Vāmana’s Advent, Aditi’s Hymn, Bali’s Gift, and the Mahatmya of Bhū-dāna

Verse 1

नारद उवाच । अहो ह्यत्यद्भुतं प्रोक्तं त्वया भ्रातरिदं मम । स वह्निरदितिं मुक्त्वा कथं तानदहत्क्षणात् ॥ १ ॥

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಅಹೋ ಭ್ರಾತಾ! ನೀನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದುದು ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತ. ಆ ಅಗ್ನಿ ಅದಿತಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಉಳಿದವರನ್ನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಹೇಗೆ ದಹಿಸಿತು?

Verse 2

वदादितेर्महासत्त्वं विशेषाश्चर्यकारणम् । परोपदेशनिरताः सज्जना हि मुनीश्वराः ॥ २ ॥

ಅದಿತಿಯ ಮಹಾಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಳು—ಅದೇ ವಿಶೇಷ ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಕಾರಣ; ಏಕೆಂದರೆ ಸಜ್ಜನ ಮುನೀಶ್ವರರು ಸದಾ ಪರೋಪದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 3

सनक उवाच । श्रृणु नारद माहात्म्यं हरिभक्तिरतात्मनाम् । हरिध्यानपरान्साधून्कः समर्थः प्रबाधितुम् ॥ ३ ॥

ಸನಕನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ನಾರದಾ, ಹರಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನರಾದವರ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು. ಹರಿಧ್ಯಾನಪರರಾದ ಸಾಧುಗಳನ್ನು ಯಾರು ಕಾಡಲು ಸಮರ್ಥರು?

Verse 4

हरिभक्तिपरो यत्र तत्र ब्रह्मा हरिः शिवः । देवाः सिद्धा मुनीश्वाश्च नित्यं तिष्टंति सत्तमाः ॥ ४ ॥

ಯಲ್ಲಿ ಹರಿಭಕ್ತಿಪರನು ಇರುವನೋ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಹರಿ, ಶಿವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿಯೇ ದೇವರು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನೀಶ್ವರರು ನಿತ್ಯ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 5

हरिरास्ते महाभाग हृदये शान्तचेतसाम् । हरिनामपराणां च किमु ध्यानरतात्मनाम् ॥ ५ ॥

ಓ ಮಹಾಭಾಗ! ಶಾಂತಚಿತ್ತರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹರಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹರಿನಾಮಪರರಿಗೆ ಇದು ಸತ್ಯವೇ; ಹಾಗಾದರೆ ಧ್ಯಾನರತಾತ್ಮರಿಗೆ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು?

Verse 6

शिवपूजारतो वाऽपि विष्णुपूजापरोऽपि वा । यत्र तिष्टति तत्रैव लक्ष्मीः सर्वाश्च देवताः ॥ ६ ॥

ಯಾರು ಶಿವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ವಿಷ್ಣುಪೂಜೆಗೆ ಪರನಾಗಿರಲಿ—ಅಂತಹ ಭಕ್ತನು ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೋ ಅಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳು ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 7

यत्र पूजापरो विष्णोर्वह्निस्तत्र न बाधते । राजा वा तस्करो वापि व्याधयश्च न सन्ति हि ॥ ७ ॥

ವಿಷ್ಣುಪೂಜೆಗೆ ಪರನಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯೂ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ರಾಜನ ಕಿರುಕುಳವೂ ಇಲ್ಲ, ಕಳ್ಳರ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ, ರೋಗಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 8

प्रेताः पिशाचाः कूष्माण्डग्रहा बालग्रहास्तथा । डाकिन्यो राक्षसाश्चैव न बाधन्तेऽच्युतार्चकम् ॥ ८ ॥

ಪ್ರೇತಗಳು, ಪಿಶಾಚಗಳು, ಕೂಷ್ಮಾಂಡಗ್ರಹಗಳು, ಬಾಲಗ್ರಹಗಳು, ಡಾಕಿನಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು—ಇವರು ಅಚ್ಯುತ (ವಿಷ್ಣು)ನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುವ ಭಕ್ತನನ್ನು ಕಾಡಲಾರರು.

Verse 9

परपीडारता ये तु भूतवेतालकादयः । नश्यन्ति यत्र सद्भक्तो हरिलक्ष्म्यर्चने रतः ॥ ९ ॥

ಪರರನ್ನು ಪೀಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ರತರಾದ ಭೂತ-ವೇತಾಳಾದಿಗಳು—ಸದ್ಭಕ್ತನು ಹರಿ-ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಅರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 10

जितेन्द्रियः सर्वहितो धर्मकर्मपरायणः । यत्र तिष्टति तत्रैव सर्वतीर्थानि देवताः ॥ १० ॥

ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಎಲ್ಲರ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುವವನು, ಧರ್ಮಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವವನು—ಅವನು ಎಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೋ ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳೂ ದೇವತೆಗಳೂ ಸನ್ನಿಹಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 11

निमिषं निमिषार्द्धं वा यत्र तिष्टन्ति योगिनः । तत्रैव सर्वश्रेयांसि तत्तीर्थं तत्तपोवनम् ॥ ११ ॥

ಯೋಗಿಗಳು ಒಂದು ನಿಮಿಷ ಅಥವಾ ಅರ್ಧನಿಮಿಷವೂ ಎಲ್ಲಿ ತಂಗುವರೋ, ಅಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಶ್ರೇಯಸ್ಸುಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ; ಆ ಸ್ಥಳವೇ ತೀರ್ಥ, ಆ ಸ್ಥಳವೇ ತಪೋವನವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 12

यन्नामोच्चारणादेव सर्वे नश्यन्त्युपद्रवाः । स्तोत्रैर्वाप्यर्हणाभिर्वा किमु ध्यानेन कथ्यते ॥ १२ ॥

ಅವನ ನಾಮೋಚ್ಚಾರಣ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಉಪದ್ರವಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದಲೋ ಅರ್ಚನೆಯಿಂದಲೋ ಇಷ್ಟು ಫಲವಿದ್ದರೆ, ಧ್ಯಾನದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳುವುದೇನು!

Verse 13

एवं तेनाग्निना विप्र दग्धं सासुरकाननम् । सादितिर्नैव दग्धाभूद्विष्णुचक्राभिरक्षिता ॥ १३ ॥

ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಆ ಅಗ್ನಿಯು ಅಸುರರೊಡನೆ ಕಾಡನ್ನು ದಹಿಸಿತು; ಆದರೆ ಅದಿತಿ ದಗ್ಧಳಾಗಲಿಲ್ಲ, ವಿಷ್ಣುಚಕ್ರದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು।

Verse 14

ततः प्रसन्नवदनः पह्मपत्रायतेक्षणः । प्रादुरासीत्समीपेऽस्याः शङ्खचक्रगदाधरः ॥ १४ ॥

ಆಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನಮುಖನಾಗಿ, ಪದ್ಮಪತ್ರದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ಶಂಖಚಕ್ರಗದಾಧಾರಿಯಾದ ಪ್ರಭು ಅವಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು।

Verse 15

ईषद्वास्यस्फुरद्दन्तप्रभाभाषितदिङ्मुखः । स्पृशन्करेण पुण्येन प्राह कश्यपवल्लभाम् ॥ १५ ॥

ಸ್ವಲ್ಪ ತೆರೆದ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಮಿನುಗುವ ದಂತಪ್ರಭೆಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಪುಣ್ಯಕರದಿಂದ ಕಶ್ಯಪನ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಅವನು ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 16

श्रीभगवाननवाच । देवमातः प्रसन्नोऽस्मि तपसाराधितस्त्वया । चिरं श्रान्तासि भद्रं ते भविष्यति न संशयः ॥ १६ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಮಾತೆ! ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಆರಾಧಿತನಾಗಿ ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಶ್ರಮಿಸಿ ಕಷ್ಟ ಸಹಿಸಿದ್ದೆ; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವುದು—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 17

वरं वरय दास्यामि यत्ते मनसि रोचते । मा भैर्भद्रे महाभागे ध्रुवं श्रेयो भविष्यति ॥ १७ ॥

ವರವನ್ನು ಬೇಡು; ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ನಾನು ನೀಡುವೆನು. ಹೇ ಭದ್ರೇ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತೀ! ಭಯಪಡಬೇಡ; ನಿನ್ನ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವುದು.

Verse 18

इत्युक्तादेवमाता सा देवदेवेन चक्रिणा । तुष्टाव प्रणिपत्यैनं सर्वलोकसुखावहम् ॥ १८ ॥

ಚಕ್ರಧಾರಿ ದೇವದೇವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ದೇವಮಾತೆ ಅವನಿಗೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ತರುವ ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಳು.

Verse 19

अदितिरुवाच । नमस्ते देवदेवेश सर्वव्यापिञ्जनार्दना । सत्त्वादिगुणभेदेन लोकव्यापारकारण ॥ १९ ॥

ಅದಿತಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವದೇವೇಶ! ಹೇ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜನಾರ್ದನ! ಸತ್ತ್ವಾದಿ ಗುಣಭೇದಗಳಿಂದ ಲೋಕದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 20

नमस्ते बहुपरुपायारुपाय च महात्मने । सर्वैकरुपरुपाय निर्गुणाय गुणात्मने ॥ २० ॥

ಹೇ ಮಹಾತ್ಮನೇ! ಅನೇಕ ಪರಮರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು ಮತ್ತು ಅರൂപನೂ ಆಗಿರುವವನು; ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು; ನಿರ್ಗುಣನಾಗಿಯೂ ಗುಣಗಳ ಆತ್ಮನಾಗಿರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 21

नमस्ते लोकनाथाय परमज्ञानरुपिणे । सद्भक्तजनवात्सल्यशालिने मङ्गलात्मने ॥ २१ ॥

ಹೇ ಲೋಕನಾಥಾ! ಪರಮಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನೇ, ಸದ್ಭಕ್ತಜನರ ಮೇಲೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿರುವವನೇ, ಮಂಗಳಾತ್ಮನೇ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 22

यस्यावताररुपाणि ह्यर्चयन्ति मुनीश्वराः । तमादिपुरुषं देवं नमामि ह्यर्थसिद्धये ॥ २२ ॥

ಯಾರ ಅವತಾರರೂಪಗಳನ್ನು ಮುನೀಶ್ವರರು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಆದಿಪುರುಷ ದೇವನಿಗೆ ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 23

श्रुतयो यं न जानन्ति न जानन्ति च सूरयः । तं नमामि जगद्धेतुं समायं चाप्यमायिनम् ॥ २३ ॥

ಶ್ರುತಿಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯದ, ಸೂರಿಗಳೂ ತಿಳಿಯದ—ಆ ಜಗದ್ಧೇತು, ಸಮದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ, ಮಾಯಾರಹಿತ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 24

यस्यावलोकनं चित्रं मायोपद्रवकारणम् । जगद्रूपं जगद्धेतुं तं वन्दें सर्ववन्दितम् ॥ २४ ॥

ಯಾರ ಅದ್ಭುತ ದೃಷ್ಟಿ ಮಾಯೆಯ ಉದ್ರೇಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೋ, ಯಾರು ಜಗದ್ರೂಪವೂ ಜಗದ್ಧೇತುವೂ ಆಗಿರುವರೋ—ಸರ್ವವಂದಿತ ಆ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 25

यत्पादाम्बुजकिञ्जल्कसेवारक्षितमस्तकाः । अवापुः परमां सिद्धिं तं वन्दे कमलाधवम् ॥ २५ ॥

ಯಾರ ಪದ್ಮಪಾದಗಳ ಕೇಸರಧೂಳಿಯ ಸೇವೆಯಿಂದ ಭಕ್ತರ ಶಿರಸ್ಸು ರಕ್ಷಿತವಾಗುತ್ತದೋ, ಅವರು ಪರಮಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಆ ಕಮಲಾಧವ (ವಿಷ್ಣು)ನಿಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 26

यस्य ब्रह्मादयो देवा महिमानं न वै विदुः । अत्यासन्नं च भक्तानां तं वन्दे भक्तसंगिनम् ॥ २६ ॥

ಯಸ್ಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವರೂ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿಯರು; ಆದರೂ ಆತನು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪ, ಸದಾ ಭಕ್ತಸಂಗದಲ್ಲಿರುವವನು—ಆ ಭಕ್ತಸಂಗಿನ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 27

यो देवस्त्यक्तसङ्गानां शान्तानं करुणार्णवः । करोति ह्यात्मनः सङ्गं तं देवं सङ्गवर्जितम् ॥ २७ ॥

ತ್ಯಕ್ತಸಂಗಿಗಳಾದ ಶಾಂತರಿಗೆ ಕರುಣಾಸಾಗರನಾದ ಆ ದೇವನು, ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ-ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಆದರೂ ಆ ದೇವನು ಸ್ವತಃ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸಂಗ—ಆ ಅಸಂಗ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 28

यज्ञेश्वरं यज्ञकर्म यज्ञकर्मसु निष्टितम् । नमामि यज्ञफलदं यज्ञकर्मप्रबोधकम् ॥ २८ ॥

ಯಜ್ಞೇಶ್ವರನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅವನೇ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಷ್ಠಿತ; ಯಜ್ಞಫಲದಾತ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಕರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಬೋಧಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು।

Verse 29

अजामिलोऽपि पापात्मा यन्नामोच्चारणादनु । प्राप्तवान्परमं धाम तं वन्दे लोकसाक्षिणम् ॥ २९ ॥

ಪಾಪಾತ್ಮನಾದ ಅಜಾಮಿಲನೂ ಸಹ ಅವನ ನಾಮೋಚ್ಚಾರಣ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಪರಮ ಧಾಮವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಆ ಸರ್ವಲೋಕಸಾಕ್ಷಿ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 30

हरिरुपी महादेवः शिवरुपी जनार्दनः । इति लोकस्य नेता यस्तं नमामि जगद्गुरुम् ॥ ३० ॥

ಮಹಾದೇವನು ಹರಿ-ರೂಪ, ಜನಾರ್ದನನು ಶಿವ-ರೂಪ—ಇಂತೆ ಲೋಕದ ನಾಯಕನಾದ ಆ ಜಗದ್ಗುರುವಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 31

ब्रह्माद्या अपि देवेशा यन्मायापाशयन्त्रिताः । न जानन्ति परं भावं तं वन्दे सर्वनायकम् ॥ ३१ ॥

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವೇಶ್ವರರೂ ಸಹ ಅವನ ಮಾಯಾಪಾಶದಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿ ಅವನ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯರು. ಆ ಸರ್ವನಾಯಕ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 32

ह्यत्पह्मस्थोऽपिञ्योग्यानां दूरस्थ इव भासते । प्रमाणातीतसद्भावस्तं वन्दे ज्ञानसाक्षिणम् ॥ ३२ ॥

ಹೃದಯಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರೂ ಅಯೋಗ್ಯರಿಗೆ ಅವನು ದೂರದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಮಾಣಾತೀತ ಶುದ್ಧ ಸತ್‌ಸ್ವರೂಪವಾದ ಜ್ಞಾನಸಾಕ್ಷಿಗೆ ನಾನು ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 33

यन्मु खाद्ब्राह्यणो जातो बाहुभ्यां क्षत्रियोऽजनि । ऊर्वोर्वैश्यः समुत्पन्नः पद्यां शूद्रोऽभ्यजायत ॥ ३३ ॥

ಅವನ ಮುಖದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಜನಿಸಿದನು, ಭುಜಗಳಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು. ಊರುಗಳಿಂದ ವೈಶ್ಯನು ಉತ್ಪನ್ನನಾದನು, ಪಾದಗಳಿಂದ ಶೂದ್ರನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 34

मनसश्चन्द्रमा जातो जातः सूर्यश्च चक्षुषः । मुखादग्निस्तर्थेन्द्रश्च प्राणाद्वायुरजायत ॥ ३४ ॥

ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಂದ್ರನು ಜನಿಸಿದನು, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು. ಮುಖದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯೂ ಇಂದ್ರನೂ ಉತ್ಪನ್ನರಾದರು, ಪ್ರಾಣದಿಂದ ವಾಯು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 35

ऋग्यजुःसामरुपाय सत्यस्वरगतात्मने । षडङ्गरुपिणे तुभ्यं भूयोभूयो नमो नमः ॥ ३५ ॥

ಋಗ್, ಯಜುಃ, ಸಾಮ ವೇದರೂಪನಾಗಿ, ಸತ್ಯಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನೇ, ಷಡಂಗ ವೇದಾಂಗರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 36

त्वमिन्द्रः पवनः सोमस्त्वमीशानस्त्वमन्तकः । त्वमग्निर्निर्ऋतिश्चैव वरुणस्त्वं दिवाकरः ॥ ३६ ॥

ನೀನೇ ಇಂದ್ರ, ನೀನೇ ಪವನ, ನೀನೇ ಸೋಮ. ನೀನೇ ಈಶಾನ, ನೀನೇ ಅಂತಕ (ಮರಣ); ನೀನೇ ಅಗ್ನಿ, ನಿರೃತಿ, ವರುಣ ಮತ್ತು ದಿವಾಕರ (ಸೂರ್ಯ).

Verse 37

देवाश्च स्थावराश्चैव पिशाचाश्चैव राक्षसाः । गिरयः सिद्धगंधर्वानद्यो भूमिश्च सागराः ॥ ३७ ॥

ದೇವರುಗಳು, ಸ್ಥಾವರ ಜೀವಿಗಳು, ಪಿಶಾಚರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು; ಪರ್ವತಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರು; ನದಿಗಳು, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ (ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ).

Verse 38

त्वमेव जगतामीशो यत्रासि त्वं परात्परः । त्वद्रूपमखिलं देव तस्मान्नित्यं नमोऽस्तु ते ॥ ३८ ॥

ನೀನೇ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಈಶ್ವರ; ನೀ ಇರುವೆಡೆ ನೀನೇ ಪರಾತ್ಪರ ಪರಮ. ಓ ದೇವಾ, ಅಖಿಲ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವೇ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನಗೆ ನನ್ನ ನಿತ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 39

अनाथानाथ सर्वज्ञ भूतदेवेन्द्रविग्रह । दैतेयैर्बाधितान्पुत्रान्मम पाहि जनार्दन ॥ ३९ ॥

ಅನಾಥರ ನಾಥನೇ, ಸರ್ವಜ್ಞನೇ, ಭೂತ-ದೇವ-ಇಂದ್ರರಿಂದ ವಂದಿತ ಸ್ವರೂಪನೇ! ಓ ಜನಾರ್ದನ, ದೈತ್ಯರಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ನನ್ನ ಪುತ್ರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

Verse 40

इति स्तुत्वा देवमाता देवं नत्वा पुनः पुनः । उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा हर्षाश्रुक्षालितस्तनी ॥ ४० ॥

ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿ ದೇವಮಾತೆ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು ನಿಂತು—ಹರ್ಷಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ತೋಯ್ದಳಾಗಿ—ಅವಳು ಮಾತಾಡಿದಳು.

Verse 41

अनुग्राह्यास्मि देवेंश त्वया सर्वादिकारण । अकण्टकां श्रियां देहि मत्सुतानां दिवौकसाम् ॥ ४१ ॥

ಹೇ ದೇವೇಶ, ಹೇ ಸರ್ವಾದಿಕಾರಣ! ನಾನು ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗಲಿ. ನನ್ನ ಪುತ್ರರಿಗೆ—ದಿವೌಕಸರಾದ ದೇವರಿಗೆ—ಅಡಚಣೆರಹಿತ, ನಿಷ್ಕಂಟಕವಾದ ಶ್ರೀ-ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 42

अन्तर्य्यामिञ्जगद्रूप सर्वज्ञा परमेश्वर । अज्ञातं किं तव श्रीश किं मामीहयसि प्रभो ॥ ४२ ॥

ಹೇ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ, ಜಗದ್ರೂಪ, ಸರ್ವಜ್ಞ ಪರಮೇಶ್ವರ! ಹೇ ಶ್ರೀಶ! ನಿನಗೆ ಅಜ್ಞಾತವೆಂದೇನು? ಹೇ ಪ್ರಭೋ, ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯ?

Verse 43

तथापि तव वक्ष्यामि यन्मे मनसि रोचते । वृथापुत्रास्मि देवेश दैतेयैः परिपीडिता ॥ ४३ ॥

ಆದರೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ದೇವೇಶ, ನಾನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾತೃತ್ವದ ಸ್ತ್ರೀ; ದೈತ್ಯರಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.

Verse 44

तान्न हिंसितुमिच्छामि यतस्तेऽपि सुता मम । तानहत्वा श्रियं देहि मत्सुतेभ्यः सुरेश्वर ॥ ४४ ॥

ನಾನು ಅವರನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವರೂ ನನ್ನ ಪುತ್ರರೇ. ಹೇ ಸುರೇಶ್ವರ, ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಶ್ರೀ-ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.

Verse 45

इत्युक्तो देवेदेवेशः पुनः प्रीतिमुपागतः । उवाच हर्षयन्विप्र देवमातरमादरात् ॥ ४५ ॥

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ದೇವದೇವೇಶನು ಪುನಃ ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು; ಋಷಿಯನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ದೇವಮಾತೆಯನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 46

श्रीभगवानुवाच । प्रीतोऽस्मि देवि भद्रं ते भविष्यामि सुतो ह्यहम् । यतः सपत्निपुत्रेषु वात्सल्यं देवि दुर्लभम् ॥ ४६ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು— ದೇವಿ, ನಾನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸುವೆನು; ಏಕೆಂದರೆ ದೇವಿ, ಸಹಪತ್ನಿಯ ಪುತ್ರನ ಮೇಲೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ದುರ್ಲಭ.

Verse 47

त्वया तु यत्कृतं स्तोत्रं तत्पठान्ति नरास्तु ये । तेषां संपद्वरा पुत्रा न हीयन्ते कदाचन ॥ ४७ ॥

ನೀನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಯಾರು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂತಾನ ಎಂದಿಗೂ ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 48

त्वात्मजे वान्यपुत्रे वा यः समत्वेन वर्तते । न तस्य पुत्रशोकः स्यादेष धर्मः सनातनः ॥ ४८ ॥

ತನ್ನ ಮಗನಾಗಲಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಮಗನಾಗಲಿ—ಸಮತ್ವದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವನಿಗೆ ಪುತ್ರಶೋಕವಾಗದು; ಇದೇ ಸನಾತನ ಧರ್ಮ.

Verse 49

अदितिरुवाच । ताह वोढुं क्षमा देव त्वामाद्यपुरुषं परम् । असंख्याताण्डरोमाणं सर्वेशं सर्वकारणम् ॥ ४९ ॥

ಅದಿತಿ ಹೇಳಿದರು— ದೇವಾ, ಅವರನ್ನು ಧರಿಸಲು ಕೃಪೆಮಾಡು. ನೀನು ಆದ್ಯ ಪರಮಪುರುಷ; ನಿನ್ನ ರೋಮಕೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು, ನೀನೇ ಸರ್ವೇಶ್ವರ, ಸರ್ವಕಾರಣಕಾರಣ.

Verse 50

यत्प्रभावं न जानन्ति श्रुतयः सर्वदेवताः । तमहं देवदेवेशं धारयामि कथं प्रभो ॥ ५० ॥

ಪ್ರಭೋ, ಯಾರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವೇದಗಳೂ ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯರು—ಆ ದೇವದೇವೇಶನನ್ನು ನಾನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಹೇಗೆ ಧರಿಸಲಿ?

Verse 51

अणोरणीयांसमजं परात्परतरं प्रभुम् । धारयामि कथं देव त्वामहं पुरुषोत्तमम् ॥ ५१ ॥

ಹೇ ದೇವ, ಹೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮ! ಅಜನು, ಅಣುವಿಗಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮನು, ಪರಾತ್ಪರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪರಮ ಪ್ರಭುವಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಧರಿಸಲಿ?

Verse 52

महापातकयुक्तोऽपि यन्नामस्मृतिमात्रतः । मुच्यते स कथं देवोग्राम्येषु जनिमर्हति ॥ ५२ ॥

ಮಹಾಪಾತಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನೂ ಅವನ ನಾಮಸ್ಮರಣ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಆ ದಿವ್ಯ ಪ್ರಭು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೋಕಜನರ ನಡುವೆ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯಲು ಹೇಗೆ ಯೋಗ್ಯನು?

Verse 53

यथा शूकरमत्स्याद्या अवतारास्तव प्रभो । तथायमपि को वेद तव विश्वेश चेष्टितम् ॥ ५३ ॥

ಹೇ ಪ್ರಭು! ವರಾಹ, ಮತ್ಸ್ಯಾದಿ ನಿನ್ನ ಅವತಾರಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವಂತೆ, ಹೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ! ಈ (ಪ್ರಸ್ತುತ) ಅವತಾರವನ್ನೂ ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನೂ ಯಾರು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು?

Verse 54

त्वत्पादपह्मप्रणतात्वन्नामस्मृतितत्परा । त्वामेव चिंतये देव यथेच्छासि तथा कुरु ॥ ५४ ॥

ನಿನ್ನ ಪದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ನಿನ್ನ ನಾಮಸ್ಮರಣದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ, ಹೇ ದೇವ! ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಮಾಡು.

Verse 55

सनक उवाच । तयोक्तं वचनं श्रुत्वा देवदेवो जनार्दनः । दत्त्वाभयं देवमातुरिदं वचनमब्रवीत् ॥ ५५ ॥

ಸನಕನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವದೇವನಾದ ಜನಾರ್ದನನು ದೇವಮಾತೆಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡಿ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 56

श्रीभगवानुवाच । सत्यमुक्तं महाभागे त्वया नास्त्यत्र संशयः । तथापि श्रृणु वक्ष्यामि गुह्याद्गुह्यतरं शुभे ॥ ५६ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮಹಾಭಾಗೆ, ನೀನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಹೇ ಶುಭೆ, ಕೇಳು—ಗುಹ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಗುಹ್ಯವಾದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು।

Verse 57

रागद्वेषविहीना ये मद्भक्ता मत्परायणाः । वंहति सततं तें मां गतासूया अदाम्भिकाः ॥ ५७ ॥

ರಾಗದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದ ನನ್ನ ಭಕ್ತರು, ನನ್ನಲ್ಲೇ ಶರಣಾಗತರು—ವಿನೀತರು, ಅಸೂಯಾರಹಿತರು, ದಂಭವಿಲ್ಲದವರು—ನನ್ನನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 58

परोपतापविमुखाः शिवभक्तिपरायणः । मत्कथाश्रवणासक्ता वहन्ति सततं हि माम् ॥ ५८ ॥

ಪರರಿಗೆ ನೋವುಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗಿದ್ದು, ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾಗಿದ್ದು, ನನ್ನ ಕಥಾಶ್ರವಣದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುವವರು—ನನ್ನನ್ನು ಒಳಗಣ ಸದಾ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 59

पतिव्रताः परिप्राणाः पतिभक्तिपरायणाः । वहन्ति सततं देवि स्त्रियोऽपि त्यक्तप्रत्सराः ॥ ५९ ॥

ಹೇ ದೇವಿ, ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಸಹ—ಪತಿವ್ರತೆಯರು, ಪತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಣಸಮಾನವೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರು, ಪತಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರು, ಕಲಹ ಮತ್ತು ದೋಷದರ್ಶನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವರು—ಸತತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 60

मातापित्रोश्च शुश्रूषुर्गुरुभक्तोऽतिथिप्रियः । हितकृद्बाह्यणानां यः स मां वहति सर्वदा ॥ ६० ॥

ತಾಯಿ-ತಂದೆಗಳಿಗೆ ಶ್ರುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡುವವನು, ಗುರುಭಕ್ತನಾಗಿರುವವನು, ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಸುವವನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವನು—ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 61

पुण्यतीर्थरता नित्यं सत्सङ्गनिरतास्तथा । लोकानुग्रहशीलाश्च सततं ते वहन्ति माम् ॥ ६१ ॥

ಯಾರು ನಿತ್ಯ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ರತರಾಗಿ, ಸದ್ಸಂಗದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ಲೋಕಹಿತಕ್ಕೆ ಸದಾ ಶೀಲವಂತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ—ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 62

परोपकारविरताः परद्रव्यपराङ्मुखाः । नषुंसकाः परस्त्रीषु ते वहन्ति च मां सदा ॥ ६२ ॥

ಯಾರು ಪರರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವಿರತರಾಗಿ, ಪರಧನದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿ, ಪರಸ್ತ್ರೀಯರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಾಮರಹಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ—ಅವರು ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 63

तुलस्युपासनरताः सदा नामपरायणाः । गोरक्षणपरा ये च सततं मां वहन्ति ते ॥ ६३ ॥

ಯಾರು ತುಳಸಿ ಉಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿ, ಸದಾ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರಾಗಿ, ಗೋ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ—ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 64

प्रतिग्रहनिवृत्ता ये परान्नविमुखास्तथा । अन्नोदकप्रदातारो वहंति सततं हि माम् ॥ ६४ ॥

ಯಾರು ಪ್ರತಿಗ್ರಹ (ಉಪಹಾರ ಸ್ವೀಕಾರ)ದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿ, ಪರಾನ್ನವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸದೆ, ಅನ್ನ-ನೀರನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ—ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 65

त्वं तु देवि पतिप्राणा साध्वी भूतहिते रता । संप्राप्य पुत्रभावं ते साधयिष्ये मनोरथम् ॥ ६५ ॥

ಆದರೆ ಹೇ ದೇವಿ! ನೀ ಪತಿಪ್ರಾಣಳಾದ ಸಾಧ್ವಿ, ಭೂತಹಿತದಲ್ಲಿ ರತಳಾಗಿದ್ದೀಯೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾತೃತ್ವಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ನಿನ್ನ ಮನೋರಥವನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು।

Verse 66

इत्युक्त्वा देवेदेवशो ह्यदितिं देवमातरम् । दत्त्वा कण्ठगतां मालामभयं च तिरोदधे ॥ ६६ ॥

ಇಂತೆಂದು ದೇವದೇವೇಶ್ವರನು ದೇವಮಾತೆ ಅದಿತಿಯನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ತನ್ನ ಕಂಠಮಾಲೆಯನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಅಭಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು।

Verse 67

सा तु संहृष्टमनसा देवसूर्दक्षनन्दिनी । प्रणम्य कमलाकान्तं पुनः स्वस्थानमाव्रजत् ॥ ६७ ॥

ಆಗ ಹರ್ಷಭರಿತಮನಸ್ಸಿನ ದಕ್ಷನಂದಿನಿ ಹಾಗೂ ದೇವಮಾತೆ ಅದಿತಿ, ಕಮಲಾಕಾಂತ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪುನಃ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮರಳಿದಳು।

Verse 68

ततोऽदितिर्महाभागा सुप्रीता लोकवन्दिता । असूत समये पुत्रं सर्वलोकनमस्कृतम् ॥ ६८ ॥

ನಂತರ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸಂತುಷ್ಟಳಾಗಿ ಲೋಕವಂದಿತಳಾದ ಅದಿತಿ, ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಸರ್ವಲೋಕಗಳು ನಮಸ್ಕರಿಸುವಂತಹ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದಳು।

Verse 69

शङ्गचक्रधरं शान्तं चन्द्रमण्डलमध्यगम् । सुधाकलशदध्यन्नकरं वामनसंज्ञितम् ॥ ६९ ॥

ಅವನು ಶಾಂತಸ್ವರೂಪಿ, ಶಂಖಚಕ್ರಧಾರಿ, ಚಂದ್ರಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ; ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾಕಲಶ ಮತ್ತು ದಧ್ಯನ್ನಪಾತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವವನು—ಈ ರೂಪವೇ ‘ವಾಮನ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ।

Verse 70

सहस्त्रादित्यसंकाशं व्याकोशकमलेक्षणम् । सर्वाभरणंसंयुक्तं पीताम्बरधरं हरिम् ॥ ७० ॥

ಸಾವಿರ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಅರಳಿದ ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ಸರ್ವಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿ ಹರಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು।

Verse 71

स्तुत्यं मुनिगणैर्युक्तं सर्वलोकैकनायकम् । आविर्भूतं हरिं ज्ञात्वा कश्यपो हर्षविह्वलः । प्रणम्य प्रञ्जलिर्भूत्वा स्तोतुं समुपचक्रमे ॥ ७१ ॥

ಮುನಿಗಣಗಳಿಂದ ಸೇವಿತನಾಗಿ, ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಏಕೈಕ ನಾಯಕನಾದ, ಸ್ತುತ್ಯನಾದ ಶ್ರೀಹರಿ ಅವಿರ್ಭವಿಸಿದನೆಂದು ತಿಳಿದು ಕಶ್ಯಪನು ಹರ್ಷವಿಹ್ವಲನಾದನು. ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಕರಜೋಡಿಸಿ ಸ್ತೋತ್ರ ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 72

कश्यप उवाच । नमोनमस्तेऽखिलकारणाय नमोनमस्तेऽखइलपालकाय । नमोनमस्तेऽमरनायकाय नमोनमो दैतेयविनाशनाय ॥ ७२ ॥

ಕಶ್ಯಪನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಅಖಿಲಕಾರಣನೇ! ನಿನಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಅಖಿಲಪಾಲಕನೇ! ನಿನಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಅಮರನಾಯಕನೇ! ನಿನಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ದೈತ್ಯವಿನಾಶಕನೇ! ನಿನಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 73

नमोनमो भक्तजनप्रियाय नमोनमः सज्जनरंजिताय । नमोनमो दुर्जननाशनाय नमोऽस्तु तस्मै जगदीश्वराय ॥ ७३ ॥

ಭಕ್ತಜನಪ್ರಿಯನಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸಜ್ಜನರನ್ನು ರಂಜಿಸುವವನಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ; ದುರ್ಜನನಾಶಕನಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಆ ಜಗದೀಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರವಾಗಲಿ.

Verse 74

नमोनमः कारणवामनाय नारायणायामितविक्रमाय । सशार्ङ्गचक्रासिगदाधाराय नमोऽस्तु तस्मै पुरुषोत्तमाय ॥ ७४ ॥

ಕಾರಣವಾಮನನಾದ, ಅಮಿತವಿಕ್ರಮಿಯಾದ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶಾರ್ಙ್ಗ ಧನುಸ್ಸು, ಚಕ್ರ, ಅಸಿ (ಕತ್ತಿ) ಮತ್ತು ಗದೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಆ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರವಾಗಲಿ.

Verse 75

नमः पयोराशिनिवासनाय नमोऽस्तु सद्धृत्कमलस्थिताय । नमोऽस्तु सूर्याद्यमितप्रभाय नमोनमः पुण्यकथागताय ॥ ७५ ॥

ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಿಸುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಶುದ್ಧ ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸೂರ್ಯಾದಿಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವ ಅಮಿತಪ್ರಭೆಯವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪುಣ್ಯಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯನಾದವನಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 76

नमोनमोऽर्केन्दुविलोचनाय नमोऽस्तु ते यज्ञफलप्रदाय । नमोऽस्तु यज्ञाङ्गविराजिताय नमोऽस्तु ते सज्जनवल्लभाय ॥ ७६ ॥

ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರಂತೆ ನೇತ್ರಗಳಿರುವ ಪ್ರಭುವೇ, ನಿಮಗೆ ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕಾರ. ಯಜ್ಞಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಯಜ್ಞಾಂಗಗಳಿಂದ ವಿರಾಜಿಸುವವನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ॥

Verse 77

नमो जगत्कारणकारणाय नमोऽस्तु शब्दादिविवर्जिताय । नमोऽस्तु ते दिव्यसुखप्रदाय नमो नमो भक्तमनोगताय ॥ ७७ ॥

ಜಗತ್ತಿನ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಕಾರಣನಾದ ಪ್ರಭುವೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶಬ್ದಾದಿ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಅತೀತನಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ದಿವ್ಯಸುಖವನ್ನು ನೀಡುವವನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಭಕ್ತರ ಮನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನೇ, ನಿಮಗೆ ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕಾರ॥

Verse 78

नमोऽस्तु ते ध्वान्तविनाशकाय नमोऽस्तु शब्दादिविवर्जिताय । नमोऽस्तु ते ध्वान्तविनाशकाय मन्दरधारकाय । नमोऽस्तु ते यज्ञवराहनाम्ने नमो हिरण्याक्षविदारकाय ॥ ७८ ॥

ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಪ್ರಭುವೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶಬ್ದಾದಿ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಅತೀತನಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅಂಧಕಾರವಿನಾಶಕ, ಮಂದರವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ‘ಯಜ್ಞವರಾಹ’ ಎಂಬ ನಾಮಧಾರಿಯೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನನ್ನು ವಿದಾರಿಸಿದವನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ॥

Verse 79

नमोऽस्तु ते वामनरुपभाजे नमोऽस्तु ते क्षत्र्रकुलान्तकाय । नमोऽस्तु ते रावणमर्दनाय नमोऽस्तु ते नन्दसुताग्रजाय ॥ ७९ ॥

ವಾಮನರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಪ್ರಭುವೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಕ್ಷತ್ರಿಯಕುಲಾಂತಕನಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ರಾವಣಮರ್ದನನಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಂದಸುತ ಕೃಷ್ಣನ ಅಗ್ರಜನಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ॥

Verse 80

नमस्ते कमलाकान्त नमस्ते सुखदायिने । स्मृतार्तिनाशिने तुभ्यं भूयो भूयो नमोनमः ॥ ८० ॥

ಕಮಲಾಕಾಂತನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸುಖದಾಯಿನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸ್ಮರಿಸುವವರ ಆರ್ಥಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನೇ, ನಿಮಗೆ ಮರುಮರು ನಮೋ ನಮಃ॥

Verse 81

यज्ञेश यज्ञविन्यास यज्ञविन्घविनाशन । यज्ञरुप यजद्रूप यज्ञाङ्गं त्वां यजाम्यहम् ॥ ८१ ॥

ಹೇ ಯಜ್ಞೇಶ! ಹೇ ಯಜ್ಞವಿನ್ಯಾಸಕರ್ತಾ! ಯಜ್ಞವಿಘ್ನನಾಶಕ! ಹೇ ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪ, ಯಜಮಾನಸ್ವರೂಪ ಹಾಗೂ ಯಜ್ಞಾಂಗಸ್ವರೂಪ ಪ್ರಭು—ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 82

इति स्तुतः स देवेशो वामनो लोकपावनः । उवाच प्रहसन्हर्षं वर्ध्दयन्कश्यपस्य सः ॥ ८२ ॥

ಇಂತೆ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವೇಶ, ಲೋಕಪಾವನ ವಾಮನನು, ನಗುತ್ತಾ ಮಾತಾಡಿ ಕಶ್ಯಪನ ಹರ್ಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದನು।

Verse 83

श्रीभगवानुवाच । तात तुष्टोऽस्मि भद्रं ते भविष्यति सुरार्चिता । अचिरात्साधयिष्यामि निखिलं त्वन्मनोरथम् ॥ ८३ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು: ತಾತಾ! ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ದೇವರಿಂದಲೂ ಆರಾಧಿತನೇ. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಿನ್ನ ಹೃದಯದ ಎಲ್ಲ ಮನೋರಥಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 84

अहं जन्मद्वये त्वेवं युवयोः पुत्रतां गतः । अस्मिञ्जन्मन्यपि तथा सादयाम्युत्तमं सुखम् ॥ ८४ ॥

ಎರಡು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೀಗೆ ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಪುತ್ರನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಪರಮ ಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ।

Verse 85

अत्रान्तरे बलिर्दैत्यो दीर्घसत्रं महामखम् । आरेभे गुरुणा युक्तः काव्येन च मुनीश्वरैः ॥ ८५ ॥

ಇದರ ನಡುವೆ ದೈತ್ಯರಾಜ ಬಲಿಯು ‘ದೀರ್ಘಸತ್ರ’ ಎಂಬ ಮಹಾಮಖ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು; ಗುರು ಕಾವ್ಯ (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ) ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮುನೀಶ್ವರರ ಸಹಿತ।

Verse 86

तस्मिन्मखे समाहूतो विष्णुर्लक्ष्मीसमन्वितः । हविः स्वीकरणार्थाय ऋषिभिर्ब्रह्यवादिभिः ॥ ८६ ॥

ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳಾದ ಋಷಿಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮೀಸಹಿತನಾದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಹವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲೆಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು।

Verse 87

प्रवृद्धैश्वर्यर्दैत्यस्य वर्त्तमाने महाक्रतौ । आमंत्र्य मातापितरौ स बटुर्वामनो ययौ ॥ ८७ ॥

ದೈತ್ಯನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಐಶ್ವರ್ಯದ ನಡುವೆ ಮಹಾಕ್ರತು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬಟುವಾದ ವಾಮನನು ತಾಯಿ-ತಂದೆಗಳಿಗೆ ವಿದಾಯ ಕೇಳಿ ಹೊರಟನು।

Verse 88

स्मितेन मोहयँल्लोकं वामनो भक्तवत्सलः । हविर्भोक्तुमिवायातो बलेः प्रत्यक्षतो हरिः ॥ ८८ ॥

ಮಂದಸ್ಮಿತದಿಂದ ಲೋಕವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ವಾಮನನು, ಹವಿಯನ್ನು ಭುಂಜಲು ಬಂದವನಂತೆ, ಬಲಿಯ ಮುಂದೆ ಹರಿಯು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು।

Verse 89

दुर्वृत्तो वा सुवृत्तो वा जडो वायं हितोऽपि वा । यो भक्तियुक्तस्तस्यान्तः सदा संनिहितो हरिः ॥ ८९ ॥

ದುರ್ವೃತ್ತನಾಗಲಿ ಸುವೃತ್ತನಾಗಲಿ, ಜಡನಾಗಲಿ ಹಿತನಾಗಲಿ—ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತನಾದವನ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಹರಿಯು ಸದಾ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।

Verse 90

आयान्तं वामनं दृष्ट्वा ऋषयो ज्ञानचक्षुषः । ज्ञात्वा नारायणं देवमुद्ययुः सभ्यसंयुताः ॥ ९० ॥

ವಾಮನನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡ ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುಗಳಾದ ಋಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು ದೇವ ನಾರಾಯಣನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಸಭ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಂತರು।

Verse 91

एतज्ज्ञात्वा दैत्यगुरुरेकांते बलिमब्रवीत् । स्वसारमविचार्यैव खलाः कार्याणि कुर्वते ॥ ९१ ॥

ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ದೈತ್ಯಗುರು ಶುಕ್ರನು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಬಲಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ತಮ್ಮ ನಿಜ ಹಿತವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸದೆ ದುಷ್ಟರು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯಮಾಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 92

शुक्र उवाच । भो भो दैत्यपते सौम्य ह्यपहर्ता तव श्रियम् । विष्णुर्वामनरुपेण ह्यदितेः पुत्रातां गतः ॥ ९२ ॥

ಶುಕ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಸೌಮ್ಯ ದೈತ್ಯಪತೇ! ನಿನ್ನ ಶ್ರೀಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವವನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ—ಅದಿತಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ವಿಷ್ಣು ವಾಮನರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 93

तवाध्वरं स आयाति त्वया तस्यासुरेश्वर । न किंचिदपि दातव्यं मन्मतं श्रृणु पण्डित ॥ ९३ ॥

ಅವನು ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಅಸುರೇಶ್ವರ, ಅವನಿಗೆ ಏನನ್ನೂ ದಾನ ಮಾಡಬೇಡ. ಓ ಪಂಡಿತ, ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 94

आत्मबुद्धिः सुखकरी गुरुबुद्धिर्विशेषतः । परबुद्धिर्विनाशाय स्त्रीबुध्दिः प्रलयंकरी ॥ ९४ ॥

ಸ್ವಬುದ್ಧಿ ಸುಖಕರ; ಗುರುಬುದ್ಧಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಂಗಳಕರ. ಪರಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ವಿನಾಶಕಾರಿ; ಸ್ತ್ರೀಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುವ ಬುದ್ಧಿ ಪ್ರಳಯಕರವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 95

शत्रूणां हितकृतद्यस्तु स हन्तव्यो विशेषतः ॥ ९५ ॥

ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಹಿತ ಮಾಡುವವನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಂಡನೀಯ—ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾದವನು।

Verse 96

बलिरुवाच । एवं गुरो न वक्तव्यं धर्ममार्गविरोधतः । यदादत्ते स्वयं विष्णुः किमस्मादधिकं वरम् ॥ ९६ ॥

ಬಲಿ ಹೇಳಿದರು—ಗುರುದೇವ, ಇಂಥ ಮಾತು ಹೇಳಬಾರದು; ಅದು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ. ಸ್ವಯಂ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ದಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ವರವೇನು?

Verse 97

कुर्वन्ति विदुषो यज्ञान्विष्णुप्रीणनकारणात् । स चेत्साक्षाद्धविर्भोगी मत्तः कोऽभ्यधिको भुवी ॥ ९७ ॥

ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆತನೇ ಸాక్షಾತ್ ಹವಿಯನ್ನು ಭೋಗಿಸುವವನಾದರೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಯಾರು?

Verse 98

दरिद्रेणापि यत्किंचिद्दीयते विष्णवे गुरो । तदेव परमं दानं दत्तं भवति चाक्षयम् ॥ ९८ ॥

ಗುರುದೇವ, ದರಿದ್ರನಾದರೂ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅಥವಾ ಗುರುವಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀಡಿದರೆ, ಅದೇ ಪರಮ ದಾನ; ನೀಡಿದುದು ಅಕ್ಷಯ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 99

स्मृतोऽपि परया भक्त्या पुनाति पुरुषोत्तमः । येन केनाप्यर्चितश्वेद्ददाति परमां गतिम् ॥ ९९ ॥

ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇವಲ ಸ್ಮರಿಸಿದರೂ ಪುರುಷೋತ್ತಮನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದಾದರೂ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 100

हरिर्हरति पापानिदुष्टचित्तैरपि स्मृतः । अनिच्छयापि संस्पृष्टो दहत्येव हि पावकः ॥ १०० ॥

ಹರಿ ದುಷ್ಟಚಿತ್ತರಿಂದಲೂ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬೆಂಕಿ ಅನಿಚ್ಛೆಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶವಾದರೂ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸುಡುವಂತೆ.

Verse 101

जिह्वाग्रे वसते यस्य हरिरित्यक्षरद्वयम् । स विष्णुलोकमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ १ ॥

ಯಾರ ಜಿಹ್ವಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಹರಿ’ ಎಂಬ ದ್ವಾಕ್ಷರ ನಾಮ ವಾಸಿಸುತ್ತದೋ, ಅವನು ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಮರಳುವುದು ದುರ್ಲಭ.

Verse 102

गोविंदेति सदा ध्यायेद्यस्तु रागादिवर्जितः । स याति विष्णुभवनमिति प्राहुर्मनीषिणः ॥ २ ॥

ರಾಗಾದಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಯಾರು ಸದಾ ‘ಗೋವಿಂದ’ ಎಂದು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ವಿಷ್ಣುಭವನವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ—ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 103

अग्नौ वा ब्राह्मणे वापिहूयते यद्वविर्गुरो । हरिभक्त्या महाभाग तेन विष्णुः प्रसीदति ॥ ३ ॥

ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ! ಹವಿಸನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿದರೂ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ—ಅದು ಹರಿಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಪಿತವಾದರೆ, ಅದರಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 104

अहं तु हरितुष्यद्यर्थं करोम्यध्वरमुत्तमम् । स्वयमायाति चेद्विष्णुः कृतार्थोऽस्मि न संशयः ॥ ४ ॥

ನಾನು ಕೇವಲ ಹರಿಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ವಿಷ್ಣು ಸ್ವಯಂ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ, ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಾನು ಕೃತಾರ್ಥನಾಗುವೆನು.

Verse 105

एवं वदति दैत्यन्द्रे विष्णुर्वामनरुपधृक् । प्रविवेशाध्वरस्थानं हुतवह्निमनोरमम् ॥ ५ ॥

ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ವಿಷ್ಣು ವಾಮನರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಹುತವಹ್ನಿಯಿಂದ ಮನೋಹರವಾದ ಯಜ್ಞಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 106

तं दृष्ट्वा कोटिसूर्याभं योग्यावयवसुन्दरम् । वामनं सहसोत्थाय प्रत्यगृह्णात्कृताञ्जलिः ॥ ६ ॥

ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಸುಸಂಯತ ಅಂಗಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ವಾಮನನನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದು, ಅಂಜಲಿ ಮಾಡಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು।

Verse 107

दत्त्वासनं च प्रक्षाल्य पादौ वामनरुपिणम् । सकुटुंबो वहन्मूर्ध्ना परमां मुदमाप्तवान् ॥ ७ ॥

ಅವನು ಪ್ರಭುವಿನ ವಾಮನರೂಪಕ್ಕೆ ಆಸನ ಅರ್ಪಿಸಿ, ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಿಸಿ, ಕುಟುಂಬಸಹಿತವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 108

विष्णवेऽस्मै जगद्धान्मे दत्त्वार्घ्यं विधिवद्कलिः । रोमाञ्चिततनुर्भूत्वा हर्षाश्रुनयनोऽब्रवीत् । बलिरुवाच ॥ ८ ॥

ಜಗದ್ಧಾಮನಾದ ಈ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ರೋಮಾಂಚಿತ ದೇಹದಿಂದಲೂ ಹರ್ಷಾಶ್ರುಭರಿತ ನೇತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಅವನು ಹೇಳಿದನು— ಬಲಿಯು ವಾಚ।

Verse 109

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलो मरवः । जीवितं सफलं मेऽद्य कृतार्थोऽस्मि न संशयः ॥ ९ ॥

ಇಂದು ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಸಫಲವಾಯಿತು; ಇಂದು ನನ್ನ ಜೀವನವೂ ಸಫಲವಾಯಿತು. ಇಂದು ನನ್ನ ಬದುಕು ಕೃತಾರ್ಥವಾಯಿತು—ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ।

Verse 110

अमोघामृतवृष्टिर्मे समायातातिदुर्लभा । त्वदागमनमात्रेण ह्यनायासो महोत्सवः ॥ ११० ॥

ನನಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾದ ಅಮೋಘ ಅಮೃತವೃಷ್ಟಿ ಈಗ ಬಂದಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ಕೇವಲ ಆಗಮನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ ಮಹೋತ್ಸವ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 111

एते च ऋषयः सर्वे कृतार्थां नात्र संशयः । यैः पूर्वं हि तपस्तप्तं तदद्य सफलं प्रभो ॥ ११ ॥

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕೃತಾರ್ಥರು; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅವರು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ತಪಸ್ಸು ಇಂದು ಫಲಿಸಿದೆ, ಓ ಪ್ರಭೋ।

Verse 112

कृतार्थोऽस्मि कृतार्थोऽस्मि कृतार्थोऽस्मि न संशयः । तस्मात्तुभ्यं नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं नमस्तुभ्यं नमोनमः ॥ १२ ॥

ನಾನು ಕೃತಾರ್ಥನು, ನಾನು ಕೃತಾರ್ಥನು, ನಾನು ಕೃತಾರ್ಥನು—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಮರುಮರು ಪ್ರಣಾಮ।

Verse 113

त्वदाज्ञया त्वन्नियोगं साधयामीति मन्मनः । अत्युत्साहसमायुक्तं समाज्ञापय मां प्रभो ॥ १३ ॥

“ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ನಿಯೋಗವನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು” ಎಂಬ ಸಂಕಲ್ಪ ಮನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಮಹಾ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ತುಂಬಿದ ನನಗೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಆಜ್ಞಾಪಿಸು, ಓ ಪ್ರಭೋ।

Verse 114

एवमुर्को दीक्षितेन प्रहसन्वामनोऽब्रवीत् । देहि मे तपसि स्थातुं भूमिं त्रिपदसंमिताम् ॥ १४ ॥

ದೀಕ್ಷಿತ ಯಜಮಾನನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ನಗುತ್ತಾ ವಾಮನನು ಹೇಳಿದನು—“ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲು ನನಗೆ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.”

Verse 115

एतच्छॄत्वा बलिः प्राह राज्यं याचितवान्नहि । ग्रामं वा नगरं चापि धनं वा किं कृतं त्वया ॥ १५ ॥

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಬಲಿ ಹೇಳಿದನು—“ನೀನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿಲ್ಲ, ಗ್ರಾಮವನ್ನೂ ಕೇಳಿಲ್ಲ, ನಗರವನ್ನೂ ಕೇಳಿಲ್ಲ, ಧನವನ್ನೂ ಕೇಳಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ನೀನು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ (ನಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶವೇನು)?”

Verse 116

तन्निशम्य बलिं प्राह विष्णुः सर्वशरीरभृत् । आसन्नभ्रष्टराज्यस्य वैराग्यं जनयन्निवा ॥ १६ ॥

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಸರ್ವದೇಹಧಾರಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಬಲಿಗೆ ಹೇಳಿದರು; ರಾಜ್ಯಭ್ರಷ್ಟತೆ ಸಮೀಪಿಸಿದ ಅವನಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವಂತೆ.

Verse 117

श्रीभगवानुवाचा । श्रृणु दैत्यन्द्र वक्ष्यामि गुह्याद्गुह्यतमं परम् । सर्वसंगविहीनानां किमर्थैः साध्यतेवद ॥ १७ ॥

ಶ್ರೀಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—ಓ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ, ಕೇಳು; ಗುಹ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅತಿಗುಹ್ಯವಾದ ಪರಮೋಪದೇಶವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಸರ್ವಸಂಗವಿಹೀನರಿಗೆ ಲೋಕಾರ್ಥ-ಭೋಗಗಳಿಂದ ಏನು ಸಾಧನೆ? ಹೇಳು.

Verse 118

अहं तु सर्वभूतानामन्तर्यामीति भावय । मयि सर्वमिदं दैत्य किमन्यैः साध्यते वद ॥ १८ ॥

ಹೀಗೆ ಭಾವಿಸು—‘ನಾನು ಸರ್ವಭೂತಗಳೊಳಗಿನ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ.’ ಓ ದೈತ್ಯ, ಎಲ್ಲವೂ ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವಾಗ, ಬೇರೆ ಯಾವುದರಿಂದ ಏನು ಸಾಧ್ಯ? ಹೇಳು.

Verse 119

रागद्वेषविहीनानां शान्तानां त्यक्तमायिनाम् । नित्यानंदस्वरुपाणां किमन्यैः साध्यते धनैः ॥ १९ ॥

ರಾಗದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದ, ಶಾಂತ, ಮಾಯೆಯ ಆಢಂಬರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ, ನಿತ್ಯಾನಂದಸ್ವರೂಪರಾದವರಿಗೆ ಬೇರೆ ಧನಗಳಿಂದ ಏನು ಸಾಧ್ಯ?

Verse 120

आत्मवत्सर्वभूतानि पश्यतां शान्तचेतसाम् । अभिन्नमात्मनः सर्वं को दाता दीयते च किम् ॥ १२० ॥

ಶಾಂತಚಿತ್ತದಿಂದ ಸರ್ವಭೂತಗಳನ್ನು ಆತ್ಮವಂತೆ ನೋಡುವವರಿಗೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಆತ್ಮದಿಂದ ಅಭಿನ್ನ. ಆಗ ದಾತ ಯಾರು? ನೀಡಲ್ಪಡುವುದು ಏನು?

Verse 121

पृथ्वीयं क्षत्रियवशा इति शास्त्रेषु निश्चितम् । तदाज्ञायां स्थिताः सर्वे लभन्ते परमं सुखम् ॥ २१ ॥

ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಭೂಮಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಅಧೀನವೆಂದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದವರು ಪರಮ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 122

दातव्यो मुनिभिश्चापि षष्टांशो भूभुजे बले । महीयं ब्राह्मणानां तु दातव्या सर्व यत्नतः ॥ २२ ॥

ರಾಜನು ಬಲಿಷ್ಠನಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ-ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರೆ ಮುನಿಗಳೂ ಅವನಿಗೆ ಷಷ್ಟಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಆದರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸರ್ವಯತ್ನದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 123

भूमिदानस्य माहात्म्यं न भूतं न भविष्यति । परं निर्वाणमाप्नोति भूमिदो नात्र संशयः ॥ २३ ॥

ಭೂಮಿದಾನದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯಕ್ಕೆ ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾನವಿಲ್ಲ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಭೂಮಿದಾತನು ಪರಮ ನಿರ್ವಾಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 124

स्वल्पामपि महीं दत्त्वा श्रोत्रियायाहिताग्नये । ब्रह्मलोकमवाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ २४ ॥

ವೇದಪಾರಂಗತ ಶ್ರೋತ್ರಿಯನೂ ಆಹಿತಾಗ್ನಿಯೂ ಆದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಭೂಮಿಯನ್ನಾದರೂ ದಾನ ಮಾಡಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿಿಂದ ಪುನರಾಗಮನ ದುರ್ಳಭ।

Verse 125

भूमिदः सर्वदः प्रोक्तो भूमिदो मोक्षभाग्भवेत् । अतिदानं तु तज्ज्ञेयं सर्वपापप्राणाशनम् ॥ २५ ॥

ಭೂಮಿದಾತನನ್ನು ‘ಸರ್ವದಾತ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ಭೂಮಿದಾತನು ಮೋಕ್ಷಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನೇ ಅತಿದಾನವೆಂದು ತಿಳಿ—ಇದು ಸರ್ವಪಾಪಗಳ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 126

महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः । दशहस्तां महीं दत्त्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ २६ ॥

ಯಾರು ಮಹಾಪಾತಕದಿಂದ ಕಲుషಿತರಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಭಾರಿತರಾಗಿರಲಿ—ಹತ್ತು ಹಸ್ತ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 127

सत्पात्रे भूमिदाता यः सर्वदानफलं लभेत् । भूमिदानसमं नान्यत्त्रिषु लोकेषु विद्यते ॥ २७ ॥

ಯಾರು ಸತ್ಪಾತ್ರನಿಗೆ ಭೂಮಿದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ದಾನಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿದಾನಕ್ಕೆ ಸಮವಾದುದು ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ.

Verse 128

द्विजाय वृत्तिहीनाय यः प्रदद्यान्महीं बले । तस्य पुण्यफलं वक्तुं न क्षमोऽब्दशतैरहम् ॥ २८ ॥

ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಜೀವನೋಪಾಯವಿಲ್ಲದ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವವನ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ನಾನು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲಾರೆ.

Verse 129

सक्ताय देवपूजासु वृत्तिहीनाय दैत्यप । स्वल्पामपि महीं दद्याद्यः स विष्णुर्न संशयः ॥ २९ ॥

ಹೇ ದೈತ್ಯಪತಿ! ದೇವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಜೀವನೋಪಾಯವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವವನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಸ್ವರೂಪನೇ.

Verse 130

इक्षुगोधूम तुवरीपूगवृक्षादिसंयुता । पृथ्वी प्रदीयते येन स विष्णुर्नात्र संशयः ॥ १३० ॥

ಕಬ್ಬು, ಗೋಧಿ, ಬೇಳೆಗಳು, ಅಡಿಕೆ ಮುಂತಾದ ವೃಕ್ಷಾದಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಯಾರು ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ ಅವನೇ ವಿಷ್ಣು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 131

वृत्तिहीनाय विप्राय दरिद्राय कुटुम्बिने । स्वल्पामपि महींदत्त्वा विष्णुसायुज्यमान्पुयात् ॥ ३१ ॥

ವೃತ್ತಿಹೀನನಾದ, ದರಿದ್ರನಾದ, ಕುಟುಂಬಭಾರವಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದವನು ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 132

सक्ताय देवपूजासु विप्रायाढकिकां महीम् । दत्त्वा लभेत गङ्गायां त्रिरात्रस्नानजं फलम् ॥ ३२ ॥

ದೇವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಒಂದು ಆಢಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳ ಸ್ನಾನದ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 133

विप्राय वृत्तिहीनाय सदाचाररताय च । द्रोणिकां पृथिवीं दत्त्वा यत्फलं लभते श्रृणु ॥ ३३ ॥

ವೃತ್ತಿಹೀನನಾಗಿ ಸದಾಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ದ್ರೋಣಿಕಾ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ದೊರೆಯುವ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 134

गङ्गातीर्थाश्वमेधानां शतानि विधिवन्नरः । कृत्वा यत्फलमाप्वोति तदाप्नोति स पुष्कलम् ॥ ३४ ॥

ಗಂಗಾತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳ ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಹಾಗೂ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳ ನೂರಾರು ಬಾರಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ದೊರೆಯುವ ಫಲವೇ, ಇಲ್ಲಿ ಸಹ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 135

ददाति खारिकां भूमिं दरिद्राय द्विजाय यः । तस्य पुण्यं प्रवक्ष्यामि वदतो मे निशामय ॥ ३५ ॥

ದರಿದ್ರನಾದ ದ್ವಿಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಖಾರಿಕಾ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವವನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 136

अश्वमेधसहस्त्राणि वाजपेयशतानि च । विधाय जाह्नवीतीरे यत्फलं तल्लभेद्धुवम् ॥ ३६ ॥

ಜಾಹ್ನವೀ (ಗಂಗಾ) ತೀರದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಪೂಜಾ‑ವ್ರತಾದಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಹಸ್ರ ಅಶ್ವಮೇಧ ಹಾಗೂ ಶತ ವಾಜಪೇಯ ಯಾಗಗಳಿಂದ ದೊರಕುವ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 137

भूमिदानं महादानमतिदानं प्रकीर्त्तितम् । सर्वपापप्रशमनमपवर्गफलप्रदम् ॥ ३७ ॥

ಭೂಮಿದಾನವನ್ನು ಮಹಾದಾನವೆಂದು, ಇನ್ನೂ ಅತಿದಾನವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದು ಸರ್ವಪಾಪಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ ಮೋಕ್ಷಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 138

अत्रोतिहासं वक्ष्यामि श्रृणु दैत्यकुलेश्वर । यच्छुत्वा श्रद्धया युक्तो भूमिदानफलं लभेत् ॥ ३८ ॥

ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಒಂದು ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಹೇ ದೈತ್ಯಕುಲೇಶ್ವರ, ಕೇಳು; ಇದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುವವನು ಭೂಮಿದಾನದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 139

आसीत्पुरा द्विजवरो ब्राह्मकल्पे महामतिः । दरिद्रो वृत्तिहीनश्च नाम्ना भद्रमतिर्बले ॥ ३९ ॥

ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿದ್ದನು—ಮಹಾಮತಿ; ಆದರೆ ಅವನು ದರಿದ್ರನೂ ಜೀವನೋಪಾಯವಿಲ್ಲದವನೂ, ಬಲ ದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ಭದ್ರಮತಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 140

श्रुतानि सर्वशास्त्राणि तेन वेददिवानिशम् । श्रुतानि च पुराणानि धर्मशास्त्राणि सर्वशः ॥ १४० ॥

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಶ್ರವಣಮಾಡಿದ್ದನು; ಹಗಲು‑ರಾತ್ರಿ ವೇದವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಪುರಾಣಗಳನ್ನೂ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕೇಳಿದ್ದನು।

Verse 141

अभवंस्तस्य षट्पत्न्यः श्रुतिः सिन्धुर्यशोवती । कामिनी मालिनी चैव शोभा चेति प्रकीर्तिताः ॥ ४१ ॥

ಅವನಿಗೆ ಆರು ಪತ್ನಿಯರು ಇದ್ದರು—ಶ್ರುತಿ, ಸಿಂಧು, ಯಶೋವತಿ, ಕಾಮಿನಿ, ಮಾಲಿನಿ ಮತ್ತು ಶೋಭಾ—ಎಂದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 142

आसु पत्नीषु तस्यासञ्चत्वरिंशच्छतद्वयम् । पुत्राणामसुरश्रेष्ट सर्वे नित्यं बुभुक्षिताः ॥ ४२ ॥

ಆ ಪತ್ನಿಯರಿಂದ, ಓ ಅಸುರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವನಿಗೆ ಎರಡು ನೂರು ನಲವತ್ತೆರಡು ಪುತ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸದಾ ಹಸಿದವರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 143

अकिञ्चनो भद्रमतिः क्षुधार्त्तानात्मजान्प्रियाः । पश्यन्स्वयं क्षुधार्त्तश्च विललापाकुलेन्द्रियः ॥ ४३ ॥

ದಾರಿದ್ರ್ಯಗ್ರಸ್ತ ಭದ್ರಮತಿ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ನರಳುವುದನ್ನು ಕಂಡನು; ತಾನೂ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅಶಾಂತವಾಗಿ ಅಳಲಾಡಿದನು।

Verse 144

धिग्जन्म भाग्यरहितं धिग्जन्म धनवर्जितम् । धिग्जन्म धर्मरहितं धिग्जन्म ख्यातिवर्जितम् ॥ ४४ ॥

ಭಾಗ್ಯರಹಿತ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ; ಧನವರ್ಜಿತ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ. ಧರ್ಮರಹಿತ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ; ಖ್ಯಾತಿವರ್ಜಿತ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ.

Verse 145

नरस्य बह्वपत्यस्य धिग्जन्मैश्वर्यवार्जितम् । अहो गुणाः सौम्यता च विद्वत्ता जन्म सत्कुले ॥ ४५ ॥

ಬಹು ಸಂತಾನವಿರುವ ಪುರುಷನಿಗೂ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕುಲಸಂಪತ್ತು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವನ ಜನ್ಮ ಧಿಕ್ಕಾರಯೋಗ್ಯ. ಅಹೋ, ಗುಣಗಳು ಎಷ್ಟು ಶ್ಲಾಘನೀಯ—ಸೌಮ್ಯತೆ, ವಿದ್ಯೆ, ಸತ್ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ।

Verse 146

दारिद्याम्बुधिमग्नस्य सर्वमेतन्न शोभते । प्रियाः पुत्राश्चपौत्राश्च बान्धवा भ्रातरस्तथा ॥ ४६ ॥

ದಾರಿದ್ರ್ಯದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವನಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶೋಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಪ್ರಿಯರು ಅಲ್ಲ, ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರು ಅಲ್ಲ, ಬಂಧುಗಳು ಅಲ್ಲ, ಸಹೋದರರೂ ಅಲ್ಲ।

Verse 147

शिष्याश्च सर्वमनुजास्त्यजन्त्यैश्वर्यवार्जितम् । चाण्डालो वा द्विजो वापि भाग्यवानेव पूज्यते ॥ ४७ ॥

ಶಿಷ್ಯರೂ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ಐಶ್ವರ್ಯವಿಲ್ಲದವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಚಾಂಡಾಲನಾಗಲಿ ದ್ವಿಜನಾಗಲಿ, ಪೂಜ್ಯನು ಭಾಗ್ಯವಂತನೇ।

Verse 148

दरिद्रः पुरुषो लोके शववल्लोकनिन्दितः । अहो संपत्संमायुक्तो निष्टुरो वाप्यनिष्ठुरः ॥ ४८ ॥

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದರಿದ್ರನು ಶವದಂತೆ ಜನರಿಂದ ನಿಂದಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅಹೋ! ಸಂಪತ್ತು ಬಂದರೆ ಅವನು ಕಠೋರನಾದರೂ ಅಕಠೋರನಂತೆ ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 149

गुणहीनोऽपि गुणवान्मूर्खो वाप्यथ पण्डितः । ऐश्वर्यगुणयुक्तश्चेत्पूज्य एव न संशयः ॥ ४९ ॥

ಗುಣಹೀನನಾಗಲಿ ಗುಣವಂತನಾಗಲಿ, ಮೂರ್ಖನಾಗಲಿ ಪಂಡಿತನಾಗಲಿ—ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯ ಗುಣಗಳಿದ್ದರೆ, ಅವನೇ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಪೂಜ್ಯನು।

Verse 150

अहो दरिद्रता दुःखं तत्राप्याशातिदुःखदा । आशाभिभूताः पुरुषा दुःखमश्नुवतेऽक्षयम् ॥ १५० ॥

ಅಹೋ! ದಾರಿದ್ರ್ಯವೇ ದುಃಖ; ಅದರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಆಶೆಯೇ ಅತಿದುಃಖದಾಯಕ. ಆಶೆಯಿಂದ ಆವರಿತರಾದವರು ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ ಶೋಕವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 151

आशयादासा ये दासास्ते सर्वलोकस्य । आशा दासी येषां तेषां दासायते लोकः ॥ ५१ ॥

ಆಶೆಗೆ ದಾಸರಾದವರು ಸಮಸ್ತ ಲೋಕದ ದಾಸರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಯಾರಿಗೆ ಆಶೆಯೇ ದಾಸಿಯಾಗಿದೆಯೋ, ಅವರಿಗೆ ಲೋಕವೇ ದಾಸತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 152

मानो हि महतां लोके धनमक्षयमुच्यते । तस्मिन्नाशाख्यरिपुणा माने नष्टे दरिद्रता ॥ ५२ ॥

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರ ಮಾನ-ಯಶಸ್ಸು ಅಕ್ಷಯ ಧನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಆಶೆ/ಅಪೇಕ್ಷೆ’ ಎಂಬ ಶತ್ರು ಇದೆ; ಮಾನ ನಾಶವಾದರೆ ದಾರಿದ್ರ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ.

Verse 153

सर्वशास्त्रार्थवेत्तापि दरिद्रो भाति मूर्खवत् । नैष्किञ्चन्यमहाग्राहग्रस्तानां को विमोचकः ॥ ५३ ॥

ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನೂ ದರಿದ್ರನಾದರೆ ಮೂರ್ಖನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ‘ನೈಷ್ಕಿಂಚನ್ಯ’ ಎಂಬ ಮಹಾಗ್ರಾಹದಿಂದ ಗ್ರಸಿತರನ್ನು ಯಾರು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ?

Verse 154

अहो दुःखमहो दुःखमहो दुःखं दरिद्रता । तत्रापि पुत्रभार्याणां बाहुल्यमतिदुःखदम् ॥ ५४ ॥

ಅಹೋ, ಎಷ್ಟು ದುಃಖ—ಎಷ್ಟು ದುಃಖ—ಎಷ್ಟು ದುಃಖ ದಾರಿದ್ರ್ಯ! ಅದರಲ್ಲೂ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯರ ಅಧಿಕ ಭಾರವು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಕರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 155

एवमुक्त्वा भद्रमतिः सर्वशास्त्रार्थपारगः । अन्यमैश्वर्यदं धर्मं मनसाऽचिन्तयत्तदा ॥ ५५ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಸಮಸ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾದ ಭದ್ರಮತಿಯಾದವನು ಆಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯ ನೀಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ಧರ್ಮವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು.

Verse 156

भूमिदानं विनिश्चित्य सर्वदानोत्तमोत्तमम् । दानेन योऽनुमंताति स एव कृतवान्पुरा ॥ ५६ ॥

ಭೂಮಿದಾನವು ಎಲ್ಲಾ ದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮೋತ್ತಮವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಆ ದಾನಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವವನು, ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲೇ ತಾನೇ ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದವನಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 157

प्रापकं परमं धर्मं सर्वकामफलप्रदम् । दानानामुत्तमं दानं भूदानं परिकीर्तितम् ॥ ५७ ॥

ಪರಮಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಸರ್ವ ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಕಾಮನೆಗಳ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವದು—ದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಾನ ‘ಭೂದಾನ’ವೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 158

यद्दत्त्वा समवान्पोति यद्यदिष्टतमं नरः । इति निश्चत्य मतिमान्धीरो भद्रमतिर्बले ॥ ५८ ॥

“ಇದನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಸಮೃದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ” ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಶುಭಮತಿಯಾದ ಧೀರನು ದೃಢಸಂಕಲ್ಪಬಲದಿಂದ ತದನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 159

कौशाम्बींनाम नगरीं कलत्रापत्ययुग्ययौ । सुघोषनामविप्रेन्द्रं सर्वैश्वर्यसमन्एविलितम् ॥ ५९ ॥

ಕೌಶಾಂಬಿ ಎಂಬ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಘೋಷನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಅವನು ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ ಸರ್ವೈಶ್ವರ್ಯಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 160

गत्वा याचितवान्भूमिं पञ्चहस्तायतां बले । सुघोषो धर्मनिरतस्तं निरीक्ष्य कुटुम्बिक्रम् ॥ १६० ॥

ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಐದು ಹಸ್ತ ವಿಸ್ತಾರದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು. ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ಸುಘೋಷನು ಆ ಗೃಹಸ್ಥನನ್ನೂ ಅವನ ಕುಟುಂಬಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 161

मनसा प्रीयमाणेन समभ्यर्च्येदमब्रवीत् । कृतार्थोऽहं भद्रमते सफलं मम जन्म च ॥ ६१ ॥

ಮನಸಾ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಅವನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು— “ಹೇ ಭದ್ರಮತೀ! ನಾನು ಕೃತಾರ್ಥನು; ನನ್ನ ಜನ್ಮವೂ ಸಫಲವಾಯಿತು।”

Verse 162

मत्कुल पावनं जातं त्वदनुग्रहतो द्विज । इत्युक्त्वा तं समभ्यर्च्य सुघोषो धर्मतत्परः ॥ ६२ ॥

“ಹೇ ದ್ವಿಜ! ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನ್ನ ಕುಲ ಪಾವನವಾಯಿತು.” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಧರ್ಮತತ್ಪರ ಸुघೋಷನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 163

पञ्चहस्तमितां भूमिं ददौ तस्मै महामतिः । पृथिवी वैष्णवी पुण्या पृथिवीं विष्णुपालिता ॥ ६३ ॥

ಆ ಮಹಾಮತಿಯಾದವನು ಅವನಿಗೆ ಐದು ಹಸ್ತ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು. ಏಕೆಂದರೆ ಭೂಮಿ ವೈಷ್ಣವೀ, ಪುಣ್ಯಮಯೀ; ವಿಷ್ಣುವಿಂದ ಪಾಲಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 164

पृथिव्यास्तु प्रदानेन प्रीयतां मे जनार्दनः । मन्त्रेणानेन दैत्येन्द्र सुघोषस्तं द्विजोत्तमम् ॥ ६४ ॥

“ಭೂಮಿದಾನದಿಂದ ಜನಾರ್ದನನು ನನಗೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಲಿ.” ಹೇ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರ! ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಸुघೋಷನು ಆ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು।

Verse 165

विष्णुबुद्ध्या समभ्यर्च्य तावतीं पृथिवीं ददौ । सोऽपि भद्रमतिर्विप्रो धीमता याचितां भुवम् ॥ ६५ ॥

ಗ್ರಹೀತನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವನು ಪೂಜಿಸಿ ಅಷ್ಟೇ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು. ಭದ್ರಮತಿ ಎಂಬ ವಿಪ್ರನೂ, ಜ್ಞಾನಿಯ ಬೇಡಿಕೆಗೆ, ಕೇಳಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಿದನು।

Verse 166

दत्तवान्हरिभक्ताय श्रोत्रियाय कुटुम्बिने । सुघोषो भूमिदानेन कोटिवंशसमन्वितः ॥ ६६ ॥

ಸುಘೋಷನು ಹರಿಭಕ್ತನಾದ, ವೇದವಿದ್ ಗೃಹಸ್ಥ ಶ್ರೋತ್ರಿಯನಿಗೆ ಭೂಮಿದಾನ ಮಾಡಿದನು; ಆ ಭೂಮಿದಾನದ ಫಲದಿಂದ ಅವನು ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ತಲೆಮಾರುಗಳ ವಂಶಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದನು।

Verse 167

प्रपेदे विष्णुभवनं यत्र गत्वा न शोचति । बले भद्रमतिश्चापि यतः प्रार्थितवाञ्छ्रियम् ॥ ६७ ॥

ಅವನು ವಿಷ್ಣುಭವನವನ್ನು ಪಡೆದನು—ಅಲ್ಲಿ ಹೋದವನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಭದ್ರಮತಿಯೂ, ಶ್ರೀಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಳು।

Verse 168

स्थितवान्विष्णुभवने सकुटुम्बो युगायुतम् । तथैव ब्रह्मसदने स्थित्वा कोटियुगायुतम् ॥ ६८ ॥

ಅವನು ಕುಟುಂಬಸಹಿತ ವಿಷ್ಣುಭವನದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳು ವಾಸಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಸದನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಯುಗಗಳವರೆಗೆ ಸ್ಥಿತನಾದನು।

Verse 169

ऐन्द्रं पदं समासाद्य स्थितवान्कल्पपञ्चकम् । ततो भुवं समासाद्य सर्वैश्वर्यसमन्वितः ॥ ६९ ॥

ಇಂದ್ರಪದವನ್ನು ಪಡೆದು ಅವನು ಐದು ಕಲ್ಪಗಳವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದನು; ನಂತರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಸರ್ವೈಶ್ವರ್ಯ-ಅಧಿಪತ್ಯಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಿತನಾದನು।

Verse 170

जातिस्मरो महाभागो बुभुजे भोगमुत्तमम् । ततो भद्रमतिर्दैत्य निष्कामो विष्णुतत्परः ॥ १७० ॥

ಆ ಮಹಾಭಾಗನು ಪೂರ್ವಜನ್ಮಸ್ಮೃತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು; ನಂತರ ದೈತ್ಯ ಭದ್ರಮತಿ ನಿಷ್ಕಾಮನಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುಪರನಾದನು।

Verse 171

पृथिवीं वृत्तिहीनेभ्यो ब्राह्मणेभ्यः प्रदत्तवान् । तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा तत्त्वैश्वर्यमनुत्तमम् ॥ ७१ ॥

ಅವನು ಜೀವನವೃತ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು (ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಾಧಾರ) ದಾನಮಾಡಿದನು. ಅದರಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತನಾದ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಅವನಿಗೆ ತತ್ತ್ವನಿಷ್ಠ ಅನುತ್ತಮ ಐಶ್ವರ್ಯಸಹಿತ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು।

Verse 172

कोटिवंशसमेतस्य ददौ मोक्षमनुत्तमम् । तस्माद्दैत्यपते मह्यं सर्वधर्मपरायण ॥ ७२ ॥

ಕೋಟಿ ವಂಶಸಹಿತನಾದವನಿಗೂ ಅವನು ಅನುತ್ತಮ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದೈತ್ಯಪತೇ, ಹೇ ಸರ್ವಧರ್ಮಪರಾಯಣ—ನನಗೂ ಅದೇ ಕೃಪೆಯನ್ನು ನೀಡು।

Verse 173

तपश्चरिष्येमोक्षाय देहि मे त्रिपदां महीम् । वैरोचनिस्ततो दृष्टः कलशं जलपूरितम् ॥ ७३ ॥

“ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ನಾನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವೆ; ನನಗೆ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.” ಆಗ ವೈರೋಚನಿಯ ಪುತ್ರ (ಬಲಿ) ಜಲಪೂರ್ಣ ಕಲಶವನ್ನು ಹಿಡಿದು ದಾನಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು।

Verse 174

आददे पृथिवीं दातुं वर्णिने वामनाय । विष्णुः सर्वगतोज्ञात्वा जलधारावरोधिनम् ॥ ७४ ॥

ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಾಮನ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಲು (ಬಲಿ) ಮುಂದಾದನು. ಆದರೆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಜಲಧಾರೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು।

Verse 175

काव्यं हस्तस्थदर्भाग्रं तच्छरे संन्यवेशयत् । दर्भाग्रेऽभून्महाशस्त्रं कोटिसूर्यसमप्रभम् ॥ ७५ ॥

ಕಾವ್ಯನು ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ದರ್ಭದ ಅಗ್ರವನ್ನು ಆ ಬಾಣದ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟನು. ದರ್ಭಾಗ್ರದಲ್ಲೇ ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳ ಮಹಾಶಸ್ತ್ರವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು।

Verse 176

अमोघं ब्राह्ममत्युग्रं काव्याक्षिग्रासलोलुपम् । आयाय भार्गवसुरानसुरानेकचक्षुषा ॥ ७६ ॥

ಆ ಅಮೋಘ, ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ಬ್ರಾಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ—ಕಾವ್ಯ (ಶುಕ್ರ)ನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಗ್ರಸಿಸಲು ಲೋಲುಪವಾಗಿ—ಒಂದೇ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಭಾರ್ಗವ, ದೇವರು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿತು।

Verse 177

पश्येति वांदिदेशे च दर्भाग्रं शस्त्रसन्निभम् । बलिर्ददौ महाविष्णोर्महीं त्रिपदसंमिताम् ॥ ७७ ॥

“ನೋಡು!” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಶಸ್ತ್ರದಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ದರ್ಭಾಗ್ರವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಬಲಿಯು ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಲ್ಪಡುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು।

Verse 178

ववृधे सोऽपि विश्वात्मा आब्रह्यभुवनं तदा । अमिमीत महीं द्वाभ्यां पद्भ्यां विश्वतनुर्हरिः ॥ ७८ ॥

ಆಗ ಆ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು. ವಿಶ್ವವೇ ದೇಹವಾದ ಹರಿಯು ಕೇವಲ ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಿತು।

Verse 179

स आब्रह्मकटाहांतपदान्येतानि सप्रभः । पादाङ्गुष्ठाग्रनिर्भिन्नं ब्रह्माण्डं विभिदे द्विधा ॥ ७९ ॥

ಅವನ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡರೂಪ ಕಟಾಹದ ಅಂಚಿನವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು. ಪಾದಾಂಗುಷ್ಠದ ಅಗ್ರದಿಂದ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಅದನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು।

Verse 180

तद्दारा बाह्यसलिलं बहुधारं समागतम् । धौतविष्णुपदं तोयं निर्मलं लोकपावनम् ॥ १८० ॥

ಆ ಬಿರುಕುಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿನ ಜಲವು ಅನೇಕ ಧಾರೆಗಳಾಗಿ ಸೇರಿ ಹರಿದುಬಂತು—ವಿಷ್ಣುಪಾದವನ್ನು ತೊಳೆದ ಆ ನಿರ್ಮಲ ನೀರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವುದು।

Verse 181

अजाण्डबाह्यनिलयं धारारुपमवर्त्तत । तज्जलं पावनं श्रेष्टं ब्रह्मादीन्पावयत्सुरान् ॥ ८१ ॥

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಹೊರಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಅದು ನಿರಂತರ ಧಾರಾರೂಪವಾಗಿ ಹರಿಯಿತು. ಆ ಜಲವು ಪರಮ ಪಾವನ; ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿತು.

Verse 182

सत्पर्षिसेवितं चैव न्यपतन्मेरुमूर्द्धनि ॥ ८२ ॥

ಸತ್ಋಷಿಗಳು ಸೇವಿಸುವ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಾನವಾದ ಮೇರುಪರ್ವತದ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಅದು ಬಿದ್ದಿತು.

Verse 183

एतद्दष्ट्वाद्भुतं कर्म ब्रह्माद्या देवतागणाः । ऋषयो मनवश्चैव ह्यस्तुवन्हर्षविह्वलाः ॥ ८३ ॥

ಈ ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವಗಣಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಗಳೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ವಿಸ್ಮಿತರಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 184

देव ऊचुः । नमः परेशाय परात्मरुपिणे परात्परायापररुपधारिणे । ब्रह्मात्मने ब्रह्मरतात्मबुद्धये नमोऽस्तु तेऽव्याहतकर्मशीलिने ॥ ८४ ॥

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರ, ಪರಮಾತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಪರಾತ್ಪರ, ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಟರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವನೇ! ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ಅಂತರಬುದ್ಧಿಯವನೇ! ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದ ಕರ್ಮಶೀಲನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 185

परेश परमानन्द परमात्मन्परात्पर । सर्वात्मने जगन्मूर्त्ते प्रमाणातीत ते नमः ॥ ८५ ॥

ಹೇ ಪರೇಶ, ಪರಮಾನಂದ, ಪರಾತ್ಪರ ಪರಮಾತ್ಮನೇ! ಹೇ ಸರ್ವಾತ್ಮ, ಜಗನ್ಮೂರ್ತಿ, ಪ್ರಮಾಣಾತೀತನೇ—ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 186

विश्वतश्चक्षुषे तुभ्यं विश्वतो बाहवे नमः । विश्वतः शिरसे चैव विश्वतो गतये नमः ॥ ८६ ॥

ಸರ್ವತ್ರ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸರ್ವತ್ರ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಭುಜಗಳಿರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸರ್ವತ್ರ ಶಿರಸ್ಸಿರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಗತಿಯಿರುವ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 187

एवं स्तुतो महाविष्णुर्ब्रह्याद्यैः स्वर्द्दवौकसाम् । दत्त्वाभयं च मुमुदे देवदेवः सनातनः ॥ ८७ ॥

ಈ ರೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾವಿಷ್ಣು—ದೇವದೇವ ಸನಾತನ ಪ್ರಭು—ಅವರಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.

Verse 188

विरोचनात्मजं दैत्यं पदैकार्थं बबन्ध ह । ततः प्रपन्नं तु बलिं ज्ञात्वा चास्मै रसातलम् । ददौ तद्वारपालश्च भक्तवश्यो बभूव ह ॥ ८८ ॥

ವಿರೋಚನನ ಪುತ್ರನಾದ ದೈತ್ಯ ಬಲಿಯನ್ನು ಪ್ರಭುವು ಒಂದೇ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಂಧಿಸಿದನು. ನಂತರ ಬಲಿ ಶರಣಾಗತನಾಗಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನಿಗೆ ರಸಾತಲವನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಭಕ್ತವಶನಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲನಾದನು.

Verse 189

नारद उवाच । रसातले महाविष्णुर्विरोचनसुतस्य वै । किं भोज्यं कल्पयामास घोरे सर्पभयाकुले ॥ ८९ ॥

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಸರ್ಪಭಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಭಯಾನಕ ರಸಾತಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ವಿರೋಚನನ ಪುತ್ರನಿಗಾಗಿ ಯಾವ ಭೋಜನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು?

Verse 190

सनक उवाच । अमन्त्रितं हविर्यत्तु हूयते जातवेदसि । अपात्रे दीयते यच्च तद्धोरं भोगसाधनम् ॥ १९० ॥

ಸನಕನು ಹೇಳಿದರು—ಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದೆ ಜಾತವೇದಸಿಗೆ (ಅಗ್ನಿಗೆ) ಅರ್ಪಿಸುವ ಹವಿಸ್ಸು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಪಾತ್ರನಿಗೆ ನೀಡುವ ದಾನ—ಇವೆರಡೂ ಘೋರ; ಪುಣ್ಯಕ್ಕಲ್ಲ, ಭೋಗಬಂಧನಕ್ಕೆ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 191

हुतं हविरशुचिना दृत्तं सत्कर्म यत्कृतम् । तत्सर्वं तत्र भोगार्हमधः पातफलप्रदम् ॥ ९१ ॥

ಅಶುಚಿಯಾದ ಹವಿಸಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹೋಮವೂ, ಅಶುಚಿ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಹೇಳುವ ಸತ್ಕರ್ಮವೂ—ಅದೆಲ್ಲವೂ ಅಧೋಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭೋಗ್ಯವಾಗಿ, ಅಧಃಪಾತಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 192

एवं रसातलं विष्णुर्बलये सासुराय तु । दत्त्वाभयं च सर्वेषां सुराणां त्रिदिवं ददौ ॥ ९२ ॥

ಹೀಗೆ ವಿಷ್ಣುವು ಅಸುರಸಮೇತ ಬಲಿಯನ್ನು ರಸಾತಲಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡಿ ಅವರಿಗೆ ತ್ರಿದಿವ (ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ)ವನ್ನು ಪುನಃ ನೀಡಿದನು.

Verse 193

पूज्यमानोऽमरगणैः स्तूयमानो महर्षिभिः । गंधर्वैर्गीयमानश्च पुनर्वामनतां गतः ॥ ९३ ॥

ದೇವಗಣಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ಗೀತವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಪ್ರಭು ಪುನಃ ವಾಮನರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 194

एतद्दृष्ट्वा महत्कर्ममुनयो ब्रह्मवादिनः । परस्परं स्मितमुखाः प्रणेभुः पुरुषोत्तमम् ॥ ९४ ॥

ಈ ಮಹತ್ಕರ್ಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳಾದ ಮುನಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಮಿತಮುಖರಾಗಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದರು.

Verse 195

सर्वभूतात्मको विष्णुर्वामनत्वमुपागतः । मोहयन्निखिलं लोकं प्रपेदे तपसे वनम् ॥ ९५ ॥

ಸರ್ವಭೂತಾತ್ಮನಾದ ವಿಷ್ಣು ವಾಮನತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು, ಸಮಸ್ತ ಲೋಕವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ವನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 196

एवं प्रभावा सा देवी गङ्गा विष्णुपदोद्भवा । यस्याः स्मरणमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः ॥ ९६ ॥

ಇಂತಹ ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳ ದೇವಿ ಗಂಗೆಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು; ಆಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಸ್ಮರಿಸಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 197

इदं तु गङ्गामाहात्म्यं यः पठेच्छृणुयादपि । देवालये नदीतीरे सोऽश्वमेधफलं लभेत् ॥ ९७ ॥

ಈ ಗಂಗಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಯಾರು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಾಗಲಿ ನದೀತೀರದಲ್ಲಾಗಲಿ ಇದ್ದರೆ, ಅವರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.