गङ्गामाहात्म्य — The Greatness of the Gaṅgā

Verse 1

सनक उवाच । एवमौर्वाश्रमे ते द्वे बाहुभार्ये मुनीश्वर । चक्राते भक्तिभावेन शुश्रूषां प्रतिवासरम् 1. ॥ १ ॥

ಸನಕನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರ! ಹೀಗೆ ಔರ್ವನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಾಹುವಿನ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಸೇವಾ-ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 2

गते वर्षार्द्धके काले ज्येष्ठा राज्ञी तु या द्विज । तस्याः पापमतिर्जाता सपत्न्याः सम्पदं प्रति ॥ २ ॥

ವರ್ಷಾಕಾಲದ ಅರ್ಧವು ಕಳೆದಾಗ, ಹೇ ದ್ವಿಜ, ಜ್ಯೇಷ್ಠ ರಾಣಿಯು ಸಹಪತ್ನಿಯ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಪಾಪಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದಳು।

Verse 3

ततस्तया गरो दत्तः कनिष्ठायै तु पापया । न स्वप्रभावं चक्रे वै गरो मुनिनिषेवया ॥ ३ ॥

ಆಮೇಲೆ ಆ ಪಾಪಿನಿ ಕನಿಷ್ಠೆಗೆ ವಿಷವನ್ನು ನೀಡಿದಳು; ಆದರೆ ಮುನಿಯ ಸೇವಾ-ಸಂಗದ ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಆ ವಿಷವು ತನ್ನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಲಿಲ್ಲ।

Verse 4

भूलेपनादिभिः सम्यग्यतः सानुदिनं मुनेः । चकार सेवां तेनासौ जीर्णपुण्येन कर्मणा ॥ ४ ॥

ಸರಳತೆ ಮೊದಲಾದ ವಿನಯಗುಣಗಳಿಂದ ಅವನು ಸುಶಾಸಿತನಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಮುನಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದನು; ಹಳೆಯ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮದ ಫಲದಿಂದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು।

Verse 5

ततो मासत्रयेऽतीते गरेण सहितं सुतम् । सुषाव सुशुभे काले शुश्रूषानष्टकिल्बिषा ॥ ५ ॥

ನಂತರ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ಸೇವಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಾಪರಹಿತಳಾದ ಅವಳು ಶುಭಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಪರಾ (ಪ್ಲಾಸೆಂಟಾ) ಸಹಿತ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು।

Verse 6

अहो सत्सङ्गतिर्लोके किं पापं न विनाशयेत् । न तदातिसुखं किं वा नराणां पुण्यकर्मणाम् ॥ ६ ॥

ಅಹೋ! ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸತ್ಸಂಗವು ನಾಶಮಾಡದ ಪಾಪವೇನು? ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮದಿಂದ ಜನಿಸುವ ಮಹಾಸುಖಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ಏನು?

Verse 7

ज्ञानाज्ञानकृतं पापं यच्चान्यत्कारितं परैः । तत्सर्वं नाशयत्याशु परिचर्या महात्मनाम् ॥ ७ ॥

ತಿಳಿದು ಅಥವಾ ತಿಳಿಯದೆ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವೂ, ಇತರರಿಂದ ಮಾಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇನ್ನಿತರೆ ದೋಷಗಳೂ—ಮಹಾತ್ಮರ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ಪರಿಚರ್ಯೆಯಿಂದ ಶೀಘ್ರವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 8

जडोऽपि याति पूज्यत्वं सत्सङ्गाज्जगतीतले । कलामात्रोऽपि शीतांशुः शम्भुना स्वीकृतो यथा ॥ ८ ॥

ಸತ್ಸಂಗದಿಂದ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜಡಬುದ್ಧಿಯವನೂ ಪೂಜ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಒಂದು ಕಲಾಮಾತ್ರ ಶೀತಾಂಶುವನ್ನು ಶಂಭು (ಶಿವ) ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಂತೆ।

Verse 9

सत्सङ्गतिः परामृद्धिं ददाति हि नृणां सदा । इहामुत्र च विप्रेन्द्र सन्तः पूज्यतमास्ततः ॥ ९ ॥

ನಿಜಕ್ಕೂ ಸತ್ಸಂಗವು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸದಾ ಪರಮ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ—ಇಹದಲ್ಲಿಯೂ ಪರದಲ್ಲಿಯೂ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ಸಂತರೇ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯರು.

Verse 10

अहो महद्गुणान्वक्तुं कः समर्थो मुनीश्वर । गर्भं प्राप्तो गरो जीर्णो मासत्रयमहोऽदभुतम् ॥ १० ॥

ಅಹೋ, ಓ ಮುನೀಶ್ವರ! ಇಂತಹ ಮಹಾಗುಣಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲು ಯಾರು ಸಮರ್ಥರು? ಘೋರ ವಿಷವು ಗರ್ಭವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಜೀರ್ಣವಾಯಿತು—ಎಷ್ಟು ಅದ್ಭುತ!

Verse 11

गरेण सहितं पुत्रं दृष्ट्वा तेजोनिधिर्मुनिः । जातकर्म चकारासौ तन्नाम सगरेति च ॥ ११ ॥

ಗರ (ವಿಷ) ಸಹಿತವಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ತೇಜೋನಿಧಿ ಮುನಿಯು ಜಾತಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ‘ಸಗರ’ ಎಂಬ ನಾಮವಿಟ್ಟನು।

Verse 12

पुपोष सगरं बालं तन्माता प्रीतिपूर्वकम् । चौलोपवीतकर्माणि तथा चक्रे मुनीश्वरः ॥ १२ ॥

ಅವನ ತಾಯಿ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬಾಲಕ ಸಗರನನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಮುನೀಶ್ವರನು ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಅವನ ಚೌಲಕರ್ಮ ಹಾಗೂ ಉಪನಯನ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 13

शास्त्राण्यध्यापयामास राजयोग्यानि मन्त्रवित् । समर्थं सगरं दृष्ट्वा किंचिदुद्भिन्नशैशवम् ॥ १३ ॥

ಮಂತ್ರವಿತ್ತನಾದ ಆ ಮುನೀಶ್ವರನು ಸಗರನಿಗೆ ರಾಜಯೋಗ್ಯವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಾಪಿಸಿದನು; ಅವನು ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದು ಬಾಲ್ಯವು ಸ್ವಲ್ಪ ಅರಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಬೋಧಿಸಿದನು.

Verse 14

मन्त्रवत्सर्वशस्त्रास्त्रं दत्तवान्स मुनीश्वरः । सगरः शिक्षितस्तेन सम्यगौर्वर्षिणा मुने ॥ १४ ॥

ಆ ಮುನೀಶ್ವರನು ಮಂತ್ರಸಹಿತವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅವನಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದನು; ಓ ಮುನಿಯೇ, ಔರ್ವ ಋಷಿಯಿಂದ ಸಗರನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದನು.

Verse 15

बभूव बलवान्धर्मी कृतज्ञो गुणवान्सुधीः । धर्मज्ञः सोऽपि सगरो मुनेरमिततेजसः । समित्कुशाम्बुपुष्पादि प्रत्यहं समुपानयत् ॥ १५ ॥

ಸಗರನೂ ಬಲವಂತನಾಗಿ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿ, ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿ, ಗುಣವಂತನಾಗಿ, ಸುಧೀಯಾಗಿ—ಧರ್ಮಜ್ಞನಾಗಿ—ಬೆಳೆದನು. ಮತ್ತು ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿ ಮುನಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಮಿತ್ತು, ಕುಶ, ನೀರು, ಹೂಗಳು ಮೊದಲಾದ ಅರ್ಪಣಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 16

स कदाचिद्गुणनिधिः प्रणिपत्य स्वमातरम् । उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा सगरो विनयान्वितः ॥ १६ ॥

ಒಮ್ಮೆ ಗುಣನಿಧಿಯಾದ ಸಗರನು ತನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮಮಾಡಿದನು; ನಂತರ ಕೈಮುಗಿದು, ವಿನಯದಿಂದ, ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 17

सगर उवाच । मातर्गतः पिता कुत्र किं नामा कस्य वंशजः । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व श्रोतुं कौतूहलं मम ॥ १७ ॥

ಸಗರನು ಹೇಳಿದನು—ನನ್ನ ತಂದೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರು? ಅವರ ಹೆಸರು ಏನು, ಅವರು ಯಾವ ವಂಶದವರು? ಆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ; ಕೇಳಲು ನನಗೆ ಮಹಾ ಕುತೂಹಲವಾಗಿದೆ.

Verse 18

पित्रा विहीना ये लोके जीवन्तोऽपि मृतोपमाः ॥ १८ ॥

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯಿಲ್ಲದವರು, ಬದುಕಿದ್ದರೂ ಮೃತರಂತೆ ಸಮಾನರು.

Verse 19

दरिद्रो ऽपि पिता यस्य ह्यास्ते स धनदोपमः । यस्य माता पिता नास्ति सुखं तस्य न विद्यते ॥ १९ ॥

ಯಾರ ತಂದೆ ಬಡವನಾದರೂ ಜೀವಂತನಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಧನವಂತನಂತೆ; ಆದರೆ ಯಾರಿಗೆ ತಾಯಿ-ತಂದೆ ಇಬ್ಬರೂ ಇಲ್ಲವೋ, ಅವನಿಗೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ.

Verse 20

धर्महीनो यथा मूर्खः परत्रेह च निन्दितः । मातापितृविहीनस्य अज्ञस्याप्यविवेकिनः । अपुत्रस्य वृथा जन्म ऋणग्रस्तस्य चैव हि ॥ २० ॥

ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದವನು ಮೂರ್ಖನಂತೆ—ಇಹದಲ್ಲೂ ಪರದಲ್ಲೂ ನಿಂದಿತನು. ಹಾಗೆಯೇ ತಾಯಿ-ತಂದೆ ಇಲ್ಲದ ಅಜ್ಞಾನಿ, ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದವನು ಕೂಡ. ಪುತ್ರನಿಲ್ಲದವನ ಜನ್ಮ ವ್ಯರ್ಥ; ಸಾಲಭಾರದಿಂದ ನಲುಗಿದವನ ಜೀವನವೂ ವ್ಯರ್ಥ.

Verse 21

चन्द्र हीना यथा रात्रिः पद्महीनं यथा सरः । पतिहीना यथा नारी पितृहीनस्तथा शिशुः ॥ २१ ॥

ಚಂದ್ರನಿಲ್ಲದ ರಾತ್ರಿಯಂತೆ, ಪದ್ಮವಿಲ್ಲದ ಸರೋವರದಂತೆ, ಪತಿಯಿಲ್ಲದ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ—ತಂದೆಯಿಲ್ಲದ ಮಗು ಹಾಗೆಯೇ.

Verse 22

धर्महीनो यथा जन्तुः कर्महीनो यथा गृही । पशुहीनो यथा वैश्यस्तथा पित्रा विनार्भकः ॥ २२ ॥

ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದ ಜೀವಿ ವ್ಯರ್ಥವಾದಂತೆ, ವಿಧಿಕರ್ಮವಿಲ್ಲದ ಗೃಹಸ್ಥನು ಶೂನ್ಯವಾದಂತೆ, ಪಶುವಿಲ್ಲದ ವೈಶ್ಯನು ಜೀವನೋಪಾಯವಿಲ್ಲದಂತೆ—ತಂದೆಯಿಲ್ಲದ ಮಗು ಸಹ ವಂಚಿತನಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 23

सत्यहीनं यथा वाक्यं साधुहीना यथा सभा । तपो यथा दयाहीनं तथा पित्रा विनार्भकः ॥ २३ ॥

ಸತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಮಾತು ವ್ಯರ್ಥವಾದಂತೆ, ಸಾಧುಜನರಿಲ್ಲದ ಸಭೆ ಶೂನ್ಯವಾದಂತೆ; ದಯೆಯಿಲ್ಲದ ತಪಸ್ಸು ಫಲಹೀನವಾದಂತೆ—ತಂದೆಯಿಲ್ಲದ ಮಗು ವಂಚಿತನಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 24

वृक्षहीनं यथारण्यं जलहीना यथा नदी । वेगहीनो यथा वाजी तथा पित्रा विनार्भकः ॥ २४ ॥

ಮರವಿಲ್ಲದ ಅರಣ್ಯ ಹೇಗೋ, ನೀರಿಲ್ಲದ ನದಿ ಹೇಗೋ, ವೇಗವಿಲ್ಲದ ಕುದುರೆ ಹೇಗೋ—ತಂದೆಯಿಲ್ಲದ ಮಗು ಸಹ ಹಾಗೆಯೇ।

Verse 25

यथा लघुतरो लोके मातर्याच्ञापरो नरः । तथा पित्रा विहीनस्तु बहुदुःखान्वितःसुतः ॥ २५ ॥

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೀರುವವನು ಹೀನನೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ, ತಂದೆಯಿಲ್ಲದ ಮಗನು ಅನೇಕ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 26

इतीरितं सुतेनैषा श्रुत्वा निःश्वस्य दुःखिता । संपृष्टं तद्यथावृत्तं सर्वं तस्मै न्यवेदयत् ॥ २६ ॥

ಮಗನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವಳು ದುಃಖದಿಂದ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟಳು; ಕೇಳಿದಾಗ ನಡೆದದ್ದು ಹೇಗಿತ್ತೋ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಳು।

Verse 27

तच्छ्रुत्वा सगरः क्रुद्धः कोपसंरक्तलोचनः । हनिष्यामीत्यरातीन्स प्रतिज्ञामकरोत्तदा ॥ २७ ॥

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಗರ ರಾಜನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಆವೇಶಗೊಂಡು, ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೆಂಪಾದವು. ಆಗ “ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವೆನು” ಎಂದು ದೃಢ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 28

प्रदक्षिणीकृत्य मुनिं जननीं च प्रणम्य सः । प्रस्थापितः प्रतस्थे च तेनैव मुनिना तदा ॥ २८ ॥

ಅವನು ಮುನಿಯನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಜನನಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅದೇ ಮುನಿಯೇ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವನು ಹೊರಟನು.

Verse 29

और्वाश्रमाद्विनिष्क्रान्तः सगरः सत्यवाक् शुचिः । वसिष्ठं स्वकुलाचार्यं प्राप्तः प्रीतिसमन्वितः ॥ २९ ॥

ಔರ್ವಾಶ್ರಮದಿಂದ ಹೊರಟ ಸತ್ಯವಚನಿಯೂ ಶುದ್ಧನೂ ಆದ ಸಗರನು, ಪ್ರೀತಿ-ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ ತನ್ನ ಕುಲಾಚಾರ್ಯ ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡನು.

Verse 30

प्रणम्य गुरवे तस्मै वशिष्ठाय महात्मने । सर्वं विज्ञापयामास ज्ञानदृष्ट्या विजानते ॥ ३० ॥

ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಗುರು ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಜ್ಞಾನದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 31

एन्द्रा स्त्रं वारुणं ब्राह्ममाग्नेयं सगरो नृपः । तेनैव मुनिनाऽवाप खड्गं वज्रोपमं धनुः ॥ ३१ ॥

ಸಗರ ರಾಜನು ಅದೇ ಮುನಿಯಿಂದ ಐಂದ್ರ, ವಾರುಣ, ಬ್ರಾಹ್ಮ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಖಡ್ಗವನ್ನೂ ವಜ್ರದಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಧನುಸ್ಸನ್ನೂ ಪಡೆದನು.

Verse 32

ततस्तेनाभ्यनुज्ञातः सगरः सौमनस्यवान् । आशीर्भिरर्चितः सद्यः प्रतस्थे प्रणिपत्य तम् ॥ ३२ ॥

ಅವರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಸಂತೋಷಚಿತ್ತನಾದ ಸಗರನು ಆಶೀರ್ವಚನಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ತಕ್ಷಣ ಹೊರಟನು।

Verse 33

एकेनैव तु चापेन स शूरः परिपन्थिनः । सपुत्रपौत्रान्सगणानकरोत्स्वर्गवासिनः ॥ ३३ ॥

ಆ ಶೂರನು ಒಂದೇ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ದಾರಿಕಳ್ಳರನ್ನು—ಅವರ ಪುತ್ರಪೌತ್ರರು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಬಳಗದೊಡನೆ—ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು।

Verse 34

तच्चापमुक्तबाणाग्निसंतप्तास्तदरातयः । केचिद्विनष्टा संत्रस्तास्तथा चान्ये प्रदुद्रुवुः ॥ ३४ ॥

ಆ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊರಟ ಅಗ್ನಿಸಮಾನ ಬಾಣಗಳ ತಾಪದಿಂದ ದಗ್ಧರಾದ ಶತ್ರುಗಳು ಅಶಾಂತರಾದರು—ಕೆಲವರು ನಾಶರಾದರು, ಕೆಲವರು ಭೀತರಾದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿಗೂ ಓಡಿದರು।

Verse 35

केचिद्विशीर्णकेशाश्च वल्मीकोपरि संस्थिताः । तृणान्यभक्षयन्केचिन्नग्नाश्च विविशुर्जलम् ॥ ३५ ॥

ಕೆಲವರು ಚದುರಿದ ಕೂದಲಿನೊಂದಿಗೆ ವಲ್ಮೀಕದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತರು; ಕೆಲವರು ಹುಲ್ಲನ್ನೇ ತಿಂದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ನಗ್ನರಾಗಿ ನೀರೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು।

Verse 36

शकाश्च यवनाश्चैव तथा चान्ये महीभृतः । सत्वरं शरणं जग्मुर्वशिष्ठं प्राणलोलुपाः ॥ ३६ ॥

ಶಕರು, ಯವನರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಭೂಪತಿಗಳೂ ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಣೆಯ ಆಸೆಯಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಶಿಷ್ಠರ ಶರಣಿಗೆ ಹೋದರು।

Verse 37

जितक्षितिर्बाहुपुत्रो रिपून्गुरुसमीपगान् । चारैर्विज्ञातवान्सद्यः प्राप्तश्चाचार्यसन्निधिम् ॥ ३७ ॥

ಬಾಹುಪುತ್ರ ಜಿತಕ್ಷಿತಿಯು ತನ್ನ ಗುಪ್ತಚಾರರಿಂದ ಗುರುಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ತಿಳಿದು, ಕೂಡಲೇ ಆಚಾರ್ಯರ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ತಲುಪಿದನು।

Verse 38

तमागतं बाहुसुतं निशम्य मुनिर्वशिष्ठः शरणागतांस्तान् । त्रातुं च शिष्याभिहितं च कर्तुं विचारयामास तदा क्षणेन ॥ ३८ ॥

ಬಾಹುಪುತ್ರನು ಬಂದನೆಂದು ಕೇಳಿ, ಶರಣಾಗತರಾದ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಮುನಿ ವಶಿಷ್ಠರು, ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯನು ಹೇಳಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದು—ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಚಿಂತಿಸಿದರು।

Verse 39

चकार मुण्डाञ्शबरान्यवनांल्लम्बमूर्द्धजान् । अन्धांश्च श्मश्रुलान्सर्वान्मुण्डान्वेदबहिष्कृतान् ॥ ३९ ॥

ಅವರು ಶಬರರು ಮತ್ತು ಯವನರನ್ನು ಮುಂಡನಗೊಳಿಸಿ ಶಿಖೆಯನ್ನು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಇಟ್ಟರು; ಉಳಿದ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಅಂಧರಾಗಿ, ಗಡ್ಡವಂತರಾಗಿ, ಮುಂಡಿತರಾಗಿ ಮಾಡಿ ವೇದದಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕೃತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು।

Verse 40

वसिष्ठमुनिना तेन हतप्रायान्निरीक्ष्य सः । प्रहसन्प्राह सगरः स्वगुरुं तपसो निधिम् ॥ ४० ॥

ಮುನಿ ವಶಿಷ್ಠರು ಅವರನ್ನು ಬಹುತೇಕ ನಾಶಮಾಡಿದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜ ಸಗರನು ನಗುತ್ತಾ ತಪೋನಿಧಿಯಾದ ತನ್ನ ಗುರು ವಶಿಷ್ಠರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 41

सगर उवाच । भो भो गुरो दुराचारानेतान्ररक्षसि तान्वृथा । सर्वथाहं हनिष्यामि मत्पितुर्देशहारकान् ॥ ४१ ॥

ಸಗರನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಗುರುದೇವ! ಈ ದುರುಚಾರಿಗಳನ್ನು ನೀವು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡ ಇವರನ್ನು ನಾನು ಯಾವ ರೀತಿಯಾದರೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸುವೆನು।

Verse 42

उपेक्षेत समर्थः सन्धर्मस्य परिपन्थिनः । स एव सर्वनाशाय हेतुभूतो न संशयः ॥ ४२ ॥

ಸಮರ್ಥನಾಗಿಯೂ ಸದ್ದರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವವರನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಅವನೇ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 43

बान्धवं प्रथमं मत्वा दुर्जनाः सकलं जगत् । त एव बलहीनाश्चेद्भजन्तेऽत्यन्तसाधुताम् ॥ ४३ ॥

ದುರ್ಜನರು ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಬಂಧುವನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ; ಅವರೇ ಬಲಹೀನರಾದಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಧುತೆಯನ್ನು ತಾಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 44

अहो मायाकृतं कर्म खलाः कश्मलचेतसः । तावत्कुर्वन्ति कार्याणि यावत्स्यात्प्रबलं बलम् ॥ ४४ ॥

ಅಹೋ! ಕಳಂಕಚಿತ್ತರಾದ ಖಲರ ಮಾಯಾಪ್ರೇರಿತ ಕರ್ಮ ಇದು; ಬಲವು ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುವವರೆಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಯುಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 45

दासभावं च शत्रूणां वारस्त्रीणां च सौहृदम् । साधुभावं च सर्पाणां श्रेयस्कामो न विश्वसेत् ॥ ४५ ॥

ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಶತ್ರುವಿನ ದಾಸಭಾವ, ವೇಶ್ಯೆಯ ಸೌಹಾರ್ದ, ಸರ್ಪದ ಸಾಧುಭಾವ—ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಡಬಾರದು।

Verse 46

प्रहासं कुर्वते नित्यं यान्दन्तान्दर्शयन्खलाः । तानेव दर्शयन्त्याशु स्वसामर्थ्यविपर्यये ॥ ४६ ॥

ಖಲರು ಸದಾ ನಗುತ್ತಾ ಹಲ್ಲು ತೋರಿಸಿ ಹಾಸ್ಯಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದಾಗ, ಅದೇ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಅವರು ಬೇಗನೆ ತೋರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 47

पिशुना जिह्वया पूर्वं परुषं प्रवदन्ति च । अतीव करुणं वाक्यं वदन्त्येव तथाबलाः ॥ ४७ ॥

ನಿಂದಕ ಜಿಹ್ವೆಯಿಂದ ಮೊದಲು ಕಠೋರವಾಗಿ ಮಾತಾಡುವವರು, ನಂತರ ದುರ್ಬಲ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಕರುಣೆಯಂತೆ ತೋರುವ ಮಾತನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 48

श्रेयस्कामो भवेद्यस्तु नीतिशास्त्रार्थकोविदः । साधुत्वं समभावं च खलानां नैव विश्वसेत् ॥ ४८ ॥

ನಿಜವಾದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವವನು ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿರಬೇಕು; ದುಷ್ಟರು ತೋರಿಸುವ ‘ಸಾಧುತ್ವ’ ಮತ್ತು ‘ಸಮಭಾವ’ಗಳ ಮೇಲೆ ಎಂದಿಗೂ ನಂಬಿಕೆ ಇಡಬಾರದು।

Verse 49

दुर्जनं प्रणतिं यान्तं मित्रं कैतवशीलिनम् । दुष्टां भार्यां च विश्वस्तो मृत एव न संशयः ॥ ४९ ॥

ವಂದಿಸಿ ಬರುವ ದುರ್ಜನನ ಮೇಲೂ, ವಂಚಕ ಸ್ವಭಾವದ ಮಿತ್ರನ ಮೇಲೂ, ದುಷ್ಟ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೇಲೂ ನಂಬಿಕೆ ಇಡುವವನು—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಮೃತನ ಸಮಾನ।

Verse 50

मा रक्ष तस्मादेतान्वै गोरूपव्याघ्रकर्मिणः । हत्वैतानखिलान् दुष्टांस्त्वत्प्रसादान्महीं भजे ॥ ५० ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಇವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ—ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಸುವಿನಂತೆ, ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯಂತೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ದುಷ್ಟರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ; ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭೋಗಿಸಿ ಆಳುವೆನು।

Verse 51

वशिष्ठस्तद्वचः श्रुत्वा सुप्रीतो मुनिसत्तमः । कराभ्यां सगरस्याङ्गं स्पृशन्निदमुवाच ह ॥ ५१ ॥

ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಶಿಷ್ಠರು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಸಾಗರನ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 52

वसिष्ठ उवाच । साधु साधु महाभाग सत्यं वदसि सुव्रत । तथापि मद्वचः श्रुत्वा परां शान्तिं लभिष्यसि ॥ ५२ ॥

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು: "ಸಾಧು, ಸಾಧು, ಓ ಮಹಾಭಾಗನೇ! ಓ ಸುವ್ರತನೇ, ನೀನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಆದರೂ, ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ನೀನು ಪರಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ."

Verse 53

मयैते निहताः पूर्वं त्वत्प्रतिज्ञाविरोधिनः । हतानां हनने कीर्तिः का समुत्पद्यते वद ॥ ५३ ॥

ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗೆ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ ಇವರನ್ನು ನಾನು ಮೊದಲೇ ಸಂಹರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಹತರಾದವರನ್ನು ಹನನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಯಾವ ಕೀರ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಹೇಳು.

Verse 54

भूमीश जन्तवः सर्वे कर्मपाशेन यन्त्रिताः । तथापि पापैर्निहताः किमर्थं हंसि तान्पुनः ॥ ५४ ॥

ಓ ಭೂಪತಿಯೇ! ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಕರ್ಮಪಾಶದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆದರೂ, ಪಾಪಗಳಿಂದ ಹತರಾದವರನ್ನು ನೀನು ಪುನಃ ಏಕೆ ಕೊಲ್ಲುತ್ತೀಯೆ?

Verse 55

देहस्तु पापजनितः पूर्वमेवैनसा हतः । आत्मा ह्यभेद्यः पूर्णत्वाच्छास्त्राणामेष निश्चयः ॥ ५५ ॥

ದೇಹವು ಪಾಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಮತ್ತು ಪಾಪದಿಂದಲೇ ಮೊದಲೇ ಹತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಆತ್ಮವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಭೇದ್ಯವಾಗಿದೆ, ಇದೇ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಿಶ್ಚಯ.

Verse 56

स्वकर्मफलभोगानां हेतुमात्रा हि जन्तवः । कर्माणि दैवमूलानि दैवाधीनमिदं जगत् ॥ ५६ ॥

ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಕೇವಲ ನಿಮಿತ್ತ ಮಾತ್ರ. ಕರ್ಮಗಳು ದೈವಮೂಲವಾದವು ಮತ್ತು ಈ ಜಗತ್ತು ದೈವಾಧೀನವಾಗಿದೆ.

Verse 57

यस्माद् दैवं हि साधुनां रक्षिता दुष्टशिक्षिता । ततो नरैरस्वतन्त्रैः किं कार्यं साध्यते वद ॥ ५७ ॥

ದೈವವೇ ಸಜ್ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ದುಷ್ಟರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿ ಶಿಸ್ತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ; ಹೀಗಿರುವಾಗ ನಿಜವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರರಲ್ಲದ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಯಾವ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು? ಹೇಳು.

Verse 58

शरीरं पापसंभूतं पापेनैव प्रवर्तते । पापमूलमिदं ज्ञात्वा कथं हन्तुं समुद्यतः ॥ ५८ ॥

ಈ ದೇಹವು ಪಾಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಪಾಪದಿಂದಲೇ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಾಪಮೂಲವೆಂದು ತಿಳಿದು ಯಾರಾದರೂ (ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು) ಕೊಲ್ಲಲು ಹೇಗೆ ಮುಂದಾಗಬಲ್ಲನು?

Verse 59

आत्मा शुद्धोऽपि देहस्थो देहीति प्रोच्यते बुधैः । तस्मादिदं वपुर्भूप पापमूलं न संशयः ॥ ५९ ॥

ಆತ್ಮ ಶುದ್ಧನಾಗಿದ್ದರೂ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದಾಗ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ‘ದೇಹಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ರಾಜನೇ, ಈ ದೇಹವೇ ಪಾಪಮೂಲ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.

Verse 60

पापमूलवपुर्हन्तुः का कीर्तिस्तव बाहुज । भविष्यतीति निश्चित्य नैतान्हिंसीस्ततः सुत ॥ ६० ॥

ಓ ಬಾಹುಬಲಶಾಲಿಯೇ! ಪಾಪಮೂಲ ಸ್ವಭಾವದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವನಾಗಿ ನಿನಗೆ ಯಾವ ಕೀರ್ತಿ ದೊರೆಯುವುದು? ಇದನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಮಗನೇ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಬೇಡ.

Verse 61

इति श्रुत्वा गुरोर्वाक्यं विरराम स कोपतः । स्पृशन्करेण सगरं नन्दनं मुनयस्तदा ॥ ६१ ॥

ಗುರುವಿನ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ವಿರಮಿಸಿದನು. ಆಗ ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದ ನಂದನನ ಕುಂಭವನ್ನು (ಸಗರವನ್ನು) ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು.

Verse 62

अथाथर्वनिधिस्तस्य सगरस्य महात्मनः । राज्याभिषेकं कृतवान्मुनिभिः सह सुव्रतैः ॥ ६२ ॥

ಆಮೇಲೆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಸಗರನ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ಅಥರ್ವನಿಧಿ ಉತ್ತಮ ವ್ರತಧಾರಿ ಮುನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 63

भार्याद्वयं च तस्यासीत्केशिनी सुमतिस्तथा । काश्यपस्य विदर्भस्य तनये मुनिसत्तम ॥ ६३ ॥

ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಕೇಶಿನೀ ಮತ್ತು ಸುಮತಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು; ಅವರು ವಿದ್ಯರ್ಭದ ಕಾಶ್ಯಪನ ಪುತ್ರಿಯರು।

Verse 64

राज्ये प्रतिष्ठिते दृष्ट्वा मुनिरौर्वस्तपोनिधिः । वनादागत्य राजानं संभाष्य स्वाश्रमं ययौ ॥ ६४ ॥

ರಾಜ್ಯವು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುದನ್ನು ಕಂಡು ತಪೋನಿಧಿಯಾದ ಔರ್ವ ಮುನಿ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಬಂದು ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡಿ ನಂತರ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು।

Verse 65

कदाचित्तस्य भूपस्य भार्याभ्यां प्रार्थितो मुनिः । वरं ददावपत्यार्थमौर्वो भार्गवमन्त्रवित् ॥ ६५ ॥

ಒಮ್ಮೆ ಆ ರಾಜನ ಇಬ್ಬರು ರಾಣಿಯರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, ಭಾರ್ಗವ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ಔರ್ವ ಮುನಿ ಸಂತಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು।

Verse 66

क्षणं ध्यानस्थितो भूत्वा त्रिकालज्ञो मुनीश्वरः । केशिनीं सुमतिं चैव इदमाह प्रहर्षयन् ॥ ६६ ॥

ತ್ರಿಕಾಲಜ್ಞನಾದ ಮುನೀಶ್ವರನು ಕ್ಷಣಕಾಲ ಧ್ಯಾನಸ್ಥನಾಗಿ, ಕೇಶಿನೀ ಮತ್ತು ಸುಮತಿಯನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 67

और्व उवाच । एका वंशधरं चैकमन्या षडयुतानि च । अपत्यार्थं महाभागे वृणुतां च यथेप्सितम् ॥ ६७ ॥

ಔರ್ವನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತೀ! ಒಂದು ಹಸು ನಿನಗೆ ವಂಶಧರನಾದ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ನೀಡುವುದು; ಮತ್ತೊಂದು ಆರು ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರನ್ನು ನೀಡುವುದು. ಸಂತಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು.

Verse 68

अथ श्रुत्वा वचस्तस्य मुनेरौर्वस्य नारद । केशिन्येकं सुतं वव्रे वंशसन्तानकारणम् ॥ ६८ ॥

ಹೇ ನಾರದಾ! ಔರ್ವ ಮುನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕೇಶಿನೀ ವಂಶಸಂತತಿ ಮುಂದುವರಿಯಲೆಂದು ಒಬ್ಬನೇ ಪುತ್ರನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡಳು.

Verse 69

तथा षष्टिसहस्राणि सुमत्या ह्यभवन्सुताः । नाम्नासमंजाः केशिन्यास्तनयो मुनिसत्तम ॥ ६९ ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಸುಮತಿಗೆ ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು. ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ಕೇಶಿನಿಯ ಪುತ್ರನ ಹೆಸರು ‘ಸಮಂಜ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

Verse 70

असमंजास्तु कर्माणि चकारोन्मत्तचेष्टितः । तं दृष्ट्वा सागराः सर्वे ह्यासन्दुर्वृत्तचेतसः ॥ ७० ॥

ಆದರೆ ಅಸಮಂಜನು ಉನ್ಮತ್ತನಂತೆ ವರ್ತಿಸಿ ನಿಂದನೀಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಸಾಗರನ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರೂ ದುರ್ವೃತ್ತಚೇತನರಾದರು.

Verse 71

तद्बालभावं संदुष्टं ज्ञात्वा बाहुसुतो नृपः । चिन्तयामास विधिवत्पुत्रकर्म विगर्हितम् ॥ ७१ ॥

ಮಗುವಿನ ಸ್ವಭಾವ ದೂಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಬಾಹುವಿನ ಪುತ್ರನಾದ ರಾಜನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪುತ್ರನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು—ಅದು ನಿಂದನೀಯ ವಿಷಯವಾದರೂ—ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು.

Verse 72

अहो कष्टतरा लोके दुर्जनानां हि संगतिः । कारुकैस्ताड्यते वह्निरयः संयोगमात्रतः ॥ ७२ ॥

ಅಹೋ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದುರ್ಜನರ ಸಂಗತಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ; ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಂಯೋಗಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಕಮ್ಮಾರರು ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 73

अंशुमान्नाम तनयो बभूव ह्यसमंजसः । शास्त्रज्ञो गुणवान्धर्मी पितामहहिते रतः ॥ ७३ ॥

ಅಸಮಂಜಸನಿಗೆ ಅಂಶುಮಾನನೆಂಬ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಗುಣವಂತ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ, ಪಿತಾಮಹಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 74

दुर्वृत्ताः सागराः सर्वे लोकोपद्र वकारिणः । अनुष्ठानवतां नित्यमन्तराया भवन्ति ते ॥ ७४ ॥

ಎಲ್ಲ ಸಾಗರಗಳೂ ದುರ್ವೃತ್ತ, ಲೋಕಕ್ಕೆ ಉಪದ್ರವಕಾರಿಗಳು; ಅನುಷ್ಠಾನನಿಷ್ಠರಿಗೆ ಅವು ನಿತ್ಯವೂ ಅಂತರಾಯವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 75

हुतानि यानि यज्ञेषु हवींषि विधिवद् द्विजैः । बुभुजे तानि सर्वाणि निराकृत्य दिवौकसः ॥ ७५ ॥

ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಹವಿಸ್ಸುಗಳನ್ನು, ದಿವೌಕಸ ದೇವರನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ, ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಭುಜಿಸಿದನು.

Verse 76

स्वर्गादाहृत्य सततं रम्भाद्या देवयोषितः । भजन्ति सागरास्ता वै कचग्रहबलात्कृताः ॥ ७६ ॥

ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಸದಾ ಕರೆತರುವ ರಂಭಾದಿ ದೇವಯೋಷಿತೆಯರನ್ನು, ಕಚಗ್ರಹದ ಬಲದಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವರಾಗಿ, ಸಾಗರಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 77

पारिजातादिवृक्षाणां पुष्पाण्याहृत्य ते खलाः । भूषयन्ति स्वदेहानि मद्यपानपरायणाः ॥ ७७ ॥

ಪಾರಿಜಾತಾದಿ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು, ಮದ್ಯಪಾನಾಸಕ್ತರಾದ ಆ ದುಷ್ಟರು ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನೇ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 78

साधुवृत्तीः समाजह्रुः सदाचाराननाशयन् । मित्रैश्च योद्धुमारब्धा बलिनोऽत्यन्तपापिनः ॥ ७८ ॥

ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪಿಗಳೂ ಬಲಿಷ್ಠರೂ ಆದ ಅವರು ಸಜ್ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಕಸಿದು, ಸದಾಚಾರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಿದರು।

Verse 79

एतद् दृष्ट्वातितुःखार्ता देवा इन्द्र पुरोगमाः । विचारं परमं चक्रुरेतेषां नाशहेतवे ॥ ७९ ॥

ಇದನ್ನು ಕಂಡು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ದೇವರುಗಳು ಅತಿದುಗ್ಧಾರ್ತರಾದರು; ಅವರ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಪರಮ ವಿಚಾರ ಮಾಡಿದರು।

Verse 80

निश्चित्य विबुधाः सर्वे पातालान्तरगोचरम् । कपिलं देवदेवेशं ययुः प्रच्छन्नरूपिणः ॥ ८० ॥

ದೇವದೇವೇಶನಾದ ಕಪಿಲನು ಪಾತಾಳದ ಒಳಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಗುಪ್ತರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು।

Verse 81

ध्यायन्तमात्मनात्मानं परानन्दैकविग्रहम् । प्रणम्य दण्डवद् भूमौ तुष्टुवुस्त्रिदशास्ततः ॥ ८१ ॥

ತನ್ನ ಆತ್ಮದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತ, ಪರಮಾನಂದಮಯ ಏಕವಿಗ್ರಹನಾಗಿ ಇರುವ ಅವನನ್ನು ಕಂಡು, ತ್ರಿದಶರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು।

Verse 82

देवा ऊचुः । नमस्ते योगिने तुभ्यं सांख्ययोगरताय च । नररूपप्रतिच्छन्नजिष्णवे विष्णवे नमः ॥ ८२ ॥

ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪರಮ ಯೋಗೀ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ರತವಾಗಿರುವ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನರರೂಪದಲ್ಲಿ ಆವೃತನಾದ ಸದಾ ವಿಜಯಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 83

नमः परेशभक्ताय लोकानुग्रहहेतवे । संसारारण्यदावाग्ने धर्मपालनसेतवे ॥ ८३ ॥

ಪರಮೇಶ್ವರನ ಭಕ್ತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಲೋಕಾನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಂಸಾರಾರಣ್ಯದ ದಾವಾಗ್ನಿಯಂತೆ ದಹಿಸುವವನೆ, ಧರ್ಮಪಾಲನೆಯ ಸೇತುವಾಗಿರುವವನೆ, ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 84

महते वीतरागाय तुभ्यं भूयो नमो नमः । सागरैः पीडितानस्मांस्त्रायस्व शरणागतान् ॥ ८४ ॥

ಹೇ ಮಹಾನ್ ವೀತರಾಗನೇ, ನಿಮಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಾಗರಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಶರಣಾಗತರಾದ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಉದ್ಧರಿಸು.

Verse 85

कपिल उवाच । ये तु नाशमिहेच्छंतिं यशोबलधनायुषाम् । त एव लोकान्बाधन्ते नात्राश्चर्यं सुरोत्तमाः ॥ ८५ ॥

ಕಪಿಲನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು, ಬಲ, ಧನ ಮತ್ತು ಆಯುಷ್ಯದ ನಾಶವನ್ನು ಬಯಸುವವರೇ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಾರೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ, ಓ ದೇವೋತ್ತಮರೇ.

Verse 86

यस्तु बाधितुमिच्छेत जनान्निरपराधिनः । तं विद्यात्सर्वलोकेषु पापभोगरतं सुराः ॥ ८६ ॥

ಆದರೆ ನಿರಪರಾಧ ಜನರನ್ನು ಕಾಡಲು ಬಯಸುವವನನ್ನು, ಓ ದೇವರೇ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಾಪಭೋಗದಲ್ಲಿ ರತನೆಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.

Verse 87

कर्मणा मनसा वाचा यस्त्वन्यान्बाधते सदा । तं हन्ति दैवमेवाशु नात्र कार्या विचारणा ॥ ८७ ॥

ಕರ್ಮ, ಮನಸ್ಸು, ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಸದಾ ಪರರನ್ನು ಬಾಧಿಸುವವನನ್ನು ದೈವವೇ ಶೀಘ್ರ ದಂಡಿಸುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಚಾರ ಬೇಡ।

Verse 88

अल्पैरहोभिरेवैते नाशमेष्यन्ति सागराः । इत्युक्ते मुनिना तेन कपिलेन महात्मना । प्रणम्य तं यथान्यायं गता नाकं दिवौकसः ॥ ८८ ॥

ಮಹಾತ್ಮ ಮುನಿ ಕಪಿಲನು—“ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಈ ಸಾಗರಗಳು ನಾಶವಾಗುವವು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವತೆಗಳು ಯಥಾವಿಧಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು।

Verse 89

अत्रान्तरे तु सगरो वसिष्ठाद्यैर्महर्षिभिः । आरेभे हयमेधाख्यं यज्ञं कर्त्तुमनुत्तमम् ॥ ८९ ॥

ಇದರ ನಡುವೆ ರಾಜ ಸಗರನು ವಸಿಷ್ಠಾದಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ‘ಅಶ್ವಮೇಧ’ ಎಂಬ ಅನುತ್ತಮ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।

Verse 90

तद्यज्ञे योजितं सप्तिमपहृत्य सुरेश्वरः । पाताले स्थापयामास कपिलो यत्र तिष्ठति ॥ ९० ॥

ಆ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿತವಾದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ದೇವೇಶ್ವರ ಇಂದ್ರನು, ಕಪಿಲನು ವಾಸಿಸುವ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 91

गूढविग्रहशक्रेण हृतमश्वं तु सागराः । अन्वेष्टुं बभ्रमुर्लोकान् भूरादींश्च सुविस्मिताः ॥ ९१ ॥

ಗುಪ್ತ ರೂಪ ಧರಿಸಿದ ಶಕ್ರ ಇಂದ್ರನು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಕದ್ದೊಯ್ದಾಗ, ಸಗರನ ಪುತ್ರರು ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ಭೂಲೋಕಾದಿ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಅಲೆದರು।

Verse 92

अदृष्टसप्तयस्ते च पातालं गन्तुमुद्यताः । चख्नुर्महीतलं सर्वमेकैको योजनं पृथक् ॥ ९२ ॥

ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಆ ಏಳು ಮಂದಿ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಉದ್ಯತರಾದರು. ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನು ಒಂದೊಂದು ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನೆಲ್ಲ ತೋಡಿದರು॥

Verse 93

मृत्तिकां खनितां ते चोदधितीरे समाकिरन् । तद्द्वारेण गताः सर्वे पातालं सगरात्मजाः ॥ ९३ ॥

ತೋಡಿದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಅವರು ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ ರಾಶಿ ಹಾಕಿದರು. ಆ ದ್ವಾರದಿಂದಲೇ ಸಗರನ ಪುತ್ರರೆಲ್ಲ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು॥

Verse 94

विचिन्वन्ति हयं तत्र मदोन्मत्ता विचेतसः ॥ ९४ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಗರ್ವಮದದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತರಾಗಿ ಮನಸ್ಸು ಮರುಳಾಗಿ, ವಿವೇಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು॥

Verse 95

तत्रापश्यन्महात्मानं कोटिसूर्यसमप्रभम् । कपिलं ध्याननिरतं वाजिनं च तदन्तिके ॥ ९५ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಮಹಾತ್ಮ ಕಪಿಲನನ್ನು ಕಂಡನು—ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಧ್ಯಾನನಿರತನಾಗಿ; ಅವನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಕುದುರೆಯನ್ನೂ ಕಂಡನು॥

Verse 96

ततः सर्वे तु संरब्धा मुनिं दृष्ट्वाऽतिवेगतः । हन्तुमुद्युक्तमनसो विद्र वन्तः समासदन् ॥ ९६ ॥

ಆಮೇಲೆ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಕೋಪಗೊಂಡು ಮುನಿಯನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಅತಿವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸಿದರು. ಕೊಲ್ಲುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಓಡಿಬಂದು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದರು॥

Verse 97

हन्यतां हन्यतामेष वध्यतां वध्यतामयम् । गृह्यतां गृह्यतामाशु इत्यूचुस्ते परस्परम् ॥ ९७ ॥

“ಇವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿರಿ, ಕೊಲ್ಲಿರಿ; ಇವನನ್ನು ವಧಿಸಿರಿ, ದಂಡಿಸಿ ಸಂಹರಿಸಿರಿ; ಹಿಡಿಯಿರಿ—ತಕ್ಷಣ ಹಿಡಿಯಿರಿ!” ಎಂದು ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಕೂಗಿದರು।

Verse 98

हृताश्वं साधुभावेन बकवद्ध्य्नातत्परम् । सन्ति चाहो खला लोके कुर्वन्त्याडम्बरं महत् ॥ ९८ ॥

ಸಾಧುಭಾವವನ್ನು ತೊಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವನು ಹೃತಾಶ್ವನನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದನು; ಕೊಕ್ಕಿನಂತೆ ಕೇವಲ ಹೊರಗೆ ಧ್ಯಾನನಿಷ್ಠನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು. ಅಯ್ಯೋ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟರು ಭಕ್ತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಆಢಂಬರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 99

इत्युच्चरन्तो जहसुः कपिलं ते मुनीश्वरम् । समस्तेन्द्रि यसन्दोहं नियम्यात्मानमात्मनि ॥ ९९ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತ ಅವರು ಮುನೀಶ್ವರ ಕಪಿಲನನ್ನು ನೋಡಿ ನಕ್ಕರು. ಆಗ ಅವರು ಸಮಸ್ತ ಇಂದ್ರಿಯಸಮೂಹವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದರು।

Verse 100

आस्थितः कपिलस्तेषां तत्कर्म ज्ञातवान्नहि ॥ १०० ॥

ಕಪಿಲನು ಅವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ, ಆ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವನು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ (ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ)।

Verse 101

आसन्नमृत्यवस्ते तु विनष्टमतयो मुनिम् । पद्भिः संताडयामासुर्बाहूं च जगृहुः परे ॥ १०१ ॥

ಆದರೆ ಬುದ್ಧಿ ನಾಶವಾದವರು, ಮರಣಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಕಾಲಿನಿಂದ ತುಳಿದು ಹೊಡೆಯತೊಡಗಿದರು; ಇತರರು ಅವನ ಭುಜಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದರು।

Verse 102

ततस्त्यक्तसमाधिस्तु स मुनिर्विस्मितस्तदा । उवाच भावगम्भीरं लोकोपद्र वकारिणः ॥ १०२ ॥

ಆಮೇಲೆ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಆ ಮುನಿ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಮಿತನಾಗಿ, ಲೋಕದ ದುಃಖೋಪದ್ರವಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಭಾವಗಂಭೀರವಾದ ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದನು।

Verse 103

एश्वर्यमदमत्तानां क्षुधितानां च कामिनाम् । अहंकारविमूढानां विवेको नैव जायते ॥ १०३ ॥

ಐಶ್ವರ್ಯಮದದಿಂದ ಮತ್ತರಾದವರಲ್ಲಿ, ಕ್ಷುಧೆಯಿಂದ ಕಲುಷಿತರಾದವರಲ್ಲಿ, ಕಾಮಾಸಕ್ತರಲ್ಲಿ—ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದವರಿಗೆ ವಿವೇಕವು ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 104

निधेराधारमात्रेण मही ज्वलति सर्वदा । तदेव मानवा भुक्त्वा ज्वलन्तीति किमद्भुतम् ॥ १०४ ॥

ಅಗ್ನಿಮಯ ಗುಪ್ತನಿಧಿಯ ಆಧಾರಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಭೂಮಿ ಸದಾ ಉರಿಯುತ್ತದೆ; ಅದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮಾನವರು ಭೋಗಿಸಿ ಉರಿದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನು?

Verse 105

किमत्र चित्रं सुजनं बाधन्ते यदि दुर्जनाः । महीरुहांश्चानुतटे पातयन्ति नदीरयाः ॥ १०५ ॥

ದುರ್ಜನರು ಸುಜನರನ್ನು ಬಾಧಿಸಿದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನು? ನದಿಯ ಪ್ರವಾಹವು ದಡದ ಬಳಿ ನಿಂತ ಮಹಾವೃಕ್ಷಗಳನ್ನೂ ಕೆಡವಿ ಬೀಳಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 106

यत्र श्रीर्यौवनं वापि शारदा वापि तिष्ठति । तत्राश्रीर्वृद्धता नित्यं मूर्खत्वं चापि जायते ॥ १०६ ॥

ಎಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ, ಯೌವನ ಮತ್ತು ಶಾರದಾ-ವಿದ್ಯೆ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತವೋ, ಅವುಗಳ ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ದುರ್ದೈವ, ನಿತ್ಯ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಮತ್ತು ಮೂರ್ಖತ್ವವೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ।

Verse 107

अहो कनकमाहात्म्यमाख्यातुं केन शक्यते । नामसाम्यदहो चित्रं धत्तूरोऽपि मदप्रदः ॥ १०७ ॥

ಅಹೋ! ಕನಕದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಾರು ಹೇಳಬಲ್ಲರು? ನಾಮಸಾಮ್ಯವೇ ಎಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರ—ಧತ್ತೂರವೂ ಮದ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 108

भवेद्यदि खलस्य श्रीः सैव लोकविनाशिनी । यथा सखाग्नेः पवनः पन्नगस्य यथा विषम् ॥ १०८ ॥

ದುಷ್ಟನಿಗೆ ಶ್ರೀ-ಸಂಪತ್ತು ಬಂದರೆ, ಅದೇ ಲೋಕವಿನಾಶಿನಿಯಾಗುತ್ತದೆ—ಗಾಳಿ ಅಗ್ನಿಯ ಸಖನಂತೆ, ವಿಷವು ಸರ್ಪದಂತೆಯೇ.

Verse 109

अहो धनमदान्धस्तु पश्यन्नपि न पश्यति । यदि पश्यत्यात्महितं स पश्यति न संशयः ॥ १०९ ॥

ಅಹೋ! ಧನಮದದಿಂದ ಅಂಧನಾದವನು ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದರೂ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆತ್ಮಹಿತವನ್ನು ಕಾಣುವವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 110

इत्युक्त्वा कपिलः क्रुद्धो नेत्राभ्यां ससृजेऽनलम् । स वह्निः सागरान्सर्वान्भस्मसादकरोत्क्षणात् ॥ ११० ॥

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಕಪಿಲನು ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಆ ವಹ್ನಿಯು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾಗರನ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡಿತು.

Verse 111

यन्नेत्रजानलं दृष्ट्वा पातालतलवासिनः । अकालप्रलयं मत्वा च्रुकुशुः शोकलालसाः ॥ १११ ॥

ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಪಾತಾಳವಾಸಿಗಳು ಅಕಾಲ ಪ್ರಳಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಶೋಕಭೀತಿಯಿಂದ ಅಳಲಾಡಿದರು.

Verse 112

तदग्नितापिताः सर्वे दन्दशूकाश्च राक्षसाः । सागरं विविशुः शीघ्रं सतां कोपो हि दुःसहः ॥ ११२ ॥

ಆ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ದಗ್ಧರಾದ ಎಲ್ಲಾ ದಂಶಧಾರಿ ಸರ್ಪಗಳೂ ರಾಕ್ಷಸರೂ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸಾಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ಸತ್ಪುರುಷರ ಕೋಪವು ನಿಜಕ್ಕೂ ದುಃಸಹ.

Verse 113

अथ तस्य महीपस्य समागम्याध्वरं तदा । देवदूत उवाचेदं सर्वं वृत्तं हि यक्षते ॥ ११३ ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವದೂತನು ರಾಜನ ಯಜ್ಞಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಹೀಗೆಂದನು—“ನಡೆದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಘಟನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ.”

Verse 114

एतत्समाकर्ण्य वचः सगरःसर्ववित्प्रभुः । दैवेन शिक्षिता दुष्टा इत्युवाचातिहर्षितः ॥ ११४ ॥

ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಸರ್ವಜ್ಞನೂ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯೂ ಆದ ಪ್ರಭು ಸಾಗರರಾಜನು ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷದಿಂದ ಹೇಳಿದನು—“ಈ ದುಷ್ಟನು ದೈವದಿಂದಲೇ ಶಿಕ್ಷಿತನಾದನು.”

Verse 115

माता वा जनको वापि भ्राता वा तनयोऽपि वा । अधर्मं कुरुते यस्तु स एव रिपुरिष्यते ॥ ११५ ॥

ತಾಯಿ ಆಗಲಿ ತಂದೆ ಆಗಲಿ, ಸಹೋದರ ಆಗಲಿ ಮಗನಾಗಲಿ—ಅಧರ್ಮ ಮಾಡುವವನೇ ಶತ್ರುವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 116

यस्त्वधर्मेषु निरतः सर्वलोकविरोधकृत् । तं रिपुं परमं विद्याच्छास्त्राणामेष निर्णयः ॥ ११६ ॥

ಅಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಜನರಿಗೂ ವಿರೋಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವವನನ್ನು ಪರಮ ಶತ್ರುವೆಂದು ತಿಳಿ—ಇದೇ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಿರ್ಣಯ.

Verse 117

सगरः पुत्रनाशेऽपि न शुशोच मुनीश्वरः । दुर्वृत्तनिधनं यस्मात्सतामुत्साहकारणम् ॥ ११७ ॥

ಪುತ್ರನಾಶವಾದರೂ ಮುನಿಸಮಾನ ರಾಜ ಸಗರನು ಶೋಕಿಸಲಿಲ್ಲ; ದುಷ್ಟರ ವಿನಾಶವೇ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಉತ್ಸಾಹವರ್ಧಕ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿದನು.

Verse 118

यज्ञेष्वनधिकारत्वादपुत्राणामिति स्मृतेः । पौत्रं तमंशुमन्तं हि पुत्रत्वे कृतवान्प्रभुः ॥ ११८ ॥

ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಪುತ್ರರಿಗೆ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಭುವು ಮೊಮ್ಮಗ ಅಂಶುಮಂತನನ್ನು ಪುತ್ರನಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು.

Verse 119

असमञ्जस्सुतं तं तु सुधियं वाग्विदां वरम् । युयोज सारविद् भूयो ह्यश्वानयनकर्मणि ॥ ११९ ॥

ಅಸಮಂಜಸನ ಆ ಪುತ್ರನು—ಸುದೀ, ವಾಗ್ವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ—ಅವನನ್ನು ರಥವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಮತ್ತೆ ಅಶ್ವಾನಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು.

Verse 120

स गतस्तद्बिलद्वारे दृष्ट्वा तं मुनिपुङ्गवम् । कपिलं तेजसां राशिं साष्टाङ्गं प्रणनाम ह ॥ १२० ॥

ಅವನು ಆ ಗುಹೆಯ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ತೇಜಸ್ಸಿನ ರಾಶಿಯಾದ ಮುನಿಪುಂಗವ ಕಪಿಲನನ್ನು ನೋಡಿ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು.

Verse 121

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा विनयेनाग्रतः स्थितः । उवाच शान्तमनसं देवदेवं सनातनम् ॥ १२१ ॥

ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ವಿನಯದಿಂದ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, ಶಾಂತಮನಸ್ಸಿನ ಸನಾತನ ದೇವದೇವನಿಗೆ ಅವನು ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 122

अंशुमानुवाच । दौःशील्यं यत्कृतं ब्रह्मन्मत्पितृव्यैः क्षमस्व तत् । परोपकारनिरताः क्षमासारा हि साधवः ॥ १२२ ॥

ಅಂಶುಮಾನನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನನ್ನ ಪಿತೃವ್ಯರು ಮಾಡಿದ ದುರ್ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು. ಸಾಧುಗಳು ಪರೋಪಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಕ್ಷಮೆಯೇ ಅವರ ಸಾರ.

Verse 123

दुर्जनेष्वपि सत्वेषु दयां कुर्वन्ति साधवः । नहि संहरते ज्योत्स्नां चन्द्र श्चाण्डालवेश्मनः ॥ १२३ ॥

ದುರ್ಜನ ಸತ್ತ್ವಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಸಾಧುಗಳು ದಯೆ ತೋರುತ್ತಾರೆ; ಚಂದ್ರನು ಚಾಂಡಾಳನ ಮನೆಯ ಮೇಲೂ ತನ್ನ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 124

बाध्यमानोऽपि सुजनः सर्वेषां सुखकृद् भवेत् । ददाति परमां तुष्टिं भक्ष्यमाणोऽमरैः शशी ॥ १२४ ॥

ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರೂ ಸುಜನನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುಖಕರನಾಗಿರಬೇಕು; ಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ ಅಮರರಿಂದ ‘ಭಕ್ಷ್ಯ’ವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಚಂದ್ರನು ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 125

दारितश्छिन्न एवापि ह्यामोदेनैव चन्दनः । सौरभं कुरुते सर्वं तथैव सुजनो जनः ॥ १२५ ॥

ಚಂದನವನ್ನು ಚೀರಿ ಕತ್ತರಿಸಿದರೂ ತನ್ನ ಸಹಜ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪರಿಮಳಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸುಜನನು ಕಷ್ಟದಲ್ಲೂ ಎಲ್ಲರ ಹಿತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 126

क्षान्त्या च तपसाचारैस्तद्गुणज्ञा मुनीश्वराः । सञ्जातं शासितुं लोकांस्त्वां विदुः पुरुषोत्तम ॥ १२६ ॥

ನಿನ್ನ ಕ್ಷಮೆ, ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸದಾಚಾರದ ಅನುಶಾಸನದಿಂದ ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ಮುನೀಶ್ವರರು—ಹೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮ—ನೀನು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಶಾಸಿಸಲು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 127

नमो ब्रह्मन्मुने तुभ्यं नमस्ते ब्रह्ममूर्त्तये । नमो ब्रह्मण्यशीलाय ब्रह्मध्यानपराय च ॥ १२७ ॥

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠ ಮುನಿಯೇ! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನೇ! ನಿಮಗೆ ಪ್ರಣಾಮ. ಬ್ರಹ್ಮಪರಾಯಣ ಶೀಲವಂತನಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾದ ನಿಮಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ವಂದನೆ.

Verse 128

इति स्तुतो मुनिस्तेन प्रसन्नवदनस्तदा । वरं वरय चेत्याह प्रसन्नोऽस्मि तवानघ ॥ १२८ ॥

ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮುನಿಯ ಮುಖ ಪ್ರಸನ್ನವಾಯಿತು. ಆಗ ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಅನಘನೇ! ವರವನ್ನು ಬೇಡು; ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 129

एवमुक्ते तु मुनिना ह्यंशुमान्प्रणिपत्य तम् । प्रापयास्मत्पितॄन्ब्राह्मं लोकमित्यभ्यभाषत ॥ १२९ ॥

ಮುನಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಅಂಶುಮಾನನು ಅವರಿಗೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ—“ದಯವಿಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿರಿ” ಎಂದು ವಿನಂತಿಸಿದನು.

Verse 130

ततस्तस्यातिसंतुष्टो मुनिः प्रोवाच सादरम् । गङ्गामानीय पौत्रस्ते नयिष्यति पितॄन्दिवम् ॥ १३० ॥

ನಂತರ ಮುನಿಯು ಅವನ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಆದರದಿಂದ ಹೇಳಿದರು—“ಗಂಗೆಯನ್ನು ಕರೆತಂದು ನಿನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನೇ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವನು.”

Verse 131

त्वत्पौत्रेण समानीता गङ्गा पुण्यजला नदी । कृत्वैतान्धूतपापान्वै नयिष्यति परं पदम् ॥ १३१ ॥

ನಿನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನು ಕರೆತರುವ ಗಂಗಾ—ಪವಿತ್ರ ಜಲದ ಈ ನದಿ—ಇವರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಳು.

Verse 132

प्रापयैनं हयं वत्स यतः स्यात्पूर्णमध्वरम् । पितामहान्तिकं प्राप्य साश्वं वृत्तं न्यवेदयत् ॥ १३२ ॥

ವತ್ಸ, ಈ ಯಜ್ಞಾಶ್ವವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸು; ಅದರಿಂದ ಅಧ್ವರ (ಯಜ್ಞ) ಪೂರ್ಣವಾಗುವುದು. ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಅಶ್ವসহ ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿದನು॥

Verse 133

सगरस्तेन पशुना तं यज्ञं ब्राह्मणैः सह । विधाय तपसा विष्णुमाराध्याप पदं हरेः ॥ १३३ ॥

ಸಗರನು ಅದೇ ಯಜ್ಞಪಶುವಿನಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು. ನಂತರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಹರಿಯ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆದನು॥

Verse 134

जज्ञे ह्यंशुमतः पुत्रो दिलीप इति विश्रुतः । तस्माद्भगीरथो जातो यो गङ्गामानयद्दिवः ॥ १३४ ॥

ಅಂಶುಮತನಿಗೆ ‘ದಿಲೀಪ’ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನಿಂದ ಭಗೀರಥನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನೇ ದಿವ್ಯಲೋಕದಿಂದ ಗಂಗೆಯನ್ನು ತಂದನು॥

Verse 135

भगीरथस्य तपसा तुष्टो ब्रह्मा ददौ मुने । गङ्गां भगीरथायाथ चिन्तयामास धारणे ॥ १३५ ॥

ಓ ಮುನೇ, ಭಗೀರಥನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನಿಗೆ ಗಂಗೆಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ಭಗೀರಥನು ಭೂಮಿ ಅವಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಧರಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು॥

Verse 136

ततश्च शिवमाराध्य तद्द्वारा स्वर्णदीं भुवम् । आनीय तज्जलैः स्पृष्ट्वा पूतान्निन्ये दिवं पितॄन् ॥ १३६ ॥

ನಂತರ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಅವನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಣದೀ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದನು. ಅದರ ಜಲದಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು॥

Verse 137

भगीरथान्वये जातः सुदासो नाम भूपतिः । तस्य पुत्रो मित्रसहः सर्वलोकेषु विश्रुतः ॥ १३७ ॥

ಭಗೀರಥ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಸುದಾಸನೆಂಬ ರಾಜನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನ ಪುತ್ರ ಮಿತ್ರಸಹನು ಸರ್ವಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 138

वसिष्ठशापात्प्राप्तः स सौदासौ राक्षसीं तनुम् । गङ्गाबिन्दुनिषेकेण पुनर्मुक्तो नृपोऽभवत् ॥ १३८ ॥

ವಸಿಷ್ಠರ ಶಾಪದಿಂದ ಆ ಸೌದಾಸ ರಾಜನು ರಾಕ್ಷಸೀ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಆದರೆ ಗಂಗಾಜಲದ ಒಂದು ಬಿಂದುವಿನ ಅಭಿಷೇಕದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ರಾಜನಾದನು.

Verse 139

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गामाहात्म्यं नाम अष्टमोऽध्यायः ॥ ८ ॥

ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಬೃಹನ್ನಾರದೀಯ ಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಪ್ರಥಮಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಗಂಗಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯ’ ಎಂಬ ಎಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.