Rig Veda 1.53.9: Mandala 1, Sukta 53, Mantra 9

Sukta 1.53

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वमेताञ्जनराज्ञो द्विर्दशाबन्धुना सुश्रवसोपजग्मुषः । षष्टिं सहस्रा नवतिं नव श्रुतो नि चक्रेण रथ्या दुष्पदावृणक् ॥

Transliteration

tvám etā́ñ jana-rā́jño dvír dáśā́bandhunā su-śrávasā upa-jágmuṣaḥ | ṣaṣṭíṃ sahásrā navatíṃ náva śrutó ní cakréṇa rathyā́ duḥpádā avṛṇak ||

Translation

ಹೇ ಇಂದ್ರ, ಆಧಾರವಿಲ್ಲದವನಂತೆ ತೋರುವ ಸುಶ್ರವಸನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಬಂದ ಈ ಜನ-ರಾಜರು—ಎರಡು ಬಾರಿ ಹತ್ತು—ಅವರನ್ನು ನೀನು ದುಷ್ಪಾದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಳ್ಳಿದೆ. ರಥಚಕ್ರದಿಂದಲೇ ನೀನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೇನೆಯನ್ನು—ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ, ತೊಂಬತ್ತು ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು—ಉರುಳಿಸಿ ಹಾಕಿದೆ; ಹೀಗೆ ಅಜ್ಞಾನದ ಗುಂಪುಗಟ್ಟಿದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸುತ್ತೀ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एतान्: these
• एतान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जनराज्ञः: of the people-king (chieftain)
• जनराज्ञः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: जन-राजन् (समास: षष्ठी-तत्पुरुष; प्रातिपदिक: राजन्)

• द्विर्दशाबन्धुना: with (his) ‘twice-ten’ kinsman/ally
• द्विर्दशाबन्धुना: सह/करण (तृतीया)
• Type: Noun (epithet)
• Root: द्विर्दशा-बन्धु (समास; प्रातिपदिक: बन्धु)

• सुश्रवसा: with the famed one / with good fame
• सुश्रवसा: सह/करण (तृतीया)
• Type: Adjective/Noun (epithet)
• Root: सु-श्रवस् (प्रातिपदिक)

• उपजग्मुषः: having approached (they)
• उपजग्मुषः: कर्तृ
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: उप-गम् (धातु: गम्) → परिपूर्ण-भूत कृदन्त (परफेक्ट/लिट्) ‘जग्मुष्’

• षष्टिम्: sixty
• षष्टिम्: कर्म
• Type: Numeral
• Root: षष्टि (संख्या-प्रातिपदिक)

• सहस्राणि: thousands
• सहस्राणि: कर्म
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)

• नवतिम्: ninety
• नवतिम्: कर्म
• Type: Numeral
• Root: नवति (संख्या-प्रातिपदिक)

• नव: nine
• नव: विशेषण (संख्या-निर्देश)
• Type: Numeral
• Root: नव (संख्या-प्रातिपदिक)

• श्रुतः: the famed/heard-of one
• श्रुतः: कर्तृ/विशेषण
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: श्रु (धातु) → क्त (भूतकृदन्त) ‘श्रुत’

• नि: down, forth
• नि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: नि (उपसर्ग)

• चक्रेण: with a wheel / with the discus
• चक्रेण: करण
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)

• रथ्याः: chariot-tracks/roads
• रथ्याः: कर्म
• Type: Noun
• Root: रथ्या (प्रातिपदिक)

• दुष्पदाः: hard to tread
• दुष्पदाः: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: दुष्-पद (समास; प्रातिपदिक: पद)

• अवृणक्: he removed/cleared
• अवृणक्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृज्/वृण् (धातु: ‘to turn/ward off, remove’; RV aorist form)