Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 52, Shloka 10

गङ्गातरणम्, सुमन्त्र-प्रतिनिवर्तनम्, जटाधारणम्

Crossing the Gaṅgā; Sumantra’s Return; Adoption of Ascetic Signs

अथोवाच महातेजा रामो गुहमिदं वचः।कृतकामोऽस्मि भवता शीघ्रमारोप्यतामिति।।2.52.10।।

athovāca mahātejā rāmo guham idaṃ vacaḥ | kṛtakāmo 'smi bhavatā śīghram āropyatām iti ||

ನಂತರ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ಗುಹನಿಗೆ ಈ ಮಾತು ಹೇಳಿದನು: “ನಿನ್ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ನನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು; ಈಗ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಏರಿಸು.”

अथthen/thereafter
अथ:
सम्बन्ध (Discourse adverb)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (thereafter)
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
महातेजाःgreatly radiant
महातेजाः:
कर्ता (Karta/Subject—qualifier)
TypeAdjective
Rootमहातेजस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: महत् + तेजस्; पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘रामः’ इत्यस्य विशेषण
रामःRama
रामः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गुहम्Guha
गुहम्:
कर्म (Karma/Object—addressee)
TypeNoun
Rootगुह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
इदम्this
इदम्:
कर्म (Karma/Object—qualifier)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वचः’ इत्यस्य विशेषण
वचःspeech/words
वचः:
कर्म (Karma/Object—what was said)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृतकामःmy purpose is accomplished
कृतकामः:
कर्ता (Karta—predicate complement)
TypeAdjective
Rootकृत + काम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: कृतः कामः यस्य/कृतकामः; पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘अस्मि’ इत्यस्य विधेय-विशेषण (predicate adjective)
अस्मिI am
अस्मि:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
भवताby you
भवता:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; आदरार्थे (honorific ‘by you’)
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्रम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
आरोप्यताम्let (me) be put aboard / let us board
आरोप्यताम्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootआ + रुह् / आरोपय् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), कर्मणि-प्रयोग (passive/impersonal: ‘let (me/us) be made to board’), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; विधिलिङ्गार्थे आज्ञा/अनुज्ञा
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक/उद्धरणचिह्न (quotative particle)

Thereafter the radiant Rama said to Guha, You have fulfilled my desire. Keep all our belongings in the boat.

R
Rāma
G
Guha

FAQs

Kṛtajñatā (gratitude): acknowledging assistance and honoring allies is part of righteous conduct, especially for leaders.

At the river crossing, Rāma addresses Guha after arrangements are made and instructs that they board promptly.

Rāma’s graciousness and efficiency—he thanks Guha and moves forward without confusion or delay.