Rig Veda 3.53.24: Mandala 3, Sukta 53, Mantra 24

Sukta 3.53

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for Maṇḍala 3)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

इम इन्द्र भरतस्य पुत्रा अपपित्वं चिकितुर्न प्रपित्वम् । हिन्वन्त्यश्वमरणं न नित्यं ज्यावाजं परि णयन्त्याजौ ॥

Transliteration

imá indra bharatásya putrā́ apapitváṃ cikitúr ná prapitvám | hinvánty aśvám áraṇaṃ ná nítyaṃ jyā́-vājaṃ pári nayanty ājāú ||

Translation

ಹೇ ಇಂದ್ರ! ಭರತನ ಈ ಪುತ್ರರು ಅಪಪಿತ್ವವನ್ನು (ಹಿಂದೆ ಬೀಳದಿರುವುದನ್ನು) ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಪ್ರಪಿತ್ವವನ್ನು (ಅವನತಿಯನ್ನು) ಅಲ್ಲ. ಅವರು ಅರಣ ಅಶ್ವವನ್ನು (ಅಥಾಕ ಕುದುರೆಯನ್ನು) ಓಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ನಿತ್ಯ ವಿಫಲವಾಗುವದನ್ನು ಅಲ್ಲ; ಆಜೌ (ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ) ಅವರು ಜ್ಯಾವಾಜ (ಧನುಷ್ಯ-ಬಲವಂತ) ಪೂರ್ಣತೆಯ ಬಲವನ್ನು ವಿಜಯದ ಕಡೆಗೆ ಪರಿ-ನಯಂತಿ—ಸುತ್ತಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इमे: these
• इमे: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: (सम्बोधन)
• Type: Noun (address)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• भरतस्य: of Bharata
• भरतस्य: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: भरत (प्रातिपदिक)

• पुत्राः: sons
• पुत्राः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• अपपित्वम्: non-drinking / abstinence (from soma)
• अपपित्वम्: Karma
• Type: Noun (abstract)
• Root: अपपित्व (प्रातिपदिक; नपुंसक)

• चित्: even
• चित्: (निपात; emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय)

• चिकितुः: they have perceived/understood
• चिकितुः: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √चित् (चेतने) / √कित्?; here: perfect of √चित्

• न: not
• न: (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• प्रपित्वम्: drinking / participation in drinking (soma)
• प्रपित्वम्: Karma
• Type: Noun (abstract)
• Root: प्रपित्व (प्रातिपदिक; नपुंसक)

• हि: for/indeed
• हि: (निपात; causal/asseverative)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)

• हिन्वन्ति: they drive/impel
• हिन्वन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √हिन्/√हि (प्रेरणे, गत्यर्थे)

• अश्वम्: a horse
• अश्वम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• अरणम्: swift/impetuous
• अरणम्: Karma (qualifier)
• Type: Adjective (used predicatively)
• Root: अरण (प्रातिपदिक; नपुंसक/विशेषण-प्रयोगः)

• न: like
• न: (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• नित्यम्: constantly/always
• नित्यम्: (क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective/Adverbial
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)

• ज्यावाजम्: the bow-strong prize-winner (name/epithet, likely of the horse)
• ज्यावाजम्: Karma
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: ज्यावाज (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः)

• परि: around/about
• परि: (क्रियायोगे)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• नयन्ति: they lead
• नयन्ति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √नी (नयने)

• आाजौ: in the contest/battle
• आाजौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: आाजि/आजि (प्रातिपदिक)