Rig Veda 8.42.3 — Mandala 8, Sukta 42, Mantra 3
Sukta 8.42
Devata: Varuṇa
Samhita Patha (Devanagari)
इमां धियं शिक्षमाणस्य देव क्रतुं दक्षं वरुण सं शिशाधि । ययाति विश्वा दुरिता तरेम सुतर्माणमधि नावं रुहेम ॥
Transliteration
imā́ṃ dhíyaṃ śíkṣamāṇasya deva krátuṃ dákṣaṃ varuṇa sáṃ śiśādhi | yayā́ti víśvā duritā́ tárema su-tarmā́ṇam ádhi nā́vaṃ ruhéma ||
Translation
ಹೇ ದೇವ ವರುಣ, ಕಲಿಯುತ್ತಿರುವ ನನ್ನ ಈ ಧಿಯನ್ನು—ನನ್ನ ಕ್ರತು (ಸಂಕಲ್ಪ) ಮತ್ತು ದಕ್ಷ (ಕೌಶಲ್ಯ)ವನ್ನು ನೀನು ತೀಕ್ಷ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸು. ಅದರ ಬಲದಿಂದ ನಾವು ಎಲ್ಲ ದುರಿತಗಳನ್ನು ದಾಟೋಣ; ಸು-ತರ್ಮಾಣವಾದ ರಕ್ಷಕ ನಾವೆಯ ಮೇಲೆ ಏರೋಣ.
Word by Word
इमाम्this (acc. sg. f.)
इमाम्:
कर्म (धियं विशेषयति)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धियम्thought, prayer, hymn
धियम्:
कर्म (शिशाधि—‘instruct/strengthen’ का विषय)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
शिक्षमाणस्यof (him) who is learning/being instructed
शिक्षमाणस्य:
सम्बन्ध (देवस्य—‘of the god who is teaching/being taught’)
TypeParticiple
Root√शिक्ष् (धातु) → शिक्षमाण (वर्तमान-कृदन्त, शतृ/शानच्)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootदेव (प्रातिपदिक)
क्रतुम्resolve, sacred will, power of intention
क्रतुम्:
कर्म (शिशाधि—जिसे ‘set/strengthen’ किया जाए)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
दक्षम्skill, competence; the capable power
दक्षम्:
कर्म (क्रतुं के साथ समुच्चित)
TypeNoun/Adjective
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
वरुणO Varuṇa
वरुण:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
शिशाधिinstruct, strengthen, set in order
शिशाधि:
क्रिया
TypeVerb
Root√शाध् (धातु; वेद. ‘शिशाधि’ = आज्ञार्थ/लोट्)
ययातिgoes, proceeds
ययाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√या (धातु) + ययाति (वेद. पुनरुक्त/इंटेन्सिव्-प्रयोगः ‘goes, drives on’)
विश्वाall
विश्वा:
कर्म (तरेम—‘all’ what? ‘all evils’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
दुरितानिevils, misfortunes, sins
दुरितानि:
कर्म (तरेम)
TypeNoun
Rootदुरित (प्रातिपदिक)
तरेमmay we cross over
तरेम:
क्रिया
TypeVerb
Root√तॄ (धातु)
सुतर्माणम्well-protecting, giving good passage
सुतर्माणम्:
कर्म (रुहेम—जिस पर चढ़ें)
TypeAdjective (as epithet)
Rootसु-तर्मन् (प्रातिपदिक; ‘good-protection/ good-shelter’)
अधिupon, onto
अधि:
—
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
नावम्boat
नावम्:
अधिकरण/कर्म (अधि + रुहेम: ‘onto the boat’)
TypeNoun
Rootनौ (प्रातिपदिक)
रुहेमmay we mount, may we board
रुहेम:
क्रिया
TypeVerb
Root√रुह् (धातु)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.