Adhyaya 86: Dhumralocana’s Mission and His Ashing by the Goddess; Shumbha Sends Chanda and Munda
धूम्रलोचनवधः (Dhūmralocana-vadhaḥ)
Devi's Grace
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಶುಂಭನು ದೇವಿಯ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಧೂಮ್ರಲೋಚನನನ್ನು ದೂತನಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿ—ದೇವಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ ಅಥವಾ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕರೆತರುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಧೂಮ್ರಲೋಚನನು ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದೇವಿ ಅವನ ದರ್ಪವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಕ್ರೋಧದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ‘ಹುಂಕಾರ’ದಿಂದಲೇ ಅವನನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಈ ವಧವಾರ್ತೆ ಕೇಳಿ ಶುಂಭನು ಕೋಪಗೊಂಡು ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಚಂಡ ಮತ್ತು ಮುಂಡರನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ.
Divine Beings
Celestial Realms
Key Content Points
Focus Keywords
Shlokas in Adhyaya 86
Verse 1
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽथ सावर्णिके मन्वन्तरे देविमाहात्म्ये पञ्चाशोत्तमोध्यायः । षडशीतितमोऽध्यायः- ८६ । ऋषिरुवाच इत्याकर्ण्य वचो देव्याः स दूतोऽमर्षपूरितः । समाचष्ट समागम्य दैत्यराजाय विस्तरात् ॥
ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—ದೇವಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ದೂತನು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಹೋಗಿ ದೈತ್ಯರಾಜನಿಗೆ ಆ ಎಲ್ಲ ಮಾತುಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು.
Verse 2
तस्य दूतस्य तद्वाक्यमाकर्ण्यासुरराट् ततः । सक्रोधः प्राह दैत्यानामधिपं धूम्रलोचनम् ॥
ದೂತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅಸುರರಾಜನು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು, ದೈತ್ಯಪ್ರಧಾನ ಧೂಮ್ರಲೋಚನನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
Verse 3
हे धूम्रलोचनाशु त्वं स्वसैन्यपरिवारितः । तामानय बलाद् दुष्टां केशाकर्षणविह्वलाम् ॥
ಓ ಧೂಮ್ರಲೋಚನ, ತಕ್ಷಣ—ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತುವರಿದು—ಆ ದುಷ್ಟ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕೂದಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ಎಳೆದು ಕಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊಡು.
Verse 4
तत्परित्राणदः कश्चिद्यदि वोत्तिष्ठतेऽपरः । स हन्तव्योऽमरो वापि यक्षो गन्धर्व एव वा ॥
ಅವಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಯಾರು ಎದ್ದುನಿಂತರೂ ಅವನು ವಧಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು—ಅವನು ದೇವನಾಗಲಿ, ಯಕ್ಷನಾಗಲಿ, ಗಂಧರ್ವನಾಗಲಿ।
Verse 5
ऋषिरुवाच तेनाज्ञप्तस्ततः शीघ्रं स दैत्यो धूम्रलोचनः । वृतः पष्ट्या सहस्राणामसुराणां द्रुतं ययौ ॥
ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು: ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ದಾನವ ಧೂಮ್ರಲೋಚನನು ತಕ್ಷಣ ಹೊರಟನು; ಸಾವಿರಾರು ಅಸುರಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನು ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದನು।
Verse 7
स दृष्ट्वा तां ततो देवीं तुहिनाचलसंस्थिताम् । जगादोच्चैः प्रयाहिति मूलं शुम्भनिशुम्भयोः ॥ न चेत्प्रीत्याद्य भवती मद्भर्तारमुपैष्यति । ततो बलान्नयाम्येष केशाकर्षणविह्वलाम् ॥
ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾದ ದೇವಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿದನು: “ಶುಂಭ-ನಿಶುಂಭರ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಾ. ಇಂದು ನೀನು ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗದಿದ್ದರೆ, ನಿನ್ನ ಕೂದಲು ಎಳೆದು ಕಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಕರೆದೊಯ್ಯುವೆನು.”
Verse 8
श्रीदेव्युवाच दैत्येश्वरेण प्रहितो बलवान् बलसंवृतः । बलान्नयासि मामेवं ततः किं ते करोम्यहम् ॥
ಭಗವತಿ ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು: “ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನು ಕಳುಹಿಸಿದ ನೀನು ಬಲವಂತನು, ಬಲದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನು. ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಹೀಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕರೆದೊಯ್ಯುವೆ ಎಂದರೆ—ನಾನು ನಿನಗೆ ಏನು ಮಾಡಲಿ?”
Verse 9
ऋषिरुवाच इत्युक्तः सोऽभ्यधावत्तामसुरो धूम्रलोचनः । हुंकारेणैव तं भस्म सा चकाराम्बिका ततः ॥
ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು: ಹೀಗೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಧೂಮ್ರಲೋಚನಾಸುರನು ದೇವಿಯ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು; ಆಗ ಅಂಬಿಕೆಯು ಕೇವಲ ‘ಹೂಂ’ಕಾರಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಅವನನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡಿದಳು।
Verse 10
अथ क्रुद्धं महासैन्यमसुराणां तथाम्बिका । ववर्ष सायकैस्तीक्ष्णैस्तथा शक्तिपरश्वधैः ॥
ಆಗ ಅಂಬಿಕಾ ಕ್ರುದ್ಧಗೊಂಡ ಮಹಾ ಅಸುರಸೈನ್ಯದ ಮೇಲೆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಿ, ಶೂಲಗಳೂ ಪರಶುಗಳೂ ಸಹಿತವಾಗಿ ಪ್ರಹಾರಮಾಡಿದಳು।
Verse 11
ततो धुतसटः कोपात्कृत्वा नादं सुभैरवम् । पपातासुरसेनायां सिंहः देव्याः स्ववाहनः ॥
ಆಗ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತನ್ನ ಕೇಶರವನ್ನು ಕಂಪಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿ, ದೇವಿಯ ಸ್ವವಾಹನವಾದ ಸಿಂಹವು ಅಸುರಸೈನ್ಯದ ಮೇಲೆ ಜಿಗಿದು ಬಿದ್ದಿತು।
Verse 12
कांश्चित् करप्रहारेण दैत्यानास्येन चापरान् । आक्रम्य चाधरेणान्यान् स जग्हान महासुरान् ॥
ಕೆಲವು ದೈತ್ಯರನ್ನು ಅವನು ಪಂಜೆಯ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಕೆಡವಿದನು, ಕೆಲವರನ್ನು ಬಾಯಿಂದ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರನ್ನು ತುಳಿದು, ಕೆಳದವಡೆಯ ದಂತಗಳಿಂದ ಕಚ್ಚಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು।
Verse 13
केषाञ्चित् पाटयामास नखैः कोष्ठानि केशरी । तथा तलप्रिहारेण शिरांसि कृतवान् पृथक् ॥
ಕೆಲವರ ಎದೆಗಳನ್ನು ಅವನು ನಖಗಳಿಂದ ಹರಿದುಬಿಟ್ಟನು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರ ತಲೆಗಳನ್ನು ಪಂಜೆಯ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದನು।
Verse 14
विच्छिन्नबाहुशिरसः सृतास्तेन तथापरे । पपौ च रुधिरं कोष्ठादन्येषां धुतकेसरः ॥
ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕೈಗಳು ಮತ್ತು ತಲೆಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನಿಂದ ಓಡಿ ಹೋದರು; ಕೇಶರವನ್ನು ಕಂಪಿಸುವ ಸಿಂಹವು ಇತರರ ಎದೆಗಳಿಂದ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿದನು।
Verse 15
क्षणेन तद्बलं सर्वं क्षयं नीतं महात्मना । तेन केसरिणा देव्याः वाहनेंनातिकोपिना ॥
ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ದೇವಿಯ ವಾಹನವಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಸಿಂಹನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಆ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು।
Verse 16
श्रुत्वा तमसुरं देव्याः निहतं धूम्रलोचनम् । बलं च क्षयितं कृत्स्नं देवीकेसरिणा ततः ॥
ಅಸುರ ಧೂಮ್ರಲೋಚನನು ದೇವಿಯಿಂದ ಹತನಾದನು ಮತ್ತು ದೇವಿಯ ಸಿಂಹವು ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತು ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಆಗ—
Verse 17
चुकोप दैत्याधिपतिः शुम्भः प्रस्फुरिताधरः । आज्ञापयामास च तौ चण्डमुण्डौ महासुरौ ॥
ಆಗ ದೈತ್ಯಾಧಿಪತಿ ಶುಂಭನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದು, ತುಟಿಗಳು ಕಂಪಿಸುತ್ತಿರಲು, ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾಸುರರಾದ ಚಂಡ ಮತ್ತು ಮುಂಡರಿಗೆ ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದನು।
Verse 18
हे चण्ड हे मुण्ड बलैर्बहुभिः परिवारितौ । तत्र गच्छत गत्वा च सा समानीयतां लघु ॥
‘ಓ ಚಂಡಾ! ಓ ಮುಂಡಾ! ಅನೇಕ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿರಿ; ಹೋಗಿ ಅವಳನ್ನು ಬೇಗನೆ ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊಡಿ.’
Verse 19
केशेष्वाकृष्य बद्ध्वा वा यदि वः संशयो युधि । तदाशेषायुधैः सर्वैरसुरैर्विनिहन्यताम् ॥
‘ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಸಂಶಯವಿದ್ದರೆ ಅವಳ ಕೂದಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ಎಳೆದು ಬಂಧಿಸಿರಿ; ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಅಸುರರು ಎಲ್ಲಾ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಅವಳನ್ನು ವಧಿಸಲಿ.’
Verse 20
तस्यां हतायां दुष्टायां सिंहें च विनिपातिते । शीघ्रमागम्यतां बद्ध्वा गृहीत्वा तामथाम्बिकाम् ॥
ಆ ದುಷ್ಟ ಸ್ತ್ರೀ ಹತನಾಗಿ, ಸಿಂಹವೂ ಪತನಗೊಂಡಾಗ, ತಕ್ಷಣ ಹಿಂದಿರುಗಿರಿ—ಆ ಅಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಬನ್ನಿರಿ।
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds the contrast between coercive power (asuric abduction and intimidation) and divine sovereignty (the Devī’s effortless, non-instrumental destruction of evil), presenting shakti as a principle that subordinates brute force and fear-based rule.
It marks a decisive escalation: Śumbha’s attempt at forcible capture fails immediately with Dhūmralocana’s death, the asura army is routed by the Devī’s lion, and Śumbha responds by sending higher-ranking agents (Caṇḍa and Muṇḍa), intensifying the campaign.
It establishes a hallmark Devī Māhātmya motif—victory through the Devī’s intrinsic power (huṃkāra as a shaktic act) and the martial agency of her vāhana—while narratively preparing the Caṇḍa–Muṇḍa episode central to later manifestations and epithets of the Goddess.