Rig Veda 1.96.2: Mandala 1, Sukta 96, Mantra 2

Sukta 1.96

Rishi: Parāśara Śāktya

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

स पूर्वया निविदा कव्यतायोरिमाः प्रजा अजनयन्मनूनाम् । विवस्वता चक्षसा द्यामपश्च देवा अग्निं धारयन्द्रविणोदाम् ॥

Transliteration

sá pū́rvayā ni-vidā́ kavyátāyór imā́ḥ prájā́ ajanayan manū́nām | vívasvatā cákṣasā dyā́m apáś ca devā́ agníṃ dhārayann dráviṇo-dām ||

Translation

ಅವನು ಪೂರ್ವದ ನಿವಿದ್ (ಪ್ರಥಮ ಆಮಂತ್ರಣ) ಮತ್ತು ಆಯುವಿನ ಕವಿತ್ವ/ಋಷಿತ್ವದಿಂದ ಮನುವಿನ ಪುತ್ರರ ಈ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದನು. ವಿವಸ್ವತನ ಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ದ್ಯೌ ಮತ್ತು ಅಪಃ (ಜಲಗಳನ್ನು) ಅವಲೋಕಿಸಿದನು; ದೇವರುಗಳು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಧಾರಿಸಿದರು—ದ್ರವಿಣೋದಾ, ಸಮೃದ್ಧಿಯ ದಾತ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स-

• पूर्वया: with the former/earlier
• पूर्वया: करण
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• निविदा: with the nivíd (ritual invocation)
• निविदा: करण
• Type: Noun
• Root: निविद् (प्रातिपदिक; ‘invocation/solemn formula’)

• कव्यतायोः: of (the two) poetic inspirations/poetic skills
• कव्यतायोः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: कव्यता (प्रातिपदिक; ‘seer-poetry/poetic wisdom’)

• इमाः: these
• इमाः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रजाः: creatures, offspring
• प्रजाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)

• अजनयन्: they generated/produced
• अजनयन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनयति) [causative]

• मनूनाम्: of the Manus (of men)
• मनूनाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• विवस्वता: by/with Vivasvat
• विवस्वता: करण
• Type: Noun
• Root: विवस्वत् (प्रातिपदिक; a solar deity)

• चक्षसा: with (his) sight/vision
• चक्षसा: करण
• Type: Noun
• Root: चक्षस् (प्रातिपदिक; ‘sight, eye, vision’)

• द्याम्: the heaven
• द्याम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• अपः: the waters
• अपः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni (fire)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• धारयन्: they placed/held up, established
• धारयन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारयति) [causative/intensive stem in RV usage]

• द्रविणोदाम्: the wealth-giver
• द्रविणोदाम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective (epithet of Agni)
• Root: द्रविणोद (प्रातिपदिक; ‘giver of wealth’)