Adhyaya 13

Verse 1

सोमशर्मोवाच । लक्षणं ब्रह्मचर्यस्य तन्मे विस्तरतो वद । कीदृशं ब्रह्मचर्यं च यदि जानासि भामिनि

ಸೋಮಶರ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ಓ ಭಾಮಿನಿ! ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು; ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವು ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಹೇಳು.

Verse 2

नित्यं सत्ये रतिर्यस्य पुण्यात्मा तुष्टितां व्रजेत् । ऋतौ प्राप्ते व्रजेन्नारीं स्वीयां दोषविवर्जितः

ಯಾವ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನು ಸದಾ ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುತ್ತಾನೋ ಅವನು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಯೋಗ್ಯ ಋತು ಬಂದಾಗ, ದೋಷರಹಿತನಾಗಿ, ತನ್ನದೇ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಬೇಕು.

Verse 3

स्वकुलस्य सदाचारं कदानैव विमुंचति । एतदेव समाख्यातं गृहस्थस्य द्विजोत्तम

ತನ್ನ ಕುಲದ ಸದಾಚಾರವನ್ನು ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು. ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಇದೇ ಗೃಹಸ್ಥನ ಮುಖ್ಯ ನಿಯಮವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 4

ब्रह्मचर्यं मया प्रोक्तं गृहिणामुत्तमं किल । यतीनां तु प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः शृणु

ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಯತಿಗಳ (ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ)ಿಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 5

दमसत्यसमायुक्तः पापाद्भीतस्तु सर्वदा । भार्यासंगं वर्जयित्वा ध्यानज्ञानप्रतिष्ठितः

ದಮ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಸದಾ ಪಾಪಭೀತನಾಗಿ, ಪತ್ನಿಸಂಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಧ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರಬೇಕು.

Verse 6

यतीनां ब्रह्मचर्यं च समाख्यातं तवाग्रतः । तप एव प्रवक्ष्यामि तन्मेनिगदतः शृणु

ಪ್ರಿಯನೇ, ಯತಿಗಳ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವ್ರತವನ್ನು ನಿನ್ನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 7

आचारेण प्रवर्तेत कामक्रोधविवर्जितः । प्राणिनामुपकाराय संस्थितौद्यमावृतः

ಮಾನವನು ಆಚಾರನಿಯಮದಂತೆ ನಡೆಯಬೇಕು, ಕಾಮಕ್ರೋಧಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ. ಸಕಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರಬೇಕು.

Verse 8

तप एवं समाख्यातं सत्यमेवं वदाम्यहम् । परद्रव्येष्वलोलुप्त्वं परस्त्रीषु तथैव च

ಇದೇ ತಪಸ್ಸೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಇದನ್ನು ನಾನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ: ಪರಧನದ ಮೇಲೆ ಲೋಭವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಪರಸ್ತ್ರೀಯರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಯಮ.

Verse 9

दृष्ट्वा मतिर्न यस्य स्यात्स सत्यः परिकीर्तितः । दानमेव प्रवक्ष्यामि येन जीवंति मानवाः

ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡರೂ ಯಾರ ಬುದ್ಧಿ ಅಲುಗಾಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನೇ ಸತ್ಯವಂತನೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಈಗ ಮಾನವರು ಬದುಕುವಂತೆ ಮಾಡುವ ದಾನವನ್ನೇ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 10

आत्मसौख्यं प्रतीच्छेद्यः स इहैव परत्र वा । अन्नस्यापि महादानं सुखस्यैव ध्रुवस्य वा

ಮಾನವನು ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಕ್ಷೇಮಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸಾಧಿಸಬೇಕು—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಾಗಲಿ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಾಗಲಿ. ಅನ್ನದ ಮಹಾದಾನವೂ ಸಾರವಾಗಿ ಸುಖಪ್ರದ, ಸ್ಥಿರ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸುಖ ನೀಡುವುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 11

ग्रासमात्रं तथा देयं क्षुधार्ताय न संशयः । दत्ते सति महत्पुण्यममृतं सोश्नुते सदा

ಕ್ಷುಧಾರ್ತನಿಗೆ ಒಂದು ಗ್ರಾಸಮಾತ್ರವಾದರೂ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ಉಂಟಾಗಿ, ದಾತನು ಸದಾ ಅಮೃತಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 12

दिनेदिने प्रदातव्यं यथाविभवसंभवम् । तृणं शय्यां च वचनं गृहच्छायां सुशीतलाम्

ದಿನೇದಿನೇ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು—ತೃಣವಾದರೂ, ಶಯ್ಯೆಯಾದರೂ, ಮಧುರ ವಚನವಾದರೂ, ಮನೆಯ ಸುಶೀತಲ ಛಾಯೆಯಾದರೂ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 13

भूमिमापस्तथा चान्नं प्रियवाक्यमनुत्तमम् । आसनं वचनालापं कौटिल्येन विवर्जितम्

ಅತಿಥಿಗೆ ವಾಸಸ್ಥಾನ, ನೀರು ಹಾಗೂ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಧುರ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ಆಸನ ನೀಡಿ ಸಂಭಾಷಿಸಬೇಕು—ಕೌಟಿಲ್ಯ ಮತ್ತು ಮೋಸವಿಲ್ಲದೆ.

Verse 14

आत्मनो जीवनार्थाय नित्यमेव करोति यः । देवान्पितॄन्समभ्यर्च्य एवं दानं ददाति यः

ತನ್ನ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವನು, ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದಾನ ನೀಡುವವನು ಧನ್ಯನು.

Verse 15

इहैव मोदते सो वै परत्र हि तथैव च । अवंध्यं दिवसं यो वै दानाध्ययनकर्मभिः

ಅವನು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲೇ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ಪರಲೋಕದಲ್ಲೂ ಹಾಗೆಯೇ; ದಾನ, ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಕರ್ಮಗಳಿಂದ ದಿನವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗದಂತೆ ಮಾಡುವವನು.

Verse 16

प्रकुर्यान्मानुषो भूत्वा स देवो नात्र संशयः । नियमं च प्रवक्ष्यामि धर्मसाधनमुत्तमम्

ಮಾನವನಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ದೇವತೂಲ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ಧರ್ಮಸಾಧನವಾದ ಪರಮ ನಿಯಮವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 17

देवानां ब्राह्मणानां च पूजास्वभिरतो हि यः । नित्यं नियमसंयुक्तो दानव्रतेषु सुव्रत

ದೇವರುಗಳೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿರತನಾಗಿ, ನಿತ್ಯ ನಿಯಮಸಂಯುಕ್ತನಾಗಿ, ದಾನವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢನಾಗಿರುವವನೇ ಸುವ್ರತನು.

Verse 18

उपकारेषु पुण्येषु नियमोऽयं प्रकीर्तितः । क्षमारूपं प्रवक्ष्यामि श्रूयतां द्विजसत्तम

ಉಪಕಾರರೂಪ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಕ್ಷಮೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಕೇಳು.

Verse 19

पराक्रोशं हि संश्रुत्य ताडिते सति केनचित् । क्रोधं न चैव गच्छेत्तु ताडितो न हि ताडयेत्

ಕಠೋರ ನಿಂದೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ, ಯಾರಾದರೂ ಹೊಡೆದರೂ, ಕ್ರೋಧಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಹೊಡೆತ ಪಡೆದವನು ಮತ್ತೆ ಹೊಡೆಯಬಾರದು.

Verse 20

सहिष्णुः स्यात्स धर्मात्मा नहि रागं प्रयाति च । समश्नाति परं सौख्यमिह चामुत्र वापि च

ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರಬೇಕು; ಅವನು ರಾಗ-ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 21

एवं क्षमा समाख्याता शौचमेवं वदाम्यहम् । सबाह्याभ्यंतरे यो वै शुद्धो रागविवर्जितः

ಹೀಗೆ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು; ಈಗ ನಾನು ಶೌಚ (ಪವಿತ್ರತೆ)ವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ಶುದ್ಧನಾಗಿ ರಾಗಾಸಕ್ತಿರಹಿತನಾಗಿರುವವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಶುದ್ಧನು.

Verse 22

स्नानाचमनकैरेव व्यवहारेण वर्तते । शौचमेवं समाख्यातमहिंसां तु वदाम्यहम्

ಸ್ನಾನ, ಆಚಮನ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಶೌಚವು ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಶೌಚವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ; ಈಗ ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 23

तृणमपि विना कार्यञ्छेत्तव्यं न विजानता । अहिंसानिरतो भूयाद्यथात्मनि तथापरे

ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿಯನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಬಾರದೆಂದು ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೂ, ಅಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರಬೇಕು—ತನ್ನಂತೆ ಪರರಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ.

Verse 24

शांतिमेव प्रक्ष्यामि शांत्या सुखं समश्नुते । शांतिरेव प्रकर्तव्या क्लेशान्नैव परित्यजेत्

ನಾನು ಶಾಂತಿಯನ್ನೇ ಘೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ; ಶಾಂತಿಯಿಂದಲೇ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಾಂತಿಯನ್ನೇ ಬೆಳೆಸಬೇಕು; ಕ್ಲೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು.

Verse 25

भूतवैरं विसृज्यैव मन एवं प्रकारयेत् । एवं शांतिः समाख्याता अस्तेयं तु वदाम्यहम्

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ವೈರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತರಬೇತುಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಶಾಂತಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು; ಈಗ ಅಸ್ತೇಯ (ಅಚೌರ್ಯ)ವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 26

परस्वं नैव हर्तव्यं परजाया तथैव च । मनोभिर्वचनैः कायैर्मन एवं प्रकारयेत्

ಪರರ ಧನವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು; ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನೂ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಬಾರದು. ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ, ದೇಹ—ಈ ಮೂರರಿಂದ ಮನವನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ನಿಯಮಿಸಬೇಕು.

Verse 27

दममेव प्रवक्ष्यामि तवाग्रे द्विजसत्तम । दमनादिंद्रियाणां वै मनसोपि विकारिणः

ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ! ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ನಾನು ದಮ (ಆತ್ಮಸಂಯಮ)ವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ದಮನಿಸಿದರೆ ವಿಕಾರಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾದ ಮನಸ್ಸೂ ವಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 28

औद्धत्यं नाशयेत्तेषां स चैतन्यो वशी तदा । शुश्रूषां तु प्रवक्ष्यामि धर्मशास्त्रेषु यादृशी

ಅವರ ಔದ್ಧತ್ಯ (ಅಹಂಕಾರ)ವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬೇಕು; ಆಗ ಆ ಚೈತನ್ಯವಂತ, ಆತ್ಮವಶನಾದವನು ತನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಸ್ವಾಮಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಶುಶ್ರೂಷೆ (ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ಸೇವೆ)ಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 29

पूर्वाचार्यैर्यथा प्रोक्ता तामेवं प्रवदाम्यहम् । वाचा देहेन मनसा गुरुकार्यं प्रसाधयेत्

ಪೂರ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಹೇಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದರೋ ಹಾಗೆಯೇ ನಾನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ವಾಣಿ, ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಗುರುಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕು.

Verse 30

जायतेऽनुग्रहो यत्र शुश्रूषा सा निगद्यते । सांगो धर्मः समाख्यातस्तवाग्रे द्विजसत्तम

ಯಾವ ಸೇವೆಯಿಂದ ಅನುಗ್ರಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೋ ಅದನ್ನೇ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ! ಈ ರೀತಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಸಾಂಗಧರ್ಮವನ್ನು (ಸಹಾಯಕ ಆಚರಣೆಗಳೊಡನೆ ಧರ್ಮವನ್ನು) ವಿವರಿಸಿದೆನು.

Verse 31

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि श्रोतुमिच्छसि यत्पते । ईदृशे चापि धर्मे तु वर्तते यो नरः सदा

ಹೇ ಸ್ವಾಮಿ! ನೀವು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ಇನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಇಂತಹ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಇರುವ ನರನ ಕುರಿತು.

Verse 32

संसारे तस्य संभूतिः पुनरेव न जायते । स्वर्गं गच्छति धर्मेण सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

ಈ ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮಬಲದಿಂದ ಅವನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ—ನಾನು ಸತ್ಯ, ಸತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 33

एवं ज्ञात्वा महाप्राज्ञ धर्ममेव व्रजस्व हि । सर्वं हि प्राप्यते कांत यदसाध्यं महीतले

ಹೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ! ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸು. ಹೇ ಪ್ರಿಯನೇ! ಎಲ್ಲವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದೇನು?

Verse 34

धर्मप्रसादतस्तस्मात्कुरु वाक्यं ममैव हि । भार्यायास्तुवचः श्रुत्वा सोमशर्मा सुबुद्धिमान्

ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನ್ನ ಮಾತಿನಂತೆಲೇ ಮಾಡು. ಪತ್ನಿಯ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸುಬುದ್ಧಿವಂತ ಸೋಮಶರ್ಮನು ಅದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು.

Verse 35

पुनः प्रोवाच तां भार्यां सुमनां धर्मवादिनीम्

ಮತ್ತೆ ಅವನು ಧರ್ಮವಚನವನ್ನು ಹೇಳುವ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಸುಮನಾಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.