Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 53
Vyākaraṇa-saṅgraha: Pada–Vibhakti–Kāraka–Lakāra–Samāsa
भवाद्यर्थे तु कानीनः क्षत्रियो वैदिकः स्वकः । स्वार्थे चौरस्तु तुल्यार्थे चंद्रवन्मुखमीक्षते ॥ ५३ ॥
bhavādyarthe tu kānīnaḥ kṣatriyo vaidikaḥ svakaḥ | svārthe caurastu tulyārthe caṃdravanmukhamīkṣate || 53 ||
‘ಭವ’ ಮೊದಲಾದ ಅರ್ಥಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪದ ‘ಕಾನೀನ’ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ‘ಕ್ಷತ್ರಿಯ’; ವೈದಿಕ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವಕ’। ಸ್ವಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇದು ‘ಚೋರ’; ತೂಲ್ಯಾರ್ಥ/ರೂಪಕದಲ್ಲಿ ‘ಚಂದ್ರಸಮಾನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವನು’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।
Sanatkumara (teaching Narada in a technical/semantic exposition within Moksha-Dharma context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
FAQs
It highlights disciplined interpretation—distinguishing primary meaning from contextual or Vedic usage—so that scriptural study supports right understanding, which is foundational to Moksha-dharma.
Indirectly: Bhakti relies on correct comprehension of sacred words and names; this verse reinforces careful reading so devotional practice is aligned with authentic Vedic and Purāṇic intent.
Vedāṅga methodology—especially Vyākaraṇa/Nirukta-style semantic analysis: distinguishing svārtha (primary sense), tulyārtha (equivalent/figurative sense), and vaidika (Vedic-specific usage).