Adhyaya 43

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । यथा प्रयागस्य मुने माहात्म्यं कथितं त्वया । तथातथा प्रमुच्येऽहं सर्वपापैर्न संशयः

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮುನೇ! ನೀನು ಪ್ರಯಾಗದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದೀಯೋ, ಹಾಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಕ್ರಮೇಣ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 2

भगवन्केन विधिना गंतव्यं धर्मनिश्चयैः । प्रयागे यो विधिः प्रोक्तः तन्मे ब्रूहि महामुने

ಭಗವನ್! ಧರ್ಮನಿಶ್ಚಯ ಹೊಂದಿರುವವರು ಯಾವ ವಿಧಿಯಿಂದ ಹೋಗಬೇಕು? ಪ್ರಯಾಗಕ್ಕೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಧಿಯನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು, ಹೇ ಮಹಾಮುನೇ.

Verse 3

मार्कंडेय उवाच । कथयिष्यामि ते वत्स तीर्थयात्राविधिक्रमम् । यो गच्छेतकुरुश्रेष्ठ प्रयागं देवसंयुतम्

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ವತ್ಸಾ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ವಿಧಿ-ಕ್ರಮವನ್ನು ನಿನಗೆ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು. ಓ ಕರುಶ್ರೇಷ್ಠ, ದೇವಸಂಯುತ ಪ್ರಯಾಗಕ್ಕೆ ಯಾರು ಹೋಗುವರೋ ಅವರು ಮಹಾಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವರು.

Verse 4

बलीवर्दसमारूढः शृणु तस्यापि यत्फलम् । वसते नरके घोरे गवां क्रोधे सुदारुणे

ಎತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಹೋಗುವವನ ಫಲವನ್ನೂ ಕೇಳು—ಅವನು ‘ಗವಾಂ-ಕ್ರೋಧ’ ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರ ಹಾಗೂ ಕಠಿಣ ನರಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವನು.

Verse 5

सलिलं च न गृह्णंति पितरस्तस्य देहिनः । यस्तु पुत्रांस्तथा बालान्स्नापयेत्पाययेत्तथा

ಯಾರಿಗಾಗಿ ಪಿತೃಗಳು ನೀರನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸದಿರುತ್ತಾರೆ—ಅವನು ಪುತ್ರರನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸದೆ, ನೀರು ಕುಡಿಯಿಸಲೂ ಬಿಡದೆ ಇದ್ದರೆ ಹಾಗಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 6

यथात्मनस्तथा सर्वान्दानं विप्रेषु दापयेत् । ऐश्वर्यलोभान्मोहाद्वा गच्छेद्यानेन यो नरः

ತನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮವಾಗಿ ನೋಡಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನವನ್ನು ಕೊಡಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಐಶ್ವರ್ಯಲೋಭದಿಂದಲೋ ಮೋಹದಿಂದಲೋ ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೋಗುವವನು ಅದರ ನಿಜ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯನು.

Verse 7

निष्फलं तस्य तत्तीर्थं तस्माद्यानं परित्यजेत् । गंगायमुनयोर्मध्ये यस्तु कन्यां प्रयच्छति

ಅವನಿಗೆ ಆ ತೀರ್ಥವು ಫಲವಿಲ್ಲದಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂಥ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಗಂಗಾ-ಯಮುನೆಗಳ ಮಧ್ಯದೇಶದಲ್ಲಿ ಕನ್ಯಾದಾನ ಮಾಡುವವನು ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು.

Verse 8

आर्षेण तु विधानेन यथाविभवसंभवम् । न पश्यति यमं घोरं नरकं तेन कर्मणा

ಋಷಿಗಳು ವಿಧಿಸಿದ ವಿಧಾನವನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ಆಚರಿಸಿದವನು, ಆ ಕರ್ಮದ ಫಲದಿಂದ ಭಯಂಕರ ಯಮನನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ನರಕಕ್ಕೂ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 9

उत्तरान्स कुरून्गत्वा मोदते कालमक्षयम् । पुत्रांस्तु दारांल्लभते धार्मिकान्नयसंयुतान्

ಉತ್ತರ ಕುರುಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವನು ಅಕ್ಷಯ ಕಾಲವರೆಗೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ; ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರೂ ಸದುಪಚಾರಸಂಪನ್ನರೂ ಆದ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 10

तत्र दानं प्रदातव्यं यथाविभवसंभवम् । तेन तीर्थफलैनैव वर्द्धते नात्र संशयः

ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾನುಸಾರ ದಾನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಅದರಿಂದ ತೀರ್ಥಫಲ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 11

स्वर्गे तिष्ठति राजेंद्र यावदाभूतसंप्लवम् । वटमूलं समाश्रित्य यस्तु प्राणान्परित्यजेत्

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ವಟವೃಕ್ಷದ ಬೇರುವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವವನು, ಮಹಾಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 12

सर्वलोकानतिक्रम्य रुद्रलोकं च गच्छति । तत्र ते द्वादशादित्यास्तपंते रुद्रमाश्रिताः

ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿ ಅವನು ರುದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ರುದ್ರನ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 13

निर्दहंति जगत्सर्वं वटमूलं न दह्यते । नष्टचंद्रार्कपवनं यदा चैकार्णवं जगत्

ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ವಟವೃಕ್ಷದ ಮೂಲವು ದಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯ-ವಾಯು ಲಯವಾಗಿ ಜಗತ್ತು ಏಕ ಮಹಾಕರ್ಣವವಾಗಿದರೂ—ಅದು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 14

स्वपित्यत्रैव वै विष्णुर्जायमानः पुनः पुनः । देवदानवगंधर्व ऋषयः सिद्धचारणाः

ಇಲ್ಲಿಯೇ ವಿಷ್ಣು ಪುನಃ ಪುನಃ ಶಯನಮಾಡಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಜನ್ಮಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ದೇವರುಗಳು, ದಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಋಷಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಚಾರಣರು ಇದ್ದಾರೆ.

Verse 15

सदा सेवंति तत्तीर्थं गंगायमुनसंगमे । तत्र गच्छंति राजेंद्र प्रयागे संयुतं च यत्

ಗಂಗಾ-ಯಮುನಾ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿರುವ ಆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಅವರು ಸದಾ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ಅವರು ಅಲ್ಲಿಗೇ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ—ಆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಗಮಸ್ಥಳ ‘ಪ್ರಯಾಗ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 16

तत्र ब्रह्मादयो देवा दिशश्चैव दिगीश्वराः । लोकपालाश्च साध्याश्च पितरो लोकसंमताः

ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಇದ್ದರು; ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ದಿಗೀಶ್ವರರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವು. ಲೋಕಪಾಲಕರು, ಸಾಧ್ಯರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಿತೃಗಳು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿಹಿತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 17

सनत्कुमारप्रमुखास्तथैव परमर्षयः । अंगिरप्रमुखाश्चैव तथा ब्रह्मर्षयः परे

ಅದೇ ರೀತಿ ಸನತ್ಕುಮಾರಪ್ರಮುಖ ಪರಮರ್ಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ಅಂಗಿರಸಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಉನ್ನತ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಗಮಿಸಿದ್ದರು.

Verse 18

तथा नागाश्च सिद्धाश्च सुपर्णाः खेचराश्च ये । सरितः सागराः शैला नागा विद्याधरास्तथा

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಾಗರು, ಸಿದ್ಧರು, ಸುಪರ್ಣರು ಮತ್ತು ಆಕಾಶಚರರಾದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು; ನದಿಗಳು, ಸಾಗರಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ನಾಗರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಧರರೂ (ಅಲ್ಲಿ ಇರುವರು)।

Verse 19

हरिश्च भगवानास्ते प्रजापतिपुरस्कृतः । गंगायमुनयोर्मध्ये पृथिव्या जघनं स्मृतम्

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನಾದ ಭಗವಾನ್ ಹರಿಯು ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ। ಗಂಗಾ–ಯಮುನೆಗಳ ಮಧ್ಯದ ಪ್ರದೇಶವು ಭೂಮಿಯ ‘ಜಘನ’ (ಕಟಿಭಾಗ) ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 20

प्रयागं राजशार्दूल त्रिषुलोकेषु विश्रुतम् । ततः पुण्यतमं नास्ति त्रिषुलोकेषु भारत

ಓ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲಾ! ಪ್ರಯಾಗವು ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ। ಓ ಭಾರತಾ! ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಮ ಪುಣ್ಯದಾಯಕ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ।

Verse 21

श्रवणात्तस्य तीर्थस्य नामसंकीर्तनादपि । मृत्तिका लंभनाद्वापि नरः पापात्प्रमुच्यते

ಆ ತೀರ್ಥದ ಕುರಿತು ಕೇವಲ ಕೇಳುವುದರಿಂದ, ಅದರ ನಾಮಸಂಕೀರ್ತನದಿಂದ, ಅಥವಾ ಅದರ ಪವಿತ್ರ ಮೃತ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರಿಂದಲೂ ಮನುಷ್ಯನು ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 22

तत्राभिषेकं यः कुर्य्यात्संगमे संशितव्रतः । तुल्यं फलमवाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः

ಸಂಯಮಿತ ವ್ರತಧಾರಿಯಾಗಿ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ-ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನು, ರಾಜಸೂಯ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳ ಸಮಾನ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 23

न वेदवचनात्तात न लोकवचनादपि । मतिरुत्क्रमणीया ते प्रयागगमनं प्रति

ಓ ತಾತ! ವೇದವಚನಗಳಿಂದಲೂ ಜನರ ಮಾತುಗಳಿಂದಲೂ ನಿನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪವು ತಿರುಗಬಾರದು; ಪ್ರಯಾಗಗಮನದ ಕಡೆಗೆ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ।

Verse 24

दशतीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथापराः । येषां सान्निध्यमत्रैव कीर्तनात्कुरुनंदन

ಓ ಕುರುನಂದನ! ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅರವತ್ತು ಕೋಟಿ ಇತರವುಗಳು—ಅವೆಲ್ಲರ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವೂ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕೀರ್ತನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 25

या गतिर्योगयुक्तस्य सदुत्थस्य मनीषिणः । सा गतिस्त्यजतः प्राणान्गंगायमुनसंगमे

ಯೋಗಯುಕ್ತನಾಗಿ ಸದಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಯಾವ ಪರಮಗತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೋ, ಅದೇ ಗತಿ ಗಂಗಾ-ಯಮುನಾ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವವನಿಗೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 26

तेन जीवंति लोकेऽस्मिन्यत्र यत्र युधिष्ठिर । ये प्रयागं न संप्राप्तास्त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

ಓ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ! ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ತಲುಪದವರು, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ ಕೇವಲ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 27

एवं दृष्ट्वा तु तत्तीर्थं प्रयागं परमं पदम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यः शशांक इव राहुणा

ಹೀಗೆ ಆ ತೀರ್ಥವಾದ ಪ್ರಯಾಗ—ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಪದ—ಅದನ್ನು ನೋಡಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ರಾಹುವಿನ ಗ್ರಾಸದಿಂದ ಚಂದ್ರನು ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವಂತೆ।

Verse 28

कंबलाश्वतरौ नागौ यमुना दक्षिणे तटे । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च मुच्यते सर्वपातकैः

ಯಮುನೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ತಟದಲ್ಲಿ ಕಂಬಲ ಮತ್ತು ಅಶ್ವತರ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ನಾಗರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಆ ಜಲವನ್ನು ಪಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 29

तत्र गत्वा तु तत्स्थानं महादेवस्य धीमतः । नरस्तारयते सर्वान्दशातीतान्दशापरान्

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಧೀಮಂತ ಮಹಾದೇವನ ಆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತಾರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಹತ್ತನ್ನು ಮೀರಿದವರನ್ನೂ, ಹತ್ತಿನ ಆಪಾರದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನೂ.

Verse 30

कृत्वाभिषेकं तु नरः सोऽश्वमेधफलं लभेत् । स्वर्गलोकमवाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम्

ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಸಮಾನ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಭೂತಸಂಪ್ಲವವಾದ ಮಹಾಪ್ರಳಯದವರೆಗೆ ಇರುವ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 31

पूर्वपार्श्वे तु गंगायां त्रिषु लोकेषु भारत । कूपं चैव तु सामुद्रं प्रतिष्ठानं तु विश्रुतम्

ಓ ಭಾರತಾ! ಗಂಗೆಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ‘ಸಾಮುದ್ರ ಕೂಪ’ ಎಂಬ ಬಾವಿಯಿದೆ; ಅದು ‘ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 32

ब्रह्मचारी जितक्रोधस्त्रिरात्रं यदि तिष्ठति । सर्वपापविशुद्धात्मा सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳು (ಈ ವ್ರತವನ್ನು) ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 33

उत्तरेण प्रतिष्ठानाद्भागीरथ्यास्तु पूर्वतः । हंसप्रपतनं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्

ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಭಾಗೀರಥೀ (ಗಂಗಾ)ಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ‘ಹಂಸಪ್ರಪತನ’ವೆಂಬ ತೀರ್ಥವಿದ್ದು, ಅದು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 34

अश्वमेधफलं तस्मिन्स्नातमात्रस्य भारत । यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च तावत्स्वर्गे महीयते

ಓ ಭಾರತ, ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದ ಅಶ್ವಮೇಧಯಜ್ಞಫಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಪುಣ್ಯ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯರು ಇರುವವರೆಗೆ ಅವನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।

Verse 35

उर्वशीपुलिने रम्ये विपुले हंसपांडुरे । सलिलैस्तर्प्पयेद्यस्तु पितॄंस्तत्र विमत्सरः

ಅಸೂಯಾರಹಿತನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ರಮ್ಯವಾದ, ವಿಶಾಲವಾದ, ಹಂಸಪಾಂಡುರ ಉರ್ವಶೀತಟದಲ್ಲಿ ಜಲದಿಂದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡುವವನು ನಿಜವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 36

षष्टिवर्षसहस्राणि षष्टिवर्षशतानि च । सेवते पितृभिः सार्द्धं स्वर्गलोकं नराधिप

ಓ ನರಾಧಿಪ, ಅವನು ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಆರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 37

पूज्यते सततं तत्र ऋषिगंधर्वकिन्नरैः । ततः स्वर्गपरिभ्रष्टः क्षीणकर्म्मा दिवश्च्युतः

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಋಷಿ, ಗಂಧರ್ವ, ಕಿನ್ನರರಿಂದ ಸದಾ ಪೂಜ್ಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಬೀಳಿದು ದಿವ್ಯಲೋಕಚ್ಯುತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 38

उर्वशीसदृशीनां तु कन्यानां लभते शतम् । गवां शतसहस्राणां भोक्ता भवति भूमिप

ಹೇ ಭೂಮಿಪತೇ! ಅವನು ಉರ್ವಶೀಸದೃಶವಾದ ನೂರು ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಲಕ್ಷಾಂತರ ಗೋವುಗಳ ಭೋಕ್ತಾ ಹಾಗೂ ಅಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 39

कांचीनूपुरशब्देन सुप्तोऽसौ प्रतिबुध्यते । भुक्त्वा तु विपुलान्भोगांस्तत्तीर्थं लभते पुनः

ರತ್ನಜಡಿತ ಕಂಚಿ ಹಾಗೂ ನೂಪುರಗಳ ಶಬ್ದದಿಂದ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದವನು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಅಪಾರ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಪುನಃ ಆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 40

कुशासनधरो नित्यं नियतः संयतेंद्रियः । एककालं तु भुंजानो मासं भोगपतिर्भवेत्

ಯಾವನು ನಿತ್ಯ ಕುಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿ, ನಿಯಮಪಾಲಕನೂ ಇಂದ್ರಿಯಸಂಯಮಿಯೂ ಆಗಿ, ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಭುಂಜಿಸುತ್ತಾನೋ—ಅವನು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಭೋಗಾಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 41

सुवर्णालंकृतानां तु नारीणां लभते शतम् । पृथिव्यामासमुद्रायां महाभोगपतिर्भवेत्

ಅವನು ಸುವರ್ಣಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೂರು ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸಮುದ್ರಪರ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಭೋಗಾಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 42

दशग्रामसहस्राणां भोक्ता भवति भूमिपः । धनधान्यसमायुक्तो दाता भवति नित्यशः

ಭೂಮಿಪತಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಗ್ರಾಮಗಳ ಭೋಗ (ರಾಜಸ್ವ)ವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಧನಧಾನ್ಯಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ನಿತ್ಯ ದಾತನೂ ಉಪಕಾರಿಯೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 43

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे प्रयागमाहात्म्ये त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಪದ್ಮ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಸ್ವರ್ಗಖಂಡದಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಯಾಗಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।

Verse 44

उपोष्य योगयुक्तश्च ब्रह्मज्ञानमवाप्नुयात् । कोटितीर्थं समासाद्य यस्तु प्राणान्परित्यजेत्

ಉಪವಾಸವಿಟ್ಟು ಯೋಗಸಂಯಮದಿಂದಿರುವವನು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಮತ್ತು ಕೋಟಿತೀರ್ಥವನ್ನು ಸೇರಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವವನು…

Verse 45

कोटिवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्म्मा दिवश्च्युतः

ಅವನು ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಪತನಗೊಂಡು—ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ—ದೇವಲೋಕದಿಂದ ಚ್ಯುತನು ಆಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 46

सुवर्णमणिमुक्ताढ्ये कुले भवति रूपवान् । ततो भोगवतीं गत्वा वासुकेरुत्तरेण तु

ಅವನು ಚಿನ್ನ, ರತ್ನ, ಮುತ್ತುಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕುಲದಲ್ಲಿ ರೂಪವಂತನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಭೋಗವತಿಗೆ ಹೋಗಿ ವಾಸುಕಿಯ ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 47

दशाश्वमेधकं तत्र तीर्थं तत्रापरं भवेत् । कृत्वाभिषेकं तु नरः सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ಅಲ್ಲಿ ‘ದಶಾಶ್ವಮೇಧಕ’ ಎಂಬ ಅನನ್ಯ ತೀರ್ಥವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ-ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವವನು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 48

धनाढ्यो रूपवान्दक्षो दाता भवति धार्मिकः । चतुर्वेदेषु यत्पुण्यं सत्यवादिषु यत्फलम्

ಅವನು ಧನಿಷ್ಠ, ರೂಪವಂತ, ದಕ್ಷ, ದಾನಶೀಲ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಚತುರ್ವೇದ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಪುಣ್ಯವನ್ನೂ, ಸತ್ಯವಾಡಿಗಳ ಫಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 49

अहिंसायां तु यो धर्म्मो गमनादेव तद्भवेत् । कुरुक्षेत्रसमा गंगा यत्रतत्रावगाह्यते

ಅಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಧರ್ಮಫಲವು ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹೋಗುವುದರಿಂದಲೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಗಂಗೆಯು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಸಮಾ—ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಅವಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಆ ಸ್ಥಳವೂ ಅದೇ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 50

कुरुक्षेत्राद्दशगुणा यत्र सिंध्वा समागता । यत्र गंगा महाभागा बहुतीर्थतपोधना

ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಿಂತ ದಶಗುಣ ಪುಣ್ಯಪ್ರದವಾದುದು—ಸಿಂಧುವಿನ ಸಂಗಮವಾಗುವ ಆ ಸ್ಥಳ; ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಗಂಗೆ ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳು ಹಾಗೂ ತಪೋಬಲದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಳಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾಳೆ।

Verse 51

सिद्धक्षेत्रं हि तज्ज्ञेयं नात्र कार्या विचारणा । क्षितौ तारयते मर्त्यान्नागांस्तारयतेऽप्यधः

ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಿದ್ಧಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ; ಇಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ, ಅಧೋಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ನಾಗರನ್ನು ಸಹ ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 52

दिवि तारयते देवांस्तेन सा त्रिपथा स्मृता । यावदस्थीनि गंगायां तिष्ठंति तस्य देहिनः

ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವಳು ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಉದ್ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ‘ತ್ರಿಪಥಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಆ ದೇಹಿಯ ಅಸ್ಥಿಗಳು ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವವರೆಗೂ ಅವನಿಗೆ ಪುಣ್ಯ-ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 53

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते । तीर्थानां तु परं तीर्थं नदीनामुत्तमा नदी

ಅಷ್ಟೇ ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅವನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಇದು ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ತೀರ್ಥ, ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನದಿ.

Verse 54

मोक्षदा सर्वभूतानां महापातकिनामपि । सर्वत्र सुलभा गंगा त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा

ಗಂಗೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಭೂತಗಳಿಗೆ—ಮಹಾಪಾತಕಿಗಳಿಗೂ ಸಹ—ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸुलಭಳಾದರೂ, ಮೂರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಲಭಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 55

गंगाद्वारे प्रयागे च गंगासागरसंगमे । तत्र स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः

ಗಂಗಾದ್ವಾರ (ಹರಿದ್ವಾರ), ಪ್ರಯಾಗ ಮತ್ತು ಗಂಗಾಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿ ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸುವವರು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 56

सर्वेषां चैव भूतानां पापोपहतचेतसाम् । गतिमन्वेषमाणानां नास्ति गंगासमा गतिः

ಪಾಪದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ, ಉದ್ಧಾರದ ಗತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಗಂಗೆಯ ಸಮಾನವಾದ ಗತಿ/ಆಶ್ರಯ ಇನ್ನಿಲ್ಲ.

Verse 57

पवित्राणां पवित्रं या मंगलानां च मंगलम् । महेश्वरशिरोभ्रष्टा सर्वपापहरा शुभा

ಪವಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪವಿತ್ರಳೂ, ಮಂಗಳಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಮಂಗಳಳೂ—ಮಹೇಶ್ವರ (ಶಿವ)ನ ಶಿರದಿಂದ ಅವತರಿಸಿದ—ಆ ಶುಭ ಗಂಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತಾಳೆ.