Rig Veda 8.16.10: Mandala 8, Sukta 16, Mantra 10

Sukta 8.16

Rishi: Kāṇva tradition (Mandala 8; specific rishi not provided in input)

Devata: Indra

Chandas: Unknown (not inferable securely from provided excerpt alone)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रणेतारं वस्यो अच्छा कर्तारं ज्योतिः समत्सु । सासह्वांसं युधामित्रान् ॥

Transliteration

pra-netā́raṃ vásyo ácchā kártāraṃ jyótiḥ samátsu | sāsahvā́ṃsaṃ yudhā́ amítrān ||

Translation

ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗದ ಪ್ರಣೇತಾರನ ಕಡೆಗೆ ನಾವು ಸಾಗುತ್ತೇವೆ—ಸಮರಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿಯ ಕರ್ತನ ಕಡೆಗೆ; ಯುದ್ಧದಿಂದ ಶತ್ರುಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವ, ಸರ್ವವನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವ ವಿಜಯಿಯ ಕಡೆಗೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रणेतारम्: the leader/guide
• प्रणेतारम्: कर्म
• Type: Noun (agent)
• Root: प्र-नी (धातु) → ‘प्रणेतृ’ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• वस्यः: the better (thing), the more excellent
• वस्यः: कर्म (विशेष्य-रूपेण ‘अच्छा’ सह)
• Type: Adjective (comparative, used substantively)
• Root: वस्/वसु (प्रातिपदिक) / वस्यस् (comparative stem)

• अच्छा: towards, to
• अच्छा: (गत्यर्थ-निपातः; कर्म-प्रवृत्तिनिर्देशकः)
• Type: Indeclinable
• Root: अच्छा (निपात/उपसर्गार्थक अव्यय)

• कर्तारम्: the doer/maker
• कर्तारम्: कर्म
• Type: Noun (agent)
• Root: कृ (धातु) → ‘कर्तृ’ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• ज्योतिः: light, radiance
• ज्योतिः: कर्तृ (स्तुत्य/आह्वेय-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• समत्सु: in battles
• समत्सु: अधिकरण
• Type: Noun (locative plural)
• Root: समत्सु (प्रातिपदिक ‘समत्सु’ < सम्+मद्/मत्सर?; वैदिक ‘समत्सु’ = ‘समित्सु/समत्सु’ ‘युद्धेषु’)

• सासह्वांसम्: the conquering/overpowering one
• सासह्वांसम्: कर्म (विशेषण-रूपेण आह्वेयस्य)
• Type: Adjective/Participle (perfect active, possessive of action)
• Root: सह् (धातु) → ‘सासह्वांस्’ (परिपूर्ण/परस्मैपदी-परस्मैपद-परस्मै?; कृदन्त ‘वांस्’)

• युधामित्रान्: friends (allies) in battle / battle-friends
• युधामित्रान्: कर्म (मित्रान्), करण/रीति (युधा)
• Type: Compound/phrase (indeclinable + noun)
• Root: युधा (अव्यय ‘युधा’ = ‘युद्धेन/युद्धतः’) + मित्र (प्रातिपदिक)