Adhyaya 11

Verse 1

शेष उवाच । एवमाज्ञाप्य भगवान्रामश्चामित्रकर्षणः । वीरानालोकयन्भूयो जगाद शुभया गिरा

ಶೇಷನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವ ಭಗವಾನ್ ರಾಮನು ಮತ್ತೆ ವೀರರನ್ನು ನೋಡಿ ಶುಭವಾದ ವಚನಗಳಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 2

शत्रुघ्नस्य मम भ्रातुर्वाजिरक्षाकरस्य वै । को गंता पृष्ठतो रक्षंस्तन्निदेशप्रपालकः

ನನ್ನ ಸಹೋದರ ಶತ್ರುಘ್ನನೇ ಕುದುರೆಯ ರಕ್ಷಕನು; ಅವನ ಹಿಂದೆ ಯಾರು ಹೋಗಿ, ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ, ಅವನ ಆದೇಶವನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸುವರು?

Verse 3

यः सर्ववीरान्प्रतिमुख्यमागतान्विनिर्जयेन्मर्मभिदस्त्रसंघैः । गृह्णात्वसौ मे करवीटकं तद्भूमौ यशः स्वं प्रथयन्सुविस्तरम्

ಮುಂಭಾಗದಿಂದ ಎದುರಿಗೆ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ವೀರರನ್ನು ಮರ್ಮಭೇದಿ ಅಸ್ತ್ರವರ್ಷಗಳಿಂದ ಜಯಿಸುವವನು—ಅವನು ನನ್ನ ಕರವೀಟಕ (ದೇಶ)ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಬಹುದೂರ ವಿಸ್ತರಿಸಲಿ.

Verse 4

इत्युक्तवति रामे तु पुष्कलो भरतात्मजः । जग्राह वीटकं तस्माद्रघुराजकरांबुजात्

ರಾಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಭರತನ ಪುತ್ರ ಪುಷ್ಕಲನು ರಘುವಂಶರಾಜನ ಕಮಲಸಮಾನ ಹಸ್ತದಿಂದ ಆ ವೀಟಕವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು।

Verse 5

स्वामिन्गच्छामि शत्रुघ्न पृष्ठरक्षाकरोऽन्वहम् । सन्नद्धः सर्वशस्त्रास्त्र चापबाणधरः प्रभो

ಹೇ ಸ್ವಾಮಿ, ಹೇ ಶತ್ರುಘ್ನ! ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನ ನಿಮ್ಮ ಪೃಷ್ಠರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಹೋಗುವೆನು; ಹೇ ಪ್ರಭು, ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸನ್ನದ್ಧನಾಗಿ ಧನುಸ್ಸು-ಬಾಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವೆನು।

Verse 6

सर्वमद्य क्षितितलं त्वत्प्रतापो विजेष्यते । एते निमित्तभूता वै रामचंद्र महामते

ಇಂದು ನಿಮ್ಮ ಪರಾಕ್ರಮ-ಪ್ರತಾಪದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿತಳ ಜಯಿಸಲ್ಪಡುವುದು. ಹೇ ಮಹಾಮತೇ ರಾಮಚಂದ್ರ, ಇವರು ಕೇವಲ ನಿಮಿತ್ತಮಾತ್ರರು.

Verse 7

भवत्कृपातः सकलं ससुरासुरमानुषम् । उपस्थितं प्रयुद्धाय तन्निषेधे क्षमो ह्यहम्

ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ದೇವ-ಅಸುರ-ಮಾನವ ಸಹಿತ ಸಮಸ್ತ ಸಮೂಹ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಉಪಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ; ಆದರೂ ಆ ಸಮರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲು ನಾನು ಸಮರ್ಥನು.

Verse 8

सर्वं स्वामी ज्ञास्यति यन्ममविक्रम दर्शनात् । एष गंतास्मि शत्रुघ्न पृष्ठरक्षाप्रकारकः

ನನ್ನ ವಿಕ್ರಮದರ್ಶನದಿಂದ ಸ್ವಾಮಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವರು. ಹೇ ಶತ್ರುಘ್ನ, ನಾನು ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ನೀನು ಪೃಷ್ಠರಕ್ಷೆಯ ಕರ್ತವ್ಯ ವಹಿಸು.

Verse 9

एवं ब्रुवंतं भरतात्मजं स प्रस्तूय साध्वित्यनुमोदमानः । शशंस सर्वान्कपिवीरमुख्यान्प्रभंजनोद्भूतमुखान्हरिः प्रभुः

ಭರತನ ಪುತ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಪ್ರಭು ಹರಿಯು ‘ಸಾಧು’ ಎಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಿ ಅನುಮೋದಿಸಿದನು. ನಂತರ ವಾಯುದೇವನ ಪುತ್ರನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಕಪಿವೀರರನ್ನು ಪ್ರಭು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದನು.

Verse 10

भो हनूमन्महावीर शृणु मद्वाक्यमादृतः । त्वत्प्रसादान्मया प्राप्तमिदं राज्यमकंटकम्

ಓ ಮಹಾವೀರ ಹನುಮಾನ್! ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಕೇಳು. ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನನಗೆ ಈ ರಾಜ್ಯವು ನಿಷ್ಕಂಟಕವಾಗಿ—ಎಲ್ಲ ಅಡಚಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳಿಲ್ಲದೆ—ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 11

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे हयमोचन । पुष्कलभार्यासमागमोनाम एकादशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಪುರಾಣದ ಪಾತಾಲಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಶೇಷ-ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನ ಸಂವಾದದೊಳಗೆ, ರಾಮಾಶ್ವಮೇಧ ಮತ್ತು ಹಯಮೋಚನ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ‘ಪುಷ್ಕಲನ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಗಮ’ ಎಂಬ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.

Verse 12

त्वं गच्छ मम सैन्यस्य पालकः सन्ममाज्ञया । शत्रुघ्नः सोदरो मह्यं पालनीयस्त्वहं यथा

ನೀನು ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ನನ್ನ ಸೇನೆಯ ಪಾಲಕರಾಗಿ ಇರು. ಶತ್ರುಘ್ನನು—ನನ್ನ ಸಹೋದರನು—ನನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆಯೇ ಅವನನ್ನೂ ನೀನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

Verse 13

यत्र यत्र मतिभ्रंशः शत्रुघ्नस्य प्रजायते । तत्र तत्र प्रबोद्धव्यो भ्राता मम महामते

ಶತ್ರುಘ್ನನಿಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಮತಿಭ್ರಂಶ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ, ಓ ಮಹಾಮತೇ, ನನ್ನ ಸಹೋದರನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿ (ಸ್ಪಷ್ಟತೆಗೆ) ತರುವುದು ಬೇಕು.

Verse 14

इति श्रुत्वा महद्वाक्यं रामचंद्रस्य धीमतः । शिरसा तत्समाधाय प्रणाममकरोत्तदा

ಇಂತೆ ಧೀಮಂತನಾದ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನ ಮಹಾವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅದನ್ನು ಶಿರಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು।

Verse 15

अथादिशन्महाराजो जांबवंतं कपीश्वरम् । रघुनाथस्य सेवायै कपिषूत्तमतेजसम्

ನಂತರ ಮಹಾರಾಜನು ರಘುನಾಥ (ಶ್ರೀರಾಮ)ನ ಸೇವೆಗೆಂದು ವಾನರಾಧಿಪತಿ, ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಜಾಂಬವಂತನಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು।

Verse 16

अंगदो गवयो मैंदस्तथा दधिमुखः कपिः । सुग्रीवः प्लवगाधीशः शतवल्यक्षिकौ कपी

ಅಂಗದ, ಗವಯ, ಮೈಂದ ಹಾಗೂ ಕಪಿ ದಧಿಮುಖ; ಪ್ಲವಗಾಧೀಶ ಸುಗ್ರೀವ; ಮತ್ತು ಶತವಲೀ, ಅಕ್ಷಿಕ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ವಾನರರೂ (ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು)।

Verse 17

नीलो नलो मनोवेगोऽधिगंता वानरांगजः । इत्येवमादयो यूयं सज्जीभूता भवंतु भोः

ನೀಲ, ನಲ, ಮನೋವೇಗ, ಅಧಿಗಂತಾ, ವಾನರಾಂಗಜ—ಇತ್ಯಾದಿ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ, ಹೇ ವೀರರೇ, ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ಸಜ್ಜಾಗಿರಿ!

Verse 18

सर्वैर्गजैः सदश्वैश्च तप्तहाटकभूषणैः । कवचैः सशिरस्त्राणैर्भूषितायां तु सत्वराः

ಎಲ್ಲ ಆನೆಗಳೂ ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳೂ ಜೊತೆಗೆ, ತಪ್ತ ಹಾಟಕದ ಆಭರಣಗಳಿಂದಲೂ, ಕವಚ ಹಾಗೂ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣಗಳಿಂದಲೂ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿ ಅವರು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಶೃಂಗರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು।

Verse 19

शेष उवाच । सुमंत्रमाहूय सुमंत्रिणं तदा जगाद रामो बलवीर्यशोभनः । अमात्यमौले वद केऽत्र योज्या नरा हयं पालयितुं समर्थाः

ಶೇಷನು ಹೇಳಿದನು—ಆಗ ಬಲ-ವೀರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಮಂತ್ರಿ ಸುಮಂತ್ರನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು—“ಹೇ ಅಮಾತ್ಯಶ್ರೇಷ್ಠ, ಇಲ್ಲಿ ಅಶ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಸಮರ್ಥರಾದ ಯಾವ ಪುರುಷರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು? ತಿಳಿಸು.”

Verse 20

तदुक्तमेवमाकर्ण्य जगाद परवीरहा । हयस्य रक्षणे योग्यान्बलिनोऽत्र नराधिपान्

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಕೇಳಿದ ಪರವೀರಹಂತನು ಹೇಳಿದನು—“ಇಲ್ಲಿ ಅಶ್ವರಕ್ಷಣೆಗೆ ಯೋಗ್ಯರಾದ ಬಲಿಷ್ಠ ನರಾದಿಪತಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ.”

Verse 21

रघुनाथ शृणुष्वैतान्नववीरान्सुसंहितान् । धनुर्धरान्महाविद्यान्सर्वशस्त्रास्त्रकोविदान्

ಹೇ ರಘುನಾಥ, ಈ ಒಂಬತ್ತು ವೀರರನ್ನು ಕೇಳು—ಇವರು ಸುಶಿಕ್ಷಿತರು, ಶಿಸ್ತಿನ ಧನುರ್ಧರರು; ಮಹಾವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರು, ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೋವಿದರು.

Verse 22

प्रतापाग्र्यं नीलरत्नं तथा लक्ष्मीनिधिं नृपम् । रिपुतापं चोग्रहयं तथा शस्त्रविदं नृपम्

“ಪ್ರತಾಪಾಗ್ರ್ಯನೆಂಬ ರಾಜನು, ಹಾಗೆಯೇ ನೀಲರತ್ನ, ಲಕ್ಷ್ಮೀನಿಧಿ ನೃಪ; ಅದೇ ರೀತಿ ರಿಪುತಾಪ, ಓಗ್ರಹಯ, ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ರಾಜನು (ಇವರೂ).”

Verse 23

राजन्योऽसौ नीलरत्नो महावीरो रथाग्रणीः । स एव लक्षं रक्षेत लक्षं युध्येत निर्भयः

ಆ ರಾಜನ್ಯ ನೀಲರತ್ನನು ಮಹಾವೀರನು, ರಥಯೋಧರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನು. ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲನು; ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಲಕ್ಷ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಬಲ್ಲನು.

Verse 24

अक्षौहिणीभिर्दशभिर्यातु वाहस्य रक्षणे । दंशितैस्स शिरस्त्राणैर्मम बाहुभिरुद्धतैः

ಅವನು ಪರ್ವತರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ದಶ ಅಕ್ಷೌಹಿಣೀ ಸೇನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಲಿ. ನಾನೂ ಎತ್ತಿದ ಭುಜಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ ಹಾಗೂ ಕವಚದಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ.

Verse 25

प्रतापाग्र्यो यो ह्ययं च रिपुगर्वमशातयत् । सव्यापसव्यबाणानां मोक्ता सर्वास्त्रवित्तमः

ಇವನು ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನು; ಶತ್ರುಗಳ ಗರ್ವವನ್ನು ಚೂರ್ನಮಾಡಿದನು. ಇವನು ಸರ್ವಾಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಎಡ-ಬಲ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಬಾಣ ಬಿಡುವಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು.

Verse 26

एषोऽक्षौहिणिविंशत्या यातु यज्ञहयावने । सन्नद्धो रिपुनाशाय युवाको दंडदंडभृत्

ಈ ಯುವಕನು—ಎರಡು ದಂಡಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು—ಶತ್ರುನಾಶಾರ್ಥ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸನ್ನದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇಪ್ಪತ್ತು ಅಕ್ಷೌಹಿಣೀ ಸೇನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ‘ಯಜ್ಞಹಯಾವನ’ ಎಂಬ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ.

Verse 27

तथा लक्ष्मीनिधिस्त्वेष यातु राजन्यसत्तमः । यस्तपोभिः शतधृतिं प्रसाद्यास्त्राणि चाभ्यसत्

ಹೇ ರಾಜನ್ಯಸತ್ತಮ! ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಿಧಿಯೂ ಹೋಗಲಿ—ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶತಧೃತಿ (ಇಂದ್ರ)ಯನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ, ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿ ಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದವನು.

Verse 28

ब्रह्मास्त्रं पाशुपत्यास्त्रं गारुडं नागसंज्ञितम् । मायूरं नाकुलं रौद्रं वैष्णवं मेघसंज्ञितम्

ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ, ಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರ, ‘ನಾಗ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಗಾರುಡಾಸ್ತ್ರ; ಮಾಯೂರಾಸ್ತ್ರ, ನಾಕುಲಾಸ್ತ್ರ, ರೌದ್ರಾಸ್ತ್ರ, ಹಾಗೂ ‘ಮೇಘ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆಯ ವೈಷ್ಣವಾಸ್ತ್ರ।

Verse 29

वज्रं पार्वतसंज्ञं च तथा वायव्यसंज्ञितम् । इत्यादिकानामस्त्राणां संप्रयोगविसर्गवित्

ಅವನು ವಜ್ರ, ‘ಪಾರ್ವತ’ ಎಂಬ ಅಸ್ತ್ರ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ವಾಯವ್ಯ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು ಮೊದಲಾದ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಯೋಗ ಹಾಗೂ ವಿಸರ್ಜನ ವಿಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು.

Verse 30

स एष निजसैन्यानामक्षौहिण्यैकया युतः । प्रयातु शूरमुकुटः सर्ववैरिप्रभंजनः

ಈ ಶೂರಮಕುಟಮಣಿ ತನ್ನದೇ ಸೇನೆಯ ಒಂದು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಡಲಿ—ಅವನು ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭಂಜಿಸುವವನು.

Verse 31

रिपुतापोऽयमेवाद्य गच्छत्वग्र्यो धनुर्भृताम् । सर्वशस्त्रास्त्रकुशलो रिपुवंशदवानलः

ಇಂದು ಈ ಶತ್ರುತಾಪಕನು, ಧನುರ್ಧರರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನು, ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕುಶಲನಾಗಿ—ಶತ್ರುವಂಶಕ್ಕೆ ದಾವಾನಲದಂತೆ—ಹೊರಡಲಿ.

Verse 32

गच्छतात्सेनया बह्व्या चतुरंगसमेतया । शत्रुघ्नाज्ञां शिरस्येते दधत्वद्य बलोत्कटाः

ಅವರು ಇಂದು ಚತುರಂಗಸಹಿತವಾದ ಮಹಾಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಡಲಿ. ಈ ಬಲಿಷ್ಠ ಯೋಧರು ಶತ್ರುಘ್ನನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಶಿರಸಾವಹಿಸಲಿ (ಅಂದರೆ ಪರಮ ವಿಧೇಯತೆಯಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿ).

Verse 33

उग्राश्वोऽपि महाराजा तथा शस्त्रविदेष च । सर्वे यांतु सुसंनद्धास्तव वाहस्य पालकाः

ಮಹಾರಾಜ ಉಗ್ರಾಶ್ವನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರೂ ಹೊರಡಲಿ; ನಿನ್ನ ವಾಹನದ ಪಾಲಕರು ಎಲ್ಲರೂ ಸುಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲಿ.

Verse 34

इति भाषितमाकर्ण्य मंत्रिणः प्रजहर्ष च । आज्ञापयामास च तान्सुमंत्रकथितान्भटान्

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಪರಮ ಹರ್ಷಗೊಂಡರು; ನಂತರ ಸುಮಂತ್ರನು ಹೇಳಿದ ಆ ಭಟರಿಗೆ ಅವನು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು।

Verse 35

तेऽनुज्ञां रघुनाथस्य प्राप्य मोदं प्रपेदिरे । चिरकालं सांपरायं वांच्छंतो युद्धदुर्मदाः

ರಘುನಾಥನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಅವರು ಆನಂದಿತರಾದರು—ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದರ್ಪಗೊಂಡ ಅವರು, ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಆ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಮರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 36

सन्नद्धाः कवचाद्यैश्च तथा शस्त्रास्त्रवर्तनैः । ययुः शत्रुघ्नसंवासं सीतापति प्रणोदिताः

ಕವಚಾದಿಗಳಿಂದ ಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿ, ಸೀತಾಪತಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅವರು ಶತ್ರುಘ್ನನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು।

Verse 37

शेष उवाच । अथोक्त ऋषिणा रामो विधिना पूजयत्क्रमात् । आचार्यादीनृषीन्सर्वान्यथोक्तवरदक्षिणैः

ಶೇಷನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದ ವಿಧಾನದಂತೆ ರಾಮನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು; ಆಚಾರ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಯಥೋಕ್ತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಕ್ಷಿಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಿಸಿದನು।

Verse 38

आचार्याय ददौ रामो हस्तिनं षष्टिहायनम् । हयमेकं मनोवेगं रत्नमालाविभूषितम्

ರಾಮನು ತನ್ನ ಆಚಾರ್ಯನಿಗೆ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷದ ಒಂದು ಆನೆಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಮನೋವೇಗದಂತೆ ವೇಗವಾದ, ರತ್ನಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕುದುರೆಯನ್ನೂ ನೀಡಿದನು।

Verse 39

पौरटं रथमेकं च मणिरत्नविभूषितम् । चतुर्भिर्वाजिभिर्युक्तं सर्वोपस्करसंयुतम्

ಅವನು ಮಣಿ-ರತ್ನಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತವಾದ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥವನ್ನು ಕಂಡನು; ನಾಲ್ಕು ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಸಮಸ್ತ ಉಪಸ್ಕರಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಜ್ಜಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 40

मणिलक्षं तु प्रत्यक्षं मुक्ताफलतुलाशतम् । विद्रुमस्य तुलानां तु सहस्रं स्फुटतेजसाम्

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಮಣಿಗಳು, ಮುತ್ತಿನ ನೂರು ತುಲಾ, ಮತ್ತು ಸ್ಫುಟ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಪ್ರವಾಳದ ಸಾವಿರ ತುಲಾ ಇತ್ತು.

Verse 41

ग्राममेकं सुसंपन्नं नानाजनसमाकुलम् । विचित्रसस्यनिष्पन्नं विविधैर्मंदिरैर्वृतम्

ಅವನು ಒಂದು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಕಂಡನು—ಅತಿಸಂಪನ್ನ, ನಾನಾ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದು, ವಿಚಿತ್ರ ಶಸ್ಯಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮಂದಿರ/ಗೃಹಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 42

ब्रह्मणेऽपि तथैवादाद्धोत्रेऽप्यध्वर्यवे ददौ । ऋत्विग्भ्यो भूरिशो दत्त्वा प्रणनाम रघूत्तमः

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಣ-ಪುರೋಹಿತನಿಗೂ ದಾನ ನೀಡಿದನು; ಹೋತ್ರನಿಗೂ ಅಧ್ವರ್ಯುವಿಗೂ ನೀಡಿದನು. ಋತ್ವಿಜರಿಗೆ ಅಪಾರ ದಾನ ನೀಡಿ ರಘುಕುಲಶ್ರೇಷ್ಠನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು.

Verse 43

सर्वे ते विविधा वाग्भिराशीर्भिरभिपूजिताः । चिरंजीव महाराज रामचन्द्र रघूद्वह

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ವಿವಿಧ ವಚನಗಳು ಮತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು—“ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಗಿರು, ಮಹಾರಾಜ ರಾಮಚಂದ್ರ, ರಘುವಂಶೋತ್ತಮ!”

Verse 44

कन्यादानं भूमिदानं गजदानं तथैव च । अश्वदानं स्वर्णदानं तिलदानं समौक्तिकम्

ಕನ್ಯಾದಾನ, ಭೂಮಿದಾನ, ಗಜದಾನ ಹಾಗೂ ಅಶ್ವದಾನ; ಸ್ವರ್ಣದಾನ, ತಿಲದಾನ ಮತ್ತು ಮುತ್ತಿನ ದಾನ—ಇವೆಲ್ಲ ಪವಿತ್ರ ದಾನಗಳು.

Verse 45

अन्नदानं पयोदानमभयं दानमुत्तमम् । रत्नदानानि सर्वाणि विप्रेभ्यश्चादिशन्महान्

ಅನ್ನದಾನ, ಪಯೋದಾನ ಮತ್ತು ಅಭಯದಾನ—ಇವು ದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾನ್ ಎಲ್ಲ ರತ್ನದಾನಗಳನ್ನು ವಿಪ್ರರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ವಿಧಿಸಿದನು.

Verse 46

देहि देहि धनं देहि मानेति ब्रूहि कस्यचित् । ददात्वन्नं ददात्वन्नं सर्वभोगसमन्वितम्

ಯಾರಿಗಾದರೂ “ಕೊಡು, ಕೊಡು; ಧನ ಕೊಡು, ಮಾನ ಕೊಡು” ಎಂದು ಹೇಳು; ಆದರೆ ನೀನು ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಡು—ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಡು—ಸರ್ವಭೋಗಸಾಮಗ್ರಿಯೊಡನೆ ಯುಕ್ತವಾದುದನ್ನು.

Verse 47

इत्थं प्रावर्तत मखो रघुनाथस्य धीमतः । सदक्षिणो द्विजवरैः पूर्णः सर्वशुभक्रियः

ಈ ರೀತಿ ಧೀಮಂತ ರಘುನಾಥನ ಯಜ್ಞವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು—ಯಥೋಚಿತ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಡನೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಸರ್ವ ಶುಭಕ್ರಿಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ.

Verse 48

अथ रामानुजो गत्वा मातरं प्रणनाम ह । आज्ञापयाश्वरक्षार्थमेष गच्छामि शोभने

ಆಗ ರಾಮನ ಅನುಜನು ತಾಯಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಶೋಭನೆ! ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿ; ನಾನು ಅಶ್ವರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.”

Verse 49

त्वत्कृपातो रिपुकुलं जित्वा शोभासमन्वितः । आयास्यामि महाराजैर्हयवर्यसमन्वितः

ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಶತ್ರುಕುಲವನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಶೋಭೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ, ಮಹಾರಾಜರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ನಾನು ಮರಳಿ ಬರುವೆನು।

Verse 50

मातोवाच । पुत्र गच्छ महावीर शिवाः पंथान एव ते । सर्वान्रिपुगणाञ्जित्वा पुनरागच्छ सन्मते

ತಾಯಿ ಹೇಳಿದರು—ಪುತ್ರ, ಮಹಾವೀರನೇ, ಹೋಗು; ನಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳು ಶಿವಮಯ, ಮಂಗಳಕರವೇ. ಎಲ್ಲಾ ಶತ್ರುಗಣಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಸನ್ಮತನೇ, ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬಾ।

Verse 51

पुष्कलं पालय निजभ्रातृजं धर्मवित्तमम् । महाबलिनमद्यापि बालकं लीलयायुतम्

ಪುಷ್ಕಲನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು—ಅವನು ನಿನ್ನ ಸ್ವಭ್ರಾತೃಪುತ್ರ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೂ ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ. ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠನಾದರೂ ಇನ್ನೂ ಬಾಲಕ, ಲೀಲಾಭಾವದಿಂದ ಯುಕ್ತನು।

Verse 52

पुत्रागच्छसि चेद्युक्तः पुष्कलेन शुभान्वितः । तदा मम प्रमोदः स्यादन्यथा शोकभागहम्

ಪುತ್ರ, ನೀನು ಪುಷ್ಕಲನೊಂದಿಗೆ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಶುಭದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಮರಳಿ ಬಂದರೆ ನನಗೆ ಆನಂದವಾಗುವುದು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಶೋಕಭಾಗಿನಿಯಾಗುವೆನು।

Verse 53

इति संभाष्यमाणां स्वां मातरं प्रत्युवाच सः । त्वदीयचरणद्वंद्वं स्मरन्प्राप्स्यामि शोभनम्

ಇಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು—“ನಿನ್ನ ಚರಣದ್ವಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ನಾನು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನೂ ಶೋಭನವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವೆನು।”

Verse 54

पुष्कलं पालयित्वाहं निजांगमिव शोभने । स्वनामसदृशं कृत्वा पुनरेष्यामि मोदवान्

ಹೇ ಸುಂದರಿಯೇ, ಪುಷ್ಕಲವನ್ನು ನನ್ನದೇ ದೇಹದಂತೆ ಕಾಪಾಡಿ, ನನ್ನ ನಾಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾಡಿಸಿ, ನಾನು ಮತ್ತೆ ಹರ್ಷದಿಂದ ಮರಳಿ ಬರುವೆನು।

Verse 55

इत्युक्त्वा प्रययौ वीरो रामं स मखमंडपे । आसीनं मुनिवर्याग्र्यैर्यज्ञवेषधरं वरम्

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಆ ವೀರನು ಯಜ್ಞಮಂಟಪದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು; ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಮನು ಯಜ್ಞವೇಷಧಾರಿಯಾಗಿ, ಅಗ್ರ ಮುನಿವರ್ಯರಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 56

उवाच मतिमान्वीरः सर्वशोभासमन्वितः । रामाज्ञापय रक्षार्थं हयस्यानुज्ञया तव

ಎಲ್ಲ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವೀರನು ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ರಾಮ, ಅಶ್ವರಕ್ಷಣಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ನನಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿ।”

Verse 57

रघुनाथोऽपि तच्छ्रुत्वा भद्रमस्त्विति चाब्रवीत् । बालं स्त्रियं प्रमत्तं त्वं मा हन्याः शस्त्रवर्जितम्

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ರಘುನಾಥನೂ “ಭದ್ರಮಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು; ನಂತರ— “ನಿರಾಯುಧನಾದ ಬಾಲಕ, ಸ್ತ್ರೀ ಅಥವಾ ಅಪ್ರಮತ್ತನನ್ನು ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಹೊಡೆಯಬೇಡ” ಎಂದರು।

Verse 58

तदा लक्ष्मीनिधिर्भ्राता जानक्या जनकात्मजः । प्रहस्य किंचिन्नयने नर्तयन्राममब्रवीत्

ಆಗ ಜಾನಕಿಯ ಸಹೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಿಧಿ—ಜನಕನಂದಿನಿಯ ಭ್ರಾತಾ—ಸ್ವಲ್ಪ ನಗುತ್ತಾ, ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಆಟವಾಗಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 59

लक्ष्मीनिधिरुवाच । रामचंद्र महाबाहो सर्वधर्मपरायण । शत्रुघ्नं शिक्षय तथा यथा लोकोत्तरो भवेत्

ಲಕ್ಷ್ಮೀನಿಧಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಬಾಹು ರಾಮಚಂದ್ರ, ಹೇ ಸರ್ವಧರ್ಮಪರಾಯಣ! ಶತ್ರುಘ್ನನಿಗೆ ಹೀಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡು; ಅವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಲೋಕೋತ್ತರ ಆದರ್ಶನಾಗಲಿ।

Verse 60

कुलोचितं कर्म कुर्वन्नग्रजाचरितं तथा । गच्छेत्स परमं धाम तेजोबलसमन्वितम्

ಕುಲೋಚಿತ ಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಹಿರಿಯರ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವನು ತೇಜಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬಲದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಪರಮ ಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 61

त्वया प्रोक्तं महाराज ब्राह्मणं नावमानयेत् । पित्रा तव हतो विप्रः पितृभक्तिपरायणः

ಹೇ ಮಹಾರಾಜ! ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಅವಮಾನಿಸಬಾರದೆಂದು ನೀವೇ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ನಿಮ್ಮ ತಂದೆ ಪಿತೃಭಕ್ತಿಪರಾಯಣನಾದ ಒಬ್ಬ ವಿಪ್ರನನ್ನು ಹತ್ಯೆಮಾಡಿದರು।

Verse 62

त्वयापि सुमहत्कर्म कृतं लोकविगर्हितम् । अवध्यां महिलां यस्त्वं हतवान्नियतं ततः

ನೀನು ಕೂಡ ಲೋಕನಿಂದಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರೀ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀ; ಏಕೆಂದರೆ ವಧಿಸಬಾರದ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹತ್ಯೆಮಾಡಿದ್ದೀ।

Verse 63

अग्रजोऽस्य महाराज कृतवान्यं पराक्रमम् । सनकेन कृतः पूर्वं राक्षस्याः कर्णकर्तनम्

ಹೇ ಮಹಾರಾಜ! ಅವನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನೂ ಇನ್ನೊಂದು ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಹಿಂದೆ ಸನಕನು ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸಿಯ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದ್ದನು।

Verse 64

एवं करिष्यति नृपः शत्रुघ्नः शिक्षया तव । यदि नायं तथा कुर्यात्कुलस्यासदृशं भवेत्

ಹೀಗೆ ರಾಜ ಶತ್ರುಘ್ನನು ನಿನ್ನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುವನು. ಅವನು ಹಾಗೆ ಮಾಡದೆ ಹೋದರೆ, ತನ್ನ ಕುಲಕ್ಕೆ ಅಸಮಾನನಾಗಿ ಕುಲಕ್ಕೆ ಅಯೋಗ್ಯನಾಗುವನು.

Verse 65

इत्युक्तवंतं तं रामः प्रत्युवाच हसन्निव । मेघगंभीरया वाचा सर्ववाक्यविशारदः

ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಎಲ್ಲ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾದ ರಾಮನು ನಗುವಂತೆ, ಮೇಘಗಂಭೀರವಾದ ವಾಣಿಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

Verse 66

शृण्वंतु योगिनः शांताः समदुःखसुखाः पुनः । जानंत्यपारसंसारनिस्तारतरणादिकम्

ದುಃಖಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಭಾವ ಹೊಂದಿರುವ ಶಾಂತ ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಲಿ; ಅವರು ಅಪಾರ ಸಂಸಾರಸಾಗರದಿಂದ ದಾಟುವ ಉಪಾಯಗಳನ್ನೂ ಅಂತಹ ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

Verse 67

ये शूराः समहेष्वासाः सर्वशस्त्रास्त्रकोविदाः । ते च जानंति युद्धस्य वार्त्तां न तु भवादृशाः

ಬಿಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ನಿಪುಣರಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೋವಿದರಾದ ನಿಜ ಶೂರರೇ ಯುದ್ಧದ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ನಿನ್ನಂತಹವರು ಅಲ್ಲ.

Verse 68

परोपतापिनो ये वै ये चोत्पथविसारिणः । ते हंतव्या नृपैः सर्वैः सर्वलोकहितैषिभिः

ಇತರರಿಗೆ ಪೀಡೆ ನೀಡುವವರೂ ಜನರನ್ನು ಕುಪಥಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುವವರೂ—ಅಂತಹವರನ್ನು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರೂ ದಂಡಿಸಿ ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 69

इत्युक्तमाकर्ण्य सभासदस्ते सर्वे स्मितं चक्रुररिंदमस्य । कुंभोद्भवः पूजितमेनमश्वं विमोचयामास सुशोभितं हि

ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಭಾಸದರೆಲ್ಲರೂ ಆ ಶತ್ರುದಮನ ವೀರನನ್ನು ನೋಡಿ ಮಂದಹಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಬಳಿಕ ಕಲಶೋದ್ಭವ ಮುನಿಯು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿಸಿ, ಸುಶೋಭಿತವಾದ ಆ ಅಶ್ವವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 70

इमं मंत्रं समुच्चार्य वसिष्ठः कलशोद्भवः । कराग्रेण स्पृशन्नश्वं मुमोच जयकांक्षया

ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಕಲಶೋದ್ಭವ ವಸಿಷ್ಠನು ಜಯಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕೈಯ ಅಗ್ರಭಾಗದಿಂದ ಅಶ್ವವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಅದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 71

वाजिन्गच्छ यथालीलं सर्वत्र धरणीतले । यागार्थे मोचितो येन पुनरागच्छ सत्वरः

ಹೇ ವಾಜಿನ್! ಧರಣೀತಲದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸು. ಯಾಗಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮರಳಿ ಬಾ.

Verse 72

अश्वस्तु मोचितः सर्वैर्भटैः शस्त्रास्त्रकोविदैः । परीतः प्रययौ प्राचीं दिशं वायुजवान्वितः

ಆಗ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಎಲ್ಲಾ ಭಟರು ಅಶ್ವವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಸಾಗಿದರು; ಅದು ವಾಯುವೇಗದಿಂದ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೊರಟಿತು.

Verse 73

प्रचचार बलं सर्वं कंपयद्धरणीतलम् । शेषोऽपि किंचिन्न तया फणया धृतवान्भुवम्

ಆ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಧರಣೀತಲವನ್ನು ಕಂಪಿಸಿತು. ಅದರ ಭಾರದಿಂದ ಶೇಷನಾಗನೂ ತನ್ನ ಫಣದ ಮೇಲೆ ಭುವನವನ್ನು ಕಷ್ಟದಿಂದಲೇ ಧರಿಸಿದಂತೆ ಆಯಿತು.

Verse 74

दिशः प्रसेदुः परितः क्ष्मातलं शोभयान्वितम् । वायवस्तं तु शत्रुघ्नं पृष्ठतो मंदगामिनः

ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಪ್ರಸನ್ನವಾದವು; ಸುತ್ತಲೂ ಭೂತಳವು ಶೋಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು. ಮಂದಗತಿಯಾಗಿ ಬೀಸುವ ವಾಯುಗಳು ಶತ್ರುಘ್ನನ ಹಿಂದೆ ಹಿಂದೆ ಅನುಸರಿಸಿದವು.

Verse 75

शत्रुघ्नस्य प्रयाणायाभ्युद्य तस्य भुजोऽस्फुरत् । दक्षिणः शुभमाशंसी जयाय च बभूव ह

ಶತ್ರುಘ್ನನು ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಎದ್ದಾಗ ಅವನ ಬಲ ಭುಜ ಸ್ಪಂದಿಸಿತು. ಅದು ಶುಭಶಕುನ—ಮಂಗಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, ಜಯವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಾರಿತು.

Verse 76

पुष्कलः स्वगृहं रम्यं प्रविवेश समृद्धिमत् । वितर्दिभिर्वलक्षाभिः शोभितं रत्नवेदिकम्

ಪುಷ್ಕಲನು ತನ್ನ ಮನೋಹರವಾದ, ಸಮೃದ್ಧಿಯುತ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅದು ಬಿಳಿಬಣ್ಣದ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿ, ರತ್ನವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 77

तत्रापश्यन्निजां भार्यां पतिव्रतपरायणाम् । किंचित्स्वदर्शनाद्धृष्टां भर्तृदर्शनलालसाम्

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕಂಡನು—ಪತಿವ್ರತಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣಳಾದವಳನ್ನು. ಅವನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಅವಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಹರ್ಷಗೊಂಡು, ಭರ್ತೃದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಆಕಾಂಕ್ಷಿತಳಾದಳು.

Verse 78

मुखारविंदेन च नागवल्लीदलं सुकर्पूरयुतं च चर्वती । नासाफलं तोयभवं महाधनं बाह्वोर्मृणालीसदृशोः सुकंकणे

ಅವಳು ಕಮಲಮುಖದಿಂದ ಸುಕರ್ಪೂರಯುಕ್ತ ನಾಗವಲ್ಲಿದಳವನ್ನು ಚರ್ವಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳ ನಾಸಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಲಜನ್ಯ ಮುತ್ತು ಎಂಬ ಮಹಾಧನ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು; ಮೃಣಾಲಸಮಾನ ಸೊಗಸಾದ ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಕಂಕಣಗಳು ಮಿನುಗಿದವು.

Verse 79

कुचौ तु मालूरफलोपमौ वरौ नितंबबिंबं वरनीवि शोभितम् । पादौ तुलाकोटिधरौ सुकोमलौ दधत्यहो एक्षत सत्पतिं स्वकम्

ಅವಳ ಎರಡು ಸುಂದರ ಕುಚಗಳು ಮಾಲೂರಫಲದಂತೆ; ಅವಳ ವೃತ್ತ ನಿತಂಬವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ನೀವಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅವಳ ಪಾದಯುಗಲ ಅತಿಕೋಮಲ, ಅನೇಕ ತುಲಗಳ ಭಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿದಂತೆ—ಹೀಗೆ ಅವಳು ತನ್ನ ಸತ್ಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಳು.

Verse 80

परिरभ्य प्रियां धीरो गद्गदस्वरभाषिणीम् । तदुरोजपरीरंभनिर्भरीकृतदेहकाम्

ಧೀರನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು; ಅವಳು ಗದ್ಗದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಉರೋಜಗಳ ಸನ್ನಿಹಿತ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಅವಳ ದೇಹವೂ ಕಾಮವೂ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಉಕ್ಕಿಬಂದಿದ್ದವು.

Verse 81

उवाच भद्रे गच्छामि शत्रुघ्नपृष्ठरक्षकः । रामाज्ञया याज्ञमश्वं पालयन्रथसंयुतः

ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಭದ್ರೇ, ನಾನು ಹೊರಡುತ್ತೇನೆ; ಶತ್ರುಘ್ನನ ಪೃಷ್ಠರಕ್ಷಕನಾಗಿ ನಿಯೋಜಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ರಾಮಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ರಥಾರೂಢನಾಗಿ ಯಜ್ಞಾಶ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವೆನು.”

Verse 82

त्वया मे मातरः पूज्याः पादसंवाहनादिमिः । तदुच्छिष्टं हि भुंजाना तत्कर्मकरणादरा

ನೀನು ನನ್ನ ಮಾತೃಸಮಾನರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು—ಪಾದಸಂವಾಹನಾದಿ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ. ಅವರ ಉಚ್ಛಿಷ್ಟವನ್ನು ಭುಂಜುತ್ತಾ, ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆದರದಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಿ (ಗೌರವಿಸು).

Verse 83

सर्वाः पतिव्रता नार्यो लोपामुद्रादिकाः शुभाः । नावमान्यास्त्वया भीरु स्वतपोबलशोभिताः

ಲೋಪಾಮುದ್ರಾದಿಗಳಾದ ಎಲ್ಲಾ ಶುಭ ಪತಿವ್ರತಾ ನಾರಿಯರು ಸ್ವತಪೋಬಲದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೇ ಭೀರು, ನೀನು ಅವರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಬಾರದು.