Sarga 74

Verse 1

तां तथा गर्हयित्वा तु मातरं भरतस्तदा।रोषेण महताऽविष्टः पुनरेवाब्रवीद्वचः।।।।

ಆಗ ಭರತನು ತಾಯಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಗರ್ಹಿಸಿ, ಮಹಾ ರೋಷದಿಂದ ಆವಿಷ್ಟನಾಗಿ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 2

राज्याद्भ्रंशस्व कैकेयि नृशंसे दुष्टचारिणि।परित्यक्ता च धर्मेण मा मृतं रुदती भव।।।।

ಹೇ ಕೈಕೇಯಿ, ಕ್ರೂರಳೇ ದುಷ್ಟಾಚಾರಿಣಿಯೇ! ನೀನು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟಳಾಗು. ಧರ್ಮವೇ ನಿನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದೆ; ನಾನು ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಅತ್ತುಕೊಂಡು ಇರಬೇಡ.

Verse 3

किन्नु तेऽदूषयद्राजा रामो वा भृशधार्मिकः।ययोर्मृत्युर्विवासश्च त्वत्कृते तुल्यमागतौ।।।।

ರಾಜನಾಗಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಧಾರ್ಮಿಕನಾದ ರಾಮನಾಗಲಿ, ನಿನಗೆ ಏನು ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದರು? ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಮರಣವೂ, ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗೆ ವನವಾಸವೂ—ಸಮಾನ ವಿಪತ್ತಾಗಿ ಹೇಗೆ ಬಂದವು?

Verse 4

भ्रूणहत्यामसि प्राप्ता कुलस्यास्य विनाशनात्।कैकेयि नरकं गच्छ मा च भर्तु स्सलोकताम्।।।।

ಈ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ ಕಾರಣ, ಹೇ ಕೈಕೇಯಿ, ನೀನು ಭ್ರೂಣಹತ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಹಾಪಾಪವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀ. ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಮತ್ತು ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ಪುಣ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಡ.

Verse 5

यत्त्वया हीदृशं पापं कृतं घोरेण कर्मणा।सर्वलोकप्रियं हित्वा ममाप्यापादितं भयम्।।।।

ನೀನು ಭಯಂಕರ ಕರ್ಮದಿಂದ ಇಂತಹ ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಿದಿ—ಸರ್ವಲೋಕಪ್ರಿಯನಾದ ರಾಮನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದೆ; ಅದರಿಂದ ಮಹಾಪಾತಕ ಉಂಟಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರಣದಿಂದ ನನಗೂ ಭಯ ಆವರಿಸಿದೆ।

Verse 6

त्वत्कृते मे पिता वृत्तो रामश्चारण्यमाश्रितः।अयशो जीवलोके च त्वयाऽहं प्रतिपादितः।।।।

ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ನನ್ನ ತಂದೆ ವಿಧಿವಶನಾದನು ಮತ್ತು ರಾಮನು ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು; ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಜೀವಲೋಕದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಕೇವಲ ಅಪಯಶವೇ ದೊರಕಿತು।

Verse 7

मातृरूपे ममामित्रे नृशंसे राज्यकामुके।न तेऽह मभिभाष्योऽस्मि दुर्वृत्ते पतिघातिनि।।।।

ತಾಯಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಶತ್ರುವೇ—ನಿರ್ದಯೆ, ರಾಜ್ಯಲೋಭಿನಿ, ದುರ್ವೃತ್ತೆ, ಪತಿಘಾತಿನಿ—ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಮಾತಾಡುವುದೇ ಇಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ನಾನು ಉತ್ತರಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 8

कौसल्या च सुमित्रा च याश्चान्या मम मातरः।दुःखेन महताऽविष्टास्त्वां प्राप्य कुलदूषिणीम्।।।।

ಕೌಸಲ್ಯೆ, ಸುಮಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಇತರ ತಾಯಂದಿರು—ನಿನ್ನನ್ನು ಪಡೆದು, ಹೇ ಕುಲದೂಷಿಣಿ, ಮಹಾದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 9

न त्वमश्वपतेः कन्या धर्मराजस्य धीमतः।राक्षसी तत्र जाताऽसि कुलप्रध्वंसिनी पितुः।।।।यत्त्वया धार्मिको रामो नित्यं सत्यपरायणः।वनं प्रस्थापितो दुःखात्पिता च त्रिदिवं गतः।।।।

ನೀನು ಅಶ್ವಪತಿಯೆಂಬ ಧರ್ಮರಾಜ, ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ರಾಜನ ನಿಜವಾದ ಪುತ್ರಿಯಲ್ಲ; ನೀನು ಅಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ರಾಕ್ಷಸಿ—ಪಿತೃಕುಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವಳು. ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಧರ್ಮಾತ್ಮ, ಸದಾ ಸತ್ಯಪರಾಯಣ ರಾಮನು ವನಕ್ಕೆ ಹೊರಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ತಂದೆಯೂ ದುಃಖದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 11

यत्प्रधानाऽसि तत्पापं मयि पित्रा विनाकृते।भ्रातृभ्यां च परित्यक्ते सर्वलोकस्य चाप्रिये।।।।

ನಿಶ್ಚಿತ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆ ಪಾಪವು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದೆ: ತಂದೆಯಿಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಸಹೋದರರಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ಮತ್ತು ಸರ್ವಜನರಿಗೂ ಅಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 12

कौसल्यां धर्मसंयुक्तां वियुक्तां पापनिश्चये।कृत्वा कं प्राप्स्यसे त्वद्य लोकं निरयगामिनि।।।।

ಪಾಪನಿಶ್ಚಯಿನಿ, ನಿರಯಗಾಮಿನಿ! ಧರ್ಮಸಂಯುಕ್ತಳಾದ ಕೌಸಲ್ಯೆಯನ್ನು (ಪುತ್ರನಿಂದ) ವಿಯುಕ್ತಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ನೀನು ಇನ್ನು ಯಾವ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯ?

Verse 13

किं नावबुध्यसे क्रूरे नियतं बन्धुसंश्रयम्।ज्येष्ठं पितृसमं रामं कौसल्यायाऽत्मसम्भवम्।।।।

ಹೇ ಕ್ರೂರೆಯೇ, ನೀನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ಆತ್ಮಜನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಜ್ಯೇಷ್ಠನು, ನಿಯತಾತ್ಮನು, ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಸಮಾನನು, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತ ಆಶ್ರಯನು.

Verse 14

अङगप्रत्यङगजः पुत्रो हृदयाच्चापि जायते।तस्मात्प्रियतमो मातुः प्रिया एव तु बान्धवाः।।।।

ಪುತ್ರನು ಅಂಗಪ್ರತ್ಯಂಗಗಳಿಂದಲೂ, ತಾಯಿಯ ಹೃದಯದಿಂದಲೂ ಜನಿಸಿದವನಂತೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ತಾಯಿಗೆ ಪುತ್ರನೇ ಅತಿಪ್ರಿಯನು, ಇತರ ಬಂಧುಗಳು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಿಯರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವರು.

Verse 15

अन्यदा किल धर्मज्ञा सुरभि स्सुरसम्मता।वहमानौ ददर्शोर्व्यां पुत्रौ विगतचेतसौ।।।।

ಒಮ್ಮೆ ಧರ್ಮಜ್ಞೆಯೂ ದೇವರಿಂದ ಸಮ್ಮತಳಾದ ಸುರಭಿಯು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಚೇತನಾಹೀನರಾದಂತೆ ಇದ್ದ ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಕಂಡಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 16

तावर्धदिवसे श्रान्तौ दृष्ट्वा पुत्रौ महीतले।रुरोद पुत्रशोकेन बाष्पपर्याकुलेक्षणा।।।।

ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ವೇಳೆಗೆ ಶ್ರಾಂತಗೊಂಡ ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಸುರಭಿಯು ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ಅತ್ತುಬಿಟ್ಟಳು; ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿ ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ವ್ಯಾಕುಲವಾದವು.

Verse 17

अधस्ताद्व्रजतस्तस्याः सुरराज्ञो महात्मनः।बिन्दवः पतिता गात्रे सूक्ष्मा स्सुरभिगन्धिनः।।।।

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ದೇವರಾಜನ ಮೇಲಿಂದ ಸುರಭಿಯು ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸುರಭಿಯ ಸುಗಂಧವಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬಿಂದುಗಳು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು ಅವನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದವು.

Verse 18

इन्द्रोऽप्यश्रुनिपातं तं स्वगात्रे पुण्यगन्धिनम्।सुरभिं मन्यते दृष्ट्वा भूयसीं तां सुरेश्वरः।।।।

ದೇವಾಧಿಪತಿ ಇಂದ್ರನು ತನ್ನದೇ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಆ ಪುಣ್ಯಸುಗಂಧಿತ ಅಶ್ರುಧಾರೆಯನ್ನು ಕಂಡು, ಅದನ್ನು ಮಹಾಪೂಜ್ಯ ಸುರಭಿಯದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದನು.

Verse 19

निरीक्षमाण श्शक्रस्तां ददर्श सुरभिं स्थिताम्।आकाशे विष्ठितां दीनां रुदन्तीं भृशदुःखिताम्।।।।

ಸುತ್ತಲೂ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶಕ್ರನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿದ್ದ ಸುರಭಿಯನ್ನು ಕಂಡನು—ದೀನಳಾಗಿ, ವ್ಯಾಕುಳಳಾಗಿ, ಅಳುತ್ತಾ, ತೀವ್ರ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ.

Verse 20

तां दृष्ट्वा शोकसन्तप्तां वज्रपाणिर्यशस्विनीम्।इन्द्रः प्राञ्जलिरुद्विग्न स्सुरराजोऽब्रवीद्वचः।।।।

ಶೋಕದಿಂದ ದಗ್ಧಳಾದ ಯಶಸ್ವಿನಿ ಸುರಭಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ವಜ್ರಪಾಣಿಯಾದ ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನು ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಅಂಜಲಿ ಬಿಗಿದು ಈ ವಚನವನ್ನು ನುಡಿದನು.

Verse 21

भयं कच्छिन्न चास्मासु कुतश्चिद्विद्यते महत्।कुतोनिमत्तश्शोकस्ते ब्रूहि सर्वहितैषिणि।।।।

ಹೇ ಸರ್ವಹಿತೈಷಿಣಿ! ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲಾದರೂ ನಮಗೆ ಮಹಾಭಯ ಉಂಟಾಗಿಲ್ಲವಲ್ಲ? ನಿನ್ನ ಶೋಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು? ಹೇಳು.

Verse 22

एवमुक्ता तु सुरभि स्सुरराजेन धीमता।प्रत्युवाच ततो धीरा वाक्यं वाक्यविशारदा।।।।

ಬುದ್ಧಿವಂತ ದೇವರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವುಳ್ಳ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿನಿ ಸುರಭಿಯು ನಂತರ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಚನದಿಂದ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದಳು.

Verse 23

शान्तं पापं न वः किञ्चित्कुतश्चिदमराधिपः।अहं मग्नौ तु शोचामि स्वपुत्रौ विषमे स्थितौ।।।।एतौ दृष्ट्वा कृशौ दीनौ सूर्यरश्मिप्रतापितौ।बाध्यमानौ बलीवर्धौ कर्षकेण सुराधिप।।।।

ಹೇ ಅಮರಾಧಿಪ, ನಿಮಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಯಾವ ಅಪಾಯವೂ ಇಲ್ಲ—ಪಾಪವು ಶಾಂತವಾಗಿರಲಿ. ನಾನು ಮಾತ್ರ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಅಳುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಸಂಕಟಕರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಕ್ಷೀಣರೂ ದೀನರೂ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಿಂದ ದಗ್ಧರಾದವರಾಗಿ, ಹೇ ಸುರಾಧಿಪ, ಒಬ್ಬ ಕೃಷಿಕನಿಂದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಲಿವರ್ಧಗಳನ್ನು ಕಂಡು ನನ್ನ ಹೃದಯವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವ್ಯಥಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 24

शान्तं पापं न वः किञ्चित्कुतश्चिदमराधिपः।अहं मग्नौ तु शोचामि स्वपुत्रौ विषमे स्थितौ।।2.74.23।।एतौ दृष्ट्वा कृशौ दीनौ सूर्यरश्मिप्रतापितौ।बाध्यमानौ बलीवर्धौ कर्षकेण सुराधिप।।2.74.24।।

ಹೇ ಅಮರಾಧಿಪ, ನಿಮಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಯಾವ ವಿಪತ್ತೂ ಇಲ್ಲ—ಪಾಪವು ಶಾಂತವಾಗಿರಲಿ. ನನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ನಾನು ಶೋಕಿಸುತ್ತೇನೆ; ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಿಂದ ದಗ್ಧರಾದ, ಕ್ಷೀಣ ಹಾಗೂ ದೀನವಾದ ಆ ಬಲಿವರ್ಧಗಳನ್ನು, ಹೇ ಸುರಾಧಿಪ, ಒಬ್ಬ ಕೃಷಿಕನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ನಾನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತೇನೆ.

Verse 25

ममकायात्प्रसूतौ हि दुःखितौ भारपीडितौ।यौ दृष्ट्वा परितप्येऽहं नास्ति पुत्रसमः प्रियः।।।।

ನನ್ನದೇ ದೇಹದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ದುಃಖಿತರಾಗಿ ಭಾರದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ನಾನು ಒಳಗಿಂದಲೇ ದಹಿಸುತ್ತೇನೆ—ಪುತ್ರನಂತೆ ಪ್ರಿಯನು ಮತ್ತಾರೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 26

यस्याः पुत्रसहस्रैस्तु कृत्स्नं व्याप्तमिदं जगत्।तां दृष्ट्वा रुदतीं शक्रो न सुतान्मन्यते परम्।।।।

ಯಾವಳ ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ, ಆಕೆಯನ್ನು ಅಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಶಕ್ರನು ತಿಳಿದನು—ಸ್ವಂತ ಸಂತಾನಕ್ಕಿಂತ ಪರಮವೆಂದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 27

सदाऽप्रतिमवृत्तायाः लोकधारणकाम्यया।श्रीमत्या गुणनित्याया स्स्वभावपरिचेष्टया।।।।यस्याः पुत्रसहस्राणि साऽपि शोचति कामधुक्।किं पुनर्या विना रामं कौसल्या वर्तयिष्यति।।।।

ಸದಾ ಅಪ್ರತಿಮ ವೃತ್ತೆಯಾಗಿ, ಲೋಕಧಾರಣೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವಳಾಗಿ, ಶ್ರೀಮತಿಯಾಗಿ, ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿ, ತನ್ನ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವಭಾವದಂತೆ ನಡೆಯುವ ಕಾಮಧೇನು—ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರಿದ್ದರೂ ಸಹ ಶೋಕಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹಾಗಿರಲು ರಾಮನಿಲ್ಲದೆ ವಿರಹದಲ್ಲಿರುವ ಕೌಸಲ್ಯೆ ಹೇಗೆ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಬದುಕನ್ನು ಸಾಗಿಸಬಲ್ಲಳು?

Verse 28

सदाऽप्रतिमवृत्तायाः लोकधारणकाम्यया। श्रीमत्या गुणनित्याया स्स्वभावपरिचेष्टया।।2.74.27।। यस्याः पुत्रसहस्राणि साऽपि शोचति कामधुक्। किं पुनर्या विना रामं कौसल्या वर्तयिष्यति।।2.74.28।।

ಲೋಕಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ತತ್ಪರಳಾಗಿ, ಅಪ್ರತಿಮ ವೃತ್ತೆಯಾಗಿ, ಸ್ವಭಾವತಃ ಗುಣವತಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀಮತಿಯಾಗಿರುವ ಕಾಮಧೇನು—ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರಿದ್ದರೂ ಶೋಕಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಹಾಗಾದರೆ ರಾಮನಿಲ್ಲದೆ ಕೌಸಲ್ಯೆ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು? ಅವಳು ಹೇಗೆ ತನ್ನಂತೆಯೇ ಉಳಿಯಬಲ್ಲಳು?

Verse 29

एकपुत्रा च साध्वी च विवत्सेयं त्वया कृता।तस्मात्त्वं सततं दुःखं प्रेत्य चेह च लप्स्यसे।।।।

ಒಬ್ಬನೇ ಪುತ್ರಳಿರುವ ಸಾಧ್ವಿಯಾದ ಈ ರಾಣಿಯನ್ನು ನೀನು ಪುತ್ರವಿಹೀನಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ, ಮರಣಾನಂತರವೂ, ನಿರಂತರ ದುಃಖವನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸುವೆ.

Verse 30

अहं ह्यपचितिं भ्रातुः पितुश्च सकलामिमाम्।वर्धनं यशसश्चापि करिष्यामि न संशयः।।।।

ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನ್ನ ಸಹೋದರನಿಗೂ ತಂದೆಯಿಗೂ ಉಂಟಾದ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಪಚಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅವರ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವೆನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 31

अनाययित्वा तनयं कौसल्याया महाबलम्।स्वयमेव प्रवेक्ष्यामि वनं मुनिनिषेवितम्।।।।

ನಾನು ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಪುತ್ರನನ್ನು ಮರಳಿ ಕರೆತರದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಸ್ವತಃ ಮುನಿಗಳು ಸೇವಿಸುವ ಆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವೆನು.

Verse 32

न ह्यहं पापसङ्कल्पे पापे पापं त्वया कृतम्।शक्तो धारयितुं पौरैरश्रुकण्ठै र्निरीक्षितः।।।।

ಹೇ ಪಾಪಸಂಕಲ್ಪದ ದುಷ್ಟ ಸ್ತ್ರೀಯೇ! ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗಂಟಲು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಪೌರರು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ನೀನು ಮಾಡಿದ ಆ ಪಾಪದ ಭಾರವನ್ನು ನಾನು ಸಹಿಸಲಾರೆನು.

Verse 33

सा त्वमग्निं प्रविश वा स्वयं वा दण्डकान्विश।रज्जुं बधान वा कण्ठे न हि तेऽन्यत्परायणम्।।।।

ನೀನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸು, ಅಥವಾ ಸ್ವತಃ ದಂಡಕಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗು, ಅಥವಾ ಕಂಠಕ್ಕೆ ಹಗ್ಗ ಕಟ್ಟಿಕೋ; ಏಕೆಂದರೆ ಈಗ ನಿನಗೆ ಬೇರೆ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲ.

Verse 34

अहमप्यवनीं प्राप्ते रामे सत्यपराक्रमे।कृतकृत्यो भविष्यामि विप्रवासितकल्मषः।।।।

ಸತ್ಯವೇ ಪರಾಕ್ರಮವಾಗಿರುವ ರಾಮನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ, ನಾನೂ ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗಿ, ವಿಯೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕಲ್ಮಷದಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗುವೆನು.

Verse 35

इति नाग इवारण्ये तोमराङ्कुशचोदितः।पपात भुवि सङ्कृद्धो निश्श्वसन्निव पन्नगः।।।।

ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ಭರತನು—ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತೋಮರ ಹಾಗೂ ಅಂಕುಶಗಳಿಂದ ಓಡಿಸಲ್ಪಡುವ ಆನೆಯಂತೆ—ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದನು; ಸರ್ಪದಂತೆ ಫುಸಫುಸನೆ ನಿಶ್ವಸಿಸಿದನು.

Verse 36

संरक्तनेत्र श्शिथिलाम्भरस्तदा विधूतसर्वाभरणः परन्तपः।बभूव भूमौ पतितो नृपात्मजश्शचीपतेः केतुरिवोत्सवक्षये।।।।

ಆಗ ಪರಂತಪನಾದ ರಾಜಕುಮಾರನ ಕಣ್ಣುಗಳು ರಕ್ತವರ್ಣವಾಗಿದ್ದವು; ವಸ್ತ್ರಗಳು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತ, ಆಭರಣಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಉದುರಿಹೋಗಿದ್ದವು; ಅವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು—ಉತ್ಸವ ಮುಗಿದಾಗ ಶಚೀಪತಿ ಇಂದ್ರನ ಧ್ವಜ ಕುಗ್ಗುವಂತೆ।