Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 37, Shloka 15

अयोध्याकाण्डे सर्गः ३७ — चीरधारणं, सीतासंकल्पः, वसिष्ठोपदेशः

Bark-Robe Episode and Vasistha’s Admonition

Devanagari script

रामं प्रेक्ष्य तु सीताया बध्नन्तं चीरमुत्तमम्।अन्तःपुरगता नार्यो मुमुचुर्वारि नेत्रजम्।।2.37.15।।

Transliteration

rāmaṁ prekṣya tu sītāyā badhnantaṁ cīram uttamam | antaḥpuragatā nāryo mumucur vāri netrajam || 2.37.15 ||

Translation

ಸೀತೆಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಜ್ವಲಂತ ತೇಜಸ್ವಿ ರಾಮನನ್ನು ಕಂಡ ಅಂತಃಪುರದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು.

Word by Word

• रामम्: Rama
• रामम्: कर्म (object of प्रेक्ष्य)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• प्रेक्ष्य: having seen
• प्रेक्ष्य: पूर्वकाल-क्रिया (prior action)
• Type: Verb
• Root: प्र√ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; ‘having seen’

• तु: but, indeed
• तु: सम्बन्धक-निपात (discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: ‘but/indeed’)

• सीतायाः: of Sita
• सीतायाः: सम्बन्ध (genitive with चीरम्)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• बध्नन्तम्: fastening
• बध्नन्तम्: कर्म-विशेषण (qualifier of object ‘Rama’)
• Type: Verb
• Root: √बन्ध् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्यय (Present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘fastening’ (रामम् विशेषयति)

• चीरम्: bark garment
• चीरम्: कर्म (object of बध्नन्तम्)
• Type: Noun
• Root: चीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उत्तमम्: excellent, best
• उत्तमम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (चीरम्)

• अन्तःपुरगताः: having gone to/being in the inner apartments
• अन्तःपुरगताः: कर्ता (subject)
• Type: Adjective
• Root: अन्तःपुर + गत (प्रातिपदिक; गत from √गम्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (अन्तःपुरं गताः)

• नार्यः: women
• नार्यः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• मुमुचुः: released, shed
• मुमुचुः: क्रिया (main verb)
• Type: Verb
• Root: √मुच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• वारि: water, tears
• वारि: कर्म (object of मुमुचुः)
• Type: Noun
• Root: वारि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘water/tears’

• नेत्रजम्: born of the eyes
• नेत्रजम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: नेत्र + ज (प्रातिपदिक; ज from √जन्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (नेत्रेभ्यः जातम्) वारि-विशेषणम्

Context

Profoundly distressed, they said to Rama glowing with burning lustre O dear, no one has ordered this high-minded Sita to dwell in the forest.

Characters & Entities

• Rama
• Sita
• bark garment (cīra)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is not emotionless; righteous action can coexist with human grief. The women’s tears acknowledge the cost of dharma when it demands separation and austerity.

What is the narrative situation?

Palace women witness Sita being dressed for exile and are overcome with sorrow.

Which character virtue is emphasized?

Anukampā (tender empathy) of the palace women toward Sita and Rama.