Adhyaya 75: The Fall and Restoration of Revatī Nakṣatra and the Birth of Raivata Manu

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽथ तामसमन्वन्तरे चतुःसप्ततितमोऽध्यायः । पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः— मार्कण्डेय उवाच । पञ्चमोऽपि मनुर्ब्रह्मन् रैवतो नाम विश्रुतः । तस्योत्पत्तिं विस्तरशः शृणुष्व कथयामि ते ॥

ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ತಾಮಸ ಮನ್ವಂತರದ ಎಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ಎಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು— ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಐದನೇ ಮನು ‘ರೈವತ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ಅವನ ಉದ್ಭವವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳು, ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 2

ऋषिरासीन्महाभाग ऋतवागिति विश्रुतः । तस्यापुत्रस्य पुत्रोऽभूद्रेवत्यन्ते महात्मनः ॥

ಋತವಾಕ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಭಾಗ್ಯವಂತ ಋಷಿಯೊಬ್ಬನಿದ್ದನು. ಅವನು ಪುತ್ರಹೀನನಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರೇವತ್ಯಂತ ಎಂಬ ಪುತ್ರನು ಅವನಿಗೆ ಜನಿಸಿದನು.

Verse 3

स तस्य विधिवच्चक्रे जातकर्मादिकाः क्रियाः । तथोपनयनादींश्च स चाशीলোऽभवन्मुने ॥

ಅವನಿಗಾಗಿ ಜಾತಕರ್ಮ ಮೊದಲಾದ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನೂ, ಉಪನಯನ ಮೊದಲಾದ ವಿಧಿಗಳನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಆದರೂ, ಓ ಮುನಿಯೇ, ಆ ಪುತ್ರನು ದುರ್ವೃತ್ತನಾದನು.

Verse 4

यतः प्रभृति जातोऽसौ ततः प्रभृति सोऽप्यृषिः । दीर्घरोगपरामर्शमवाप मुनिपुङ्गवः ॥

ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಆ ಮುನಿಯೂ—ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿ ವೃಷಭ—ದೀರ್ಘಕಾಲದ ರೋಗದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 5

माता तस्य परामार्तिः कुष्ठरोगादिपीडिता । जगाम स पिता चास्य चिन्तयामास दुःखितः ॥

ಅವನ ತಾಯಿ ಕುಷ್ಠಾದಿ ರೋಗಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ಪರಮ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಳು; ಅವನ ತಂದೆಯೂ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು।

Verse 6

किमेतदिति सोऽप्यस्य पुत्रोऽप्यत्यन्तदुर्मतिः । जग्राह भार्यामन्यस्य मुनिपुत्रस्य सम्मुखीम् ॥

‘ಇದೇನು?’—ಎಂದು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಅವನ ಮುಂದೆಯೇ, ಅತಿದುಷ್ಟಚಿತ್ತನಾದ ಆ ಪುತ್ರನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು—ಒಬ್ಬ ಮುನಿಪುತ್ರನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು—ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು।

Verse 7

ततो विषण्णमनसा ऋतवागिदमुक्तवान् । अपुत्रता मनुष्याणां श्रेयसे न कुपुत्रता ॥

ನಂತರ ಋತವಾಕ್ ಖಿನ್ನಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೇಳಿದನು—‘ಮಾನವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ದುಷ್ಟ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಪುತ್ರರಹಿತತೆಯೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ.’

Verse 8

कुपुत्रो हृदयायासं सर्वदा कुरुते पितुः । मातुश्च स्वर्गसंस्थांश्च स्वपितॄन् पातयत्यधः ॥

ದುಷ್ಟ ಪುತ್ರನು ಸದಾ ತಂದೆಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೋವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ತಾಯಿಯನ್ನೂ ಅಧಃಪಾತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ಸಹ।

Verse 9

सुहृदां नोपकाराय पितॄणाञ्च न तृप्तये । पित्रोर्दुःखाय धिग्जन्म तस्य दुष्कृतकर्मणः ॥

ಅವನು ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ತಂದೆತಾಯಿಯ ಶೋಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಆ ದುಷ್ಕರ್ಮಿಯ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ।

Verse 10

धन्यास्ते तनया येषां सर्वलोकाभिसंमताः । परोपकारिणः शान्ताः साधुकर्मण्यनुव्रताः ॥

ಧನ್ಯರು ಅವರು—ಅವರ ಪುತ್ರರು ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಅಂಗೀಕೃತರು; ಪರೋಪಕಾರಿಗಳು, ಶಾಂತರು, ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢನಿಷ್ಠರು।

Verse 11

अनिर्वृतं तथा मन्दं परलोकपराङ्मुखम् । नरकाय न सद्गत्यै कुपुत्रालम्बि जन्मनः ॥

ಅಂತಹ ಜನ್ಮವು ಸಂತೋಷಕರವೂ ಅಲ್ಲ, ತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಅಲ್ಲ; ಅದು ಪರಲೋಕದಿಂದ ವಿಮುಖ. ದುಷ್ಟ ಪುತ್ರನ ಭಾರಕ್ಕೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಶುಭಗತಿಗೆ ಅಲ್ಲ, ನರಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ।

Verse 12

करोति सुहृदां दैन्यमहितानां तथा मुदम् । अकाले च जरां पित्रोः कुपुत्रः कुरुते ध्रुवम् ॥

ದುಷ್ಟ ಪುತ್ರನು ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ದುಃಖಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಹರ್ಷಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಂದೆತಾಯಿಗೆ ಅಕಾಲ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ತರುತ್ತಾನೆ।

Verse 13

मार्कण्डेय उवाच एवṃ सोऽत्यन्तदुष्टस्य पुत्रस्य चरितैर्मुनिः । दह्यमानमनॊवृत्तिर्वृत्तं गर्गमपृच्छत ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೀಗೆ ಆ ಮುನಿಯು, ಪರಮ ದುಷ್ಟ ಪುತ್ರನ ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸು ದಹಿಸಿ, ಸಂಭವಿಸಿದದ್ದನ್ನು ಗಾರ್ಗ್ಯನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು।

Verse 14

ऋतवागुवाच सुव्रतेन पुरा वेदा गृहीता विधिवन्मया । समाप्य वेदान् विधिवत् कृतो दारपरिग्रहः ॥

ಋತವಾಕ್ ಹೇಳಿದರು—ಹಿಂದೆ ಕಠೋರ ವ್ರತ-ನಿಯಮಗಳಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಾನು ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದೆನು; ವೇದಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ವಿಧಿವತಾಗಿ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆನು.

Verse 15

सदारेण क्रियाः कार्याः श्रौताः स्मार्ता वषट्क्रियाः । न मे न्यूनाः कृताः काश्चिद्यावदद्य महामुने ॥

ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದೆನು—ಶ್ರೌತ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ತ, ವಷಟ್-ಆಹುತಿಗಳೊಡನೆ; ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ನನ್ನಿಂದ ಕೊರತೆಯಾಗಿ ನಡೆದಿಲ್ಲ.

Verse 16

गर्भाधानविधानॆन न काममनुरुध्यता । पुत्रार्थं जनितश्चायं पुन्नाम्नो बिभ्यता मुने ॥

ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಕಾಮಾಸಕ್ತಿಯಿಂದಲ್ಲ; ಗರ್ಭಾಧಾನ ವಿಧಿಯಂತೆ ಮಾತ್ರ ಪುತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು—‘ಪುತ್’ ಎಂಬ ನರಕದ ಭಯದಿಂದ.

Verse 17

सोऽयं किमात्मदोषेण मम दोषेण वा मुने । अस्मद्दुःखवहो जातो दौःशील्याद् बन्धुशोकदः ॥

ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಈ ಪುತ್ರನು ತನ್ನ ದೋಷದಿಂದ ಜನಿಸಿದನೋ ಅಥವಾ ನನ್ನ ದೋಷದಿಂದೋ—ನಮಗೆ ಶೋಕಭಾರನಾಗಿ, ತನ್ನ ದುಶ್ಚರಿತ್ರದಿಂದ ನಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ದುಃಖಕೊಡುವವನಾಗಿದ್ದಾನೆ?

Verse 18

रेवत्यन्ते मुनिश्रेष्ठ जातोऽयं तनयस्तव । तेन दुःखाय ते दुष्टे काले यस्मादजायत ॥

ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿಮ್ಮ ಈ ಪುತ್ರನು ರೇವತೀ ನಕ್ಷತ್ರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅಶುಭಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವನು ನಿಮಗೆ ಶೋಕಕಾರಣನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 19

न तेऽपचारो नैवास्य मातुर्नायं कुलस्य ते । तस्य दौःशील्यहेतुस्तु रेवत्यन्तमुपागतम् ॥

ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲ, ತಾಯಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಕುಲದ ದೋಷವೂ ಅಲ್ಲ. ಆ ದುಷ್ಚರಿತ್ರೆಯ ಕಾರಣವು ರೇವತ್ಯಂತನ ಮೇಲೆ ಬಂದು ಬಿದ್ದಿದೆ.

Verse 20

ऋतवागुवाच यस्मान्ममैकपुत्रस्य रेवत्यन्तसमुद्भवम् । दौःशील्यमेतत्सा तस्मात् पततामाशु रेवती ॥

ಋತವಾಗು ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ಏಕೈಕ ಪುತ್ರನ ಈ ದುಷ್ಚರಿತ್ರೆ ರೇವತ್ಯಂತನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ರೇವತಿ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪತನವಾಗಲಿ.

Verse 21

मार्कण्डेय उवाच तेनैवं व्याहृते शापे रेवत्यृक्षं पपात ह । पश्यतः सर्वलोकस्य विस्मयाविष्टचेतसः ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಶಾಪವು ಹೀಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ರೇವತಿ-ಋಕ್ಷ (ಕರಡಿ) ಪತನವಾಯಿತು; ಜನರ ಮನಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಆವರಿತವಾದವು.

Verse 22

रेवत्यृक्षञ्च पतितं कुमुदाद्रौ समन्ततः । भावयामास सहसा वनकन्दरनिर्झरम् ॥

ಆ ರೇವತಿ-ಋಕ್ಷವು ಕುಮುದ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕಾಡುಗಳು, ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಳೆ-ನದಿಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.

Verse 23

कुमुदाद्रिश्च तत्पातात् ख्यातो रैवतकॊऽभवत् । अतीव रम्यः सर्वस्यां पृथिव्यां पृथिवीधरः ॥

ಆ ಪತನದ ಕಾರಣದಿಂದ ಕುಮುದ ಪರ್ವತವು ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ‘ರೈವತಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು; ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಪರ್ವತವಾಯಿತು.

Verse 24

तस्यर्क्षस्य तु या कान्तिर्जाता पङ्कजिनी सरः । ततो जज्ञे तदा कन्या रूपेणातीव शोभना ॥

ಆ ಭಲ್ಲೂಕನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಒಂದು ಸರೋವರವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಲೇ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರರೂಪಿಣಿಯಾದ ಒಂದು ಕನ್ಯೆ ಜನ್ಮವಾಯಿತು.

Verse 25

रेवतीकान्तिसम्भूतां तां दृष्ट्वा प्रमुचो मुनिः । तस्या नाम चकारेत्थं रेवती नाम भागुरे ॥

ರೇವತಿಯ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ಮುನಿ ಪ್ರಮುಚನು ಅವಳಿಗೆ ‘ರೇವತಿ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು, ಹೇ ಭಾಗುರಿ.

Verse 26

पोषयामास चैवैतां स्वाश्रमाभ्याससम्भवाम् । प्रमुचः स महाभागस्तस्मिन्नेव महाचले ॥

ತನ್ನ ಆಶ್ರಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಭಾಗ್ಯವಂತ ಮುನಿ ಪ್ರಮುಚನು ಆ ಮಹಾಪರ್ವತದಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲಿ ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದನು.

Verse 27

तान्तु यौवनिनीं दृष्ट्वा कान्यकां रूपशालिनीम् । स मुनिश्चिन्तमामास कोऽस्या भर्ता भवेदिति ॥

ಆದರೆ ಅವಳನ್ನು ಯೌವನಸ್ಥಳಾಗಿ, ಸೌಂದರ್ಯಸಂಪನ್ನಳಾಗಿ ನೋಡಿ ಮುನಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು—‘ಇವಳ ವರನು ಯಾರು ಆಗುವನು?’

Verse 28

एवं चिन्तयतस्तस्य ययौ कालो महान् मुने । न चाससाद सदृशं वरं तस्या महामुनिः ॥

ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಬಹಳ ಕಾಲ ಕಳೆದಿತು; ಆದರೂ ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಗೆ ಅವಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾದ ವರನು ದೊರಕಲಿಲ್ಲ.

Verse 29

ततस्तस्याः वरं प्रष्टुमग्निं स प्रमुको मुनिः । विवेश वह्निशालां वै प्रष्टारं प्राह हव्यभुक् ॥

ಅನಂತರ ಮುನಿ ಪ್ರಮುಚನು ಅವಳಿಗಾಗಿ ವರವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಅಗ್ನಿಶಾಲೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಹವಿರ್ಭುಜ ಅಗ್ನಿಯು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದವನಿಗೆ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 30

महाबलो महावीर्यः प्रियवाग् धर्मवत्सलः । दुर्गमो नाम भविता भर्ता ह्यस्य महीपतिः ॥

ಅವನು ಮಹಾಬಲವಂತನೂ ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತನೂ, ಮಧುರಭಾಷಿಯೂ ಧರ್ಮಪರಾಯಣನೂ ಆಗುವನು; ‘ದುರ್ಗಮ’ ಎಂಬ ರಾಜನು, ಭೂಪತಿ, ಅವಳ ಪತಿಯಾಗುವನು।

Verse 31

मार्कण्डेय उवाच । अनन्तरञ्च मृगयाप्रसङ्गेनागतॊ मुने । तस्याश्रमपदं धीमान् दुर्गमः स नराधिपः ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅನಂತರ, ಓ ಮುನಿವರ್ಯ, ಬೇಟೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ದುರ್ಗಮ ರಾಜನು ಆ ಆಶ್ರಮಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದನು।

Verse 32

प्रियव्रतान्वयभवो महाबलपराक्रमः । पुत्रो विक्रमशीलस्य कालिन्दीजठरोद्भवः ॥

ಅವನು ಪ್ರಿಯವ್ರತ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮಹಾಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮಯುತನು; ವಿಕ್ರಮಶೀಲನ ಪುತ್ರನು, ಕಾಲಿಂದಿಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು।

Verse 33

स प्रविश्याश्रमपदं तां तन्वीं जगतीपतिः । अपश्यमानस्तमृषिं प्रियेत्यामन्त्र्य पृष्टवान् ॥

ಆಶ್ರಮದ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಭೂಪತಿಯು ಆ ಸೊಗಸಾದ ಸಣ್ಣಕಾಯದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕಂಡನು; ಮುನಿಯನ್ನು ಕಾಣದೆ ‘ಪ್ರಿಯೆ’ ಎಂದು ಕರೆದು ಅವನ ಕುರಿತು ಕೇಳಿದನು।

Verse 34

राजोवाच । क्व गतो भगवाञस्मादाश्रमान्मुनिपुङ्गवः । तं प्रणे तुमिहेच्छामि तत् त्वं प्रब्रूहि शोभने ॥

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಆ ಪೂಜ್ಯ ಋಷಿ, ಮುನಿವೃಷಭನು, ಎಲ್ಲಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದಾನೆ? ನಾನು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲ್ಪಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಸುಂದರಿಯೇ, ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 35

मार्कण्डेय उवाच । अग्निसालां गतो विप्रस्तच्छ्रुत्वा तस्य भाषितम् । प्रियेत्यामन्त्रणञ्चैव निष्चक्राम त्वरा न्वितः ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅಗ್ನಿಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ‘ಪ್ರಿಯ’ ಎಂಬ ಸಂಬೋಧನವನ್ನೂ ಕೇಳಿ, ಅವನು ಆತುರದಿಂದ ಬೇಗನೆ ಹೊರಬಂದನು.

Verse 36

स ददर्श महात्मानं राजानं दुर्गमं मुनिः । नरेन्द्रचिह्नसहितं प्रश्रयावनतं पुरः ॥

ಆ ಮುನಿಯು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ದುರ್ಗಮ ರಾಜನನ್ನು ಕಂಡನು—ರಾಜಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ವಿನಯ-ಗೌರವಗಳಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ತನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದನು.

Verse 37

तस्मिन् दृष्टे ततः शिष्यमुवाच स तु गौतमम् । गौतमानी यतां शीघ्रमर्घोऽस्य जगतीपतेः ॥

ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಮುನಿಯು ಶಿಷ್ಯ ಗೌತಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಗೌತಮ, ಬೇಗನೆ ಈ ಭೂಪತಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ತಂದುಕೊ.”

Verse 38

एकस्तावदयं भूपश्चिरकालादुपागतः । जामाता च विशेषेण योग्योर्'घस्य मतो मम ॥

ಏಕೆಂದರೆ ಈ ರಾಜನು ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ; ಮತ್ತೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇವನು ನನ್ನ ಅಳಿಯ, ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವನು ಅರ್ಘ್ಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನು.

Verse 39

मार्कण्डेय उवाच ततः स चिन्तयामास राजा जामातृकारणम् । विवेद च न तन्मौनी जगृहेऽर्घञ्च तं नृपः ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ರಾಜನು ಅಳಿಯನ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರಣವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು. ಮೌನಮುನಿ ಅದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸದಿರುವುದನ್ನೂ ಕಂಡು, ರಾಜನು ಆ ಸತ್ಕಾರಾರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.

Verse 40

तमासनगतं विप्रो गृहीतार्घं महामुनिः । स्वागतं प्राह राजेन्द्रमपि ते कुशलं गृहे ॥

ಮಹರ್ಷಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಆಸನಸ್ಥನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಸ್ವಾಗತ. ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಕುಶಲವೇ?”

Verse 41

कोषे बलेऽथ मित्रेषु भृत्यामात्ये नरेश्वर । तथात्मनि महाबाहो यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥

ಹೇ ನರಾಧಿಪ! ನಿನ್ನ ಖಜಾನೆ, ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರಲ್ಲಿ; ನಿನ್ನ ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲದರ ಆಧಾರನಾದ ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ನಿನ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಕುಶಲವೇ?

Verse 42

पत्नी च ते कुशलीनी यत एवाऽनुतिष्ठति । पृच्छाम्यस्यास्ततो नाहं कुशल्योऽपरास्तव ॥

ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿ ಕುಶಲವಾಗಿದ್ದಾಳೆಯೇ—ಅವಳಿಂದಲೇ ಗೃಹಧರ್ಮವು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ನಿನ್ನ ಇತರ ಹಿತೈಷಿಗಳ (ಅಥವಾ ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಯರ) ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೆ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 43

राजोवाच त्वत्प्रसादादकुशलं न क्वचिन्मम सुव्रत । जातकौतूहलश्चास्मि मम भार्यात्र का मुने ॥

ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸುವ್ರತನೇ! ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನನಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅಕುಶಲವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ನನಗೆ ಕುತೂಹಲ ಉಂಟಾಗಿದೆ—ಹೇ ಋಷಿ, ನೀವು ಹೇಳುವ ‘ನನ್ನ ಪತ್ನಿ’ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು?

Verse 44

ऋषिरुवाच रेवती सुमहाभागा त्रैलोक्यस्यापि सुन्दरी । तव भर्या वरारोहा तां त्वं राजन्न वेत्सि किम् ॥

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಓ ರಾಜನೇ, ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಅಪೂರ್ವ ಸುಂದರಿಯೂ ಪರಮ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿಯೂ ಆದ ರೇವತಿ ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ರೂಪವತಿ. ನೀನು ಅವಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲವೇ?

Verse 45

राजोवाच सुभद्रां शान्ततनयां कावेरीतनयां विभो । सुराष्ट्रजां सुजातां च कदम्बां च वरूथजाम् ॥

ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಭಗವನ್, ಸुभದ್ರಾ, ಶಾಂತತನಯಾ, ಕಾವೇರೀತನಯಾ, ಸುರಾಷ್ಟ್ರಜಾ, ಸುಜಾತಾ, ಹಾಗೆಯೇ ಕದಂಬಾ ಮತ್ತು ವರೂಥಜಾ ಇವರನ್ನೂ ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 46

विपाठां नन्दिनीं चैव वेद्मि भार्यां गृहे द्विज । तिष्ठन्ति मे न भगवन् रेवतीं वेद्मि कान्वियम् ॥

ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಪಾಠಾ ಮತ್ತು ನಂದಿನೀ ಕೂಡ ಪತ್ನಿಯರಾಗಿ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ, ಪೂಜ್ಯನೇ, ರೇವತಿ ನನ್ನೊಡನೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಆ ರೇವತಿ ಯಾರು?

Verse 47

ऋषिरुवाच प्रियेतिसाम्प्रतं येयं त्वयोक्ता वरवर्णिनी । किं विस्मृतन्ते भूपाल श्लाघ्येयं गृहिणी तव ॥

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಈಗಷ್ಟೇ ನೀನೇ ಅವಳನ್ನು ‘ಪ್ರಿಯಾ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ, ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು. ಓ ಭೂಪಾಲನೇ, ನೀನು ಅವಳನ್ನು ಏಕೆ ಮರೆತೆಯೆ? ನಿನ್ನ ಈ ಪತ್ನಿ ಸ್ತುತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯಳು.

Verse 48

राजोवाच सत्यमुक्तं मया किन्तु भावो दुष्टो न मे मुने । नात्र कोपं भवान् कर्तुमर्हत्यस्मासु याचितः ॥

ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಸತ್ಯವೇ; ಆದರೂ, ಓ ಮುನಿವರನೇ, ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಪಾಪಮಯವಲ್ಲ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬೇಡಿ—ನಾನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 49

ऋषिरुवाच तत्त्वं ब्रवीषि भूपाल ! न भावस्तव दूषितः । व्याजहार भवान् एतद् वह्निना नृप चोदितः ॥

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭೂಮಿಪಾಲಕ, ನೀನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತೀ; ನಿನ್ನ ಆಶಯ ನಿರ್ಮಲ. ಹೇ ರಾಜಾ, ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನೀನು ಈ ಮಾತು ಹೇಳಿದೆ.

Verse 50

मया पृष्टो हुतवहः कोऽस्या भर्तेति पार्थिव । भविता तेन चाप्युक्तो भवान् एव अद्य वै वरः ॥

ಹೇ ರಾಜಾ, ನಾನು ಹುತವಾಹ (ಅಗ್ನಿ)ನನ್ನು ಕೇಳಿದೆ—‘ಅವಳ ಪತಿ ಯಾರು ಆಗುವನು?’ ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು—‘ಇಂದು ನೀನೇ ಅವಳ ವರ.’

Verse 51

तद्गृह्यतां मया दत्ता तुभ्यं कन्या नराधिप । प्रियेत्यामन्त्रिता चेयं विचारं कुरुषे कथम् ॥

ಆದುದರಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು; ಹೇ ರಾಜಾ, ಈ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ದತ್ತವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಅವಳನ್ನೂ ‘ಪ್ರಿಯೆ’ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ (ಅವಳೂ ಒಪ್ಪಿದೆ). ಹಾಗಿದ್ದರೂ ನೀನು ಇನ್ನೂ ಏಕೆ ಹಿಂಜರಿದು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತೀಯ?

Verse 52

मार्कण्डेय उवाच ततोऽसावभवन् मौनी तेनोक्तः पृथिवीपतिः । ऋषिस्तथोद्यता कर्तुं तस्या वैवाहिकं विधिम् ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮೌನನಾದನು. ಋಷಿಯು ಅವಳ ವಿವಾಹಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 53

तमुद्यतं सा पितरं विवाहाय महामुने । उवाच कन्या यत्किञ्चित् प्रश्रयावनतानना ॥

ಹೇ ಮಹಾಮುನಿ, ತಂದೆ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಕನ್ಯೆ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಮುಖ ತಗ್ಗಿಸಿ, ವಿನಯದಿಂದ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 54

यदि मे प्रीतिमांस्तात प्रसीदं कर्तुमर्हसि । रेवत्यृक्षे विवाहं मे तत्करोतु प्रसादितः ॥

ತಂದೆಯೇ, ನೀವು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿದ್ದು ಅನುಗ್ರಹಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ರೇವತಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲೇ ನನ್ನ ವಿವಾಹವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿರಿ।

Verse 55

ऋषिरुवाच रेवत्यृक्षं न वै भद्रे चन्द्रयोगि व्यवस्थितम् । अन्यानि सन्ति ऋक्षाणि सुभ्रु वैवाहिकानि ते ॥

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸుమುಖಿ, ಈ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಚಂದ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ರೇವತಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಅನುಕೂಲವಾಗಿಲ್ಲ. ಹೇ ಸುಭ್ರೂ, ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಇತರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿವೆ।

Verse 56

कन्योवाच तात तेन विना कालो विफलः प्रतिभाति मे । विवाहो विफले काले मद्विधायाः कथं भवेत् ॥

ಕನ್ಯೆ ಹೇಳಿದರು—ತಂದೆಯೇ, ರೇವತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕಾಲವು ನನಗೆ ನಿಷ್ಫಲವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ನಿಷ್ಫಲ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನನ್ನಂತಹವಳಿಗೆ ವಿವಾಹ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಲಿದೆ?

Verse 57

ऋषिरुवाच ऋतवागिति विख्यातस्तपस्वी रेवतीं प्रति । चकार कोपं क्रुद्धेन तेनर्क्षं विनिपातितम् ॥

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು—ಋತವಾಕ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಬ್ಬ ತಪಸ್ವಿ ರೇವತಿಯ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಆ ಕೋಪದಿಂದ ಆ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಪಾತಿತಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 58

मया चास्मै प्रतिज्ञाता भार्येति मदिरेक्षणा । न चेच्छसि विवाहं त्वं सङ्कटं नः समागतम् ॥

ಮತ್ತು ಈ ಕೃಷ್ಣಲೋಚನ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ನಾನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದೆ. ನೀನು ವಿವಾಹವನ್ನು ಬಯಸದಿದ್ದರೆ, ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಮಹಾ ಸಂಕಟ ಬಂದಿದೆ।

Verse 59

कन्योवाच ऋतवाक् स मुनिस्तात किमेवं तप्तवांस्तपः । न त्वया मम तातेन ब्रह्मबन्धोः सुतास्मि किम् ॥

ಕನ್ಯೆ ಹೇಳಿದಳು—ತಂದೆಯೇ, ಆ ಋತವಾಕ್ ಮುನಿ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ? ನಾನು ‘ಬ್ರಹ್ಮಬಂಧು’ (ಜನ್ಮಮಾತ್ರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ)ನ ಮಗಳು ಎಂದು ನನ್ನ ತಂದೆ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿಲ್ಲವೇ?

Verse 60

ऋषिरुवाच ब्रह्मबन्धोः सुता न त्वं बाले नैव तपस्विनः । सुता त्वं मम यो देवान् कर्तुमन्यान् समुत्सहे ॥

ಮುನಿ ಹೇಳಿದರು—ವತ್ಸೆ, ನೀನು ಕೇವಲ ‘ಬ್ರಹ್ಮಬಂಧು’ನ ಮಗಳು ಅಲ್ಲ, ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲದವನ ಮಗಳೂ ಅಲ್ಲ. ನೀನು ನನ್ನ ಮಗಳು; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಮರ್ಥನು.

Verse 61

कन्योवाच तपस्वी यदि मे तातस् तत् किमृक्षमिदं दिवि । समारोप्य विवाहो मे तदृक्षे क्रियते न तु ॥

ಕನ್ಯೆ ಹೇಳಿದಳು—ತಂದೆಯೇ, ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತಪಸ್ವಿ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಕ್ಷತ್ರ (ಋಕ್ಷ) ಏನು? ಇದನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ (ಸ್ಥಾನ ಬದಲಿಸಿ), ನನ್ನ ವಿವಾಹವು ಅದೇ ನಕ್ಷತ್ರದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ.

Verse 62

ऋषिरुवाच एवं भवतु भद्रन्ते भद्रे प्रीतिमती भव । आरोपयामीन्दुमार्गे रेवत्यृक्षं कृते तव ॥

ಮುನಿ ಹೇಳಿದರು—ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ, ಶುಭೆಯೇ. ಆರ್ಯೆಯೇ, ಹರ್ಷಿಸು. ನಿನ್ನಿಗಾಗಿ ರೇವತಿ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಚಂದ್ರಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವೆನು.

Verse 63

मार्कण्डेय उवाच ततस्तपः प्रभावेण रेवत्यृक्षं महामुनिः । यथापूर्वं तथा चक्रे सोमयोगी द्विजोत्तम ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ಆ ಮಹರ್ಷಿ ತನ್ನ ತಪೋಬಲದಿಂದ—ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಸೋಮಯೋಗದ ಸಾಧಕ—ಉದ್ದೇಶಿಸಿದಂತೆ ರೇವತಿ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 64

विवाहञ्चैव दुहितुर्विधिवद् मन्त्रयोगिनम् । निष्पाद्य प्रीतिमान् भूयो जामातारमथाब्रवीत् ॥

ಮಂತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದ ಆ ಪುರುಷನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಪುತ್ರಿಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಅವನು ಮತ್ತೆ ಅಳಿಯನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದನು।

Verse 65

औद्वाहिकान्ते भूपाल कथ्यतां किं ददाम्यहम् । दुर्लभ्यमपि दास्यामि ममाप्रतिहतं तपः ॥

ವಿವಾಹಕರ್ಮ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಮುನಿಯು ಹೇಳಿದರು— “ಓ ರಾಜನೇ, ಹೇಳು—ನಿನಗೆ ನಾನು ಏನು ಕೊಡಲಿ? ದೊರಕಲು ಕಷ್ಟವಾದುದನ್ನೂ ನೀಡುವೆನು; ನನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಅಪ್ರತಿಹತವಾಗಿದೆ।”

Verse 66

राजोवाच मनोः स्वायम्भुवस्याहमुत्पन्नः सन्ततौ मुने । मन्वन्तराधिपं पुत्रं त्वत्प्रसादाद् वृणोम्यहम् ॥

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು— “ಭಗವನ್, ನಾನು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಒಂದು ಮನ್ವಂತರದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗುವ ಪುತ್ರನನ್ನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ।”

Verse 67

ऋषिरुवाच भविष्यत्येष ते कामो मनुस्त्वत्तनयो महीम् । सकलां भोक्ष्यते भूप धर्मविच्च भविष्यति ॥

ಮುನಿಯು ಹೇಳಿದರು— “ನಿನ್ನ ಈ ಆಶಯ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನು ಮನು ಆಗುವನು; ಓ ರಾಜನೇ, ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುವನು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಜ್ಞನಾಗಿರುವನು।”

Verse 68

मार्कण्डेय उवाच तामादाय ततो भूपः स्वमेव नगरं ययौ । तस्मादजायत सुतो रेवत्याः रैवतो मनुः ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದರು— ನಂತರ ರಾಜನು ಅವಳನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಅವಳಿಂದ (ರೇವತಿಯಿಂದ) ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಜನಿಸಿದನು— ರೈವತ ಮನು।

Verse 69

समेतः सकलैर्धर्मैर्मानवैः पराजितः । विज्ञाताखिलशास्त्रार्थो वेदविद्यार्थशास्त्रवित् ॥

ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಸಂಪನ್ನನಾಗಿ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅಜೇಯನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅರ್ಥತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತವನು; ವೇದ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದವನು।

Verse 70

तस्य मन्वन्तरे देवान् मुनिदेवेन्द्रपार्थिवान् । कथ्यमानान् मया ब्रह्मन् निबोध सुसमाहितः ॥

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಆ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ನಾನು ದೇವರುಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜರು (ಪಾರ್ಥಿವರು) ಕುರಿತು ವರ್ಣಿಸುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು।

Verse 71

सुमेधसस्तत्र देवास्तथा भूपतयो द्विज । वैकुण्ठश्चामिताभश्च चतुर्दश चतुर्दश ॥

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ! ಅಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ‘ಸುಮೇಧಸರು’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು; ಹಾಗೆಯೇ ರಾಜರೂ. ಅವರಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಠ ಮತ್ತು ಅಮಿತಾಭ—ಇವು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 72

तेषां देवगणानान्तु चतुर्णामपि चेश्चरः । नाम्ना विभुरभूदिन्द्रः शतयज्ञोपलक्षकः ॥

ಆ ನಾಲ್ಕು ದೇವಗಣಗಳ ಅಧಿಪತಿ ‘ವಿಭು’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಇಂದ್ರನು; ಅವನು ನೂರು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಕಾರಣ ವಿಶಿಷ್ಟನೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 73

हिरण्यलोमा वेदश्रीरूर्ध्वबाहुस्तथापरः । वेदबाहुः सुधामा च पर्जन्यश्च महामुनिः ॥

ಹಿರಣ್ಯಲೋಮಾ, ವೇದಶ್ರೀ ಮತ್ತು ಊರ್ಧ್ವಬಾಹು; ವೇದಬಾಹು, ಸುಧಾಮಾ ಹಾಗೂ ಮಹರ್ಷಿ ಪರ್ಜನ್ಯ—ಇವರೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 74

वसिष्ठश्च महाभागो वेदवेदान्तपारगः । एते सप्तर्षयश्चासन् रैवतस्यान्तरे मनोः ॥

ವೇದ-ವೇದಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾದ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ವಸಿಷ್ಠನೂ—ರೈವತ ಮನುವಿನ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಇವರೇ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 75

बलबन्धुर्महावीर्यः सुयष्टव्यस्तथापरः । सत्यकाद्यास्तथैवासन् रैवतस्य मनोः सुताः ॥

ಬಲಬಂಧು, ಮಹಾವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಯಷ್ಟವ್ಯ; ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಯಕ ಮೊದಲಾದವರು—ಇವರೆಲ್ಲ ರೈವತ ಮನುವಿನ ಪುತ್ರರು.

Verse 76

रैवतान्तास्तु मनवः कथिता ये मया तव । स्वायम्भुवाश्रया ह्येते स्वारोचिषमृते मनुम् ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ರೈವತವರೆಗೆ ಇರುವ ಮನುವರನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆನು. ಇವರೆಲ್ಲ ಸ್ವಾಯಂಭುವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತರು—ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನುವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.

Verse 77

य एषां शृणुयान्नित्यं पठेदाख्यानमुत्तमम् । विमुक्तः सर्वपापेभ्यो लोकं प्राप्नोत्यभीप्सितम् ॥

ಯಾರು ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಖ್ಯಾನವನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಕೇಳುತ್ತಾನೋ ಅಥವಾ ಪಠಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಇಷ್ಟಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.