Sarga 4

Verse 1

श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं यथावदनुपूर्वशः ।ततोऽब्रवीन्महातेजा रामस्सत्यपराक्रमः ।।।।

ಹನುಮಂತನ ವಚನಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೇಳಿ, ನಂತರ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 2

यां निवेदयसे लङ्कां पुरीं भीमस्य रक्षसः ।क्षिप्रमेनां मथिष्यामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ।।।।

ನೀನು ವಿವರಿಸುವ ಭೀಕರ ರಾಕ್ಷಸನ ಲಂಕಾಪುರಿಯನ್ನು ನಾನು ಶೀಘ್ರವೇ ಚೂರಾಗಿಸುವೆನು; ಇದು ನಿನಗೆ ನಾನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವ ಮಾತು.

Verse 3

अस्मिन् मुहूर्ते सुग्रीव प्रयाणमभिरोचये ।युक्तो मुहूर्तो विजयः प्राप्तो मध्यं दिवाकर ।।।।

ಹೇ ಸುಗ್ರೀವ, ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸುವುದು ನನಗೆ ಇಷ್ಟ; ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಇದು ಶುಭ ಮುಹೂರ್ತ, ಏಕೆಂದರೆ ಸೂರ್ಯನು ಮಧ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾನೆ.

Verse 4

सीतां हृत्वा तु मे जातु क्वासौ यास्यति यास्यत: ।सीता श्रुत्वाभियानं मे अशामेष्यति जीविते ।जीवितान्तेऽ मृतं स्पृष्टवा पीत्वा विषमिवातुरः ।।।।

ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ಆವನು ನನ್ನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬಲ್ಲನು? ನನ್ನ ಅಭಿಯಾನದ ಸುದ್ದಿ ಸೀತೆಗೆ ಕೇಳಿದೊಡನೆ ಅವಳು ಜೀವಿತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಆಶೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಳು—ವಿಷ ಕುಡಿದು ವ್ಯಾಕುಲನಾದವನು ಪ್ರಾಣಾಂತದಲ್ಲಿ ಅಮೃತವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ಪುನರ್ಜೀವನ ಪಡೆಯುವಂತೆ.

Verse 5

उत्तरा फल्गुनी ह्यद्य श्वस्तु हस्तेन योक्ष्यते ।अभिप्रायाम सुग्रीव सर्वानीकसमावृताः ।।।।

ಇಂದು ಉತ್ತರಾಫಾಲ್ಗುನಿ ನಕ್ಷತ್ರ ಉದಯದಲ್ಲಿದೆ; ನಾಳೆ ಅದು ಹಸ್ತದೊಂದಿಗೆ ಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಗ್ರೀವನೇ, ಸೈನ್ಯದ ಎಲ್ಲ ದಳಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸು—ಈ ಶುಭಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊರಡುವುದು ನನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪ.

Verse 6

निमित्तानि च पश्यामि यानि प्रादुर्भवन्ति च ।निहत्य रावणं सीतामानयिष्यामि जानकीम् ।।।।

ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಶುಭ-ಅಶುಭ ನಿಮಿತ್ತಗಳನ್ನು ನಾನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಜನಕನಂದಿನಿ ಜಾನಕೀ ಸೀತೆಯನ್ನು ನಾನು ಮರಳಿ ಕರೆತರುವೆನು.

Verse 7

उपरिष्टाद्धि नयनं स्फुरमाणमिदं मम ।विजयं समनुप्राप्तं शंसतीव मनोरथम् ।।।।

ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಕಣ್ಮುಚ್ಚಳದ ಈ ಸ್ಪಂದನೆ ವಿಜಯ ಸಮೀಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವಂತಿದೆ; ನನ್ನ ಮನದ ಆಶಯ ನೆರವೇರುವುದನ್ನು ಘೋಷಿಸುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

Verse 8

ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन सुपूजितः ।उवाच रामो धर्मात्मा पुनरप्यर्धकोविदः ।।।।

ಅನಂತರ ವಾನರರಾಜ ಸುಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜಿತರಾದ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೂ ಆದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಪುನಃ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 9

अग्रे यातु बलस्यास्य नीलो मार्गमवेक्षितुम् ।वृतश्शतसहस्रेण वानराणां तरस्विनाम् ।।।।

ಈ ಸೇನೆಯ ಮುಂಚೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನೀಲನನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಿ; ಶೂರವೂ ವೇಗವೂ ಆದ ವಾನರರ ಲಕ್ಷಸಂಖ್ಯೆಯ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ.

Verse 10

फलमूलवता नील शीतकाननवारिणा ।पथा मधुमता चाशु सेनां सेनापते नय ।।।।

ಹೇ ನೀಲ, ಸೇನಾಪತೇ! ಫಲಮೂಲಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ಶೀತಳ ವನಜಲವಿರುವ, ಮತ್ತು ಮಧುರ ಮಧುಳ್ಳ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಡೆಸು।

Verse 11

दूषयेयुर्दुरात्मनः पथि मूलफलोदकम् ।राक्षसाः परिरक्षेथास्तेभ्यस्त्वं नित्यमुद्यतः ।।।।

ದುಷ್ಟಾತ್ಮ ರಾಕ್ಷಸರು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ-ಫಲ ಹಾಗೂ ನೀರನ್ನು ದೂಷಿಸಬಹುದು; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಸದಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿದ್ದು, ಅವರಿಂದ ಅವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸು.

Verse 12

निम्नेषु वनदुर्गेषु वनेषु च वनौकसः ।अभिप्लुत्याभिपश्येयुः परेषां निहितं बलम् ।।।।

ಹೇ ವನವಾಸಿ ವಾನರರೇ! ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ದುರ್ಗಮ ವನದುರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿ; ಜಿಗಿದು ಮೇಲಿಂದಲೂ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಿ, ಶತ್ರುವಿನ ಗುಪ್ತ ಬಲವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿರಿ.

Verse 13

यच्च फल्गु बलं किञ्चित्त दत्रैवोपपद्यताम् ।एतद्धि कृत्यं घोरं नो विक्रमेण प्रयुज्यताम् ।।।।

ಯಾರಲ್ಲಿ ಬಲ ಅಲ್ಪವೋ, ಅವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸಹಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಿ; ಏಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಕಾರ್ಯ ಭಯಂಕರ—ಆದುದರಿಂದ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿರಿ.

Verse 14

सागरौघनिभं भीममग्रानीकं महाबलाः ।कपिसिंहाः प्रकर्षस्तु शतशोऽथ सहस्रशः ।।।।

ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಕಪಿಸಿಂಹರು ಸೇನೆಯ ಅಗ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭೀಕರವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆದರು—ಸಾಗರದ ಉಕ್ಕುವ ಅಲೆಗಳಂತೆ; ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಚಂಡ ವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸಿದರು.

Verse 15

गजश्च गिरिसङ्काशो गवयश्च महाबलः ।गवाक्षश्चाग्रतो यातु गवां दृप्तइवर्षभ: ।।।।

ಪರ್ವತಸಮಾನ ರೂಪದ ಗಜನು, ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಗವಯನು ಮತ್ತು ಗವಾಕ್ಷನು—ಈ ಮೂವರೂ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಲಿ; ಹಿಂಡನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಗರ್ವಿತ ವೃಷಭಗಳಂತೆ.

Verse 16

यातु वानरवाहिन्या वानरः प्लवतां वरः ।पालयन्दक्षिणं पार्श्वमृषभो वानरर्षभः ।।।।

ವಾನರಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಿಗಿಯುವ ವಾನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ವಾನರರ್ಷಭ ಋಷಭನು ದಕ್ಷಿಣ ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ.

Verse 17

गन्धहस्तीव दुर्धर्षस्तरस्वी गन्धमादनः ।यातु वानरवाहिन्या स्सव्यं पार्श्वमधिष्ठितः ।।।।

ಮದಗಂಧಹಸ್ತಿಯಂತೆ ದುರ್ಧರ್ಷನೂ ಬಲಿಷ್ಠನೂ ಆದ ಗಂಧಮಾದನನು ವಾನರಸೈನ್ಯದ ಎಡ ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡಲಿ.

Verse 18

यास्यामि बलमध्येऽहं बलौघमभिहर्षयन् ।अधिरुह्य हनूमन्त मैरावत मिवेश्वरः ।।।।

ನಾನು ಸೇನೆಯ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಸೇನೆಯನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಹನುಮಂತನ ಮೇಲೆ ಆರೋಹಿಸಿ ಮುಂದುವರೆಯುವೆನು—ದೇವಾಧಿಪತಿ ಇಂದ್ರನು ಐರಾವತದ ಮೇಲೆ ಏರುವಂತೆ.

Verse 19

अङ्गदेनैष संयातु लक्ष्मणश्चान्त कोपमः ।सार्वभौमेन भूतेशो द्रविणाधिपतिर्यथा ।।।।

ಅಂತಕನಂತೆ ಭಯಂಕರನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಅಂಗದನ ಮೇಲೆ ಆರೋಹಿಸಿ ಮುಂದುವರೆಯಲಿ—ಭೂತೇಶ್ವರ ಕುಬೇರನು ತನ್ನ ಗಜ ಸಾರ್ವಭೌಮನ ಮೇಲೆ ಏರುವಂತೆ.

Verse 20

जाम्बवांश्च सुषेणश्च वेगदर्शी च वानरः ।ऋक्षराजो महासत्त्वः कुक्षिं रक्षन्तु ते त्रयः ।।।।

ಜಾಂಬವಾನ್, ಸುಷೇಣ ಮತ್ತು ವಾನರ ವೇಗದರ್ಶೀ—ಈ ಮೂವರೂ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಶಾಲಿಯಾದ ಋಕ್ಷರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ನಿನ್ನ ಕುಕ್ಷಿ-ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು (ಹಿಂಭಾಗವನ್ನೂ) ರಕ್ಷಿಸಲಿ.

Verse 21

राघवस्य वचश्श्रुत्वा सुग्रीवो वाहिनीपतिः ।व्यादिदेश महावीर्यो वानरान्वानरर्षभ ः ।।।।

ರಾಘವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಾಹಿನೀಪತಿ ಸುಗ್ರೀವನು—ವಾನರರಲ್ಲಿ ವಾನರರ್ಷಭನಾದ ಮಹಾವೀರನು—ವಾನರರಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದನು.

Verse 22

ते वानरगणास्सर्वे समुत्पत्य युयुत्सवः ।गुहाभ्यश्शिखरेभ्यश्च अशु पुप्लुविरे तदा ।।।।

ಆಗ ಯುದ್ಧಾಸಕ್ತರಾದ ಆ ಎಲ್ಲ ವಾನರಗಣಗಳು ಗುಹೆಗಳಿಂದಲೂ ಶಿಖರಗಳಿಂದಲೂ ಏಕಾಏಕಿ ಎದ್ದು, ತಕ್ಷಣವೇ ವೇಗವಾಗಿ ಜಿಗಿದು ಹೊರಟವು.

Verse 23

ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन च पूजितः ।जगाम रामोधर्मात्मा ससैन्यो दक्षिणां दिशम् ।। ।।

ನಂತರ ವಾನರರಾಜನಿಂದಲೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದಲೂ ಪೂಜಿತನಾದ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ರಾಮನು, ಸಸೈನ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಹೊರಟನು.

Verse 24

शतैः शतसहस्रैश्च कोटिभिश्चायुतैरपि ।वारणाभैश्च हरिभिर्ययौ परिवृतस्तदा ।।।।

ಆಗ ಆನೆಗಳಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠ ವಾನರರ ಅಪಾರ ಸಮೂಹದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ನೂರಾರು, ಲಕ್ಷಾಂತರ, ಕೋಟಿಗಳೂ ಅಯುತಗಳೂ ಎಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಹರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಮುಂದುವರಿದನು.

Verse 25

तं यान्तमनुयान्ती सा महती हरिवाहिनी ।दृप्ता: प्रमुदितास्सर्वे सुग्रीवेणाभिपालिताः ।।।।

ಅವನು ಮುಂದುವರಿದಾಗ ಆ ಮಹಾ ವಾನರವಾಹಿನಿ ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆ ಸಾಗಿತು; ಸುಗ್ರೀವನ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಗರ್ವಭರಿತರಾಗಿ ಹರ್ಷದಿಂದಿದ್ದರು.

Verse 26

आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवङ्गमाः ।क्षेवळन्तो निनदन्तस्ते जग्मुर्वै दक्षिणां दिशम् ।।।।

ಜಿಗಿದು, ಹಾರಾಡಿ, ಗರ್ಜಿಸಿ, ಕೂಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾ ಆ ಪ್ಲವಂಗಮರು ಕ್ರೀಡಾಭಾವದಿಂದಲೂ ಯುದ್ಧಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ನಿಜವಾಗಿ ಹೊರಟರು.

Verse 27

भक्ष्यन्त स्सुगन्धीनि मधूनि च फलानि च ।उद्वहन्तो महावृक्षान् मञ्जरीपुञ्जधारिणः ।।।।

ಸುಗಂಧಿತ ಜೇನು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಸಾಗಿದರು; ಮಂಜರಿಗಳ ಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಹಾವೃಕ್ಷಗಳ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 28

अन्योन्यं सहसा दृप्ता निर्वहान्ति क्षिपन्ति च ।पतन्तश्पोत्पत्नत्यन्ये पातयन्त्यपरे परान् ।।।।

ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ಮದಿಸಿದ ಅವರು ಅಚಾನಕ ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಎಸೆದು ಆಟವಾಡಿದರು; ಕೆಲವರು ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಕೆಲವರು ಹಾರುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಇತರರನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು—ಹರ್ಷಭರಿತ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ.

Verse 29

रावणो नो निहन्तव्यस्सर्वे च रजनीचराः ।इति गर्जन्ति हरयो राघवस्य समीपतः ।।।।

“ರಾವಣನನ್ನು ನಾವು ಸಂಹರಿಸಲೇಬೇಕು—ಎಲ್ಲಾ ನಿಶಾಚರರನ್ನೂ ಸಹ!” ಎಂದು ರಾಘವ (ಶ್ರೀರಾಮ)ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವಾನರರು ಗರ್ಜಿಸಿದರು.

Verse 30

पुरस्तादृषभो वीरो नील: कुमुद एव च ।पन्थानं शोधयन्तिस्म वानरैर्बहुभि स्सह ।।।।

ಮುಂದೆ ವೀರರಾದ ಋಷಭ, ನೀಲ ಮತ್ತು ಕುಮುದ—ಅನೇಕ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ—ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಶೋಧಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು.

Verse 31

मध्ये तु राजा सुग्रीवो रामो लक्ष्मण एव च ।बलभिर्बहुभि र्भीमैर्वृताश्शत्रुनिबर्हणाः ।।।।

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸುಗ್ರೀವನು, ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ—ಅನೇಕ ಭೀಕರ ಬಲಿಷ್ಠ ಯೋಧರಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ—ಶತ್ರುನಾಶಕರಾಗಿ ಸಾಗಿದರು.

Verse 32

हरिश्शतवलिर्वीरः कोटीभिर्दशभिर्वृतः ।सर्वामेको ह्यावष्टभ्य ररक्ष हरिवाहिनीम् ।।।।

ವೀರ ವಾನರ ಶತವಲಿ ದಶಕೋಟಿ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ವೃತನಾಗಿ, ಒಬ್ಬನೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾನರವಾಹಿನಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 33

कोटीशतपरीवारः केसरी पनसो गजः ।अर्कश्चातिबल: पार्श्वमेकं तस्याभिरक्षति ।।।।

ಶತಕೋಟಿ ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೇಸರಿ, ಪನಸ, ಗಜ ಹಾಗೂ ಅತಿಬಲ ಅರ್ಕ—ಆ ಸೇನೆಯ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದರು.

Verse 34

सुषेणो जाम्बवांश्चैव ऋक्षैर्बहुभिरावृतौ ।सुग्रीवं पुरतः कृत्वा जघनं सम्ररक्षतुः ।।।।

ಸುಷೇಣನೂ ಜಾಂಬವಾನನೂ—ಅನೇಕ ಋಕ್ಷರಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ—ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಸೇನೆಯ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದರು.

Verse 35

तेषां सेनापतिर्वीरो नीलो वानरपुङ्गवः ।सम्पतन्पततां श्रेष्ठस्तद्बलं पर्यपालयात् ।।।।

ಅವರ ವೀರ ಸೇನಾಪತಿ ನೀಲನು—ಹಾರಿಹೋಗಿ ಇಳಿಯುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರಪುಂಗವನು—ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಆ ಬಲವನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಂಡನು.

Verse 36

दरीमुखः प्रजङ्घश्च रम्भोऽथ रभसः कपिः ।सर्वतश्च ययुर्वीरास्त्वरयन्तः प्लवङ्गमान् ।।।।

ದಾರೀಮುಖ, ಪ್ರಜಂಘ, ರಂಭ ಹಾಗೂ ಕಪಿ ರಭಸ—ಈ ವೀರ ವಾನರರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ಪ್ಲವಂಗಮರನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 37

एवं ते हरिशार्दूला गच्छन्तो बलदर्पिताः ।अपश्यंस्ते गिरिश्रेष्ठं सह्यं द्रुमालतायुतम् ।।।।सरांसि च सुपुल्लानि तटाकानि वनानि च ।।।।

ಹೀಗೆ ಬಲದ ಗರ್ವದಿಂದ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಂಡ ಆ ಹರಿಶಾರ್ದೂಲ ವಾನರರು ಸಾಗುತ್ತಾ, ವೃಕ್ಷಲತೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಹ್ಯವನ್ನು ಕಂಡರು; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಪುಷ್ಪಿತ ಕಮಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸರೋವರಗಳು, ತಟಾಕಗಳು ಮತ್ತು ವನಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿದರು.

Verse 38

एवं ते हरिशार्दूला गच्छन्तो बलदर्पिताः ।अपश्यंस्ते गिरिश्रेष्ठं सह्यं द्रुमालतायुतम् ।।6.4.37।।सरांसि च सुपुल्लानि तटाकानि वनानि च ।।6.4.38।।

ಹೀಗೆ ಬಲದ ಗರ್ವದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಹರಿಶಾರ್ದೂಲ ವಾನರರು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾ, ವೃಕ್ಷಲತೆಯಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಹ್ಯವನ್ನು ನಿಹಾರಿಸಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಪುಷ್ಪಿತ ಕಮಲಗಳಿರುವ ಸರೋವರಗಳು, ತಟಾಕಗಳು ಮತ್ತು ವನಗಳನ್ನೂ ಕಂಡರು.

Verse 39

रामस्य शासनं ज्ञात्वा भीमकोपस्य भीतवत् ।वर्जयन्नगराभ्याशां स्तथा जनपदानपि ।।।।सागरौघनिभं भीमं तद्वानरबलं महत् ।उत्ससर्प महाघोषं भीमघोषमिवार्णव: ।।।।

ರಾಮನ ಭೀಕರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಭಯಪಟ್ಟವರಂತೆ, ರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಆ ಮಹಾ ವಾನರಸೇನೆ ನಗರಗಳ ಅಂಚನ್ನೂ ಜನಪದಗಳನ್ನೂ ದೂರವಿಟ್ಟು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿತು; ಸಾಗರದ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಅಪಾರವೂ ಭೀಮವೂ ಆದ ಅದು ಮಹಾಘೋಷದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತ, ಸಮುದ್ರವೇ ಗರ್ಜಿಸುವಂತೆ ಮುನ್ನಡೆದಿತು.

Verse 40

रामस्य शासनं ज्ञात्वा भीमकोपस्य भीतवत् ।वर्जयन्नगराभ्याशां स्तथा जनपदानपि ।।6.4.39।।सागरौघनिभं भीमं तद्वानरबलं महत् ।उत्ससर्प महाघोषं भीमघोषमिवार्णव: ।।6.4.40।।

ರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವನ ಭೀಕರ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಭಯಪಟ್ಟವರಂತೆ, ಸಾಗರದ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಅಪಾರವಾದ ಆ ಮಹಾ ವಾನರಸೇನೆ ಗುಡುಗುಮಹಾಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿತು; ಆದರೂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನೂ ಗ್ರಾಮ-ಜನಪದಗಳನ್ನೂ ದೂರವಿಟ್ಟು ನಡೆಯಿತು.

Verse 41

तस्यदाशरथे: पार्श्वे शूरास्ते कपिकुङजराः ।तोर्णमापुप्लुवु स्सर्वे सदश्वा इव चोदिताः ।।।।

ದಾಶರಥಿ ರಾಮನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಆ ಶೂರ ಕಪಿ-ಕುಂಜರರು ಎಲ್ಲರೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಜಿಗಿದು ಮುನ್ನಡೆದರು—ಚೆನ್ನಾಗಿ ಓಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕುದುರೆಗಳು ಚುಡಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ.

Verse 42

कपिभ्यामुह्यमानौ तौ शुशुभाते नरर्षभौ ।महाद्भ्यामिव सम्स्पृष्टौ ग्रहाभ्यां चन्द्रभास्करौ ।।।।

ಎರಡು ವಾನರರಿಂದ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಇಬ್ಬರು ನರಶ್ರೇಷ್ಠರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು—ಎರಡು ಮಹಾಗ್ರಹಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರು ದೀಪ್ತರಾಗುವಂತೆ.

Verse 43

ततो वानरराजेन लक्ष्मणेन सुपूजितः ।जगाम रामो धर्मात्मा ससैन्यो दक्षिणां दिशम् ।।।।

ಆಮೇಲೆ ವಾನರರಾಜನಿಂದಲೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದಲೂ ಸುಪೂಜಿತರಾದ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಶ್ರೀರಾಮರು ತಮ್ಮ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು.

Verse 44

तमङ्गदगतो रामं लक्ष्मणश्शुभया गिरा ।उवाच परिपूर्णार्थ: स्मृतिमान् प्रतिभानवान् ।।।।

ಅಂಗದನ ಮೇಲೆ ಆಸೀನನಾಗಿ, ಸ್ಮೃತಿವಂತನೂ ಪ್ರತಿಭಾವಂತನೂ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗೆ ತತ್ಪರನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಶುಭವಾದ ವಾಣಿಯಿಂದ ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 45

हृतामवाप्य वैदेहीं क्षिप्रं हत्वा च रावणम् ।समृद्धार्थस्समृद्धार्थमयोध्यां प्रतियास्यसि ।।।।

ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು ರಾವಣನನ್ನು ಶೀಘ್ರ ಸಂಹರಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ನೀನು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನಾಗಿ ಯೋಗ್ಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳುವೆ.

Verse 46

महान्ति च निमित्तानि दिवि भूमौ च राघव ।शुभानि तव पश्यामि सर्वाण्येनार्थसिद्धये ।अनुवाति शिवो वायु स्सेवां मृदुहित स्सुखः ।।।।

ಹೇ ರಾಘವ! ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿನಗಾಗಿ ಮಹತ್ತಾದ ಶುಭ ನಿಮಿತ್ತಗಳನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗೆ ಸೂಚಕ. ಶಿವವಾದ ಗಾಳಿ ಸೇನೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿ ಮೃದು, ಹಿತ ಮತ್ತು ಸುಖಕರವಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತಿದೆ.

Verse 47

पूर्णवल्गुस्वराश्चेमे प्रवदन्ति मृगद्विजाः ।प्रसन्नाश्च दिश स्सर्वा विमलश्च दिवाकरः ।।।।

ಈ ಮೃಗಗಳೂ ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಧುರ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಕೂಗುತ್ತಿವೆ; ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ದಿವಾಕರನು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 48

उशना च प्रसन्नार्चिरनु त्वां भार्गवो गतः ।।।।ब्रह्मराशिर्विशुद्धश्च शुद्दाश्च परमर्षयः ।अर्चिष्मन्तः प्रकाशन्ते ध्रुवं सर्वे प्रदक्षिणम् ।।।।

ಉಶನಾ (ಶುಕ್ರ) ಭಾರ್ಗವನು ಶಾಂತ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗಿ ನಿನ್ನ ಹಿಂದೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಹ್ಮರಾಶಿಯು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿದೆ, ಪರಮಶುದ್ಧ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅಗ್ನಿಸಮಾನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತ ಧ್ರುವನನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಬಲಗಡೆಯಾಗಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ—ಇದು ನಿಶ್ಚಿತ ಜಯದ ಶುಭಸೂಚನೆ.

Verse 49

उशना च प्रसन्नार्चिरनु त्वां भार्गवो गतः ।।6.4.48।।ब्रह्मराशिर्विशुद्धश्च शुद्दाश्च परमर्षयः ।अर्चिष्मन्तः प्रकाशन्ते ध्रुवं सर्वे प्रदक्षिणम् ।।6.4.49।।

ಇದೇ ಆಕಾಶೀಯ ಶುಭಸೂಚನೆ ಪುನಃ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ: ಉಶನಾ (ಶುಕ್ರ) ಶಾಂತ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ನಿನ್ನ ಹಿಂದೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾನೆ; ದೀಪ್ತ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಧ್ರುವನನ್ನು ಬಲಗಡೆಯಾಗಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ—ಮಂಗಳಕರ ಜಯಕ್ಕೆ ದೃಢ ಭರವಸೆ.

Verse 50

त्रिशङ्कुर्विमलो भाति राजर्षिस्सपुरोहितः ।पितामहाः पुरोऽस्माकमिक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।।।।

ತ್ರಿಶಂಕು ರಾಜರ್ಷಿ—ನಮ್ಮ ಮಹಾತ್ಮ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದ ಪಿತಾಮಹ—ತನ್ನ ಪುರೋಹಿತನೊಡನೆ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದು ಪೂರ್ವಜರ ಶುಭಸೂಚನೆ.

Verse 51

विमले च प्रकाशेते विशाखे निरुपप्लुवे ।नक्षत्र वरमस्माकमिक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।।।।

ವಿಶಾಖಾ ನಕ್ಷತ್ರವು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ, ಅಡಚಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ನಮ್ಮ ಮಹಾತ್ಮ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶಕ್ಕೆ ಅದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಕ್ಷತ್ರವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 52

नैरृतं नैरृतानां च नक्षत्रमभिपीड्यते ।मूलो मूलवता स्पृष्टो धूप्यते धूमकेतुना ।।।।

ನೈರೃತರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೈರೃತ ನಕ್ಷತ್ರವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿತವಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಮೂಲವತೀ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ್ದು, ಧೂಮಕೇತು ಅದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಿದೆ.

Verse 53

सर्वं चैतद्विनाशाय राक्षसानामुप स्थितम् ।काले कालगृहीतानां नक्षत्र ग्रहपीडितम् ।।।।

ಈ ಎಲ್ಲ ಅಪಶಕುನಗಳು ರಾಕ್ಷಸರ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿವೆ; ವಿಧಿಯ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟವರು ನಿಗದಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರ-ಗ್ರಹಗಳ ಪೀಡೆಯಿಂದ ನಾಶವಾಗುವರು.

Verse 54

प्रसन्ना स्सुरसाश्चापो वनानि फलवन्ति च ।प्रवान्त्यभ्य नाधिकं गन्धान्यथर्तुकुसुमा द्रुमाः ।।।।

ಜಲಗಳು ನಿರ್ಮಲವೂ ಮಧುರವೂ ಆಗಿವೆ; ಅರಣ್ಯಗಳು ಫಲಭಾರದಿಂದ ತುಂಬಿವೆ. ಸುಗಂಧ ಗಾಳಿಗಳು ಕಠೋರವಾಗಿ ಬೀಸದೆ, ವೃಕ್ಷಗಳು ಋತುವನ್ನು ಮೀರಿದಂತೆ ಪುಷ್ಪಿಸುತ್ತಿವೆ—ಇವು ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳು.

Verse 55

व्यूढानि कपिसैन्यानि प्रकाशन्तेऽधिकं प्रभो ।।।।देवानामिव सैन्यानि सङ्ग्रामे तारकामये। एवमार्य ।समीक्ष्यैतान्प्रीतो भवितुमर्हसि ।।।।

ಪ್ರಭು ರಾಜನೇ, ವ್ಯೂಹಬದ್ಧವಾದ ಕಪಿಸೈನ್ಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ—ತಾರಕಾಮಯ ಸಮರದಲ್ಲಿ ದೇವಸೈನ್ಯಗಳಂತೆಯೇ. ಆರ್ಯನೇ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ನೀನು ಸಂತೋಷಪಡುವುದು ಯುಕ್ತ.

Verse 56

व्यूढानि कपिसैन्यानि प्रकाशन्तेऽधिकं प्रभो ।।6.4.55।।देवानामिव सैन्यानि सङ्ग्रामे तारकामये। एवमार्य ।समीक्ष्यैतान्प्रीतो भवितुमर्हसि ।।6.4.56।।

ಪ್ರಭು ರಾಜನೇ, ವ್ಯೂಹಬದ್ಧ ಕಪಿಸೈನ್ಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ—ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾರಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವಸೈನ್ಯಗಳಂತೆಯೇ. ಆರ್ಯನೇ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ನೀನು ಹರ್ಷಿಸಬೇಕು.

Verse 57

इति भ्रातरमाश्वास्य हृष्ट स्सौमित्रिरब्रवीत् ।अथावृत्य महीं कृत्स्नां जगाम महती चमू: ।।।।ऋक्षवानरशर्दूलैर्न खदंष्ट्रायुधैर्वुता ।

ಹೀಗೆ ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ) ಹರ್ಷಿತನಾಗಿ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಧೈರ್ಯವಿಟ್ಟು ಮಾತಾಡಿದನು. ಅನಂತರ ಮಹಾಸೇನೆಯು ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿತು; ನಖ-ದಂಷ್ಟ್ರಗಳೇ ಆಯುಧಗಳಾದ ವ್ಯಾಘ್ರಸಮಾನ ಋಕ್ಷ-ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠರಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 58

काराग्रैश्चरणाग्रैश्च वानरै रुत्थितं रजः ।भीममन्तर्दधे लोकं निवार्य सवितुः प्रभाम् ।।।।पर्वतवनाकाशां दक्षिणां हरिवाहिनी ।छादयन्ती ययौ भीमा द्यामिवाम्बुदसन्ततिः ।।।।

ವಾನರರ ಕೈಗಳ ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಗಳ ಮುನಿಗಳಿಂದ ಎದ್ದ ಧೂಳಿ ಭೀಕರವಾಗಿ ಸವಿತೃನ ಪ್ರಭೆಯನ್ನು ತಡೆದು ಲೋಕವನ್ನೇ ಮುಚ್ಚಿತು. ದಕ್ಷಿಣದ ಭೀಮ ಹರಿವಾಹಿನಿ ಪರ್ವತ-ವನ-ಆಕಾಶಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದುವರಿದಳು—ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಮೇಘಸಂತತಿಯಂತೆ.

Verse 59

काराग्रैश्चरणाग्रैश्च वानरै रुत्थितं रजः ।भीममन्तर्दधे लोकं निवार्य सवितुः प्रभाम् ।।6.4.58।। पर्वतवनाकाशां दक्षिणां हरिवाहिनी ।छादयन्ती ययौ भीमा द्यामिवाम्बुदसन्ततिः ।।6.4.59।।

ವಾನರರ ಕೈಗಳ ಮುನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾದಗಳ ಮುನಿಗಳಿಂದ ಎದ್ದ ಧೂಳಿ ಭೀಕರವಾಗಿ ಲೋಕವನ್ನೇ ಮುಚ್ಚಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ತಡೆದಿತು. ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರಚಂಡ ಹರಿವಾಹಿನಿ ಪರ್ವತ-ವನ-ಆಕಾಶಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿತು—ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಮೇಘಛಾಯೆಯಂತೆ.

Verse 60

उत्तरन्त्यां च सेनायां स्सततं बहुयोजनम् ।नदीस्रोतांसि सर्वाणि सस्यन्दुर्विपरीतवत् ।।।।

ಸೇನೆಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅನೇಕ ಯೋಜನಗಳವರೆಗೆ ದಾಟುತ್ತಿರಲು, ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳ ಪ್ರವಾಹಗಳು ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಅಶಾಂತವಾಗಿ ಹರಿಯತೊಡಗಿದವು—ಹಾಗೆಂದರೆ ಪ್ರವಾಹ ಬಂದಂತೆಯೇ.

Verse 61

सरांसि विमलाम्भांसि द्रुमाकीर्णांश्च पर्वता ।समान् भूमिप्रदेशांश्च वनानि फलवन्ति च ।मध्येन च समन्ताच्च तिर्यक्चाथश्च समाऽविशत् ।।।।

ಅವರು ನಿರ್ಮಲ ಜಲವುಳ್ಳ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ವೃಕ್ಷಸಮೃದ್ಧ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಹಾದು, ಸಮಭೂಮಿಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಫಲಭರಿತ ವನಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ಮಧ್ಯದಿಂದಲೂ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ, ಅಡ್ಡವಾಗಿಯೂ ಹಾಗೂ ಕೆಳಗಡೆಯಿಂದಲೂ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಮುಂದುವರಿದರು.

Verse 62

समावृत्य महीं कृत्स्नां जगाम महती चमूः ।तेहृष्टवदना स्सर्वे जग्मुर्मारुतरंहसः ।।।।

ಮಹಾಸೇನೆಯು ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿತು; ಎಲ್ಲರೂ ಹರ್ಷಮುಖರಾಗಿ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಂತೆ ವೇಗವಂತರಾಗಿ ನಡೆದರು.

Verse 63

हरयो राघवस्यार्थे समारोपितविक्रमाः ।।।।हर्षंवीर्य बलोद्रेकान्दर्शयन्तः परस्परम् ।यौवनोत्सेकजान्दर्पाद्विविधांश्चक्रुरध्वनि ।।।।

ರಾಘವನ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥ ವಾನರ ವೀರರು ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಏರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಗಿದರು; ಪರಸ್ಪರ ಹರ್ಷ, ವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕುವ ಬಲವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಯೌವನೋತ್ಸಾಹಜನ್ಯ ದರ್ಪದಿಂದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಾನಾವಿಧ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಚೇಷ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

Verse 64

हरयो राघवस्यार्थे समारोपितविक्रमाः ।।6.4.63।।हर्षंवीर्य बलोद्रेकान्दर्शयन्तः परस्परम् ।यौवनोत्सेकजान्दर्पाद्विविधांश्चक्रुरध्वनि ।।6.4.64।।

ರಾಘವನ ಹಿತಾರ್ಥ ವಾನರ ಯೋಧರು ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಸಜ್ಜಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದರು; ಪರಸ್ಪರ ತಮ್ಮ ಆನಂದ, ವೀರತೆ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಯೌವನೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದರ್ಪದಿಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಚೈತನ್ಯಮಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

Verse 65

तत्र केचिद्द्रुतं जग्मुरुत्पेतुश्च तथापरे ।केचित्किलकिलां चक्रुर्वानरा वनगोचराः ।।।।

ಅಲ್ಲಿ ವನದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ವಾನರರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಓಡಿದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಸಾಗುತ್ತಲೇ ಜಿಗಿದರು; ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ‘ಕಿಲಕಿಲಾ’ ನಾದವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.

Verse 66

प्रास्पोटयंश्च पुच्छानि सन्निजग्मु: पदान्यपि ।भुजावनिक्षिप्य शैलांश्च द्रुमानन्ये बभञ्जिरे ।।।।

ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಬಡಿದುಕೊಂಡರು; ಕೆಲವರು ಪಾದಗಳಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ತುಳಿದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಭುಜಗಳನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಎಸೆದು ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಪುಡಿಪುಡಿ ಮಾಡಿ, ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಮುರಿದುಹಾಕಿದರು.

Verse 67

आरोहन्तश्च शृङ्गाणि गिरीणां गिरिगोचराः ।महानादान्प्रमुञ्चन्ति क्ष्वेळ्वामन्ये प्रचक्रिरे ।।।।

ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ವಾನರರು ಗಿರಿಶಿಖರಗಳನ್ನು ಏರಿ ಮಹಾನಾದಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಘೋರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿ ವೃತ್ತವಾಗಿ ತಿರುಗಾಡಿದರು.

Verse 68

ऊरुवेगैश्च ममृदुर्लताजालान्यनेकशः ।जृम्भमाणाश्च विक्रान्ता विचिक्रीडुश्शिलाद्रुमै ः ।।।।

ತೊಡೆಯ ವೇಗಬಲದಿಂದ ಅವರು ಅನೇಕ ಲತಾಜಾಲಗಳನ್ನು ಹರಿದುಬಿಟ್ಟರು; ಮತ್ತು ಜಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ ಆ ವಿಕ್ರಾಂತರು ಶಿಲೆಗಳನ್ನೂ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನೂ ತಿರುಗಿಸಿ ಆಟವಾಡಿದರು.

Verse 69

शतश्शतसहस्रैश्च कोटिभिश्च सहस्रशः ।वानराणां सुघोराणां श्रीमत्परिवृता मही ।।।।

ನೂರಾರು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮತ್ತು ಕೋಟಿಗಳಂತೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತವಾಗಿ ಅತಿ ಭಯಂಕರ ವಾನರರಿಂದ ಭೂಮಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

Verse 70

सा स्म याति दिवारात्रं महती हरिवाहिनी ।प्रहृष्टमुदितास्सेना सुग्रीवेणाभिपालिताः ।।।।वानरास्त्वरितं यान्ति सर्वे युद्धाभिनन्दिनः ।प्रमोक्षयिषव स्सीतां मुहूर्तं क्वापि नावसन् ।।।।

ಸುಗ್ರೀವನ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾ ವಾನರಸೇನೆ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾಗಿತು; ಎಲ್ಲರೂ ಹರ್ಷೋಲ್ಲಾಸದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರು. ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ವಾನರರು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆದು, ಸೀತಾಮಾತೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ.

Verse 71

सा स्म याति दिवारात्रं महती हरिवाहिनी ।प्रहृष्टमुदितास्सेना सुग्रीवेणाभिपालिताः ।।6.4.70।।वानरास्त्वरितं यान्ति सर्वे युद्धाभिनन्दिनः ।प्रमोक्षयिषव स्सीतां मुहूर्तं क्वापि नावसन् ।।6.4.71।।

ಸುಗ್ರೀವನ ಆಶ್ರಯ-ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾ ವಾನರಸೇನೆ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆದುಹೋಯಿತು. ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆನಂದಪಟ್ಟು, ಸೀತಾಮಾತೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಅವರು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಷಣಕಾಲವೂ ವಿರಮಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 72

ततः पादपसम्भाधं नानामृगसमायुताम ।सह्यपर्वतमासेदुर्मलयञ्च महीधरम् ।।।।

ಅನಂತರ ಅವರು ಮರಗಳಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿದ್ದು ನಾನಾವಿಧ ವನ್ಯಮೃಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ ಸಹ್ಯಪರ್ವತವನ್ನೂ, ಮಲಯವೆಂಬ ಮಹಾಧರ ಪರ್ವತವನ್ನೂ ತಲುಪಿದರು.

Verse 73

काननानि विचित्राणि नदी: प्रस्रवणानि च ।पश्यन्ननि ययौ रामस्सह्यस्य मलयस्य च ।।।।

ಸಹ್ಯ ಮತ್ತು ಮಲಯ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳ ಅದ್ಭುತ ಕಾನನಗಳು, ನದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಝರಿಗಳು-ಪ್ರಸ್ರವಣಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಶ್ರೀರಾಮನು ಮುಂದುವರಿದು ಸಾಗಿದನು.

Verse 74

वकुळान्स्तिलकांश्चूतानसोकान् सिन्धुवारकान् ।करवीरांश्च तिनिशान् भजन्ति स्म प्लवङ्गगमाः ।।।।

ಪ್ಲವಂಗಗಮ ವಾನರರು ಹಾರುತ್ತಾ-ಕುಣಿಯುತ್ತಾ ಸಂಚರಿಸಿ, ವಕುಲ, ತಿಲಕ, ಚೂತ (ಮಾವು), ಅಶೋಕ, ಸಿಂಧುವಾರ, ಕರವೀರ ಮತ್ತು ತಿನಿಶ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು.

Verse 75

अङ्कोलांश्च करञ्चांश्च प्लक्षन्यग्रोधतिन्दुकान् ।जम्बुकामलकान्नापान्भजन्ति स्म प्लवङ्गमाः ।।।।

ಪ್ಲವಂಗಮ ವಾನರರು ಅಂಕೋಲ, ಕರಂಜ, ಪ್ಲಕ್ಷ, ನ್ಯಗ್ರೋಧ, ತಿಂದೂಕ, ಜಾಂಬು, ಆಮಲಕ ಮತ್ತು ನೀಪ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ವಿಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 76

प्रस्तरेषु च रम्येषु विविधाः काननद्रुमाः ।वायुवेगप्रचलिताः पुष्पैरवकिरन्ति तान् ।।।।

ರಮ್ಯ ಶಿಲಾಪ್ರಸ್ಥಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಕಾನನದ್ರುಮಗಳು ವಾಯುವೇಗದಿಂದ ಅಲುಗಾಡಿ, ಪುಷ್ಪವರ್ಷೆಯಿಂದ ಅವರನ್ನು (ವಾನರರನ್ನು) ಆವರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 77

मारुतस्सुखसंस्पर्शो वाति चन्दनशीतलः ।षटपदैरनुकूजद्भिर्वनेषु मधुगन्धिषु ।।।।

ಚಂದನದಂತೆ ಶೀತಳವೂ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಸುಖಕರವೂ ಆದ ಮಾರುತವು ಮಧುಗಂಧಿತ ವನಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಸುತ್ತಿತ್ತು; ಷಟ್ಪದ ಭ್ರಮರಗಳ ಮಧುರ ಗುಂಜನವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 78

अधिकं शैलराजस्तु धातुभिस्सुविभूषितः ।धातुभ्यःप्रसृतो रेणुर्वायुवेग विघट्टितः ।सुमहद्वानरानीकं छादयामास सर्वतः ।।।।

ಧಾತುಗಳಿಂದ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿತನಾದ ಆ ಶೈಲರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದನು. ವಾಯುವೇಗದಿಂದ ಹಾಗೂ ಕಾಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಧಾತುಧೂಳಿ ಎದ್ದು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿ, ಮಹಾ ವಾನರಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸರ್ವತ್ರ ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟಿತು.

Verse 79

गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वत सम्प्र पुष्पिताः ।केतकस्सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः ।।।।माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः ।चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला प्रियकास्तथा ।।।।सुफूर्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः ।चूताः पाटलयकाश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः ।।।।मुचुलिन्दार्जुनाश्चैव शिंशुपाः कुटजास्तथा ।धवा श्शाल्मलयश्चैव रक्ता: कुरवकास्तथा ।।।।हिन्तालास्तिनिशाश्चैव चूर्णका नीपकास्तथा ।नीलाशोकाश्च वरणा अङ्कोलाः पद्मकास्तथा ।।।।प्लवमानै: प्लवंगैस्तु सर्वे पर्याकुलीकृतां ।।।।

ಗಿರಿಪ್ರಸ್ಥಗಳ ರಮ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪುಷ್ಪಿತವಾದ ಕೇತಕೀ, ಸಿಂದುವಾರ ಮತ್ತು ವಾಸಂತೀ ಲತೆಗಳು ಮನೋಹರವಾಗಿದ್ದವು; ಸುಗಂಧಪೂರ್ಣ ಮಾಧವೀ, ಹಾಗೆಯೇ ಪುಷ್ಪಿತ ಕುಂದ-ಗುಲ್ಮಗಳು; ಚಿರಿಬಿಲ್ವ ಮತ್ತು ಮಧೂಕ; ವಂಜುಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯಕ; ಸುಫೂರ್ಜಕ ಮತ್ತು ತಿಲಕ; ಪುಷ್ಪಿತ ನಾಗವೃಕ್ಷಗಳು; ಚೂತ (ಮಾವಿನ) ಪಾಟಲೀ ಮತ್ತು ಕೋವಿದಾರ; ಮುಚುಲಿಂದ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ; ಶಿಂಶುಪಾ ಮತ್ತು ಕುಟಜ; ಧವ ಮತ್ತು ಶಾಲ್ಮಲಿ; ರಕ್ತ ಕುರವಕ; ಹಿಂತಾಲ ಮತ್ತು ತಿನಿಶ; ಚೂರ್ಣಕ ಮತ್ತು ನೀಪಕ; ನೀಲಾಶೋಕ, ವರಣ, ಅಂಕೋಲ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಕ—ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಸ್ತವಾಗಿ ಅರಳಿದ್ದವು. ಹಾರಾಡುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುತ್ತಾ ಓಡಾಡಿದ ಪ್ಲವಂಗಮ ವಾನರರಿಂದ ಆ ವನವೆಲ್ಲಾ ಗದ್ದಲದಿಂದ ಕದಲಿಬಿಟ್ಟಿತು.

Verse 80

गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वत सम्प्र पुष्पिताः । केतकस्सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः ।।6.4.79।। माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः ।चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला प्रियकास्तथा ।।6.4.80।।सुफूर्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः ।चूताः पाटलयकाश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः ।।6.4.81।। मुचुलिन्दार्जुनाश्चैव शिंशुपाः कुटजास्तथा । धवा श्शाल्मलयश्चैव रक्ता: कुरवकास्तथा ।।6.4.82।। हिन्तालास्तिनिशाश्चैव चूर्णका नीपकास्तथा ।नीलाशोकाश्च वरणा अङ्कोलाः पद्मकास्तथा ।।6.4.83।। प्लवमानै: प्लवंगैस्तु सर्वे पर्याकुलीकृतां ।।6.4.84।।

ಅಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಾಧವೀ ಲತೆಗಳು ಇದ್ದವು; ಕುಂದ ಮತ್ತು ಗುಲ್ಮ ಗಿಡಗಳು ಪುಷ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಚಿರಿಬಿಲ್ವ, ಮಧೂಕ, ವಂಜುಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯಕ ವೃಕ್ಷಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೂವಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 81

गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वत सम्प्र पुष्पिताः । केतकस्सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः ।।6.4.79।। माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः ।चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला प्रियकास्तथा ।।6.4.80।।सुफूर्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः ।चूताः पाटलयकाश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः ।।6.4.81।। मुचुलिन्दार्जुनाश्चैव शिंशुपाः कुटजास्तथा । धवा श्शाल्मलयश्चैव रक्ता: कुरवकास्तथा ।।6.4.82।। हिन्तालास्तिनिशाश्चैव चूर्णका नीपकास्तथा ।नीलाशोकाश्च वरणा अङ्कोलाः पद्मकास्तथा ।।6.4.83।। प्लवमानै: प्लवंगैस्तु सर्वे पर्याकुलीकृतां ।।6.4.84।।

ಆ ಮನೋಹರ ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಸುಫೂರ್ಜಕ ಮತ್ತು ತಿಲಕ ವೃಕ್ಷಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ನಾಗವೃಕ್ಷಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುಷ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದವು; ಚೂತ (ಮಾವಿನ) ಮರಗಳು, ಪಾಟಲಾ ಮತ್ತು ಕೋವಿದಾರಗಳೂ ಸಹ ಎಲ್ಲವೂ ಹೂವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು.

Verse 82

गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वत सम्प्र पुष्पिताः । केतकस्सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः ।।6.4.79।। माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः ।चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला प्रियकास्तथा ।।6.4.80।।सुफूर्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः ।चूताः पाटलयकाश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः ।।6.4.81।। मुचुलिन्दार्जुनाश्चैव शिंशुपाः कुटजास्तथा । धवा श्शाल्मलयश्चैव रक्ता: कुरवकास्तथा ।।6.4.82।। हिन्तालास्तिनिशाश्चैव चूर्णका नीपकास्तथा ।नीलाशोकाश्च वरणा अङ्कोलाः पद्मकास्तथा ।।6.4.83।। प्लवमानै: प्लवंगैस्तु सर्वे पर्याकुलीकृतां ।।6.4.84।।

ಅಲ್ಲಿ ಮುಚುಲಿಂದ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ವೃಕ್ಷಗಳೂ ಇದ್ದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಶಿಂಶುಪಾ ಮತ್ತು ಕುಟಜ; ಧವ ಮತ್ತು ಶಾಲ್ಮಲಿಯೂ ಇದ್ದವು; ಜೊತೆಗೆ ಕೆಂಪು ಹೂವಿನ ಕುರವಕಗಳೂ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 83

गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वत सम्प्र पुष्पिताः । केतकस्सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः ।।6.4.79।। माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः ।चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला प्रियकास्तथा ।।6.4.80।।सुफूर्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः ।चूताः पाटलयकाश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः ।।6.4.81।। मुचुलिन्दार्जुनाश्चैव शिंशुपाः कुटजास्तथा । धवा श्शाल्मलयश्चैव रक्ता: कुरवकास्तथा ।।6.4.82।। हिन्तालास्तिनिशाश्चैव चूर्णका नीपकास्तथा ।नीलाशोकाश्च वरणा अङ्कोलाः पद्मकास्तथा ।।6.4.83।। प्लवमानै: प्लवंगैस्तु सर्वे पर्याकुलीकृतां ।।6.4.84।।

ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂತಾಲ ಮತ್ತು ತಿನಿಶ ವೃಕ್ಷಗಳು ಇದ್ದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಚೂರ್ಣಕ ಮತ್ತು ನೀಪಕ; ಮತ್ತು ನೀಲಾಶೋಕ, ವರಣ, ಅಂಕೋಲ ಹಾಗೂ ಪದ್ಮಕ ವೃಕ್ಷಗಳೂ ಇದ್ದವು.

Verse 84

गिरिप्रस्थेषु रम्येषु सर्वत सम्प्र पुष्पिताः । केतकस्सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च मनोरमाः ।।6.4.79।। माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च पुष्पिताः ।चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला प्रियकास्तथा ।।6.4.80।।सुफूर्जकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षाश्च पुष्पिताः ।चूताः पाटलयकाश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः ।।6.4.81।। मुचुलिन्दार्जुनाश्चैव शिंशुपाः कुटजास्तथा । धवा श्शाल्मलयश्चैव रक्ता: कुरवकास्तथा ।।6.4.82।। हिन्तालास्तिनिशाश्चैव चूर्णका नीपकास्तथा ।नीलाशोकाश्च वरणा अङ्कोलाः पद्मकास्तथा ।।6.4.83।। प्लवमानै: प्लवंगैस्तु सर्वे पर्याकुलीकृतां ।।6.4.84।।

ಪ್ಲವಂಗ ವಾನರರ ಹಾರಾಟದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಗದ್ದಲವು ತುಂಬಿ, ಸರ್ವಸ್ಥಳವೂ ಚೈತನ್ಯಗೊಂಡಿತು.

Verse 85

वाप्यस्तस्मिन् गिरौ शिता: पल्वलानि तथैव च ।चक्रवाकानुचरिताः कारण्डवनिषेविताः ।।।।प्लवैः क्रौञ्चेश्च सङ्कीर्णा वराहमृग सेविताः ।ऋक्षैस्तरक्षुभिस्सिम्हैश्शार्दूलैश्च भयावहैः ।।।।व्यालैश्च बहुभिर्भीमै स्सेव्यमाना स्समन्ततः ।पद्मैस्सौगन्दिकैः पुल्लैः कुमुदैश्चोत्पलैस्तथा ।।।।वारिजैर्विविधैः पुष्पै रम्यास्तत्र जलाशयाः ।

ಆ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಶೀತಲ ವಾಪಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಲ್ವಲಗಳೂ ಇದ್ದವು; ಚಕ್ರವಾಕ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗಾನದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಕಾರಣ್ಡವ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 86

वाप्यस्तस्मिन् गिरौ शिता: पल्वलानि तथैव च ।चक्रवाकानुचरिताः कारण्डवनिषेविताः ।।6.4.85।।प्लवैः क्रौञ्चेश्च सङ्कीर्णा वराहमृग सेविताः ।ऋक्षैस्तरक्षुभिस्सिम्हैश्शार्दूलैश्च भयावहैः ।।6.4.86।।व्यालैश्च बहुभिर्भीमै स्सेव्यमाना स्समन्ततः ।पद्मैस्सौगन्दिकैः पुल्लैः कुमुदैश्चोत्पलैस्तथा ।।6.4.87।।वारिजैर्विविधैः पुष्पै रम्यास्तत्र जलाशयाः ।

ಅವು ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು; ವರಾಹ ಮತ್ತು ಮೃಗಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಋಕ್ಷ, ತರಕ್ಷು, ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಭಯಂಕರ ಶಾರ್ದೂಲಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 87

वाप्यस्तस्मिन् गिरौ शिता: पल्वलानि तथैव च ।चक्रवाकानुचरिताः कारण्डवनिषेविताः ।।6.4.85।।प्लवैः क्रौञ्चेश्च सङ्कीर्णा वराहमृग सेविताः ।ऋक्षैस्तरक्षुभिस्सिम्हैश्शार्दूलैश्च भयावहैः ।।6.4.86।।व्यालैश्च बहुभिर्भीमै स्सेव्यमाना स्समन्ततः ।पद्मैस्सौगन्दिकैः पुल्लैः कुमुदैश्चोत्पलैस्तथा ।।6.4.87।।वारिजैर्विविधैः पुष्पै रम्यास्तत्र जलाशयाः ।

ಸಮಂತತಃ ಅನೇಕ ಭೀಕರ ವ್ಯಾಲಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಮತ್ತು ಅರಳಿದ ಸುಗಂಧ ಪದ್ಮಗಳು, ಸೌಗಂದಿಕಗಳು, ಕುಮುದಗಳು ಹಾಗೂ ನೀಲೋತ್ಪಲಗಳಿಂದ ಅವು ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದವು.

Verse 88

तस्य सानुषु कूजन्ति नानाद्विजगणास्तथा ।।।।स्नात्वा पीत्वोदकान्यत्र जले क्रीडन्ति वानराः ।अन्योन्यं प्लावयन्ति स्म शैलमारुह्य वानराः ।।।।

ಅದರ ಸಾನುಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾವಿಧ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳೂ ಸಹ ಮಧುರವಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 89

तस्य सानुषु कूजन्ति नानाद्विजगणास्तथा ।।6.4.88।। स्नात्वा पीत्वोदकान्यत्र जले क्रीडन्ति वानराः ।अन्योन्यं प्लावयन्ति स्म शैलमारुह्य वानराः ।।6.4.89।।

ಅಲ್ಲಿ ವಾನರರು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ನೀರು ಕುಡಿದು ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸಿದರು; ಶಿಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಪರಸ್ಪರ ನೀರು ಛಿಟಕಿ ತೋಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 90

फलान्य मृतगन्धीनि मूलानि कुसुमानि च ।बभञ्जुर्वास्तत्र पादपानं मदोत्कटाः ।।।।

ಅಲ್ಲಿ ಹರ್ಷೋನ್ಮತ್ತರಾದ ವಾನರರು ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಅಮೃತಸಮಾನ ಸುಗಂಧದ ಫಲಗಳನ್ನೂ, ಮೂಲಗಳನ್ನೂ, ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನೂ ಕಿತ್ತು ತಿಂದುಬಿಟ್ಟರು.

Verse 91

द्रोणमात्रप्रमाणानि लम्बमानानि वानराः ।ययुः पिबन्त हृष्टास्ते मधूनि मधुपिङ्गलाः ।।।।

ಮಧುಪಿಂಗಲ ನೇತ್ರಗಳಿದ್ದ ಆ ವಾನರರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು, ದ್ರೋಣಮಾತ್ರದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ತೂಗುತ್ತಿದ್ದ ಜೇನುಗೂಡಿನಿಂದ ಮಧು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 92

पादपानवभञ्जन्तो विकर्षन्त स्तथा लताः ।विधमन्तो गिरिवरान्प्रययुः प्लवगर्षभाः ।।।।

ಪ್ಲವಗರ್ಷಭರಾದ ಅವರು ಮುಂದುವರಿದರು—ಮರಗಳನ್ನು ಮುರಿದು, ಲತೆಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ಕಿತ್ತು, ಸಾಗುತ್ತಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಗಳನ್ನೂ ಹೊಡೆದು ಕಂಪಿಸಿದರು.

Verse 93

वृक्षेभ्योऽन्ये तु कपयो नदन्तो मधुदर्पिताः ।अन्ये वृक्षान्प्रपद्यन्ते प्रपिबन्त्यपि चापरे ।।।।

ಮಧುವಿನ ಮದದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತರಾದ ಕೆಲ ಕಪಿಗಳು ಮರಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಅಲೆದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಮರಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಏರಿದರು; ಮತ್ತಿತರರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ಕುಣಿದು ಹಾರಾಡಿದರು.

Verse 94

बभूव वसुधा तैस्तु सम्पूर्णा हरियूथपै: ।यथा कलमकेदारैः पक्वैरिव वसुन्दरा ।।।।

ಆ ಹರಿಯೂಥಪರಿಂದ ಭೂಮಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿಬಿಟ್ಟಿತು; ಪಕ್ವವಾದ ಕಲಮ ಧಾನ್ಯದ ಕೆದಾರಗಳಿಂದ ವಸುಂಧರೆ ತುಂಬಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 95

महेन्द्रमथ सम्प्राप्य रामो राजीवलोचनः ।अध्यारोहन्महाबाहुश्शिखरं द्रुमभूषितम् ।।।।

ನಂತರ ರಾಜೀವಲೋಚನನಾದ ಮಹಾಬಾಹು ರಾಮನು ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿ, ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಅದರ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಏರಿದನು.

Verse 96

ततश्शिखरमारुह्य रामो दशरथात्मजः ।कूर्ममीनसमाकीर्णमपश्यत्सलिलाकुलम् ।।।।

ನಂತರ ಶಿಖರವನ್ನು ಏರಿ ದಶರಥನಂದನ ರಾಮನು, ಆಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕಾಡುವ ಜಲರಾಶಿಯ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 97

ते सह्यं समतिक्रम्य मलयं च महागिरिम् ।आसेदुरानुपूर्व्येण समुद्रं भमनिस्स्वनम् ।।।।

ಸಹ್ಯ ಪರ್ವತವನ್ನು ದಾಟಿ, ನಂತರ ಮಹಾಗಿರಿಯಾದ ಮಲಯವನ್ನು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಅতিক್ರಮಿಸಿ, ಅವರು ಭೀಕರ ನಾದ ಮಾಡುವ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.

Verse 98

अवरुह्य जगामाशु वेलावनमनुत्तमम् ।रामो रमयतां श्रेष्ट स्ससुग्रीव स्सलक्ष्मणः ।।।।

ಅವತರಿ, ಆನಂದಕರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಸುಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ತೀರವನಕ್ಕೆ (ವೇಲಾವನಕ್ಕೆ) ತೆರಳಿದನು.

Verse 99

अथ धौतोपलतलां तोयौघै स्सहसोत्थितैः ।वेलामासाद्य विपुलान्रामो वचनमब्रवीत् ।।।।

ನಂತರ, ಸಹಸ್ರವಾಗಿ ಏಳುವ ಜಲಪ್ರವಾಹಗಳಿಂದ ತೊಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಮಿನುಗುವ ಕಲ್ಲಿನ ನೆಲವಿರುವ ವಿಶಾಲ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 100

एते वयमनुप्राप्ता स्सुग्रीव वरुणालयम् ।इहेदानीं विचिन्ता साया नः पूर्वसमुत्थिता ।।।।

ಹೇ ಸುಗ್ರೀವ, ನಾವು ಈಗ ವರುಣನ ಆಲಯವಾದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ. ಈಗ ಇಲ್ಲಿಯೇ, ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 101

अतः परमतीरोऽयं सागर स्सरितां पतिः ।न चायमनुपायेन शक्यस्तरितुमर्णवः ।।।।

ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ದೂರದ ತೀರವಿದೆ—ನದಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಸಾಗರ. ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಉಪಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಅರ್ಣವವನ್ನು ದಾಟುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

Verse 102

तदिहैव निवेशोऽस्तु मन्त्रः प्रस्तूयतामिह ।यथेदं वानरबलं परं पारमवाप्नुयात् ।।।।

ಆದುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸೋಣ; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸೋಣ—ಈ ವಾನರಬಲವು ಪರದ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪುವಂತೆ.

Verse 103

इतीव स महाबाहुस्सीताहरणकर्शितः ।रामस्सागरमासाद्य वासमाज्ञापयत्तदा ।।।।

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಸೀತಾಹರಣದಿಂದ ವ್ಯಥಿತನಾದ ಮಹಾಬಾಹು ರಾಮನು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ಆಗ ಸೇನೆಗೆ ಅಲ್ಲೇ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.

Verse 104

सर्वा स्सेना निवेश्यन्तां वेलायां हरिपुङ्गव ।सम्प्राप्तो मन्त्रकालो नस्सागरस्येह लङ्घने ।।।।

“ಹೇ ಹರಿಪುಂಗವ, ಸಮುದ್ರತೀರದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೇನೆಯನ್ನು ಶಿಬಿರಗೊಳಿಸಿರಿ. ಇಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಲಂಘಿಸುವ ಕುರಿತು ನಮ್ಮ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ.”

Verse 105

स्वां स्वां सेनां समुत्सृज्य मा च कश्चित्कुतो व्रजेत् ।गच्छन्तु वानराश्शूराज्ञेयं छन्नं भयं च नः ।।।।

ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸೇನಾದಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಯಾರೂ ಎಲ್ಲಿಗೂ ಹೋಗಬಾರದು. ಶೂರ ವಾನರರು ಕಾವಲು ನಿಲ್ಲಿರಿ; ಅಪಾಯವು ನಮಗೆ ಕಾಣದೆ ಮರೆಯಾಗಿಯೂ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.

Verse 106

रामस्य वचनं श्रुत्वा सुग्रीव स्सहलक्ष्मणः ।सेनां निवेशयततीरे सागरस्य द्रुमायुते ।।।।

ರಾಮನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಸುಗ್ರೀವನು ಸಾಗರತೀರದಲ್ಲಿ—ಮರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ—ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಶಿಬಿರಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 107

विरराज समीपस्थं सागरस्य तु तद्बलम् ।मधुपाण्डुजल श्रशीमान् द्वितीय इव सागरः ।।।।

ಸಾಗರದ ಸಮೀಪ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಆ ಬಲವು ಕಂಗೊಳಿಸಿತು; ಮಧುವರ್ಣದ ಪಾಂಡುರ ಜಲವಿರುವ, ಭವ್ಯವಾದ ಎರಡನೆಯ ಸಾಗರದಂತೆ.

Verse 108

वेलावनमुपागम्य ततस्ते हरिपुङ्गवाः ।निविष्टाश्च परं पारं काङ्क्षमाणा महोदधेः ।।।।

ನಂತರ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹರಿಪುಂಗವರು ಕರಾವಳಿಯ ವನವನ್ನು ತಲುಪಿ ನೆಲೆಸಿದರು; ಮಹಾಸಾಗರದ ಪರದಡಿಗೆ ತಲುಪಬೇಕೆಂಬ ತೀವ್ರ ಆಸೆಯಿಂದ.

Verse 109

तेषां निविशमानानां सैन्यसन्नाहनिस्स्वनः ।अन्तर्धाय महानादमर्णवस्य प्रशुश्रुवे ।।।।

ಅವರು ನೆಲೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಸೈನ್ಯದ ಸನ್ನಾಹದ ಗದ್ದಲವು ಎಷ್ಟೋ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸಾಗರದ ಮಹಾಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿದಂತೆ ಕೇಳಿಬಂತು.

Verse 110

सा वानराणां ध्वजिनी सुग्रीवेणाभिपालिता ।त्रिधा निविष्टा महती रामस्यार्थपराऽभवत् ।।।।

ಸುಗ್ರೀವನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಆ ಮಹಾ ವಾನರಧ್ವಜಿನಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಶಿಬಿರವಿಟ್ಟು, ಶ್ರೀರಾಮನ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಗೆ ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿ ನಿಂತಿತು.

Verse 111

सा महार्णवमासाद्य हृष्टा वानरवाहिनी ।वायुवेगसमाधूतं पश्यमाना महार्णवम् ।।।।

ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಹರ್ಷಿತ ವಾನರವಾಹಿನಿ, ವಾಯುವೇಗದಿಂದ ಅಲೆದಾಡಿ ಕುದಿಯುವ ಆ ವಿಶಾಲ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ನಿಂತಿತು.

Verse 112

दूरपारमसम्बाधं रक्षोगणनिषेवितम् ।पश्यन्तो वरुणावासं निषेदुर्हरियूथपाः ।।।।

ದೂರದ ಪಾರ ಅತಿದೂರ, ಅಸಂಬಾಧ ವಿಶಾಲ ವಿಸ್ತಾರ, ರಾಕ್ಷಸಗಣಗಳಿಂದ ಸಂಚರಿತವಾದ ವರುಣನಿವಾಸ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ, ಹರಿಯೂಥಪತಿಗಳು ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಕೂತರು.

Verse 113

चण्डनक्रग्राहं घोरं क्षपादौ दिवसक्ष्ये ।हसन्तमिव फेनौघैर्नृत्यन्तमिव चोर्मिभिः ।।।।

ದಿನಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ರಾತ್ರಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಚಂಡ ನಕ್ರ-ಗ್ರಾಹಗಳಿಂದ ಭಯಂಕರವಾದ ಸಮುದ್ರವು ಫೇನರಾಶಿಗಳಿಂದ ನಗುವಂತೆ, ಅಲೆಗಳಿಂದ ನೃತ್ಯಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 114

चन्द्रोदये समुद्भूतं प्रतिचन्द्रसमाकुलम् ।चण्डानिलमहाग्राहैः कीर्णं तिमितिमिङ्गिलैः ।।।।

ಚಂದ್ರೋದಯದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರವು ಉಬ್ಬಿ ಎದ್ದಿತು; ಅನೇಕ ಚಂದ್ರಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಕಂಗೊಳಿಸಿತು. ಉಗ್ರ ಗಾಳಿಯಿಂದ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾಗ್ರಾಹಗಳು ಹಾಗೂ ತಿಮಿತಿಮಿಂಗಿಲ ದೈತ್ಯಗಳಿಂದ ಅದು ಚದುರಿಕೊಂಡಿತ್ತು.

Verse 115

दीप्तभोगैरिवाकीर्णं भुजङ्गैर्वरुणालयम् ।अवगाढं महासत्त्वैर्नानाशैलसमाकुलम् ।सुदुर्गं दुर्गमार्गं तमगाध मसुरालयम् ।।।।

ವರುಣಾಲಯವಾದ ಸಮುದ್ರವು ದೀಪ್ತ ಭೋಗಗಳಿರುವ ಭುಜಂಗಗಳಿಂದ ಆವರಿತದಂತೆ ಕಾಣಿತು. ಮಹಾಸತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಅತಿಗಹನ, ನಾನಾ ಶೈಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ; ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಗಮ ಮಾರ್ಗವುಳ್ಳ, ಅಗಾಧ—ಭಯಂಕರ ಅಸುರಾಲಯದಂತೆ ಇತ್ತು.

Verse 116

मकरैर्नागभोगैश्च विगाढा वातलोलिताः ।उत्पेतुश्च निपेतुश्च प्रवृद्धा जलराशयः ।।।।

ಮಕರಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗಭೋಗಗಳಿಂದ ದಟ್ಟವಾದ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಲೋಲಿತವಾದ ಜಲರಾಶಿಗಳು ಗಹನವಾಗಿ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಉಬ್ಬಿ, ಮತ್ತೆ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು—ಪ್ರವರ್ಧಮಾನವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 117

अग्निचूर्णमिवाविद्धं भास्वराम्बुमहोरगम् ।सुरारिविषयं घोरं पाताळविषमं सदा ।।।।

ಸಮುದ್ರವು ಅಗ್ನಿಚೂರ್ಣದಿಂದ ವಿದ್ಧವಾದಂತೆ ತೋಚಿತು; ಭಾಸ್ವರ ಜಲದಲ್ಲಿ ಮಹೋರಗಗಳು ತುಂಬಿದ್ದವು. ದೇವಶತ್ರುಗಳ ಲೋಕದಂತೆ ಘೋರ, ಸದಾ ಪಾತಾಳದ ವಿಷಮತೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 118

सागरं चाम्बरप्रख्यमम्बरं सागरोपमम् ।सागरं चाम्बरं चेति निर्विशेष मदृश्यत ।।।।

ಸಾಗರವು ಆಕಾಶದಂತೆ, ಆಕಾಶವು ಸಾಗರದಂತೆ ತೋಚಿತು; ‘ಸಾಗರ’ ಮತ್ತು ‘ಅಂಬರ’ ಎರಡೂ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ, ನಿರ್ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.

Verse 119

सम्पृक्तं नभसाप्यम्भस्सम्पृक्तं च नभोऽम्भसा ।तादृग्रूपेच दृश्यते तारारत्नसमाकुले ।।।।

ಜಲವು ಆಕಾಶದೊಡನೆ ಬೆರೆತಂತೆ, ಆಕಾಶವೂ ಜಲದೊಡನೆ ಬೆರೆತಂತೆ ಕಾಣಿತು; ಆ ಏಕರೂಪ ದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮೇಲಿಂದ ತಾರಾಮಣಿಗಳ ಸಮೂಹ, ಕೆಳಗೆ ರತ್ನಸಮಾನ ಕಾಂತಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು.

Verse 120

समुत्पतितमेघस्य वीचिमालाकुलस्य च ।विशेषो न द्वयोरासीत्सागरस्याम्बरस्य च ।।।।

ಮೇಘಗಳು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾ, ಅಲೆಗಳ ಮಾಲೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದಾಗ, ಸಾಗರವೂ ಆಕಾಶವೂ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಭೇದವೇ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

Verse 121

अन्योन्यैराहता स्सक्ता स्सस्वनुर्भीमनिस्स्वनाः ।ऊर्मयस्सिन्धुराजस्य महाभेर्य इवाहवे ।।।।

ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಢಿಕ್ಕಿಹೊಡೆದು ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಭೀಕರ ನಾದ ಮಾಡುವ ಸಿಂಧುರಾಜನ ಅಲೆಗಳು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭೇರಿಗಳಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದವು—ಸವಾಲಿನಂತೆ.

Verse 122

रत्नौघ जलसन्नादं विषक्तमिव वायुना ।उत्पतन्तमिव क्रुद्धं यादोगणसमाकुलम् ।।।।ददृशुस्ते महोत्साह वाताहतजलाशयम् ।अनिलोद्धूतमाकाशे प्रवल्गन्त ममिवोर्मिभिः ।।।।

ಆ ಮಹೋತ್ಸವಾಹ ಯೋಧರು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕಂಡರು—ರತ್ನರಾಶಿಗಳ ಮೇಲೆ ಜಲನಾದ ಮೊಳಗುತ್ತ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಒತ್ತಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದಂತೆಯೇ; ಕ್ರುದ್ಧನಂತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಉಕ್ಕಿ, ಜಲಚರಗಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ; ಅನಿಲದಿಂದ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅಲೆಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರುವಂತಿದ್ದವು.

Verse 123

रत्नौघ जलसन्नादं विषक्तमिव वायुना ।उत्पतन्तमिव क्रुद्धं यादोगणसमाकुलम् ।।6.4.122।।ददृशुस्ते महोत्साह वाताहतजलाशयम् ।अनिलोद्धूतमाकाशे प्रवल्गन्त ममिवोर्मिभिः ।।6.4.123।।

ಆ ಮಹೋತ್ಸಾಹಿ ಯೋಧರು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹೊಡೆತಗೊಂಡ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕಂಡರು—ರತ್ನರಾಶಿಗಳೊಳಗಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುವ ಜಲನಾದದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಜಲಚರಗಣಗಳಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾಗಿ, ಕ್ರುದ್ಧನಂತೆ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಆಕಾಶದತ್ತ ಎಸೆದು ಕುಣಿಯುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 124

ततो विस्मयमापन्ना हरयो ददृशुर्हरयस्तदा ।भ्रान्तोर्मिजालसन्नादं प्रलोलमिव सागरम् ।।।।

ನಂತರ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡ ವಾನರರು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಕಂಡರು—ಗುಂದಿಕೊಂಡು ಉರುಳುವ ಅಲೆಗಳ ಜಾಲದ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅತಿಚಂಚಲವಾಗಿ, ವ್ಯಥಿತನಂತೆ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಅಶಾಂತವಾಗಿತ್ತು.