Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 86

Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi

Devanagari script

आचम्य देशकालौ च स्मृत्वा काम्य समुच्चरन् । मङ्गलादीनि नामानि स्वकीयांगेषु विन्यसेत् ॥ ८६ ॥

Transliteration

ācamya deśakālau ca smṛtvā kāmya samuccaran | maṅgalādīni nāmāni svakīyāṃgeṣu vinyaset || 86 ||

Translation

ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ದೇಶ-ಕಾಲವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಇಷ್ಟಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತ ‘ಮಂಗಳ’ ಮೊದಲಾದ ಶುಭನಾಮಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗನ್ಯಾಸವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು.

Word by Word

• आचम्य: having sipped (water)
• आचम्य: क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-चम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त; धातुः चम् (to sip) with उपसर्गः आ

• देश-कालौ: place and time
• देश-कालौ: कर्म (कर्म/Accusative object)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; द्वन्द्वः (देशः च कालः च)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• स्मृत्वा: having remembered
• स्मृत्वा: क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त; धातुः स्मृ (to remember)

• काम्य: as desired/according to wish
• काम्य: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: काम्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषणरूपेण), ‘इष्टम्/यथेष्टम्’ अर्थे

• समुच्चरन्: uttering/reciting
• समुच्चरन्: कर्ता (कर्ता/Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: सम्-उद्-चर् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातुः चर् with उपसर्गाः सम् + उद्

• मङ्गल-आदीनि: beginning with ‘Maṅgala’ (etc.)
• मङ्गल-आदीनि: कर्मविशेषण
• Type: Adjective
• Root: मङ्गल (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (मङ्गलम् आदिः येषां तानि) विशेषणम् (नामानि)

• नामानि: names
• नामानि: कर्म (कर्म/Accusative object)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• स्वकीय-अङ्गेषु: on one’s own limbs
• स्वकीय-अङ्गेषु: अधिकरण (अधिकरणम्/Locative)
• Type: Noun
• Root: स्वकीय (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (स्वकीयानि अङ्गानि)

• विन्यसेत्: should place/assign
• विन्यसेत्: क्रिया (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-नि- अस्/न्यस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्; धातुः न्यस् (to place) with उपसर्गाः वि + नि

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that worship and mantra-practice begin with inner and outer purification (ācamanā), conscious orientation in sacred time and space (deśa-kāla-smaraṇa), and a clear intention (saṅkalpa), culminating in nyāsa—sanctifying the body as a fit seat for the rite.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as disciplined reverence: the devotee prepares mind, speech, and body before worship, then consecrates the limbs with auspicious divine names so the whole person participates in devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights prayoga-style ritual procedure: ācamanā rules, deśa-kāla remembrance (often tied to calendrical reckoning), saṅkalpa recitation, and nyāsa—core practical knowledge used in Vedic and Purāṇic pūjā manuals.