Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 37
Ayodhya KandaSarga 3737 Verses

Sarga 37

अयोध्याकाण्डे सर्गः ३७ — चीरधारणं, सीतासंकल्पः, वसिष्ठोपदेशः (Bark-Robe Episode and Vasistha’s Admonition)

अयोध्याकाण्ड

ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಂಡದ ೩೭ನೇ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಾಜಭೋಗದಿಂದ ತಪೋಶಿಸ್ತಿನತ್ತ ವನವಾಸವು ದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ‘ಚೀರ’ (ಮರಬೊಕ್ಕೆಯ ವಸ್ತ್ರ) ಧಾರಣೆಯ ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಲಹೆ ಕೇಳಿದ ರಾಮನು ದಶರಥನಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ—ಭೋಗಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿರುವ ನನಗೆ ಅನುಯಾಯಿಗಳೂ ಸೇನಾಪ್ರದರ್ಶನವೂ ಬೇಡ; ಅರಣ್ಯಜೀವನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಅಗತ್ಯವಾದ ಉಪಕರಣಗಳಷ್ಟೇ ಸಾಕು—ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೈಕೇಯಿ ಲಜ್ಜೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಚೀರಗಳನ್ನು ತಂದು ಧರಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ರಾಮ-ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮುನಿವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೀತೆ ಇನ್ನೂ ರೇಷ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರದಲ್ಲೇ ಇದ್ದು ಚೀರವನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂಕೋಚಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಕೈಕೇಯಿ ಕುಶತಂತುವಿನ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಸೀತೆ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದಲೂ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದಲೂ ಧರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಆದರೆ ಅಪ್ರವೀಣಳಾಗಿ—ಅರಣ್ಯದ ಋಷಿಗಳು ಇಂತಹ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ?—ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ರಾಮನೇ ಅವಳ ರೇಷ್ಮೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಚೀರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಕಂಡ ಅಂತಃಪುರದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅಳುತ್ತಾ ಸೀತೆಯನ್ನು ವನಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬಲವಂತಪಡಿಸಬೇಡಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಲಾಪಗಳ ನಡುವೆ ವಸಿಷ್ಠರು ಬಂದು ಕೈಕೇಯಿಯನ್ನು ಮರ್ಯಾದಾತಿಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ವಂಚನೆಗಾಗಿ ಗದರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸೀತೆಗೆ ಹೋಗುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ; ಅವಳು ರಾಮನ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೂ ಯೋಗ್ಯಳೇ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಸೀತೆಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದರೆ ನಗರವೂ ರಾಜ್ಯವೂ ರಾಮನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತದೆ; ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಖಾಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಸೀತೆ ಅಚಲ—ಪ್ರಿಯ ಪತಿಯ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸಹಧರ್ಮಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಸ್ವಯಂ ತಪಸ್ವಿನೀ ಜೀವನವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತಾಳೆ; ಇದೇ ಸರ್ಗದ ಧರ್ಮಸಾರ.

Shlokas

Verse 1

महामात्रवचः श्रुत्वा रामो दशरथं तदा।अभ्यभाषत वाक्यं तु विनयज्ञो विनीतवत्।।2.37.1।।

ಮಹಾಮಾತ್ರನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವಿನಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ರಾಮನು ಆಗ ದಶರಥನನ್ನು ವಿನೀತ ವಚನಗಳಿಂದ ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು.

Verse 2

त्यक्तभोगस्य मे राजन् वने वन्येन जीवतः।किं कार्यमनुयात्रेण त्यक्तसङ्गस्य सर्वतः।।2.37.2।।

ರಾಜನ್, ನಾನು ಭೋಗಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಫಲ-ಮೂಲಗಳಿಂದ ಜೀವಿಸಬೇಕಾದರೆ, ನನ್ನ ಹಿಂದೆ ಅನುಯಾತ್ರೆಯಾದ ಪರಿವಾರದ ಅಗತ್ಯವೇನು?

Verse 3

यो हि दत्त्वा द्विपश्रेष्ठं कक्ष्यायां कुरुते मनः।रज्जुस्नेहेन किं तस्य त्यजतः कुञ्जरोत्तमम्।।2.37.3।।

ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆನೆಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ಅದರ ಕಕ್ಷ್ಯೆಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಹಗ್ಗದ ಮೇಲೆಯೇ ಮನಸ್ಸು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವವನು—ಉತ್ತಮ ಕುಂಜರನನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿದವನಿಗೆ ಆ ಹಗ್ಗದ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

Verse 4

तथा मम सतां श्रेष्ठ किं ध्वजिन्या जगत्पते।सर्वाण्येवानुजानामि चीराण्येवाऽनयन्तु मे।।2.37.4।।

ಹೇ ಸತ್ಜನಶ್ರೇಷ್ಠ, ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ! ನನಗೆ ಧ್ವಜಿನೀ ಸೇನೆಯೇನು ಬೇಕು? ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಭರತನಿಗೆ ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತೇನೆ; ನನಗೆ ವಲ್ಕಲ-ಚೀರಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ತಂದುಕೊಡಲಿ.

Verse 5

खनित्रपिटके चोभे समानयत गच्छतः।चतुर्दश वने वासं वर्षाणि वसतो मम।।2.37.5।।

ನಾನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ; ಹೊರಡುವಾಗ ಖನಿತ್ರ ಮತ್ತು ಪಿಟಕ—ಆ ಎರಡನ್ನೂ ಕೂಡ ನನಗಾಗಿ ತಂದುಕೊಡಿ.

Verse 6

अथ चीराणि कैकेयी स्वयमाहृत्य राघवम्।उवाच परिधत्स्वेति जनौघे निरपत्रपा।।2.37.6।।

ಆಮೇಲೆ ಕೈಕೇಯಿ ತಾನೇ ವಲ್ಕಲ-ಚೀರಗಳನ್ನು ತಂದು, ಜನಸಮೂಹದ ಮುಂದೆ ನಿರ್ಲಜ್ಜಳಾಗಿ ರಾಘವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: “ಇವುಗಳನ್ನು ಧರಿಸು.”

Verse 7

स चीरे पुरुषव्याघ्रः कैकेय्या प्रतिगृह्य ते।सूक्ष्मवस्त्रमवक्षिप्य मुनिवस्त्राण्यवस्त ह।।2.37.7।।

ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನಾದ ರಾಮನು ಕೈಕೇಯಿಯಿಂದ ಆ ಚೀರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮುನಿವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

Verse 8

लक्ष्मणश्चापि तत्रैव विहाय वसने शुभे।तापसाच्छादने चैव जग्राह पितुरग्रतः।।2.37.8।।

ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶುಭ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ತಂದೆಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ತಾಪಸನ ಆವರಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.

Verse 9

अथाऽत्मपरिधानार्थं सीता कौशेयवासिनी।समीक्ष्य चीरं सन्त्रस्ता पृषती वागुरामिव।।2.37.9।।

ನಂತರ ಕೌಶೇಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ್ದ ಸೀತೆಯು ತನ್ನ ಪರಿಧಾನಾರ್ಥದ ಚೀರವನ್ನು ನೋಡಿ ಭಯದಿಂದ ಹಿಂಜರಿದಳು—ಬಲೆಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಜಿಂಕೆಯಂತೆ.

Verse 10

सा व्यपत्रपमाणेव प्रगृह्य च सुदुर्मनाः।कैकेयी कुशचीरे ते जानकी शुभलक्षणा।।2.37.10।।अश्रुसम्पूर्ण नेत्रा च धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी।गन्धर्वराजप्रतिमं भर्तारमिदमब्रवीत्।।2.37.11।।

ಶುಭಲಕ್ಷಣೆಯಾದ ಜಾನಕಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತಳಾಗಿ, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದವಳಂತೆ ಕೈಕೇಯಿಯಿಂದ ಆ ಕುಶ-ಛಾಲೆಯ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಳು. ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಅಶ್ರು ತುಂಬಿ, ಧರ್ಮಜ್ಞೆಯೂ ಧರ್ಮದರ್ಶಿನಿಯೂ ಆದ ಅವಳು, ಗಂಧರ್ವರಾಜನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ತನ್ನ ಭರ್ತಾರನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 11

सा व्यपत्रपमाणेव प्रगृह्य च सुदुर्मनाः।कैकेयी कुशचीरे ते जानकी शुभलक्षणा।।2.37.10।।अश्रुसम्पूर्ण नेत्रा च धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी।गन्धर्वराजप्रतिमं भर्तारमिदमब्रवीत्।।2.37.11।।

ಶುಭಲಕ್ಷಣೆಯಾದ ಜಾನಕಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತಳಾಗಿ, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದವಳಂತೆ ಕೈಕೇಯಿಯಿಂದ ಆ ಕುಶ-ಛಾಲೆಯ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಳು. ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಅಶ್ರು ತುಂಬಿ, ಧರ್ಮಜ್ಞೆಯೂ ಧರ್ಮದರ್ಶಿನಿಯೂ ಆದ ಅವಳು, ಗಂಧರ್ವರಾಜನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ತನ್ನ ಭರ್ತಾರನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 12

कथं नु चीरं बध्नन्ति मुनयो वनवासिनः।इति ह्यकुशला सीता सा मुमोह मुहुर्मुहुः।।2.37.12।।

“ಅರಣ್ಯವಾಸಿ ಮುನಿಗಳು ಛಾಲೆಯ ಚೀರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ?” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅಂಥ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಅಕುಶಲಳಾದ ಸೀತೆ ಮರುಮರು ಗೊಂದಲಗೊಂಡು ಮೂಢಳಾದಳು.

Verse 13

कृत्वा कण्ठे च सा चीरमेकमादाय पाणिना।तस्थौ ह्यकुशला तत्र व्रीडिता जनकात्मजा।।2.37.13।।

ಜನಕನಂದಿನಿ ಸೀತೆ ಒಂದು ಚೀರವನ್ನು ಕಂಠದ ಬಳಿ ಇಟ್ಟು, ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ನಿಂತಳು. ಅಂಥ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಅಕುಶಲಳಾದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಲಜ್ಜಿತಳಾಗಿ, ಮುಂದೇನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ನಿಂತಳು.

Verse 14

तस्यास्तत्क्षिप्रमागम्य रामो धर्मभृतां वरः।चीरं बबन्ध सीतायाः कौशेयस्योपरि स्वयम्।।2.37.14।।

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಭೃತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅವಳ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಸೀತೆಯ ಕೌಶೇಯ ವಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆಯೇ ಆ ಛಾಲೆಯ ಚೀರವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಕಟ್ಟಿದನು.

Verse 15

रामं प्रेक्ष्य तु सीताया बध्नन्तं चीरमुत्तमम्।अन्तःपुरगता नार्यो मुमुचुर्वारि नेत्रजम्।।2.37.15।।

ಸೀತೆಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಜ್ವಲಂತ ತೇಜಸ್ವಿ ರಾಮನನ್ನು ಕಂಡ ಅಂತಃಪುರದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು.

Verse 16

ऊचुश्च परमायस्ता रामं ज्वलिततेजसम्।वत्स नैवं नियुक्तेयं वनवासे मनस्विनी।।2.37.16।।

ಅತೀವ ವ್ಯಥಿತರಾಗಿ ಅವರು ಜ್ವಲಿತ ತೇಜಸ್ವಿ ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ವತ್ಸ, ಈ ಮಹಾಮನಸ್ವಿನಿ ಸೀತೆಗೆ ಇಂತಹ ವನವಾಸ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.”

Verse 17

पितुर्वाक्यानुरोधेन गतस्य विजनं वनम्।तावद्दर्शनमस्या नः सफलं भवतु प्रभो।।2.37.17।।

ಪಿತೃವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಧೇಯನಾಗಿ ನೀನು ನಿರ್ಜನ ವನಕ್ಕೆ ಹೊರಡುತ್ತಿರುವೆ, ಪ್ರಭು; ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಅವಳ ದರ್ಶನ ನಮಗೆ ಫಲಪ್ರದವಾಗಲಿ—ಅವಳ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 18

लक्ष्मणेन सहायेन वनं गच्छस्व पुत्रक।नेयमर्हति कल्याणी वस्तुं तापसवद्वने।।2.37.18।।

ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಸಹಾಯಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗು, ಪುತ್ರಕ; ಆದರೆ ಈ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸೀತೆಗೆ ತಪಸ್ವಿಯಂತೆ ವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.

Verse 19

कुरु नो याचनां पुत्र सीता तिष्ठतु भामिनी।धर्मनित्यस्स्वयं स्थातुं न हीदानीं त्वमिच्छसि।।2.37.19।।

ಪುತ್ರ, ನಮ್ಮ ಯಾಚನೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸು: ಈ ಭಾಮಿನಿ ಸೀತೆ ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲಿ. ನೀನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ; ಈಗ ನೀನು ಸ್ವಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 20

तासामेवंविधा वाच शृण्वन् दशरथात्मजः।बबन्धैव तदा चीरं सीतया तुल्यशीलया।।2.37.20।।

ಅವರ ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ದಶರಥನಂದನ ರಾಮನು, ಸಮಶೀಲಳಾದ ಸೀತೆಗೆ ಆಗ ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದನು.

Verse 21

चीरे गृहीते तु तया समीक्ष्य नृपतेर्गुरुः।निवार्य सीतां कैकेयीं वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत्।।2.37.21।।

ಸೀತೆಯು ವಲ್ಕಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜಗುರು ವಸಿಷ್ಠರು ಸೀತೆಯನ್ನು ತಡೆದು ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 22

अतिप्रवृत्ते दुर्मेधे कैकेयि कुलपांसनि।वञ्चयित्वा च राजानं न प्रमाणेऽवतिष्ठसे।।2.37.22।।

ಅತಿಯಾಗಿ ಮಿತಿ ಮೀರಿ ಹೋದ ದುರ್ಮತಿಯಾದ ಕೈಕೇಯಿ, ಕುಲಕ್ಕೆ ಕಲಂಕವೇ! ರಾಜನನ್ನು ವಂಚಿಸಿ ನೀನು ಧರ್ಮಮಾಪನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 23

न गन्तव्यं वनं देव्या सीतया शीलवर्जिते।अनुष्ठास्यति रामस्य सीता प्रकृतमासनम्।।2.37.23।।

ಶೀಲವಿಲ್ಲದ ಕೈಕೇಯಿ! ದೇವೀತುಲ್ಯಳಾದ ಸೀತೆಗೆ ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ; ರಾಮನಿಗೆ ನಿಗದಿಯಾದ ಮೂಲ ಆಸನವನ್ನು ಸೀತೆಯೇ ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಮಾಡಲಿ.

Verse 24

आत्मा हि दारास्सर्वेषां दारसङ्ग्रहवर्तिनाम्।आत्मेयमिति रामस्य पालयिष्यति मेदिनीम्।।2.37.24।।

ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪತ್ನಿಯೇ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ; ‘ಇವಳು ರಾಮನ ಆತ್ಮ’ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಸೀತೆಯೇ ಭೂಮಂಡಲವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಳು.

Verse 25

अथ यास्यति वैदेही वनं रामेण सङ्गता।वयमप्यनुयास्यामः पुरं चेदं गमिष्यति।।2.37.25।।

ಆಮೇಲೆ ವೈದೇಹಿ ಸೀತೆಯು ರಾಮನ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟರೆ, ನಾವೂ ಅವಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹೊರಡುವೆವು; ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಗರವೂ ಸಹ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹೋಗುವುದು.

Verse 26

अन्तपालाश्च यास्यन्ति सदारो यत्र राघवः।सहोपजीव्यं राष्ट्रं च पुरं च सपरिच्छदम्।।2.37.26।।

ರಾಘವನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅಂತಃಪುರದ ರಕ್ಷಕರೂ ಸಹ ಕುಟುಂಬಸಹಿತ ಹೋಗುವರು; ಅವನ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ಬದುಕುವ ರಾಜ್ಯವೂ ನಗರವೂ, ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಸಕಲ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಡನೆ, ಅನುಸರಿಸುವವು.

Verse 27

भरतश्च सशत्रुघ्नश्चीरवासा वनेचरः।वने वसन्तं काकुत्स्थ मनुवत्स्यति पूर्वजम्।।2.37.27।।

ಮತ್ತೆ ಭರತನು ಶತ್ರುಘ್ನನೊಡನೆ, ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ ವನಚರನಾಗಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ರಾಮನನ್ನು—ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನನ್ನು—ಅನುಸರಿಸಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುವನು.

Verse 28

तत श्शून्यां गतजनां वसुधां पादपै स्सह।त्वमेका शाधि दुर्वृत्ता प्रजानामहिते स्थिता।।2.37.28।।

ಆಮೇಲೆ ಜನರು ತೆರಳಿ ಶೂನ್ಯವಾದ, ಮರಗಳಷ್ಟೇ ಉಳಿದಿರುವ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀನು ಒಬ್ಬಳೇ ಆಳು; ದುರ್ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಜೆಗೆ ಅನಿಷ್ಟ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನೀನು ತೊಡಗಿರುವೆ.

Verse 29

न हि तद्भविता राष्ट्रं यत्र रामो न भूपतिः।तद्वनं भविता राष्ट्रं यत्र रामो निवत्स्यति।।2.37.29।।

ರಾಮನು ರಾಜನಾಗಿರದ ದೇಶವು ನಿಜವಾಗಿ ರಾಜ್ಯವಲ್ಲ; ರಾಮನು ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವನೋ, ಆ ಅರಣ್ಯವೇ ರಾಜ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 30

न ह्यदत्तां महीं पित्रा भरतः शास्तुमर्हति।त्वयि वा पुत्रवद्वस्तुं यदि जातो महीपतेः।।2.37.30।।

ಪಿತೃವು ನೀಡದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭರತನು ಆಳಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲ; ಮತ್ತು ಅವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಹಾರಾಜನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ್ದರೆ, ಹೇ ಭೂಪತೇ, ನಿನ್ನ ಬಳಿಯೇ ಪುತ್ರನಂತೆ ವಾಸಿಸುವುದೂ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.

Verse 31

यद्यपि त्वं क्षितितलाद्गगनं चोत्पतिष्यसि।पितृर्वंशचरित्रज्ञः सोऽन्यथा न करिष्यति।।2.37.31।।

ನೀನು ಭೂತಳದಿಂದ ಹಾರಿ ಆಕಾಶಕ್ಕೂ ಏರಬಲ್ಲೆಯಾದರೂ, ಪಿತೃವಂಶದ ಆಚರಣೆ-ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ತಿಳಿದ ಭರತನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ನಡೆಯನು.

Verse 32

तत्त्वया पुत्रगर्धिन्या पुत्रस्य कृतमप्रियम्।लोके हि स न विद्येत यो न राममनुव्रतः।।2.37.32।।

ಪುತ್ರಲಾಲಸೆಯಿಂದ ನೀನು ನಿನ್ನ ಮಗನಿಗೇ ಅಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ರಾಮನನ್ನು ಅನುಸರಿಸದವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 33

द्रक्ष्यस्यद्यैव कैकेयी पशुव्यालमृगद्विजान्।गच्छतस्सह रामेण पादपांश्च तदुन्मुखान्।।2.37.33।।

ಇಂದೇ, ಹೇ ಕೈಕೇಯಿ, ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟಾಗ ಹಸುಗಳು, ಕಾಡುಮೃಗಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು—ಮರಗಳೂ ಸಹ—ಅವನತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದನ್ನು ನೀನು ನೋಡುವೆ.

Verse 34

अथोत्तमान्याभरणानि देविदेहि स्नुषायै व्यपनीय चीरम्।न चीरमस्याः प्रविधीयतेतिन्यवारयत्तद्वसनं वसिष्टः।।2.37.34।।

ಆಗ ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು: “ಹೇ ದೇವಿ, ಚೀರವನ್ನು ತೆಗೆದು ನಿನ್ನ ಸೊಸೆಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ನೀಡು.” ‘ಇವಳಿಗೆ ಚೀರವಿಧಾನವಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ವಸಿಷ್ಠರು ಆ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆದರು.

Verse 35

एकस्य रामस्य वने निवासस्त्वया वृतःकेकयराजपुत्री।विभूषितेयं प्रतिकर्मनित्या वसत्वरण्ये सह राघवेण।।2.37.35।।

ಹೇ ಕೇಕಯರಾಜಪುತ್ರಿ, ನೀನು ರಾಮನೊಬ್ಬನಿಗೇ ವನವಾಸವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸದಾ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕೆ ಅಭ್ಯಾಸವಿರುವ ಈ ಸೀತೆಯು ರಾಘವನೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ ವಾಸಿಸಲಿ.

Verse 36

यानैश्च मुख्यैः परिचारकैश्चसुसंवृता गच्छतु राजपुत्री।वस्त्रैश्च सर्वैस्सहितैर्विधानैर्नेयं वृता ते वरसम्प्रदाने।।2.37.36।।

ಉತ್ತಮ ವಾಹನಗಳೂ ಪರಿಚಾರಕರೂ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಎಲ್ಲ ವಸ್ತ್ರಗಳೂ ಅಗತ್ಯೋಪಕರಣಗಳೂ ಸಹಿತ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಹೋಗಲಿ. ನೀನು ವರಗಳನ್ನು ಬೇಡಿದಾಗ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

Verse 37

तस्मिंस्तथा जल्पति विप्रमुख्येगुरौ नृपस्याप्रतिमप्रभावे।नैव स्म सीता विनिवृत्तभावाप्रियस्य भर्तुः प्रतिकारकामा।।2.37.37।।

ರಾಜನ ಗುರು, ಅಪ್ರತಿಮ ಪ್ರಭಾವವುಳ್ಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಸಿಷ್ಠನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸೀತೆಯು ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಲಿಲ್ಲ; ಪ್ರಿಯ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದನ್ನೇ ಬಯಸಿದಳು.

Frequently Asked Questions

The dilemma is whether exile’s austerity applies only to Rāma or must also encompass Sītā; it is dramatized through cīra-dhāraṇa, where Kaikeyī attempts to impose bark garments on Sītā, while others argue she is not bound by the boon-terms.

Dharma is shown as lived discipline: Rāma’s renunciation is practical (minimal needs, no retinue), and Sītā’s resolve expresses sāhacaraya-dharma (chosen companionship in hardship). Vasiṣṭha’s protest frames a counter-dharma of justice and social order, revealing how competing righteous claims are negotiated through counsel and conscience.

The cultural landmark is the Ayodhyā court and inner apartments as a public-ethical stage; materially, ascetic culture is signaled by bark/kuśa garments and simple tools (basket, crowbar), mapping the transition from palace luxury (silk, ornaments) to forest subsistence.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App