Bhāgīratha’s Bringing of the Gaṅgā
ನಾರದನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ—ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭಗೀರಥನು ಹೇಗೆ ಮುಂದುವರಿದನು? ಗಂಗೆಯು ಹೇಗೆ ಇಳಿದುಬಂತು? ಸನಕನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ತಪಸ್ವಿ-ರಾಜ ಭಗೀರಥನು ಭೃಗು ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮಾನವೋನ್ನತಿಯ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭೃಗು ಸತ್ಯವನ್ನು ಧರ್ಮಾನುಸಾರ, ಜೀವಹಿತಕರವಾದ ವಚನವೆಂದು ವಿವರಿಸಿ, ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ, ದುಷ್ಟಸಂಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿ, ವೈಷ್ಣವ ಸ್ಮರಣವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಜಪದಿಂದ ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರಿ “ಓಂ ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯ” ಹಾಗೂ ದ್ವಾದಶಾಕ್ಷರಿ “ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ವಾಸುದೇವಾಯ”, ಜೊತೆಗೆ ನಾರಾಯಣ ಧ್ಯಾನ. ಭಗೀರಥನು ಹಿಮವಂತನಲ್ಲಿ ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅದರ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಭಯಪಟ್ಟು ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಷ್ಣು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಪಿತೃಗಳ ಉದ್ಧಾರವನ್ನು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿ ಶಂಭು (ಶಿವ) ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭಗೀರಥನು ಈಶಾನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ ಶಿವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ವರ ನೀಡುತ್ತಾನೆ—ಶಿವನ ಜಟೆಯಿಂದ ಗಂಗೆಯು ಹೊರಳಿ ಭಗೀರಥನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸಾಗರಪುತ್ರರು ನಾಶವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿ ಅವರನ್ನು ವಿಷ್ಣುಲೋಕಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಫಲಶ್ರುತಿ—ಈ ಕಥೆಯ ಶ್ರವಣ/ಪಠಣ ಗಂಗಾಸ್ನಾನದ ಪುಣ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಕ್ತೆಯನ್ನು ವಿಷ್ಣುಧಾಮಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
Shlokas
Verse 1
नारद उवाच । हिमवद्गिरिमासाद्य किं चकार महीपतिः । कथमानीतवान् गङ्गामेतन्मे वक्तुमर्हसि 1. ॥ १ ॥
ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಹಿಮವದ್ಗಿರಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ರಾಜನು ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಗಂಗೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕರೆತಂದನು? ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ।
Verse 2
सनक उवाच । भगीरथो महाराजो जटाचीरधरो मुने । गच्छन् हिमाद्रिं तपसे प्राप्तो गोदावरीतटम् ॥ २ ॥
ಸನಕರು ಹೇಳಿದರು—ಮುನಿಯೇ, ಮಹಾರಾಜ ಭಗೀರಥನು ಜಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೊಟ್ಟು, ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಹಿಮಾದ್ರಿಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾ ಗೋದಾವರಿ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು।
Verse 3
तत्रापश्यत् महारण्ये भृगोराश्रममुत्तमम् । कृष्णसारसमाकीर्णं मातङ्गगणसेवितम् ॥ ३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಭೃಗುಮುನಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡನು—ಕೃಷ್ಣಸಾರ ಜಿಂಕೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಆನೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 4
भ्रमद्भ्रमरसङ्घुष्टं कूजद्विहगसंकुलम् । व्रजद्वराहनिकरं चमरीपुच्छवीजितम् ॥ ४ ॥
ಆ ವನವು ಸುತ್ತಾಡುವ ಭ್ರಮರಗಳ ಗುಂಜಿನಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಕೂಗುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ಸಂಚರಿಸುವ ವರಾಹಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಚಾಮರ-ಪುಚ್ಛದ ವೀಜಿಕೆಯಿಂದ ವೀಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು।
Verse 5
नृत्यन्मयूरनिकरं सारङ्गादिनिषेवितम् । प्रवर्द्धितमहावृक्षं मुनिकन्याभिरादरात् ॥ ५ ॥
ಅದು ನೃತ್ಯಮಾಡುವ ನವಿಲುಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಸಾರಂಗ (ಜಿಂಕೆ) ಮೊದಲಾದ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ನಿಷೇವಿತವಾಗಿತ್ತು; ಅಲ್ಲಿಗೆ ಮುನಿಕನ್ಯೆಯರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಮಹಾವೃಕ್ಷವೂ ನಿಂತಿತ್ತು।
Verse 6
शालतालतमालाढ्यं नूनहिन्तालमण्डितम् । मालतीयूथिकाकुन्दचम्पकाश्वत्थभूषितम् ॥ ६ ॥
ಅದು ಶಾಲ, ತಾಳ, ತಮಾಳ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಎತ್ತರದ ಹಿಂತಾಳ ತಾಳಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು; ಮಾಲತಿ-ಯೂಥಿಕಾ ಲತೆಗಳು, ಕುಂದ-ಚಂಪಕ ಪುಷ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಅಶ್ವತ್ಥ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿತ್ತು।
Verse 7
उत्पुल्लकुसुमोपेतमृषिसङ्घनिषेवितम् । वेदशास्त्रमहाघोषमाश्रमं प्राविशद् भृगोः ॥ ७ ॥
ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರಳಿದ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ಋಷಿಸಂಘಗಳಿಂದ ನಿಷೇವಿತ, ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮಹಾಘೋಷದಿಂದ ನಿನಾದಿಸುವ ಭೃಗುಗಳ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।
Verse 8
गृणन्तं परमं ब्रह्म वृतं शिष्यगणैर्मुनिम् । तेजसा सूर्यसदृशं भृगुं तत्र ददर्श सः ॥ ८ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಶಿಷ್ಯಗಣಗಳಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ, ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಗಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಸೂರ್ಯಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮುನಿ ಭೃಗುವನ್ನು ಕಂಡನು।
Verse 9
प्रणनामाथ विप्रेन्द्रं पादसङ्ग्रहणादिना । आतिथ्यं भृगुरप्यस्य चक्रे सन्मानपूर्वकम् ॥ ९ ॥
ಆಗ ಭೃಗುನು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನಿಗೆ ಪಾದಗ್ರಹಣಾದಿ ವಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸತ್ಕಾರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯಥಾವಿಧಿ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು।
Verse 10
कृतातिथ्यक्रियो राजा भृगुणा परमर्षिणा । उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा विनयान्मुनिपुङ्गवम् ॥ १० ॥
ಪರಮರ್ಷಿ ಭೃಗುಗೆ ಆತಿಥ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ರಾಜನು ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ವಿನಯದಿಂದ ಆ ಮುನಿಪುಂಗವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।
Verse 11
भगीरथ उवाच । भगवन्सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रविशारद । पृच्छामि भवभीतोऽहं नृणामुद्धारकारणम् ॥ ११ ॥
ಭಗೀರಥನು ಹೇಳಿದನು— ಭಗವನ್, ನೀವು ಸರ್ವಧರ್ಮಜ್ಞರು, ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರವಿಶಾರದರು. ನಾನು ಸಂಸಾರಭಯದಿಂದ ಭೀತನಾಗಿ ಮಾನವರ ಉದ್ಧಾರಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ।
Verse 12
भगवांस्तुष्यते येन कर्मणा मुनिसत्तम । तन्ममाख्याहि सर्वज्ञ अनुग्राह्योऽस्मि ते यदि ॥ १२ ॥
ಹೇ ಮುನಿಸತ್ತಮ, ಯಾವ ಕರ್ಮದಿಂದ ಭಗವಾನ್ ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೋ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ. ಹೇ ಸರ್ವಜ್ಞ, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾದರೆ ಉಪದೇಶಿಸಿ।
Verse 13
भृगुरुवाच । राजंस्तवेप्सितं ज्ञातं त्वं हि पुण्यवतां वरः । अन्यथा स्वकुलं सर्वं कथमुद्धर्तुमर्हसि ॥ १३ ॥
ಭೃಗುನು ಹೇಳಿದನು— ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ನೀನು ಪುಣ್ಯವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಿನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಲವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಲು ನೀನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಿ?
Verse 14
यो वा को वापि भूपाल स्वकुलं शुभकर्मणा । उद्धर्तुकामस्तं विद्यान्नररूपधरं हरिम् ॥ १४ ॥
ಹೇ ಭೂಪಾಲ! ಯಾರು ಶುಭಕರ್ಮಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಕುಲವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಲು ಬಯಸುವರೋ, ಅವರು ನರರೂಪ ಧರಿಸಿದ ಆ ಹರಿಯೇ (ವಿಷ್ಣುವೇ) ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।
Verse 15
कर्मणा येन देवेशो नृणामिष्टफलप्रदः । तत्प्रवक्ष्यामि राजेन्द्र शृणुष्व सुसमाहितः ॥ १५ ॥
ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಯಾವ ಕರ್ಮದಿಂದ ದೇವೇಶ್ವರನು ಮಾನವರಿಗೆ ಇಷ್ಟಫಲ ನೀಡುವವನಾಗುತ್ತಾನೋ, ಅದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ನೀನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೇಳು।
Verse 16
भव सत्यपरो राजन्नहिंसानिरतस्तथा । सर्वभूतहितो नित्यं मानृतं वद वै क्वचित् ॥ १६ ॥
ಹೇ ರಾಜನ್! ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣನಾಗಿರು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರು. ಸದಾ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರು; ಎಂದಿಗೂ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಬೇಡ।
Verse 17
त्यज दुर्जनसंसर्गं भज साधुसमागमम् । कुरु पुण्यमहोरात्रं स्मर विष्णुं सनातनम् ॥ १७ ॥
ದುರ್ಜನರ ಸಂಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು, ಸಾಧುಗಳ ಸತ್ಸಂಗವನ್ನು ಸೇವಿಸು. ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡು, ಸನಾತನ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು।
Verse 18
कुरु पूजां महाविष्णोर्याहि शान्तिमनुत्तमाम् । द्वादशाष्टाक्षरं मन्त्रं जप श्रेयो भविष्यति ॥ १८ ॥
ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡು, ಅನುತ್ತಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯು. ದ್ವಾದಶಾಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸು; ನಿನಗೆ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಉಂಟಾಗುವುದು।
Verse 19
भगीरथ उवाच । सत्यं तु कीदृशं प्रोक्तं सर्वभूतहितं मुने । अनृतं कीदृशं प्रोक्तं दुर्जनाश्चापि कीदृशाः ॥ १९ ॥
ಭಗೀರಥನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮುನೇ, ಸರ್ವಭೂತಹಿತಕರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸತ್ಯವು ಯಾವ ವಿಧದದು? ಅನೃತ (ಅಸತ್ಯ) ಯಾವ ವಿಧದದು? ದುರ್ಜನರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಯಾವುವು?
Verse 20
साधवः कीदृशाः प्रोक्तास्तथा पुण्यं च कीदृशम् । स्मर्तव्यश्च कथं विष्णुस्तस्य पूजा च कीदृशी ॥ २० ॥
ಸಾಧುಗಳು ಯಾವ ವಿಧದವರಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಪುಣ್ಯವು ಯಾವ ವಿಧದದು? ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಅವರ ಪೂಜೆ ಹೇಗಿರಬೇಕು?
Verse 21
शान्तिश्च कीदृशी प्रोक्ता को मन्त्रोऽष्टाक्षरो मुने । को वा द्वादशवर्णश्च मुने तत्त्वार्थकोविद ॥ २१ ॥
ಶಾಂತಿ ವಿಧಿ ಯಾವ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ? ಓ ಮುನೇ, ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರ ಯಾವುದು? ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಾರ್ಥಕೋವಿದ ಮುನೇ, ದ್ವಾದಶವರ್ಣ ಮಂತ್ರ ಯಾವುದು?
Verse 22
कृपां कृत्वा मयि परां सर्वं व्याख्यातुमर्हसि । भृगुरुवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ तव बुद्धिरनुत्तमा ॥ २२ ॥
ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪರಮ ಕೃಪೆ ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಭೃಗು ಹೇಳಿದರು—ಸಾಧು, ಸಾಧು! ಓ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ, ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಅನುತ್ತಮವಾಗಿದೆ.
Verse 23
यत्पृष्टोऽहं त्वया भूप तत्सर्वं प्रवदामि ते । यथार्थकथनं यत्तत्सत्यमाहुर्विपश्चितः ॥ २३ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಏನೇನು ಕೇಳಿದ್ದೀಯೋ ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ವಸ್ತುವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳುವ ವಚನವೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 24
धर्माविरोधतो वाच्यं तद्धि धर्मपरायणैः । देशकालादि विज्ञाय स्वयमस्याविरोधतः ॥ २४ ॥
ಧರ್ಮಪರಾಯಣರು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗದ ಮಾತನ್ನೇ ಹೇಳಬೇಕು. ದೇಶ‑ಕಾಲಾದಿಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ, ತನ್ನ ವಚನ ಧರ್ಮವಿರುದ್ಧವಲ್ಲವೆಂದು ತಾನೇ ನಿಶ್ಚಯಿಸಬೇಕು.
Verse 25
यद्वचः प्रोच्यते सद्भिस्तत्सत्यमभिधीयते । सर्वेषामेव जन्तूनामक्लेशजननं हि तत् ॥ २५ ॥
ಸತ್ಪುರುಷರು ಉಚ್ಚರಿಸುವ ವಚನವೇ ‘ಸತ್ಯ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕ್ಲೇಶರಹಿತತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
Verse 26
अहिंसा सा नृप प्रोक्ता सर्वकामप्रदायिनी । कर्मकार्यसहायत्वमकार्यपरिपन्थिता ॥ २६ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದಾಯಿನಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದು ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳ ನೆರವಿಗೆ ನಿಂತು, ನಿಷಿದ್ಧ/ಅಧರ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 27
सर्वलोकहितत्वं वै प्रोच्यते धर्मकोविदैः । इच्छानुवृत्तकथनं धर्माधर्माविवेकिनः ॥ २७ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರು—ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದೇ ನಿಜ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾತ್ರ ಮಾತನಾಡುವವನು ಧರ್ಮ‑ಅಧರ್ಮ ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದವನು.
Verse 28
अनृतं तद्धि विज्ञेयं सर्वश्रेयोविरोधि तत् । ये लोके द्वेषिणो मूर्खाः कुमार्गरतबुद्धयः ॥ २८ ॥
ಸರ್ವ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿರುವುದೇ ‘ಅನೃತ’ (ಅಸತ್ಯ) ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷಿಗಳು, ಮೂರ್ಖರು, ಕುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತ ಬುದ್ಧಿಯವರು ಆ ಅಸತ್ಯದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೆ.
Verse 29
ते राजन्दुर्ज्जना ज्ञेयाः सर्वधर्मबहिष्कृताः । धर्माधर्मविवेकेन वेदमार्गानुसारिणः ॥ २९ ॥
ಹೇ ರಾಜನೇ, ಸರ್ವಧರ್ಮದಿಂದ ಹೊರಗಿರುವವರು ದುರ್ಜನರೆಂದು ತಿಳಿ. ಧರ್ಮಾಧರ್ಮ ವಿವೇಕವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಇದ್ದರೂ ಅವರು ಕೇವಲ ವೇದಮಾರ್ಗಾನುಸಾರಿಗಳೆಂದು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
Verse 30
सर्वलोकहितासक्ता साधवः परिकीर्तिताः । हरिभक्तिकरं यत्तत्सद्भिश्च परिरञ्जितम् ॥ ३० ॥
ಸರ್ವಲೋಕ ಹಿತದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದವರೇ ಸಾಧುಗಳೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಹರಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದೇ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 31
आत्मनः प्रीतिजनकं तत्पुण्यं परिकीर्तितम् । सर्वं जगदिदं विष्णुर्विष्णुः सर्वस्य कारणम् ॥ ३१ ॥
ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದೇ ಪುಣ್ಯವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ವಿಷ್ಣುವೇ; ವಿಷ್ಣುವೇ ಎಲ್ಲದರ ಕಾರಣನು.
Verse 32
अहं च विष्णुर्यज्ज्ञानं तद्विष्णुस्मरणं विदुः । सर्वदेवमयो विष्णुर्विधिना पूजयामि तम् ॥ ३२ ॥
‘ನಾನೂ ವಿಷ್ಣುವೇ’ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಷ್ಣುಸ್ಮರಣವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ವಿಷ್ಣು ಸರ್ವದೇವಮಯನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 33
इति या भवति श्रद्धा सा तद्भक्तिः प्रकीर्त्तिता । सर्वभूतमयो विष्णुः परिपूर्णः सनातनः ॥ ३३ ॥
ಇಂತಹ ಶ್ರದ್ಧೆಯೇ ಅವನ ಭಕ್ತಿಯೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಷ್ಣು ಸರ್ವಭೂತಮಯ, ಪರಿಪೂರ್ಣ, ಸನಾತನ ಪ್ರಭು.
Verse 34
इत्यभेदेन या बुद्धिः समता सा प्रकीर्तिता । समता शत्रुमित्रेषु वशित्वं च तथा नृप ॥ ३४ ॥
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭೇದವಿಲ್ಲವೆಂದು ನೋಡುವ ಬುದ್ಧಿಯೇ ಸಮತೆ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶತ್ರು–ಮಿತ್ರರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಭಾವವೇ ಆತ್ಮವಶತ್ವ, ಓ ರಾಜಾ।
Verse 35
यदृच्छालाभसंतुष्टिः सा शान्तिः परिकीर्त्तिता । एते सर्वे समाख्यातास्तपः सिद्धिप्रदा नृणाम् ॥ ३५ ॥
ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ದೊರಕುವ ಲಾಭದಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿರುವುದೇ ಶಾಂತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ತಪಸ್ಸಿನ ರೂಪಗಳು; ಮಾನವರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವವು.
Verse 36
समस्तपापराशीनां तरसा नाशहेतवः । अष्टाक्षरं महामन्त्रं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ३६ ॥
ಸಮಸ್ತ ಪಾಪರಾಶಿಗಳನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುವ ಕಾರಣ ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರ ಮಹಾಮಂತ್ರ; ಅದು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳನ್ನೂ ನಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 37
वक्ष्यामि तव राजेन्द्र पुरुषार्थैकसाधनम् । विष्णोः प्रियकरं चैव सर्वसिद्धिप्रदायकम् ॥ ३७ ॥
ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಮಾನವ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಏಕೈಕ ಸಾಧನವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದು ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದು ಮತ್ತು ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿ ಪ್ರದಾಯಕ.
Verse 38
नमो नारायणायेति जपेत्प्रणवपूर्वकम् । नमो भगवते प्रोच्य वासुदेवाय तत्परम् ॥ ३८ ॥
ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ‘ನಮೋ ನಾರಾಯಣಾಯ’ ಎಂದು ಜಪಿಸಬೇಕು. ‘ನಮೋ ಭಗವತೇ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ‘ವಾಸುದೇವಾಯ’ ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು।
Verse 39
प्रणवाद्यं महाराज द्वादशार्णमुदाहृतम् । द्वयोः समं फलं राजन्नष्टद्वादशवर्णयोः ॥ ३९ ॥
ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಪ್ರಣವ (ಓಂ)ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ದ್ವಾದಶಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಓ ರಾಜನ್, ಅದರ ಫಲವು ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರ ಹಾಗೂ ದ್ವಾದಶಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರಗಳ ಫಲಕ್ಕೆ ಸಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Verse 40
प्रवृत्तौ च निवृत्तौ च साम्यमुद्दिष्टमेतयोः । शङ्खचक्रधरं शान्तं नारायणमनामयम् ॥ ४० ॥
ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ—ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಸಮತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಸಮತ್ವವು ಶಂಖಚಕ್ರಧಾರಿ, ಶಾಂತ, ನಿರಾಮಯನಾದ ನಾರಾಯಣನು.
Verse 41
लक्ष्मीसंश्रितवामाङ्कं तथाभयकरं प्रभुम् । किरीटकुण्डलधरं नानामण्डनशोभितम् ॥ ४१ ॥
ನಾನು ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅವರ ವಾಮಾಂಗದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದಾಳೆ, ಅವರು ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ; ಕಿರೀಟ-ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ನಾನಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
Verse 42
भ्राजत्कौस्तुभमालाढ्यं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम् । पीताम्बरधरं देवं सुरासुरनमस्कृतम् ॥ ४२ ॥
ಅವರು ಆ ದೇವನನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದರು—ಪ್ರಭಾಸಮಾನ ಕೌಸ್ತುಭಮಣಿ ಮತ್ತು ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ವಕ್ಷಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಶ್ರೀವತ್ಸಚಿಹ್ನ ಹೊಂದಿದ, ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿ, ದೇವರೂ ಅಸುರರೂ ನಮಸ್ಕರಿಸುವವನು.
Verse 43
ध्यायेदनादिनिधनं सर्वकामफलप्रदम् । अन्तर्यामी ज्ञानरूपी परिपूर्णः सनातनः ॥ ४३ ॥
ಆದಿ ಇಲ್ಲದ, ಅಂತ್ಯ ಇಲ್ಲದ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಅವರು ಸಮಸ್ತ ಕಾಮ್ಯಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವವರು; ಅವರು ಅಂತರ್ಯಾಮಿ, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿ, ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಸನಾತನರು.
Verse 44
एतत्सर्वं समाख्यातं यत्तु पृष्टं त्वया नृप । स्वस्ति तेऽस्तु तपः सिद्धिं गच्छ लब्धुं यथासुखम् ॥ ४४ ॥
ಓ ನೃಪನೇ! ನೀನು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ಈಗ ಸುಖವಾಗಿ ಹೋಗಿ ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯು.
Verse 45
एवमुक्तो महीपालो भृगुणा परमर्षिणा । परमां प्रीतिमापन्नः प्रपेदे तपसे वनम् ॥ ४५ ॥
ಪರಮರ್ಷಿ ಭೃಗು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಆ ಮಹೀಪಾಲನು ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿ ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.
Verse 46
हिमवद्गिरिमासाद्य पुण्यदेशे मनोहरे । नादेश्वरे महाक्षेत्रे तपस्तेपेऽतिदुश्चरम् ॥ ४६ ॥
ಹಿಮವತ್ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಮನೋಹರ ಪುಣ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ—ನಾದೇಶ್ವರ ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ—ಅತಿದುಶ್ಚರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.
Verse 47
राजा त्रिषवणस्नायी कन्दमूलफलाशनः । कृतातिथ्यर्हणश्चापि नित्यं होमपरायणः ॥ ४७ ॥
ರಾಜನು ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಾ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಕಂದ-ಮೂಲ-ಫಲಗಳನ್ನು ಆಹರಿಸಿ, ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿ, ನಿತ್ಯ ಹೋಮದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು.
Verse 48
सर्वभूतहितः शान्तो नारायणपरायणः । पत्रैः पुष्पैः फलैस्तोयैस्त्रिकालं हरिपूजकः ॥ ४८ ॥
ಅವನು ಸರ್ವಭೂತಹಿತನಾಗಿ, ಸ್ವಭಾವತಃ ಶಾಂತನಾಗಿ, ನಾರಾಯಣನಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಾಯಣನಾಗಿದ್ದನು; ಎಲೆ, ಹೂ, ಹಣ್ಣು, ನೀರಿನಿಂದ ತ್ರಿಕಾಲವೂ ಹರಿಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 49
एवं बहुतिथं कालं नीत्वा यात्यन्तधैर्यवान् । ध्यायन्नारायणं देवं शीर्णपर्णाशनोऽभवत् ॥ ४९ ॥
ಈ ರೀತಿ ಬಹುದೀರ್ಘ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತ, ಪರಮ ಧೈರ್ಯವಂತನಾದ ಅವನು ದೇವರಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಒಣ ಎಲೆಗಳನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬದುಕಿದನು।
Verse 50
प्राणायामपरो भूत्वा राजा परमधार्मिकः । निरुच्छ्वासस्तपस्तप्तुं ततः समुपचक्रमे ॥ ५० ॥
ಆಮೇಲೆ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕನಾದ ರಾಜನು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ, ಉಸಿರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು।
Verse 51
ध्यायन्नारायणं देवमनन्तमपराजितम् । षष्टिवर्षसहस्राणि निरुच्छ्वासपरोऽभवत् ॥ ५१ ॥
ಅನಂತನೂ ಅಪರಾಜಿತನೂ ಆದ ದೇವರಾದ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಅವನು ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರುಶ್ವಾಸನಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾದನು।
Verse 52
तस्य नासापुटाद्रा ज्ञो वह्निर्जज्ञे भयङ्करः । तं दृष्ट्वा देवताः सर्वो वित्रस्ता वह्नितापिताः ॥ ५२ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಅವನ ನಾಸಾಪುಟಗಳಿಂದ ಭಯಂಕರವಾದ ಅಗ್ನಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಅದನ್ನು ಕಂಡ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಭೀತರಾಗಿ, ಆ ಅಗ್ನಿಯ ತಾಪದಿಂದ ದಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು।
Verse 53
अभिजग्मुर्महाविष्णुं यत्रास्ते जगतां पतिः । क्षीरोदस्योत्तरं तीरं सम्प्राप्य त्रिदशेश्वराः । अस्तुवन्देवदेवेशं शरणागतपालकम् ॥ ५३ ॥
ಆಮೇಲೆ ತ್ರಿದಶಾಧಿಪತಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಪತಿಯಾದ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಕ್ಷೀರಸಾಗರದ ಉತ್ತರ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿ, ದೇವದೇವೇಶನಾದ ಶರಣಾಗತಪಾಲಕನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।
Verse 54
देवा ऊचुः । नताःस्म विष्णुं जगदेकनाथं स्मरत्समस्तार्तिहरं परेशम् । स्वभावशुद्धं परिपूर्णभावं वदन्ति यज्ज्ञानतनुं च तज्ज्ञाः ॥ ५४ ॥
ದೇವರು ಹೇಳಿದರು—ಜಗತ್ತಿನ ಏಕನಾಥನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಾವು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ; ಅವರ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಆರ್ಥಿ-ದುಃಖಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ, ಅವರು ಪರಮೇಶ್ವರ. ಅವರ ಸ್ವಭಾವ ಶುದ್ಧ, ಭಾವ ಪರಿಪೂರ್ಣ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।
Verse 55
ध्येयः सदा योगिवरैर्महात्मा स्वेच्छाशरीरैः कृतदेवकार्यः । जगत्स्वरूपो जगदादिनाथस्तस्मै नताः स्मः पुरुषोत्तमाय ॥ ५५ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಯೋಗಿವರರಿಂದ ಸದಾ ಧ್ಯಾನಾರ್ಹನು; ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಧರಿಸಿದ ದೇಹಗಳಿಂದ ದೇವಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಜಗತ್ತೇ ಅವನ ಸ್ವರೂಪ, ಜಗದಾದಿನಾಥ—ಆ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಿಗೆ ನಾವು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ।
Verse 56
यन्नामसङ्कीर्त्तनतो खलानां समस्तपापानि लयं प्रयान्ति । तमीशमीड्यं पुरुषं पुराणं नताःस्म विष्णुं पुरुषार्थसिद्ध्यै ॥ ५६ ॥
ಯಾರ ನಾಮಸಂಕೀರ್ತನ ಮಾತ್ರದಿಂದ ದುಷ್ಟರಿಗೂ ಸಮಸ್ತ ಪಾಪಗಳು ಲಯವಾಗುತ್ತವೋ—ಆ ಸ್ತುತ್ಯ ಈಶ್ವರ, ಪುರಾತನ ಪುರುಷ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಪುರುಷಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಾವು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ।
Verse 57
यत्तेजसा भान्ति दिवाकराद्या नातिक्रमन्त्यस्य कदापि शिक्षाः । कालात्मकं तं त्रिदशाधिनाथं नमामहेवै पुरुषार्थरूपम् ॥ ५७ ॥
ಯಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯಾದಿ ಜ್ಯೋತಿಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೋ, ಮತ್ತು ಯಾರ ನಿಯಮವನ್ನು ‘ಶಿಕ್ಷಾ’ ಮೊದಲಾದ ವಿದ್ಯೆಗಳು ಕೂಡ ಎಂದಿಗೂ ಮೀರುವುದಿಲ್ಲವೋ—ಆ ಕಾಲಸ್ವರೂಪ, ದೇವಾಧಿನಾಥ, ಪುರುಷಾರ್ಥಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಾವು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ।
Verse 58
जगत्करोऽत्यब्जभवोऽत्ति रुद्र ः पुनाति लोकाञ्छ्रुतिभिश्च विप्राः । तमादिदेवं गुणसन्निधानं सर्वोपदेष्टारमिताः शरण्यम् ॥ ५८ ॥
ಜಗತ್ತಿನ ಕರ್ತನು ಪರಾತ್ಪರನು; ಕಮಲಜನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಕ್ಷಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ರುದ್ರನೂ ಗ್ರಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ವಿಪ್ರರು ಶ್ರುತಿ-ವೇದಗಳಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಆದಿದೇವ—ಸರ್ವಗುಣನಿಧಿ, ಸರ್ವೋಪದೇಶಕ, ಏಕೈಕ ಶರಣ್ಯ—ಅವನ ಶರಣಿಗೆ ನಾವು ಬಂದಿದ್ದೇವೆ।
Verse 59
वरं वरेण्यं मधुकैटभारिं सुरासुराभ्यर्चितपादपीठम् । सद्भक्तसङ्कल्पितसिद्धिहेतुं ज्ञानैकवेद्यं प्रणताःस्म देवम् ॥ ५९ ॥
ನಾವು ಆ ಪರಮ ವರಣೀಯ ದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ—ಮಧು-ಕೈಟಭರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನಿಗೆ; ದೇವರು-ಅಸುರರು ಸಮಾನವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪಾದಪೀಠವಿರುವವನಿಗೆ; ಸದ್ಭಕ್ತರ ಪವಿತ್ರ ಸಂಕಲ್ಪಸಿದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣನಾದವನಿಗೆ; ಮತ್ತು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ತಿಳಿಯುವವನಿಗೆ।
Verse 60
अनादिमध्यान्तमजं परेशमनाद्यविद्याख्यतमोविनाशम् । सच्चित्परानन्दघनस्वरूपं रूपादिहीनं प्रणताःस्म देवम् ॥ ६० ॥
ನಾವು ಆ ಅಜ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ—ಆದಿ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ; ಅನಾದಿ ಅವಿದ್ಯೆ ಎಂಬ ತಮಸ್ಸನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನಿಗೆ; ಸತ್-ಚಿತ್-ಪರಮಾನಂದಘನ ಸ್ವರೂಪನಿಗೆ; ರೂಪಾದಿ ಎಲ್ಲ ಉಪಾಧಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಿಗೆ।
Verse 61
नारायणं विष्णुमनन्तमीशं पीताम्बरं पद्मभवादिसेव्यम् । यज्ञप्रियं यज्ञकरं विशुद्धं नताःस्म सर्वोत्तममव्ययं तम् ॥ ६१ ॥
ನಾವು ಆ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ—ವಿಷ್ಣು, ಅನಂತ ಈಶ್ವರನಿಗೆ—ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ; ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿಯಾದವನಿಗೆ, ಪದ್ಮಭವ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರುಗಳು ಸೇವಿಸುವವನಿಗೆ; ಯಜ್ಞಪ್ರಿಯನಿಗೆ, ಯಜ್ಞಕರ್ತನಿಗೆ; ಪರಮ ವಿಶುದ್ಧನಿಗೆ, ಸರ್ವೋತ್ತಮನಿಗೆ, ಅವ್ಯಯನಿಗೆ।
Verse 62
इति स्तुतो महाविष्णुर्देवैरिन्द्रा दिभिस्तदा । चरितं तस्य राजर्षेर्देवानां संन्यवेदयत् ॥ ६२ ॥
ಈ ರೀತಿ ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾವಿಷ್ಣು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜರ್ಷಿಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು।
Verse 63
ततो देवान्समाश्वास्य दत्त्वाभयमनञ्जनः । जगाम यत्र राजर्षिस्तपस्तपति नारद ॥ ६३ ॥
ನಂತರ ಕಲಂಕರಹಿತನಾದ ಪ್ರಭು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ, ರಾಜರ್ಷಿ ನಾರದನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು।
Verse 64
शङ्खचक्रधरो देवः सच्चिदानन्दविग्रहः । प्रत्यक्षतामगात्तस्य राज्ञः सर्वजगद्गुरुः ॥ ६४ ॥
ಶಂಖಚಕ್ರಧಾರಿ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪನಾದ ದೇವರು—ಸರ್ವಜಗದ್ಗುರು—ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ದರ್ಶನ ನೀಡಿದನು।
Verse 65
तं दृष्ट्वा पुण्डरीकाक्षं भाभासितदिगन्तरम् । अतसीपुष्पसंकाशं स्फुरत्कुण्डलमण्डितम् ॥ ६५ ॥
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ—ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು—ಅವನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನ ದಿಗಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತ, ಅತಸೀಪುಷ್ಪದಂತೆ ನೀಲಕಾಂತಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತ, ಮಿನುಗುವ ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿದ್ದನು; ಇದನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ವಿಸ್ಮಿತರಾದರು।
Verse 66
स्निग्धकुन्तलवक्त्राब्जं विभ्राजन्मुकुटोज्ज्वलम् । श्रीवत्सकौस्तुभधरं वनमालाविभूषितम् ॥ ६६ ॥
ಸ್ನಿಗ್ಧವಾದ ಸುರುಳಿಕೇಶ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಮುಖ; ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮುಕುಟದಿಂದ ಉಜ್ವಲನಾದವನು; ಶ್ರೀವತ್ಸಚಿಹ್ನ ಹಾಗೂ ಕೌಸ್ತುಭಮಣಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವನಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾದ ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನಾನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 67
दीर्घबाहुमुदाराङ्गं लोकेशार्चितपङ्कजम् । नाम दण्डवद् भूमौ भूपतिर्नम्रकन्धरः ॥ ६७ ॥
ಲೋಕೇಶರು ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಮಪಾದಗಳಿರುವ ಆ ದೀರ್ಘಬಾಹು, ಉದಾರಾಂಗ ಪ್ರಭುವಿನ ಮುಂದೆ ರಾಜನು ವಿನಯದಿಂದ ಕತ್ತು ಬಾಗಿಸಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು।
Verse 68
अत्यन्तहर्षसम्पूर्णः सरोमाञ्चः सगद्गदः । कृष्ण कृष्णेति कृष्णेति श्रीकृष्णेति समुच्चरन् ॥ ६८ ॥
ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿ, ರೋಮಾಂಚಿತನಾಗಿ, ಗದ್ಗದ ಕಂಠದಿಂದ ಅವನು ಜೋರಾಗಿ ಮರುಮರು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು—“ಕೃಷ್ಣ, ಕೃಷ್ಣ,” ಮತ್ತೆ “ಕೃಷ್ಣ,” ಮತ್ತು “ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ।”
Verse 69
तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा ह्यन्तर्यामी जगद्गुरुः । उवाच कृपयाविष्टो भगवान्भूतभावनः ॥ ६९ ॥
ಆಗ ಪ್ರಸನ್ನಹೃದಯನಾದ ಅಂತర్యಾಮಿ, ಜಗದ್ಗುರುವೂ ಆದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—ಅವರು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಪೋಷಕರು।
Verse 70
श्री भगवानुवाच । भगीरथ महाभाग तवाभीष्टं भविष्यति । आगमिष्यन्ति मल्लोकं तव पूर्वपितामहाः ॥ ७० ॥
ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾಭಾಗ ಭಗೀರಥಾ! ನಿನ್ನ ಅಭೀಷ್ಟವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನ ಪೂರ್ವ ಪಿತಾಮಹರು ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವರು.
Verse 71
मम मूर्त्यन्तरं शम्भुं राजन्स्तोत्रैः स्वशक्तितः । स्तुहि ते सकलं कामं स वै सद्यः करिष्यति ॥ ७१ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ನನ್ನ ಇನ್ನೊಂದು ಮೂರ್ತಿಯಾದ ಶಂಭುವನ್ನು ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸು; ಅವನು ನಿನ್ನ ಸಕಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನೆರವೇರಿಸುವನು.
Verse 72
यस्तु जग्राह शशिनं शरणं समुपागतम् । तस्मादाराधयेशानं स्तोत्रैः स्तुत्यं सुखप्रदम् ॥ ७२ ॥
ಶರಣಾಗಿ ಬಂದ ಶಶಿ (ಚಂದ್ರ)ಯನ್ನು ಯಾರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೋ—ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತ್ಯನಾದ, ಸುಖಪ್ರದನಾದ ಆ ಈಶಾನನನ್ನು ಆರಾಧಿಸು.
Verse 73
अनादिनिधनो देवः सर्वकामफलप्रदः । त्वया संपूजितो राजन्सद्यः श्रेयो विधास्यति ॥ ७३ ॥
ಆ ದೇವರು ಆದಿಯೂ ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದವನು, ಸರ್ವ ಕಾಮಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನು. ಓ ರಾಜನೇ! ನೀನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವನು.
Verse 74
इत्युक्त्वा देवदेवेशो जगतां पतिरच्युतः । अन्तर्दधे मुनिश्रेष्ठ उत्तस्थौ सोऽपि भूपतिः ॥ ७४ ॥
ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ದೇವದೇವೇಶನು, ಜಗತ್ತಿನ ಅಧಿಪತಿ ಅಚ್ಯುತನು ಅಂತರಧಾನನಾದನು. ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆಗ ಆ ರಾಜನೂ ಎದ್ದು ನಿಂತನು.
Verse 75
किमिदं स्वप्न आहोस्वित्सत्यं साक्षाद् द्विजोत्तम । भूपतिर्विंस्मयं प्राप्तः किं करोमीति विस्मितः ॥ ७५ ॥
“ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಇದು ಸ್ವಪ್ನವೇ, ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸತ್ಯವೇ? ರಾಜನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ‘ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?’ ಎಂದು ಗೊಂದಲಗೊಂಡು ನಿಂತನು।”
Verse 76
अथान्तरिक्षे वागुच्चैः प्राह तं भ्रान्तचेतसम् । सत्यमेतदिति व्यक्तं न चिन्तां कर्तुमर्हसि ॥ ७६ ॥
ನಂತರ ಆಕಾಶಮಧ್ಯದಿಂದ ಉಚ್ಚಸ್ವರದ ವಾಣಿ ಆ ಭ್ರಾಂತಚಿತ್ತನಿಗೆ ಹೇಳಿತು—“ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸತ್ಯವೇ; ನೀನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ।”
Verse 77
तन्निशम्यावनीपाल ईशानं सर्वकारणम् । समस्त देवताराजमस्तौषीद्भक्तितत्परः ॥ ७७ ॥
ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಭೂಪಾಲ ರಾಜನು ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ, ಸರ್ವಕಾರಣನಾದ ಈಶಾನನನ್ನು—ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿರಾಜನನ್ನು—ಸ್ತುತಿಸಿದನು।
Verse 78
भगीरथ उवाच । प्रणमामि जगन्नाथं प्रणतार्त्रिपणाशनम् । प्रमाणागोचरं देवमीशानं प्रणवात्मकम् ॥ ७८ ॥
ಭಗೀರಥನು ಹೇಳಿದರು—ಶರಣಾಗಿ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುವವರ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಜಗನ್ನಾಥನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳಿಗೆ ಅತೀತನಾದ, ಸ್ವರೂಪವೇ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ ಆಗಿರುವ ದೇವ ಈಶಾನನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
Verse 79
जगद्रू पमजं नित्यं सर्गस्थित्यन्तकारणम् । विश्वरूपं विरूपाक्षं प्रणतोऽस्म्युग्ररेतसम् ॥ ७९ ॥
ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ, ಜಗದ್ರೂಪಿಯಾದ ಅಜನೂ ನಿತ್ಯನೂ ಆದ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಾನು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ವಿಶ್ವರೂಪನಾದ ವಿರೂಪಾಕ್ಷನಾದ ಉಗ್ರ ಸೃಜನಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 80
आदिमध्यान्तरहितमनन्तमजमव्ययम् । समामनन्ति योगीन्द्रा स्तं वन्दे पुष्टिवर्धनम् ॥ ८० ॥
ಆದಿ-ಮಧ್ಯ-ಅಂತ್ಯರಹಿತನಾದ, ಅನಂತನಾದ, ಅಜನಾದ, ಅವ್ಯಯನಾದ ಪುಷ್ಟಿವರ್ಧನ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ; ಯೋಗೀಂದ್ರರು ಅವನನ್ನು ನಿರಂತರ ಜಪಿಸಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ।
Verse 81
नमो लोकाधिनाथाय वञ्चते परिवञ्चते । नमोऽस्तु नीलग्रीवाय पशूनां पतये नमः ॥ ८१ ॥
ಲೋಕಾಧಿನಾಥನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಅವನು ಮಾಯೆಯಿಂದ ವಂಚಿಸುವವನು, (ಲೀಲೆಯಲ್ಲೇ) ವಂಚಿತನೆಂದೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುವನು. ನೀಲಗ್ರೀವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪಶುಪತಿಗೆ, ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಗೆ ನಮಃ।
Verse 82
नमश्चैतन्यरूपाय पुष्टानां पतये नमः । नमोऽकल्पप्रकल्पाय भूतानां पतये नमः ॥ ८२ ॥
ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪುಷ್ಟರಾದವರ ಅಧಿಪತಿ-ರಕ್ಷಕನಿಗೆ ನಮಃ। ಸ್ಥಿರ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದ್ದರೂ ನವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸಮಸ್ತ ಭೂತ-ಜೀವಿಗಳ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಃ।
Verse 83
नमः पिनाकहस्ताय शूलहस्ताय ते नमः । नमः कपालहस्ताय पाशमुद्गरधारिणे ॥ ८३ ॥
ಪಿನಾಕಧಾರಿಯಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಶೂಲಧಾರಿಯಿಗೆ ನಮಃ। ಕಪಾಲಧಾರಿಯಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪಾಶ ಮತ್ತು ಮುದ್ಗರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಃ।
Verse 84
नमस्ते सर्वभूताय घण्टाहस्ताय ते नमः । नमः पञ्चास्यदेवाय क्षेत्राणां पतये नमः ॥ ८४ ॥
ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಕೈಯಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಪಂಚಮುಖ ದೇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಅಧಿಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ॥
Verse 85
नमः समस्तभूतानामादिभूताय भूभृते । अनेकरूपरूपाय निर्गुणाय परात्मने ॥ ८५ ॥
ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳ ಆದಿಕಾರಣ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಧರಿಸುವವ, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವ, ಗುಣಾತೀತ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ॥
Verse 86
नमो गणाधिदेवाय गणानां पतये नमः । नमो हिरण्यगर्भाय हिरण्यपतये नमः ॥ ८६ ॥
ಗಣಾಧಿದೇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಗಣಗಳ ಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹಿರಣ್ಯಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ॥
Verse 87
हिरण्यरेतसे तुभ्यं नमो हिरण्यवाहवे । नमो ध्यानस्वरूपाय नमस्ते ध्यानसाक्षिणे ॥ ८७ ॥
ಹಿರಣ್ಯಮಯ ರೇತಸ್ಸುಳ್ಳ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹಿರಣ್ಯತೇಜವನ್ನು ವಹಿಸುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಧ್ಯಾನಸ್ವರೂಪನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಧ್ಯಾನದ ಸಾಕ್ಷಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ॥
Verse 88
नमस्ते ध्यानसंस्थाय ध्यानगम्याय ते नमः । येनेदं विश्वमखिलं चराचरविराजितम् ॥ ८८ ॥
ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಧ್ಯಾನದಿಂದಲೇ ಲಭ್ಯನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಚರಾಚರ ವಿಶ್ವವು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತದೆ॥
Verse 89
वर्षेवाभ्रेण जनितं प्रधानपुरुषात्मना ॥ ८९ ॥
ಪ್ರಧಾನ-ಪುರುಷಾತ್ಮಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಇದು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ—ಮೋಡದಿಂದ ಮಳೆಯಂತೆ.
Verse 90
स्वप्रकाशं महात्मानं परं ज्योतिः सनातनम् । यमामनन्ति तत्त्वज्ञाः सवितारं नृचक्षुषाम् ॥ ९० ॥
ತತ್ತ್ವಜ್ಞರು ಅವರನ್ನು ಸ್ವಪ್ರಕಾಶ ಮಹಾತ್ಮ, ಪರಮ ಸನಾತನ ಜ್ಯೋತಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ—ಅವರೇ ಸವಿತೃ, ಮಾನವರ ಕಣ್ಣು ಎಂಬ ಸೂರ್ಯನು।
Verse 91
उमाकान्तं नन्दिकेशं नीलकण्ठं सदाशिवम् । मृत्युञ्जयं महादेवं परात्परतरं विभुम् ॥ ९१ ॥
ನಾನು ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಉಮಾಕಾಂತ, ನಂದಿಗಣಾಧಿಪತಿ, ನೀಲಕಂಠ ಸದಾಶಿವ; ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾದೇವ, ಪರಾತ್ಪರತರ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಭು।
Verse 92
परं शब्दब्रह्मरूपं तं वन्देऽखिलकारणम् । कपर्द्दिने नमस्तुभ्यं सद्योजाताय वै नमः ॥ ९२ ॥
ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ, ಅಖಿಲಕಾರಣನಾದ ಪರಮನನ್ನು ನಾನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ। ಹೇ ಕಪರ್ದಿನ್, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸದ್ಯೋಜಾತನಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ।
Verse 93
भवोद्भवाय शुद्धाय ज्येष्ठाय च कनीयसे । मन्यवे त इषे त्रय्याः पतये यज्ञतन्तवे ॥ ९३ ॥
ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಭವೋದ್ಭವ, ಶುದ್ಧ, ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ; ಮನ್ಯುಸ್ವರೂಪ, ಪೋಷಣದಾತ; ತ್ರಯೀವೇದದ ಪತಿ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞತಂತುವಾದ ಪ್ರಭು।
Verse 94
ऊर्जे दिशां च पतये कालायाघोररूपिणे । कृशानुरेतसे तुभ्यं नमोऽस्तु सुमहात्मने ॥ ९४ ॥
ಊರ್ಜಾ-ಸ್ವರೂಪನೇ, ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಧಿಪತೀ, ಘೋರರೂಪ ಕಾಲನೇ, ಅಗ್ನಿಯ ತೇಜೋಬೀಜಶಕ್ತಿಯೇ—ಹೇ ಸುಮಹಾತ್ಮನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Verse 95
यतः समुद्रा ः सरितोऽद्र यश्च गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घाः । स्थाणुश्चरिष्णुर्महदल्पकं च असच्च सज्जीवमजीवमास ॥ ९५ ॥
ಯಾರಿಂದ ಸಮುದ್ರಗಳು, ನದಿಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವೋ; ಗಂಧರ್ವ-ಯಕ್ಷ-ಅಸುರ-ಸಿದ್ಧರ ಸಂಘಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವೋ; ಸ್ಥಾವರ-ಚರ, ಮಹತ್-ಅಲ್ಪ, ಅಸತ್-ಸತ್, ಜೀವ-ಅಜೀವ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವರಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಕಟ್ಯವಾಯಿತು.
Verse 96
नतोऽस्मि तं योगिनताङ्घ्रिपद्मं सर्वान्तरात्मानमरूपमीशम् । स्वतन्त्रमेकं गुणिनां गुणं च नमामि भूयः प्रणमामि भूयः ॥ ९६ ॥
ಯೋಗಿಗಳ ಆಶ್ರಯವಾದ ಪದ್ಮಪಾದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಆ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ನಾನು ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅವರು ಸರ್ವಾಂತರಾತ್ಮ, ನಿರಾಕಾರ, ಅಧಿಪತಿ; ಏಕ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಸತ್ಯ, ಮತ್ತು ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ಗುಣಸ್ವರೂಪ. ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಣಾಮ.
Verse 97
इत्थं स्तुतो महादेवः शङ्करो लोकशङ्करः । आविर्बभूव भूपस्य संतप्ततपसोग्रतः ॥ ९७ ॥
ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾದೇವ ಶಂಕರ—ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕರ—ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದಹಿಸಿದಂತಿದ್ದ ಆ ರಾಜನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.
Verse 98
पञ्चवक्त्रं दशभुजं चन्द्रा र्द्धकृतशेखरम् । त्रिलोचनमुदाराङ्गं नागयज्ञोपवीतिनम् ॥ ९८ ॥
ಅವನು ಪಂಚವಕ್ತ್ರ, ದಶಭುಜ; ಶಿರೋಭೂಷಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಅಲಂಕರಿಸಿದವನು; ತ್ರಿಲೋಚನ, ಉದಾರಾಂಗ, ಮತ್ತು ನಾಗಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಧರಿಸಿದವನು.
Verse 99
विशालवक्षसं देवं तुहिनाद्रि समप्रभम् । गजचर्माम्बरधरं सुरार्चितपदाम्बुजम् ॥ ९९ ॥
ಅವನು ವಿಶಾಲ ವಕ್ಷಸ್ಥಳವಿರುವ ದೇವನನ್ನು ಕಂಡನು—ಹಿಮಾದ್ರಿಯ ಹಿಮಶಿಖರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನನ್ನು, ಗಜಚರ್ಮಾಂಬರಧಾರಿಯನ್ನು, ದೇವತೆಗಳು ಅರ್ಚಿಸುವ ಪದ್ಮಪಾದಗಳಿರುವವನನ್ನು।
Verse 100
दृष्ट्वा पपात पादाग्रे दण्डवद्भुवि नारद । तत उत्थाय सहसा शिवाग्रे विहिताञ्जलि ॥ १०० ॥
ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ನಾರದನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಂಡವತ್ವಾಗಿ ಪಾದಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ನಂತರ ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದು ಶಿವನ ಮುಂದೆ ಅಂಜಲಿ ಸೇರಿಸಿ ನಿಂತನು.
Verse 101
प्रणनाम महादेवं कीर्तयञ्शङ्कराह्वयम् । विज्ञाय भक्तिं भूपस्य शङ्करः शशिशेखरः ॥ १०१ ॥
ಅವನು ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ‘ಶಂಕರ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿದನು. ರಾಜನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಶಂಕರನು ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು.
Verse 102
उवाच राज्ञे तुष्टोऽस्मि वरं वरय वाञ्छितम् । तोषितोस्मि त्वया सम्यक् स्तोत्रेण तपसा तथा ॥ १०२ ॥
ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದರು—“ಓ ರಾಜನೇ, ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ಬೇಡು. ನಿನ್ನ ಸ್ತೋತ್ರ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದ್ದೀಯೆ.”
Verse 103
एवमुक्तः स देवेन राजा सन्तुष्टमानसः । उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा जगतामीश्वरेश्वरम् ॥ १०३ ॥
ದೇವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ರಾಜನ ಮನಸ್ಸು ತೃಪ್ತವಾಯಿತು. ಅವನು ಅಂಜಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಜಗದೀಶ್ವರೇಶ್ವರನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.
Verse 104
भगीरथ उवाच । अनुग्राह्योस्मि यदि ते वरदानान्महेश्वर । तदा गङ्गां प्रयच्छास्मत्पितॄणां मुक्तिहेतवे ॥ १०४ ॥
ಭಗೀರಥನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರಾ! ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೂ ವರದಾನಕ್ಕೂ ಯೋಗ್ಯನಾದರೆ, ನಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳ ಮುಕ್ತಿಹೇತುವಾಗಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ (ಅವತರಿಸಿಸಿ)।
Verse 105
श्रीशिव उवाच । दत्ता गङ्गा मया तुभ्यं पितॄणां ते गतिः परा । तुभ्यं मोक्षः परश्चेति तमुक्त्वान्तर्दधे शिवः ॥ १०५ ॥
ಶ್ರೀಶಿವನು ಹೇಳಿದರು—ನಿನಗೆ ಗಂಗೆಯನ್ನು ನಾನು ದತ್ತವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ; ನಿನ್ನ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅವಳೇ ಪರಮಗತಿ; ನಿನಗೆ ಪರಮಮೋಕ್ಷ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಶಿವನು ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು।
Verse 106
कपर्दिनो जटास्रस्ता गङ्गा लोकैकपाविनी । पावयन्ती जगत्सर्वमन्वगच्छद्भगीरथम् ॥ १०६ ॥
ಕಪರ್ದಿ (ಶಿವ)ನ ಜಟೆಗಳಿಂದ ಹರಿದು ಬಂದ ಗಂಗಾ—ಲೋಕಗಳ ಏಕೈಕ ಪಾವನೀ—ಸಕಲ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಭಗೀರಥನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಳು।
Verse 107
ततः प्रभृति सा देवी निर्मला मलहारिणी । भागीरथीति विख्याता त्रिषु लोकेष्वभून्मुने ॥ १०७ ॥
ಅಂದಿನಿಂದ ಆ ದೇವಿ ನಿರ್ಮಲೆಯಾಗಿ ಮಲಹಾರಿಣಿಯಾಗಿ, ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ‘ಭಾಗೀರಥೀ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು।
Verse 108
सगरस्यात्मजाः पूर्वं यत्र दग्धाः स्वपाप्मना । तं देशं प्लावयामास गङ्गा सर्वसरिद्वरा ॥ १०८ ॥
ಸಗರನ ಪುತ್ರರು ಹಿಂದೆ ತಮ್ಮ ಪಾಪದಿಂದ ದಗ್ಧರಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು, ಸರ್ವ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಗಂಗೆಯು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿಸಿ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿದಳು।
Verse 109
यदा सम्प्लावितं भस्म सागराणां तु गङ्गया । तदैव नरके मग्ना उद्धृताश्च गतैनसः ॥ १०९ ॥
ಗಂಗಾಜಲವು ಸಾಗರಪುತ್ರರ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಪ್ಲಾವಿತಮಾಡಿ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ನರಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದವರು ಉದ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪಾಪರಹಿತರಾದರು।
Verse 110
पुरा सङ्क्रुश्यमानेन ये यमेनातिपीडिताः । त एव पूजितास्तेन गङ्गाजलपरिप्लुताः ॥ ११० ॥
ಹಿಂದೆ ಯಮನು ಎಳೆದು ಎಳೆದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದ್ದವರೇ, ಗಂಗಾಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ತೋಯ್ದ ಬಳಿಕ ಯಮನಿಂದ ಪೂಜಿತರಾದರು।
Verse 111
गतपापान्स विज्ञाय यमः सगरसम्भवान् । प्रणम्याभ्यर्च्य विधिवत्प्राह तान्प्रीतमानसः ॥ ११२ ॥
ಸಾಗರಪುತ್ರರು ಪಾಪರಹಿತರಾದರೆಂದು ತಿಳಿದು ಯಮನು ಹರ್ಷಚಿತ್ತನಾಗಿ, ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಮಾತಾಡಿದನು।
Verse 112
इत्युक्तास्ते महात्मानो यमेन गतकल्मषाः । दिव्यदेहधरा भूत्वा विष्णुलोकं प्रपेदिरे ॥ ११३ ॥
ಯಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ, ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ಕಲ್ಮಷರಹಿತರಾಗಿ ದಿವ್ಯದೇಹಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದರು।
Verse 113
एवंप्रभावा सा गङ्गा विष्णुपादाग्रसम्भवा । सर्वलोकेषु विख्याता महापातकनाशिनी ॥ ११४ ॥
ಇಂತಹ ಮಹಾಪ್ರಭಾವದ ಗಂಗೆಯು ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಾಗ್ರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು; ಸರ್ವಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಳಾಗಿ ಮಹಾಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಳು।
Verse 114
य इदं पुण्यमाख्यानं महापातकनाशनम् । पठेच्च शृणुयाद्वापि गङ्गास्नानफलं लभेत् ॥ ११५ ॥
ಈ ಮಹಾಪಾತಕನಾಶಕ ಪುಣ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಯಾರು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಶ್ರವಣಮಾತ್ರವೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಗಂಗಾಸ್ನಾನದ ಸಮಾನ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 115
यस्त्वेतत्पुण्यमाख्यानं कथयेद्ब्राह्मणाग्रतः । स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिवर्जितम् ॥ ११६ ॥
ಯಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಈ ಪುಣ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪುನರಾವೃತ್ತಿರಹಿತವಾದ ವಿಷ್ಣುಭವನವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ।
Verse 116
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गामाहात्म्ये भागीरथगङ्गानयनंनाम षोडशोऽध्यायः ॥ १६ ॥
ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಬೃಹನ್ನಾರದೀಯಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಪ್ರಥಮಪಾದದ ಗಂಗಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಭಾಗೀರಥಗಂಗಾನಯನ’ ಎಂಬ ಹದಿನಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು।
Frequently Asked Questions
It is presented as both a cosmological tīrtha-event and a mokṣa mechanism: Gaṅgā, issuing through Śiva’s jaṭā by divine sanction, purifies the site of Sagara’s sons, releases them from naraka, and carries them to Viṣṇu’s realm—demonstrating the Purāṇic doctrine that sacred waters, devotion, and divine grace together effect ancestral deliverance.
Satya is speech that states things as they are, is aligned with Dharma after considering time/place/circumstance, and—crucially—produces freedom from distress and welfare for living beings; speech driven merely by personal desire is marked as adharma-adjacent.
The eight-syllabled mantra is “Oṁ Namo Nārāyaṇāya,” taught as a rapid destroyer of sins. The twelve-syllabled is “Oṁ Namo Bhagavate Vāsudevāya,” presented as a principal means dear to Viṣṇu for accomplishing the aims of life, supported by worship (pūjā) and meditation (dhyāna).
Viṣṇu explicitly identifies Śambhu as a manifestation of Himself and instructs Bhagiratha to worship Īśāna for the boon, expressing a hari-hara integrative theology while keeping Vaiṣṇava remembrance and mantra-japa central.