Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy
गूर्युदात्तेदिहोद्दिष्टो धातुरेको मुनीश्वर । णूमुखाश्चैव चत्वारः परस्मैपदिनो मताः ॥ ५९ ॥
gūryudāttedihoddiṣṭo dhātureko munīśvara | ṇūmukhāścaiva catvāraḥ parasmaipadino matāḥ || 59 ||
ಹೇ ಮುನೀಶ್ವರಾ! ಇಲ್ಲಿ ‘ಗೂರ್’ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಧಾತುವು ಉದಾತ್ತ-ಸ್ವರಯುಕ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಣು’ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ನಾಲ್ಕು (ರೂಪ/ಪ್ರತ್ಯಯ) ಪರಸ್ಮೈಪದವೆಂದು ಮತವಾಗಿದೆ।
Sanatkumara (in instruction to Narada on technical/Vedanga knowledge)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
It frames Vedāṅga-Vyākaraṇa as a disciplined means to preserve Vedic meaning and recitation accuracy—supporting dharma and, indirectly, moksha through correct understanding of śāstra.
Direct bhakti is not taught here; instead, the verse supports bhakti practice by safeguarding scriptural language—accurate grammar and accent protect the intended meaning of hymns and names used in worship.
Vyākaraṇa and Śikṣā: it notes a dhātu marked with udātta accent and classifies four ṇu-ādi items as parasmaipada—practical for correct verb formation and Vedic recitation.