Rig Veda 1.53.8: Mandala 1, Sukta 53, Mantra 8

Sukta 1.53

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं करञ्जमुत पर्णयं वधीस्तेजिष्ठयातिथिग्वस्य वर्तनी । त्वं शता वङ्गृदस्याभिनत्पुरोऽनानुदः परिषूता ऋजिश्वना ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.53.8

Transliteration

tváṃ karañjám utá parṇáyaṃ vadhīs téjiṣṭhayā atithi-gvásya vartanī́ | tváṃ śatá varṅgṛ́dasya abhinát púro 'nānudáḥ párisūtā ṛ́jiśvanā ||

Translation

ನೀನು ಕರಞ್ಜನನ್ನೂ ಪರ್ಣಯನನ್ನೂ ನಿನ್ನ ತೇಜಿಷ್ಠ (ಅತೀ ತೀಕ್ಷ್ಣ) ಬಲದಿಂದ ಸಂಹರಿಸಿದೆ; ಅತಿಥಿಗ್ವನಿಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆಯಿಸಿದೆ. ಋಜಿಶ್ವನನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಓಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಙ್ಗೃದನ ನೂರು ಪುರಗಳನ್ನು ನೀನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದೆ—ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಬೆಳಕಿನ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲಾರಿದವು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• करञ्जम्: Karañja (a foe/person)
• करञ्जम्: कर्म
• Type: Noun (proper/name)
• Root: करञ्ज (प्रातिपदिक)

• उत: and, also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• पर्णयम्: Parṇaya (a foe/person)
• पर्णयम्: कर्म
• Type: Noun (proper/name)
• Root: पर्णय (प्रातिपदिक)

• वधीः: thou didst slay
• वधीः: —
• Type: Verb
• Root: वध्

• तेजिष्ठया: with the most vehement (force)
• तेजिष्ठया: करण
• Type: Adjective
• Root: तेजिष्ठ (तेजस्-तमा/इष्ठ-प्रत्यय; प्रातिपदिक)

• अतिथिग्वस्य: of Atithigva
• अतिथिग्वस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun (proper/tribal name)
• Root: अतिथिग्व (प्रातिपदिक; जन/ऋषि-नाम)

• वर्तनी: path, course
• वर्तनी: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर्तनी (प्रातिपदिक)

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शता: a hundred
• शता: कर्म
• Type: Numeral/Adjective
• Root: शत (प्रातिपदिक)

• वङ्गृदस्य: of Vaṅgṛda
• वङ्गृदस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun (proper/name)
• Root: वङ्गृद (प्रातिपदिक; शत्रु/जन-नाम)

• अभिनत्: he/it smote down, bent down
• अभिनत्: —
• Type: Verb
• Root: नद्/नत्? (√नद्/√नत्; here as √नद्/√नत् in sense ‘to press/bend down’; Vedic usage)

• पुरः: fortresses
• पुरः: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुर्/पुर (प्रातिपदिक)

• अनानुदः: the unrepulsed / irresistible
• अनानुदः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective (epithet)
• Root: अन-आ-नुद (नुद्-धातु से कृत/विशेषण; प्रातिपदिक)

• परिषूताः: encircled/pressed round
• परिषूताः: कर्म-विशेषण
• Type: Participle
• Root: परि-√सू (सू/सव् ‘to press/impel’; past passive participle)

• ऋजिश्वना: by/with Ṛjiśvan (Indra as ‘straight/bright one’)
• ऋजिश्वना: करण/सहकार
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: ऋजिश्वन् (प्रातिपदिक; इन्द्र-विशेषण)