Rig Veda 3.14.1: Mandala 3, Sukta 14, Mantra 1

Sukta 3.14

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.14)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

आ होता मन्द्रो विदथान्यस्थात्सत्यो यज्वा कवितमः स वेधाः । विद्युद्रथः सहसस्पुत्रो अग्निः शोचिष्केशः पृथिव्यां पाजो अश्रेत् ॥

Transliteration

ā hótā mandró vidáthāny asthāt satyó yajvā́ kavítamaḥ sá vedhā́ḥ | vidyúd-rathaḥ sáhasas-putró agníḥ śocíṣ-keśaḥ pṛthivyā́ṃ pā́jo aśret ||

Translation

ಆನಂದಮಯ ಜ್ವಾಲೆಯಾದ ಹೋತೃ ವಿದಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ—ಸತ್ಯ, ಯಜ್ವಾ, ಕವಿತಮ, ಮತ್ತು ಸ ವೇಧಾಃ (ಯಥಾವಿಧಿ ಕರ್ಮಗಳ ಜ್ಞಾನಿ). ವಿದ್ಯುದ್ರಥ, ಸಹಸಸ್ಪುತ್ರ ಅಗ್ನಿ—ಶೋಚಿ (ಜ್ವಾಲೆ)ಯೇ ಅವನ ಕೇಶ—ಪೃಥ್ವಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪಾಜಸ್ (ಪ್ರಭಾವ-ಬಲ)ವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: hither, forth (preverb)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग) / ā (preverb)

• होता: the Hotṛ-priest (invoker)
• होता: Kartā
• Type: Noun
• Root: होतृ (√हु ‘to sacrifice, offer’ से) / hotṛ

• मन्द्रः: gladdening, pleasant-voiced
• मन्द्रः: Kartā (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र / mandra

• विदथानि: assemblies, rites, sacred gatherings
• विदथानि: Karma
• Type: Noun
• Root: विदथ / vidatha

• अस्थात्: stood, took his station
• अस्थात्: —
• Type: Verb
• Root: √स्था / sthā

• सत्यः: true, truthful
• सत्यः: Kartā (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य / satya

• यज्वा: the sacrificer, worshipper
• यज्वा: Kartā
• Type: Noun
• Root: यज्वन् / yajvan (√यज् ‘to worship, sacrifice’ से)

• कवितमः: most seer-like, most wise-poet
• कवितमः: Kartā (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: कवितम / kavitama (कवि + तमप्)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् / tad

• वेधाः: the wise disposer/ordainer (sage)
• वेधाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वेधस् / vedhas

• विद्युद्रथः: he whose chariot is lightning
• विद्युद्रथः: Kartā
• Type: Noun
• Root: विद्युद्रथ / vidyud-ratha (समासः)

• सहसः: of might, of strength
• सहसः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: सहस् / sahas

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पुत्र / putra

• अग्निः: Agni (Fire-god)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि / agni

• शोचिष्केशः: having flame as hair (flame-haired)
• शोचिष्केशः: Kartā (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective (used as noun-epithet)
• Root: शोचिष्केश / śociṣ-keśa (समासः)

• पृथिव्याम्: on/in the earth
• पृथिव्याम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पृथिवी / pṛthivī

• पाजः: radiance, might, brilliance
• पाजः: Karma
• Type: Noun
• Root: पाजस् / pājas

• अश्रेत्: rested/leaned; extended (his radiance)
• अश्रेत्: —
• Type: Verb
• Root: √श्रि / śri (वैदिक: ‘to lean/attach, rest upon; extend’)