗೆ ದೂತಿಕೆಯಂತೆ ಆಯಿತು।

Verse 9

मानिनां प्रेरणायासीत्तत्काले कालदीपिका । मारुतश्च सुखः साधो ववौ विरहिणोऽप्रियः

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾನಿನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವಂತೆ ‘ಕಾಲದೀಪಿಕಾ’ ಎಂಬಂತೆ ಉದಯವಾಯಿತು; ಓ ಸಾಧು, ಇತರರಿಗೆ ಸುಖಕರವಾದ ಗಾಳಿ ವಿರಹಿಗಳಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೀಸಿತು।

Verse 10

एवं वसंतविस्तारो मदनावेशकारकः । वनौकसां तदा तत्र मुनीनां दुस्सहोऽत्यभूत्

ಹೀಗೆ ವಸಂತವು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಅರಳಿ, ಮದನಾವೇಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯವಾಸಿ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದುಸ್ಸಹವಾಯಿತು.

Verse 12

एवं चकार स मधुस्स्वप्रभावं सुदुस्सहम् । सर्वेषा चैव जीवानां कामोद्दीपनकारकः

ಹೀಗೆ ಮಧು ತನ್ನ ಸ್ವಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ದುಸ್ಸಹವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಮವನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸುವ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

Verse 13

अकालनिमितं तात मधोर्वीक्ष्य हरस्तदा । आश्चर्य्यं परमं मेने स्वलीलात्ततनुः प्रभुः

ಓ ತಾತ! ಮಧುವಿನಲ್ಲಿ ಆ ಅಕಾಲನಿಮಿತ್ತವನ್ನು ಕಂಡ ಹರನು ಅದನ್ನು ಪರಮ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು. ಸ್ವಲೀಲೆಯಿಂದಲೇ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಪ್ರಭು ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಲೀಲೆಯ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಮನನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 14

अथ लीलाकरस्तत्र तपः परमदुष्करम् । तताप स वशीशो हि हरो दुःखहरः प्रभुः

ಆಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಲೀಲಾಕರನಾದ ಪ್ರಭು ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಕರವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಸರ್ವವಶೀಶ್ವರ, ದುಃಖಹರ ಹರ ಪ್ರಭು ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 15

वसंते प्रसृते तत्र कामो रतिसमन्वितः । चूतं बाणं समाकृष्य स्थितस्तद्वामपार्श्वतः

ವಸಂತವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹರಡಿದಾಗ, ರತಿಯೊಡನೆ ಬಂದ ಕಾಮದೇವನು ಮಾವಿನ ಮಂಜರಿಯ ಬಾಣವನ್ನು ಎಳೆದು ಪ್ರಭುವಿನ ಎಡ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು.

Verse 16

स्वप्रभावं वितस्तार मोहयन्सकलाञ्जनान् । रत्यायुक्तं तदा कामं दृष्ट्वा को वा न मोहितः

ಆಗ ರತಿಯೊಡನೆ ಯುಕ್ತನಾದ ಕಾಮದೇವನು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹರಡಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದನು। ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮನನ್ನು ಕಂಡು ಯಾರು ಮೋಹಿತರಾಗದೆ ಇರುವರು?

Verse 17

एवं प्रवृत्तसुरतौ शृंगारोऽपि गणैस्सह । हावभावयुतस्तत्र प्रविवेश हरांतिकम्

ಹೀಗೆ ಅವರ ಪ್ರೇಮಸಂಯೋಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೃಂಗಾರ ದೇವನೂ ಹಾವಭಾವಗಳೂ ರತಿಚೇಷ್ಟೆಗಳೂ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹರಪ್ರಭುವಿನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 18

मदनः प्रकटस्तत्र न्यवसच्चित्तगो बहिः । न दृष्टवांस्तदा शंभोश्छिद्रं येन प्रविश्यते

ಅಲ್ಲಿ ಮದನನು ಪ್ರಕಟನಾದರೂ ಹೊರಗೇ ನಿಂತು ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೇ ಸಂಚರಿಸಿದನು; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ವೇಳೆಗೆ ಶಂಭುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಯಾವುದೆ ಬಿರುಕು ಅವನಿಗೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ।

Verse 19

यदा चाप्राप्तविवरस्तस्मिन्योगिवरे स्मरः । महादेवस्तदा सोऽभून्महाभयविमोहितः

ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಮರನಿಗೆ ಯಾವ ಬಿರುಕು ಸಿಗದಾಗ, ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಮಹಾದೇವನು ಮಹಾಭಯದಿಂದ ವಿಮೋಹಿತನಾಗಿ ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು।

Verse 20

ज्वलज्ज्वालाग्निसंकाशं भालनेत्रसमन्वितम् । ध्यानस्थं शंकरं को वा समासादयितुं क्षमः

ಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಭಾಲನೇತ್ರದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥನಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಲು ಯಾರು ಸಮರ್ಥರು?

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे तत्र सखीभ्यां संयुता शिवा । जगाम शिवपूजार्थं नीत्वा पुष्पाण्यनेकशः

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಶಿವಪೂಜಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೊರಟಳು।

Verse 22

पृथिव्यां यादृशं लोकैस्सौंदर्यं वर्ण्यते महत् । तत्सर्वमधिकं तस्यां पार्वत्यामस्ति निश्चितम्

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ವರ್ಣಿಸುವ ಮಹಾಸೌಂದರ್ಯವೆಲ್ಲವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಾರ್ವತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ; ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಅವಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 23

आर्तवाणि सुपुष्पाणि धृतानि च तया यदा । तत्सौंदर्यं कथं वर्ण्यमपि वर्षशतैरपि

ಅವಳು ಋತುಕಾಲದ ಸುಂದರ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದಾಗ, ಆ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಬಹುದು? ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ।

Verse 24

यदा शिवसमीपे तु गता सा पर्वतात्मजा । तदैव शंकरो ध्यानं त्यक्त्वा क्षणमवस्थितः

ಪರ್ವತಾತ್ಮಜೆ ಪಾರ್ವತಿ ಶಿವನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಶಂಕರನು ತಕ್ಷಣ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತನು।

Verse 25

तच्छिद्रं प्राप्य मदनः प्रथमं हर्षणेन तु । बाणेन हर्षयामास पार्श्वस्थं चन्द्रशेखरम्

ಆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದು ಮದನನು ಮೊದಲು ಹರ್ಷ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಬಾಣದಿಂದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದ ಚಂದ್ರಶೇಖರ (ಶಿವ)ನನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು.

Verse 26

शृंगारैश्च तदा भावैस्सहिता पार्वती हरम् । जगाम कामसाहाय्ये मुने सुरभिणा सह

ಓ ಮುನೇ, ಆಗ ಶೃಂಗಾರ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ, ಮೃದು ಪ್ರೇಮಭಾವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಳಾದ ಪಾರ್ವತಿ, ಕಾಮನ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಸುರಭಿಯೊಂದಿಗೆ ಹರ (ಶಿವ)ನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು.

Verse 27

तदेवाकृष्य तच्चापं रुच्यर्थं शूलधारिणः । द्रुतं पुष्पशरं तस्मै स्मरोऽमुंचत्सुसंयतः

ಅದೇ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದು, ಶೂಲಧಾರಿ (ಶಿವ)ನಲ್ಲಿ ರತಿ ಉಂಟುಮಾಡಲು, ಸುಸಂಯತ ಸ್ಮರನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಪುಷ್ಪಶರವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು.

Verse 28

यथा निरंतरं नित्यमागच्छति तथा शिवम् । तन्नमस्कृत्य तत्पूजां कृत्वा तत्पुरतः स्थिता

ಅವರು (ಶಿವ) ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವಳೂ ಶಿವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು; ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಳು.

Verse 29

सा दृष्टा पार्वती तत्र प्रभुणा गिरिशेन हि । विवृण्वती तदांगानि स्त्रीस्वभावात्सुलज्जया

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಭು ಗಿರೀಶ (ಶಿವ)ನು ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಕಂಡನು. ಸ್ತ್ರೀಸ್ವಭಾವಜನ್ಯ ಸೌಮ್ಯ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಅವಳು ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಳು.

Verse 30

सुसंस्मृत्य वरं तस्या विधिदत्तं पुरा प्रभुः । शिवोपि वर्णयामास तदंगानि मुदा मुने

ಓ ಮುನೇ, ಹಿಂದೆ ವಿಧಾತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ವರವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಿ, ಪ್ರಭು ಶಿವನೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅದರ ಅಂಶಗಳನ್ನು (ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು) ವಿವರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 31

शिव उवाच । कि मुखं किं शशांकश्च किं नेत्रे चोत्पले च किम् । भ्रुकुट्यौ धनुषी चैते कंदर्पस्य महात्मनः

ಶಿವನು ಹೇಳಿದನು— ‘ಮುಖವೆಂದರೆ ಏನು, ಚಂದ್ರನೆಂದರೆ ಏನು? ಕಣ್ಣುಗಳೆಂದರೆ ಏನು, ಕಮಲಗಳೆಂದರೆ ಏನು? ಈ ಎರಡು ವಕ್ರ ಭ್ರೂಗಳು ಮಹಾತ್ಮ ಕಂದರ್ಪನ ಧನುಸ್ಸುಗಳು.’

Verse 32

अधरः किं च बिंबं किं किं नासा शुकचंचुका । किं स्वरः कोकिलालापः किं मध्यं चाथ वेदिका

‘ಅವಳ ಅಧರವೆಂದರೆ ಏನು—ಬಿಂಬಫಲದಂತೆನಾ? ಅವಳ ನಾಸಿಕೆ ಏನು—ಗಿಳಿಯ ಚಂಚುವಿನಂತೆನಾ? ಅವಳ ಸ್ವರ ಏನು—ಕೋಗಿಲೆಯ ಆಲಾಪವೇ? ಅವಳ ಮಧ್ಯ (ಕಟಿ) ಏನು—ಪವಿತ್ರ ವೇದಿಕೆಯಂತೆ?’

Verse 33

किं गतिर्वर्ण्यते ह्यस्याः किं रूपं वर्ण्यते मुहुः । पुष्पाणि किं च वर्ण्यंते वस्त्राणि च तथा पुनः

ಅವಳ ನಡೆಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಗೆ ವರ್ಣನೆ ಸಾಧ್ಯ? ಅವಳ ರೂಪವನ್ನು ಮರುಮರು ವರ್ಣಿಸಿದರೂ ಹೇಗೆ ಸಾಕಾಗುವುದು? ಅವಳ ಪುಷ್ಪಾಲಂಕಾರಗಳನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವಳ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಬಹುದು?

Verse 34

लालित्यं चारु यत्सृष्टौ तदेकत्र विनिर्मितम् । सर्वथा रमणीयानि सर्वांगानि न संशयः

ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಲಾಲಿತ್ಯವೂ ಸೌಂದರ್ಯವೂ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವಳ ಸರ್ವಾಂಗಗಳೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಮನೋಹರ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 35

अहो धन्यतरा चेयं पार्वत्यद्भुतरूपिणी । एतत्समा न त्रैलोक्ये नारी कापि सुरूपिणी

ಅಹೋ! ಅದ್ಭುತರೂಪಿಣಿಯಾದ ಈ ಪಾರ್ವತಿ ಎಷ್ಟೋ ಧನ್ಯಳು. ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಸುರೂಪಿಣಿ ಮತ್ತಾವ ಸ್ತ್ರೀಯೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 36

सुलावण्यानिधिश्चेयमद्भुतांगानि बिभ्रती । विमोहिनी मुनीनां च महासुखविवर्द्धिनी

ಅವಳು ಸುಲಾವಣ್ಯದ ನಿಧಿ, ಅದ್ಭುತ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವಳು. ಮುನಿಗಳನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸುವವಳು, ಮಹಾಸುಖವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವವಳು।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वर्णयित्वा तु तदंगानि मुहुर्मुहुः । विधिदत्तवराध्यासाद्धरस्तु विरराम ह

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಅವಳ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಮರುಮರು ವರ್ಣಿಸಿ, ವಿಧಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ದತ್ತ ವರದ ಚಿಂತನೆಗೆ ತೊಡಗಿದ್ದ ಹರ (ಶಿವ) ನಂತರ ಮೌನವಾದನು।

Verse 38

हस्तं वस्त्रांतरे यावदचालयत शंकरः । स्त्रीस्वभावाच्च सा तत्र लज्जिता दूरतो गता

ಶಂಕರನು ವಸ್ತ್ರದ ಮಡಚಿನೊಳಗೆ ಕೈಯನ್ನು ಚಲಿಸಿದಾಗ, ಸ್ತ್ರೀಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅವಳು ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಲಜ್ಜಿಸಿ ದೂರ ಸರಿದಳು।

Verse 39

विवृण्वती निजांगानि पश्यंती च मुहुर्मुहुः । सुवीक्षणैर्महामोदात्सुस्मिताभूच्छिवा मुने

ಓ ಮುನೇ, ಶಿವಾ (ಪಾರ್ವತಿ) ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಮರುಮರು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮೃದು ದೀರ್ಘ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುವಳು; ಮಹಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ ಸೌಮ್ಯ ಸ್ಮಿತವತಿಯಾಗಿ ಬದಲಾದಳು।

Verse 40

एवं चेष्टां तदा दृष्ट्वा शंभुर्मोहमुपागतः । उवाच वचनं चैवं महालीलो महेश्वरः

ಅವಳ ಆ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಶಂಭು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು; ಬಳಿಕ ಮಹಾಲೀಲಾಧರ ಮಹೇಶ್ವರನು ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 41

अस्या दर्शनमात्रेण महानंदो भवत्यलम् । यदालिंगनमेनस्याः कुर्य्यां किन्तु ततस्सुखम्

ಅವಳನ್ನು ಕೇವಲ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮಹಾನಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ—ಅದೇ ಸಾಕು; ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿದರೆ ಆ ಸುಖ ಎಷ್ಟೋ ಅಪಾರ!

Verse 42

क्षणमात्रं विचार्य्येत्थं संपूज्य गिरिजां ततः । प्रबुद्धस्य महायोगी सुविरक्तो जगाविति

ಇಂತೆ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ವಿಚಾರಿಸಿ, ನಂತರ ಗಿರಿಜೆಯನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ಜಾಗೃತನಾದ ಮಹಾಯೋಗಿ—ಅತಿವಿರಕ್ತ—ಹೀಗೆ ನುಡಿದನು.

Verse 43

किं जातं चरितं चित्रं किमहं मोहमागतः । कामेन विकृतश्चाद्य भूत्वापि प्रभुरीश्वरः

ನನ್ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ವರ್ತನೆ ಏನು ಉಂಟಾಯಿತು? ನಾನು ಹೇಗೆ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದೆ? ಪ್ರಭು-ಈಶ್ವರನಾಗಿದ್ದರೂ ಇಂದು ಕಾಮದಿಂದ ವಿಕೃತನಾದೆನು.

Verse 44

ईश्वरोहं यदीच्छेयं परांगस्पर्शनं खलु । तर्हि कोऽन्योऽक्षमः क्षुद्रः किं किं नैव करिष्यति

ನಾನು—ಈಶ್ವರನಾಗಿಯೂ—ಪರದೇಹಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ಆಗ ಯಾವ ಕ್ಷುದ್ರನೂ ಅಶಕ್ತನೂ ಸಂಯಮ ತಾಳುವನು? ಅವನು ಏನು ಏನು ಮಾಡದೆ ಇರುವುದು?

Verse 45

एवं वैराग्यमासाद्य पर्य्यंकासादनं च तत् । वारयामास सर्वात्मा परेशः किं पतेदिह

ಹೀಗೆ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗುವಂತೆ ಆ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಸರ್ವಾತ್ಮನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರ ಶಿವನು ಅದನ್ನು ತಡೆದನು—“ಇದು ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಪತನಗೊಂಡು ನಾಶವಾಗಬೇಕು?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ.