Rig Veda 3.14.5: Mandala 3, Sukta 14, Mantra 5

Sukta 3.14

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

वयं ते अद्य ररिमा हि काममुत्तानहस्ता नमसोपसद्य । यजिष्ठेन मनसा यक्षि देवानस्रेधता मन्मना विप्रो अग्ने ॥

Transliteration

vayáṃ te adyá rarimā́ hí kā́mam uttā́na-hastā námasopasádya | yájiṣṭhena mánasā yakṣi devā́n ásredhatā mánmanā vípro agne ||

Translation

ಅಗ್ನೇ, ಇಂದು ನಾವು ನಿನಗೆ ನಮ್ಮ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇವೆ; ಕೈಗಳನ್ನು ಚಾಚಿ ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಉಪಸದ್ಯ (ಉಪಾಸನೆ) ಆಗಿ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತೇವೆ. ಯಜಿಷ್ಠ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸು; ಅಶ್ರೇಧ—ಅಚಲ ಚಿಂತನೆಯುಳ್ಳ—ಹೇ ವಿಪ್ರ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: to you
• ते: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / तद् (सर्वनाम)

• अद्य: today, now
• अद्य: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय-प्रातिपदिक)

• ररिमा: we have given / we offer
• ररिमा: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रा (रा दाने/रातेः; ‘to give, grant’)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• कामम्: desire, wish (what is desired)
• कामम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)

• उत्तानहस्ताः: with hands stretched out
• उत्तानहस्ताः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तान-हस्त (समास: कर्मधारय/बहुव्रीहि; ‘with outstretched hands’)

• नमसा: with reverence, with homage
• नमसा: करण
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• उपसद्य: having approached
• उपसद्य: पूर्वकालिक-क्रिया
• Type: Verb
• Root: उप-√सद् (सद् उपवेशने/गमने; ‘to approach, sit near’)

• यजिष्ठेन: with the most worshipful (best)
• यजिष्ठेन: करण (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यजिष्ठ (यज्-धातु से; अतिशयार्थे इष्ठ-प्रत्यय; ‘most worshipful/most fit for sacrifice’)

• मनसा: with mind, with intention
• मनसा: करण
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• यक्षि: worship!, sacrifice!
• यक्षि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √यज् (यज् देवपूजासंगतिकरणदानेषु; Vedic: ‘to worship/sacrifice’)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अस्रॆधता: unfailing, without slackness
• अस्रॆधता: करण (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अस्रॆधत् (न- + √स्रॆध्/स्रध् ‘to fail, be negligent’; ‘unfailing’)

• मन्मना: with (our) thought/intent
• मन्मना: करण
• Type: Noun
• Root: मन्मन् (प्रातिपदिक; ‘thought, purpose, devotion’)

• विप्रः: the inspired priest/sage
• विप्रः: कर्तृ (यक्षि-सम्बोधन/कर्तृवाचक)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)