Adhyaya 79
ChamundaKaliBattle13 Shlokas

Adhyaya 79: The Vaivasvata Manvantara: Classes of Devas, the Seven Sages, and Manu’s Nine Sons

वैवस्वतोत्पत्तिवर्णनम् (Vaivasvatotpatti-varṇanam)

Chanda and Munda

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದ ವರ್ಣನೆ ಇದೆ. ದೇವತೆಗಳ ವರ್ಗಗಳು, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ವೈವಸ್ವತ ಮನುನ ಒಂಬತ್ತು ಪುತ್ರರ ವಿವರಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆ, ಪ್ರಜಾಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ವಂಶಪ್ರವರ್ತನೆಯ ಪವಿತ್ರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಆದರೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

Divine Beings

Mārkaṇḍeya (speaker)ĀdityasVasusRudrasSādhyasViśvedevasMarutsBhṛgavasAṅgirasaḥIndra (Ūrjasvī)KaśyapaDharma

Celestial Realms

Bhūloka (Earth)Antarikṣa (Mid-region)Div / Svarga (Heaven)Trailokya (Three worlds)

Key Content Points

Enumeration of the Deva classes in the Vaivasvata Manvantara (Ādityas, Vasus, Rudras, Sādhyas, Viśvedevas, Maruts) with brief genealogical anchoring (Kaśyapa; Dharma’s offspring).Identification of the manvantara’s Indra as Ūrjasvī and the doctrinal claim that Indras across time are functionally analogous (shared epithets such as Sahasrākṣa, Kuliśin, Purandara).Statement of trailokya as bhūr (earth), antarikṣa, and div/svarga; followed by catalogues of the Saptaṛṣis and the nine sons of Vaivasvata Manu, ending with a śravaṇa/pāṭha phala (merit statement).

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 79Vaivasvata ManvantaraUrjasvi Indra Markandeya PuranaSapta Rishi list VaivasvataNine sons of Vaivasvata ManuAdityas Vasus Rudras Sadhyas Vishvedevas MarutsTrailokya Bhurloka Antariksha Svarga

Shlokas in Adhyaya 79

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे वैवस्वतोत्पत्तिर्नामाष्टसप्ततितमोऽध्यायः ऊनाशीतितमोऽध्यायः- 79 मार्कण्डेय उवाच आदित्या वसवो रुद्राः साध्या विश्वे मरुद्गणाः । भृगवोऽङ्गिरसश्चाष्टौ यत्र देवगणाः स्मृताः ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಆ (ಮನ್ವಂತರ)ದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ಸಾಧ್ಯರು, ವಿಶ್ವೇದೇವರು ಮತ್ತು ಮರುತ್ಗಣಗಳು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಭೃಗುಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸರು ಎಂಟು (ಗಣಗಳು) ಇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 2

आदित्या वसवो रुद्रा विज्ञेयाः कश्यपात्मजाः । साध्याश्च मरुतो विश्वे धर्मपुत्रगणास्त्रयः ॥

ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು—ಇವರು ಕಶ್ಯಪನ ಪುತ್ರರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಸಾಧ್ಯರು, ಮರುತರು, ವಿಶ್ವೇದೇವರು—ಇವರು ಧರ್ಮನ ಪುತ್ರರ ಮೂರು ಗಣಗಳು.

Verse 3

भृगोस्तु भृगवो देवाः पुत्रा ह्यङ्गिरसः सुताः । एष सर्गश्च मारीचो विज्ञेयः साम्प्रताधिपः ॥

ದೇವರಲ್ಲಿ ಭೃಗುಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಭೃಗುವಿನ ಪುತ್ರರು; ಆಂಗಿರಸರು ಅಂಗಿರಸನ ಪುತ್ರರು. ಈ ಸೃಷ್ಟಿ (ಸರ್ಗ) ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾದ ಮಾರೀಚ ವಂಶಪರಂಪರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 4

ऊर्जस्वी नाम चैवेन्द्रो महात्मा यज्ञभागभुक् । अतीतानागताः ये च वर्तन्ते साम्प्रतञ्च ये ॥

ಇಂದ್ರನಿಗೆ ‘ಊರ್ಜಸ್ವೀ’ ಎಂಬ ನಾಮ—ಮಹಾತ್ಮ, ಯಜ್ಞಭಾಗವನ್ನು ಭೋಗಿಸುವವನು. ಹಿಂದಿನ ಇಂದ್ರರು, ಮುಂದಿನ ಇಂದ್ರರು, ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿರುವ ಇಂದ್ರರು—

Verse 5

सर्वे ते त्रिदशेन्द्रास्तु विज्ञेयास्तुल्यलक्षणाः । सहस्राक्षाः कुलिशिनः सर्व एव पुरन्दराः ॥

ದೇವತೆಗಳ ಆ ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರರು ಸಮಾನ ಲಕ್ಷಣಗಳವರಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷರು, ವಜ್ರಧರರು, ಎಲ್ಲರೂ ‘ಪುರಂದರ’ ಅಂದರೆ ಕೋಟಿನಾಶಕರು.

Verse 6

मघवन्तो वृषाः सर्वे शृङ्गिणो गजगामिनः । ते शतक्रतवः सर्वे भूताभिभवतेजसः ॥

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮಘವಾನರು—ವೃಷಭಸಮಾನರು, ಶೃಂಗವಂತರು, ಗಜಗಮನದಿಂದ ನಡೆಯುವವರು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಶತಕ್ರತುಗಳು—ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವರು.

Verse 7

धर्माद्यैः कारणैः शुद्धैराधिपत्यगुणान्विताः । भूतभव्यभवन्नाथाः शृणु चैतत् त्रयं द्विज ॥

ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ, ಧರ್ಮಾದಿ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಪರಿಶುದ್ಧರಾದ—ಭೂತ, ಭವಿಷ್ಯ, ವರ್ತಮಾನಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳೇ—ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಈ ತ್ರಯವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ।

Verse 8

भूर्लोकोऽयं स्मृता भूमिरन्तरिक्षं दिवः स्मृतम् । दिव्याख्याश्च तथा स्वर्गस्त्रैलोक्यमिति गद्यते ॥

ಭೂರ್ಲೋಕವು ‘ಪೃಥ್ವಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನು ಆಕಾಶ/ದ್ಯು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ‘ದಿವ್ಯ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ಸ್ವರ್ಗ—ಈ ಮೂರೂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ।

Verse 9

अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च काश्यपश्च महानृषिः । गौतमश्च भरद्वाजौ विश्वामित्रोऽथ कौशिकः ॥

ಅತ್ರಿ, ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿ ಕಾಶ್ಯಪ; ಗೌತಮ ಮತ್ತು ಭರದ್ವಾಜ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ—ಅವನು ‘ಕೌಶಿಕ’ ಎಂದೂ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 10

तथैव पुत्रो भगवाञृचीकस्य महात्मनः । जमदग्निस्तु सप्तैते मुनयोऽत्र नथान्तरे ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಜಮದಗ್ನಿ—ಮಹಾತ್ಮ ಋಚೀಕನ ಧನ್ಯ ಪುತ್ರ—(ಸಮೂಹವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ); ಈ ಮನ್ವಂತರದ ಈ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಇವರೇ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ।

Verse 11

इक्ष्वाकुर्नाभगश्चैव धृष्टः शर्यातिरेव च । नरिष्यन्तश्च विख्यातो नाभागारिष्ट एव च ॥

ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಮತ್ತು ನಾಭಗ; ಧೃಷ್ಟ ಮತ್ತು ಶರ್ಯಾತಿ; ಯಶಸ್ವಿ ನರಿಷ್ಯಂತ; ಹಾಗೆಯೇ ನಾಭಾಗ-ಆರಿಷ್ಟನೂ ಸಹ।

Verse 12

करूषश्च पृषध्रश्च वसुमान् लोकविश्रुतः । मनोर् वैवस्वतस्यैते नव पुत्राः प्रकीर्तिताः ॥

ಕರುಷ, ಪೃಷಧ್ರ ಹಾಗೂ ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಸುಮಾನ—ಇವರು ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ ಒಂಬತ್ತು ಪುತ್ರರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ।

Verse 13

वैवस्वतमिदं ब्रह्मन् कथितान्ते मयाऽन्तरम् । अस्मिन् श्रुते नरः सद्यः पठिते चैव सत्तम । मुच्यते पातकैः सर्वैः पुण्यञ्च महदश्नते ॥

ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದ ಈ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿನಗೆ ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಪಠಣವಾಗುವಾಗ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಮಹಾಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Frequently Asked Questions

Rather than a debated dilemma, the chapter advances a doctrinal catalog: cosmic administration is cyclical and typological—especially in its portrayal of successive Indras as ‘tulyalakṣaṇa’ (sharing defining marks)—thereby reinforcing the Purāṇic logic of recurring governance across time.

It anchors the Vaivasvata Manvantara by naming its operative deva-classes, specifying the period’s Indra (Ūrjasvī), listing the Saptaṛṣis, and recording Vaivasvata Manu’s nine sons—standard identifiers used to map each manvantara in Purāṇic chronology.

The chapter catalogues (1) deva lineages (Ādityas/Vasus/Rudras linked to Kaśyapa; Sādhyas/Maruts/Viśvedevas linked to Dharma’s progeny), (2) the Saptaṛṣi succession, and (3) Vaivasvata Manu’s nine sons (including Ikṣvāku), supplying genealogical indices that support later royal and ritual histories derived from manvantara frameworks.