HomeRamayanaBala KandaSarga 16Shloka 21
Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

पायसप्रादुर्भावः

The Manifestation of the Divine Payasa and the Avatara Resolution

तथेति नृपति: प्रीतश्शिरसा प्रतिगृह्यताम्।पात्रीं देवान्नसम्पूर्णां देवदत्तां हिरण्मयीम्।।।।

tatheti nṛpatiḥ prītaś śirasā pratigṛhya tām | pātrīṃ devānna-sampūrṇāṃ devadattāṃ hiraṇmayīm ||

“ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ನೃಪತಿ ಶಿರಸಾ ನಮಿಸಿ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು—ದೇವರು ದತ್ತವಾದ, ದಿವ್ಯಾನ್ನದಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ, ಸುವರ್ಣಮಯ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು.

tathāso/thus
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAvyaya; assent (तथा)
itithus
iti:
Vākyārtha-nirdeśa
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle
nṛpatiḥthe king
nṛpatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnṛpati (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
prītaḥpleased
prītaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of nṛpatiḥ
TypeAdjective
Rootprīta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; kta-participle used adjectivally
śirasāwith (his) head (bowing)
śirasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana
pratigṛhyahaving received
pratigṛhya:
Pūrvakāla-kriyā
TypeVerb
Rootprati-√grah (ग्रह् धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यबन्त)
tāmthat (vessel)
tām:
Karma (कर्म) of pratigṛhya
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; refers to pātrīm
pātrīmvessel
pātrīm:
Karma (कर्म) (appositional to tām)
TypeNoun
Rootpātra (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
deva-anna-sampūrṇāmfilled with divine food
deva-anna-sampūrṇām:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of pātrīm
TypeAdjective
Rootdeva (प्रातिपदिक) + anna (प्रातिपदिक) + sampūrṇa (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; समासः तत्पुरुषः (devānnair sampūrṇā)
deva-dattāmgiven by the gods
deva-dattām:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of pātrīm
TypeAdjective
Rootdeva (प्रातिपदिक) + datta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; समासः तत्पुरुषः (devaiḥ dattā)
hiraṇmayīmgolden
hiraṇmayīm:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of pātrīm
TypeAdjective
Roothiraṇmaya (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; adjective of pātrīm

Dasaratha was pleased to receive respectfully the golden vessel filled with the payasam prepared and bestowed by devatas.

D
Daśaratha

FAQs

Reverence toward what is sacred and divinely sanctioned: the king receives a divine gift with humility (bowing the head), modeling gratitude and proper ritual respect.

After the sacrifice meant for progeny, a divine being presents a golden vessel containing divine food (pāyasa). Daśaratha accepts it respectfully.

Humility and gratitude—royal power is tempered by devotion and reverence when receiving divine grace.